1. Halfjaarrapportage Sociaal Domein: Hervormingsagenda 2e helft 2022

mvoortgang

gvoortgang

Zwolle

Halfjaarrapportage Sociaal Domein Hervormingsagenda 2e helft 2022

1

mvoortgang

Inhoudsopgave 1 Inleiding 2 Spoor 1 Sterke Sociale Basis 3 Spoor 2 Wmo: Van Beschermd Wonen naar Beschermd Thuis 4 Spoor 3 Jeugd: Herstel in het gewone leven 5 Spoor 4 Participatie: Het potentieel verzilveren 6 Spoor 5 Wonen en zorg 7 Spoor 6 Eén gezin, één plan 8 Communicatie 9 Monitoring 10 Financiën 11 Risicoprofielen

3 6 10 14 20 25 29 30 31 32 33

2

mvoortgang

1

Inleiding

Voor u ligt de halfjaarrapportage over de bewegingen die we aan het realiseren zijn in de Hervormingsagenda Sociaal Domein:

daardoor meer overzicht geven door een verminderd aantal doelen. Dit past ook in de bredere verbetering van de processen rondom de begroting en een sterkere sturing door de raad.

• Van apart naar gewoon • Van deelprobleem naar totaaloplossing • Van zorgen voor naar zorgen dat • Van individuele zorg naar samenbrengen van vragen

2023 is het laatste jaar van ons programma. We zullen de resulterende tijd gebruiken om de mooie inzichten en de geleerde lessen zo in te zetten dat de inwoners de komende jaren nog beter ondersteund worden. Dichtbij, met gezond verstand en altijd gericht op het weer zelf grip krijgen op het leven.

In de tweede helft van 2022 is corona naar de achtergrond verdwenen, terwijl de gevolgen voor veel groepen in Zwolle nog steeds volop aanwezig zijn. Inwoners kampen met de langdurige gevolgen van Longcovid en de hulpvragen bij onze jeugdigen zijn nog steeds in grote mate aanwezig. Met de energieprijzen die aan het begin van de winter torenhoog waren, kwam de bestaanszekerheid van veel mensen onder druk te staan. Gelukkig hebben we met een aantal regelingen daar waar mogelijk de pijn kunnen verzachten. Dat neemt niet weg dat de in het coalitie akkoord benoemde focus op bestaanszekerheid alleen maar relevanter is geworden. Het belang van oog voor bestaanszekerheid blijkt ook uit de verschillende pilots die we in het programma gedraaid hebben en draaien.

Wij wensen u wederom veel leesplezier met deze nieuwe halfjaarrapportage.

Graag nemen we u weer mee in de voortgang die we op de verschillende sporen hebben geboekt. Zoals bijvoorbeeld de voortgang van “de Proeftuin Jeugd: Samenspel in de Wijk” waarin wij met een andere manier van kijken en werken minder specialistische jeugdhulp inzetten doordat we samen met de inwoners andere oplossingen vinden. Of de voortgang rondom nieuwe woonzorg initiatieven zoals de start van een woonplek speciaal voor jongeren met autisme “Wonen met toekomst” aan de Betje Wolffstraat. Over de manier waarop we in de praktijk bij inwoners en met inzet van ervaringsdeskundigen toetsen wat de beste manier is voor dienstverlening aan mensen die al lang in de bijstand zitten. En over de wijze waarop we intensief onze partners betrekken bij ontwikkeling van mantelzorg- en vrijwilligersbeleid.

Dorrit de Jong Inclusieve samenleving

Michiel van Willigen Kansengelijkheid

Paul Guldemond Duurzame economie

Verder hebben we voorbereidingen getroffen voor de voorgenomen begrotingswijziging die in het coalitieakkoord genoemd wordt. In de eerste helft van 2023 zal het beoogde proces worden gevolgd waarin u als raad vanzelfsprekend ook wordt meegenomen. De indeling van de begrotingsprogramma’s zal beter aansluiten bij de inhoudelijke bewegingen die we maken en

3

mvoortgang

Spoor 1 Sterke sociale basis 4

mvoortgang

volgend spoor

Spoor 1 Samenvatting Context Voor wie De sociale basis is toegankelijk voor alle inwoners van Zwolle. In de praktijk zullen vooral de mensen die (tijdelijk) ondersteuning nodig hebben daar gebruik van maken.

Beïnvloedbaar Activiteiten van gesubsidieerde partijen Integraliteit en samenwerking in het aanbod en initiatieven

Hervorming Financieel Budget programma 1: € 37 mln in 2020, € 41 mln in 2021, € 45 mln in 2022 Geen financiële opgaven in de hervormingsagenda.

Niet/ gedeeltelijk beïnvloedbaar Effecten coronacrisis Burgerinitiatieven, vrijwilligers Onderwijs, zorgverzekeraars, werkgevers

Stakeholders • Inwoners • Sport-, cultuur- en welzijnspartijen • Adviesraden • Vrijwilligersorganisaties • Afdelingen gemeente • Zorgaanbieders • GGD • Scholen • Zorgverzekeraars

Raakvlak andere sporen 2: Beschermd wonen (faciliteren activatie en contacten) 3: Jeugd (preventie) 4: Participatie (dagbesteding, maatschappelijke participatie) 5: Wonen (passend wonen)

Probleem: Onvoldoende integrale blik, visie en sturing op initiatieven en preventie in de sociale basis. Te weinig oog voor en leren van resultaten en wat wel/niet werkt. Hervormingen: • Meer samenhang aanbrengen in aanbod, initiatieven en dienstverlening met focus op preventie • Meer regie door de gemeente om sociale basis toe te rusten op sociale opgaven • Sturing meer baseren op beschikbare data en feedback partners en inwoners • Meer versterken bestaande initiatieven voor verhoogde inclusiviteit • Meer ruimte voor initiatieven uit samenleving en sociaal ondernemerschap

Gewenste resultaten: • Inwoners vinden (dicht bij huis) benodigde ondersteuning • Signalen inwoners worden eerder opgepikt en opgepakt, erger voorkomen • Afname specialistische/ zwaardere zorg • Langer/eerder zelfredzaam zijn en zelfstandig thuis wonen • Inclusieve(re) activiteiten, netwerken en wijken Uitdagingen/risico’s: • Veel stakeholders betrokken, communicatie aandachtspunt • Loopt door verschillende portefeuilles van wethouders • Voldoende oog houden voor wat er al is

Gerealiseerd tweede halfjaar 2022 • Stadsdialogen Zwolle Armoedevrij! en • Verkenning wijkaccenten in de sociale Zwolle Gezonde stad basis • Gesprekstafels met partners en inwoners • Bestaanszekerheid is versterkt door de over basisvaardigheden, vrijwilligerswerk kindregelingen en energietoeslag en trends en ontwikkelingen in het sociaal domein 5

mvoortgang

2 Spoor 1 Sterke Sociale Basis Ontwikkelingen

Het verder bouwen aan een sterke sociale basis heeft een prominente plaats in het nieuwe coalitieakkoord. De komende jaren wordt vanuit vertrouwen gebouwd aan een sociale basis waarin de nadruk ligt op preventie en laagdrempelige ondersteuning in de eigen leefomgeving. Een basis waar inwoners van Zwolle op terug kunnen vallen als ze hulp nodig hebben. Een basis die we samen met maatschappelijke organisaties en netwerken in de stad bouwen. Kansengelijkheid, bestaanszekerheid en meedoen zijn belangrijke pijlers in de sociale basis, die de komende jaren verstevigd worden.

Update voortgang

Samen verder bouwen Voor de ontwikkeling van nieuw beleid werken we op verschillende nieuwe manieren samen met partners en inwoners om tot het beste resultaat te komen. Voor het nieuw op te stellen beleid basisvaardigheden is daarvoor niet alleen stedelijk, maar ook regionaal input bij partners en inwoners opgehaald om tot een gedragen stuk te komen. Voor de totstandkoming van beleid rondom vrijwilligerswerk, informele zorg en mantelzorg hebben we een cocreatietraject ingezet, waarbij we met een klein aantal partners de lijnen hebben uitgezet met intensieve gesprekken en die steeds weer getoetst hebben bij een bredere klankbordgroep. Trendrapportage In het tweede halfjaar 2022 zijn weer gesprekstafels sociale basis geweest. Dit keer hebben we verkend welke sociaal maatschappelijke en demografische trends en ontwikkelingen we zien in het sociaal domein. Ook hebben we besproken wat daarvan de betekenis is voor inwoners, voor raad en voor college. Dat deden we in verschillende samenstellingen met partners en steeds met één van de ambities van de sociale basis als kapstok; Vitaal en gezond, Gelijke kansen en Sociale contacten en zinvolle daginvulling. De uitkomsten van het Buurt-voor-Buurt Onderzoek zijn daarbij meegenomen. De resultaten van deze gesprekstafels zijn geland in een eerste Trendrapportage Sociaal Domein (zie bijlage 1).

Daarmee hebben we een volgende stap gezet t.o.v. de vorige trendrapportage die alleen de sociale basis besloeg. Deze rapportage kan ons helpen om meer

toekomstgericht te werken en alvast rekening te houden met ontwikkelingen die zich mogelijk gaan voordoen. We kunnen de toekomst niet voorspellen, maar wel verkennen. Het idee is dat deze trendrapportage input geeft aan gesprekken over de toekomst. Bijvoorbeeld bij de Perspectiefnota: welke ontwikkelingen kunnen de komende jaren belangrijk worden en wat betekent dat voor het beleid en de inzet van middelen? Ook partners in de stad kunnen met de trends aan de slag: op welke ontwikkelingen kunnen zij zich eventueel voorbereiden? En ten slotte geeft de rapportage een mooie inkijk in het sociaal domein, ook voor collega’s die daar minder in thuis zijn. Wat zijn maatschappelijke ontwikkelingen om rekening mee te houden? Wijk- en stadsopgaves in beeld Voor het bouwen van een sterke sociale basis gaan we steeds meer gebiedsgericht en datagedreven werken. Daardoor kunnen we beter inspelen op de verschillende behoeften in de verschillende delen van de stad. Met het Programma Maatschappelijke Voorzieningen kijken we in Holtenbroek waar de fysieke inrichting en onze ondersteuning elkaar kunnen versterken in 2023. Verder zijn er weer twee stadsdialogen geweest. Een Stadsdialoog Zwolle Armoedevrij! en een Stadsdialoog Zwolle Gezonde Stad.

Met de Stadsdialogen maken wij het mogelijk dat inwoners en professionals met elkaar in gesprek gaan over verschillende thema’s binnen armoede en gezondheid in Zwolle, om kennis en ervaringen met elkaar te delen. Focus op bestaanszekerheid College en raad hebben extra aandacht gevraagd om meer bestaanszekerheid voor onze inwoners te bieden. Er is extra geld beschikbaar gesteld en de opgavemanager Bestaanszekerheid is eind vorig jaar gestart. Aan inwoners met een laag inkomen is een energietoeslag verstrekt en de Kindregeling 2023 (waarin ouders met een inkomen tot 130% van de bijstandsnorm een bijdrage kunnen krijgen voor schoolkosten en kosten van kunst en cultuur) is vastgesteld, waardoor meer mensen daar gebruik van kunnen maken. We werken samen met Stichting Jeugdeducatiefonds dat financiële middelen beschikbaar stelt aan scholen om kinderen die het thuis niet breed hebben gelijke kansen te bieden in het ontwikkelen van hun talenten.

6

mvoortgang

Relaties met andere sporen Er lopen diverse pilots waarin we samen met inwoners en partners verkennen wat nodig is in de sociale basis om bijvoorbeeld een gedeelte van zwaardere zorg te voorkomen. In de pilot van Wonen en Zorg in de AA-landen wordt bijvoorbeeld met de wijk in de lead, ontdekt wat er nodig is om elkaar meer te ontmoeten. Ook de beweging naar beschermd thuis vraagt om ander gebruik van bestaande voorzieningen, zoals een inloopplek buiten kantoortijden en in het weekend. In samenspraak wordt steeds gekeken wat er al is, hoe dat beter ingezet kan worden en wat er extra nodig is. Bestuurders sociale basis vormen netwerk Bestuurders van organisaties in de sociale basis, zoals onderwijs, corporaties, welzijnspartijen en de wethouders sociaal domein hebben elkaar aan diverse tafels gesproken over het versterken van de sociale basis. Begin 2023 treffen ze elkaar weer in een netwerkbijeenkomst om verder te verkennen wat een ieder kan bijdragen aan de gestelde opgaves en ambities in de sociale basis. Beter benutten subsidies Er is een verbeterslag gemaakt in het overzicht van subsidiemogelijkheden in het sociaal domein. U vindt de informatie over welke subsidies er zijn en wanneer ze aangevraagd kunnen worden op zwolle.nl/subsidies-en-subsidieregelingen. Afgelopen half jaar was de beoordeling en toekenning van subsidies voor Sociale activatie en herstel.

Ook is er een nieuwe regeling voor gezondheidssubsidies vastgesteld.

Uitgelicht: Sjoerd is vrijwilliger bij Match, een maatjesproject voor jongeren tussen de 12 en 25 jaar die een steuntje in de rug op het gebied van zelfbeeld en zelfvertrouwen nodig hebben. Naast 1-op-1 contact waarbij een jongere aan een maatje (getrainde vrijwilliger) wordt gematcht, is er nu ook een vriendenkring van start gegaan. Hierbij worden deelnemers van Match met dezelfde interesses aan elkaar gekoppeld. Dit vervult hun behoeften om ergens bij te horen en ze leren ook veel van deze sociale interactie. Op de achtergrond ondersteunt een vrijwilliger hen bij dit contact. De vrijwilliger begeleidt het proces in het begin intensief en laat dit in de loop van de tijd wat meer los. Het doel is duurzaam contact tussen de deelnemers. Sjoerd: “Dit is een mooie aanvulling op dat wat we al doen. Bij het individuele contact kunnen we goed inzoomen op de vraag van de deelnemer. De drempel is vaak ook wat lager voor kwetsbare jongeren om met één persoon af te spreken en vertrouwen op te bouwen. In de vriendenkring kunnen we jongeren die de stap naar sociaal contact lastig vinden, nog meer in hun kracht zetten. De deelnemende jongeren zijn erg positief over de vriendenkring. Binnenkort wordt er bij Match een tweede vriendenkring gestart met wat jongere deelnemers.”

Korte vooruitblik

In de eerste helft van 2023 verwachten we: • Het nieuwe beleid voor Basisvaardigheden aan te bieden aan de raad. • Bestedingsvoorstellen voor de € 2 miljoen investeringsruimte aan te bieden aan de raad. • De nieuwe rijkssubsidieregeling voor sport, welzijn en gezondheid (SPUK en GALA) samen met het Sportakkoord uit te werken. • Het Integraal Zorgakkoord uit te werken, met als doel de zorg voor de toekomst goed, toegankelijk en betaalbaar te houden o.a. door een heldere stedelijke en regionale overlegstructuur af te spreken. Met het Zorgakkoord kunnen we preventie van zorg in de sociale basis gezamenlijk met de zorgverzekeraar vormgeven. • Inwoners en partners te blijven betrekken via gesprekstafels en stadsdialogen. • De uitvoeringsagenda Diversiteit en inclusie aan de raad aan te bieden. • Een update over vrijwilligersbeleid, mantelzorg en sociale activatie en herstel aan de raad aan te bieden. 7

mvoortgang

Spoor 2 Wmo: Van Beschermd Wonen naar Beschermd Thuis 8

mvoortgang

vorig spoor

volgend spoor

Spoor 2 Samenvatting Context Voor wie Inwoners met psychiatrische danwel psychosociale problematiek die toezicht en/of begeleiding nodig hebben om mee te kunnen doen in de samenleving • Op peildatum 1 november 2022 bedroeg het aantal plekken beschermd wonen in de gemeente Zwolle 243 (184 ZIN en 59 Pgb), voor begeleid wonen in Zwolle was dit 145 (98 ZIN en 47 Pgb) In de regio IJssel-Vecht waren er in totaal 577 inwoners (372 beschermd wonen en 205 begeleid wonen) met een indicatie beschermd- en/of begeleid wonen.

Hervorming Financieel Budget Regio-IJsselvecht: 42,1 mln Gerealiseerde besparing in 2019 t/m 2022: 1,4 mln Meer informatie over de besparingen is in dit hoofdstuk te vinden onder de Actualisatie van de valuecase.

Beïnvloedbaar Ontwikkelen woonvarianten Ontwikkelen Sterke Sociale Basis Versterken samenwerking

Niet/ gedeeltelijk beïnvloedbaar Effecten coronacrisis Nieuw verdeelmodel vanaf 2024 Beschikbaarheid passende woningen

Stakeholders • Cliënten(vertegenwoordigers) • Centrale Toegang • Zorgaanbieders Wmo • Regiogemeenten • Lokale toegang/ wijkteams • Zorgverzekeraars/ zorgkantoor • Verwijzers instroom cliënten (Jeugd, GGZ, DJI) • Toezichthouders

Raakvlak andere sporen 1: Sterke sociale basis (activatie, contacten) 3: Jeugd (overgang jeugdzorg) 4: Participatie (dagbesteding, inkomen en werk) 5: Wonen (beschikbare passende woningen)

Probleem: Nog te veel te zware en dure zorg te ver weg van thuis, terwijl lichtere vormen voor dezelfde resultaten kunnen zorgen. Hervormingen: • Inwoners kunnen langer thuis wonen of eerder weer zelfstandig wonen met passende hulp • Inrichten lichtere vormen ondersteuning in aansluiting op thuisondersteuning • Inclusieve wijken en voldoende geschikte woningen • Werken vanuit totaaloplossing, dus afstemmen op dagbesteding, inkomen en sociale contacten. • Verleggen financiële verantwoordelijkheid van centrumgemeente naar alle gemeenten uit de regio • Toewijzing cliënten naar passende zorg

Gewenste resultaten: • Passende zorg voor de doelgroep • Match zorgvraag en woonplek • Geen gedwongen verhuizing • Inclusieve wijk, goede balans tussen draagkracht en draaglast • Beheersbare uitgaven Uitdagingen/risico’s: • Voldoende passende woningen, vooral in de regio • Stut en steun in de wijk, op peil houden, of versterken van draagkracht

Gerealiseerd tweede halfjaar 2022 • Regionaal inkoopproces beschermd wonen verder uitgevoerd (inkoop gaat in op 1 juli 2023) • Governance voor regionale samenwerking voor 2023 is vastgesteld • Er zijn 31 spoedplekken voor beschermd wonen ingezet, om de wachtlijst voor beschermd wonen terug te dringen • Regionale besluitvorming over beleggen toegang tot beschermd wonen en beschermd thuis. Voor Zwolle wordt toegang lokaal. • Gestart met inkoopproces geclusterd wonen, lokaal (beschermd thuis) • Start nadere uitwerking van thema ‘Landing in de wijk’

9

mvoortgang

3 Spoor 2 Wmo: Van Beschermd Wonen naar Beschermd Thuis Ontwikkelingen

Landelijke ontwikkeling, samen met de regio In de eerste helft van 2022 is bekend geworden dat de doordecentralisatie van beschermd wonen definitief per 1 januari 2024 wordt ingevoerd. Al geruime tijd werken we regionaal samen aan de voorbereidingen op deze doordecentralisatie. Definitieve besluitvorming hierover vindt plaats in de eerste helft van 2023. De samenwerkingsregio IJssel-Vecht heeft in de tweede helft van 2022 de aanbestedingsdocumenten voor de regionale aanbesteding van beschermd- en begeleid wonen vastgesteld en gepubliceerd. Daarnaast is het regionale samenwerkingsconvenant voor beschermd wonen, begeleid wonen en maatschappelijke opvang voor 2023 aangepast en vastgesteld. Daarmee is ook de governance voor het overgangsjaar 2023 vastgesteld. In de tweede helft van 2022 is ook besloten over de toegang tot beschermd wonen (en beschermd thuis). Samen met de GGD is een implementatietraject opgesteld voor de toegang in de komende jaren. De toegang tot beschermd wonen voor regio IJssel-Vecht blijft in 2023 bij de Centrale Toegang (afgekort CT, onderdeel van GGD). Vanaf 2024 zullen vijf gemeenten, waaronder Zwolle, de toegang tot beschermd wonen lokaal beleggen en zullen drie gemeenten deze taken alsnog aan de Centrale Toegang uitbesteden. Dit betekent dat we toewerken naar overname van de taken van de CT door het Sociaal Wijkteam (SWT) per 2024.

Nieuwe aanmeldingen zullen vanaf 1 januari 2024 lokaal door het SWT worden opgepakt. De lopende casussen, waarvan de indicaties voor beschermd wonen voor 1 januari 2024 zijn afgegeven, zullen nog door de CT worden afgehandeld. Dit traject wordt zorgvuldig, met aandacht voor de personele consequenties, samen met de GGD en de regiogemeenten doorlopen.

Voor 2022 is ingezet op uitbreiding van het aantal regionale plekken voor begeleid wonen. In de subsidieaanvragen voor 2022 is gebleken dat aanbieders hier weinig gebruik van hebben gemaakt. Dit heeft vooral te maken met de onzekerheid over de doorontwikkeling van beschermd wonen regionaal. Wel zijn in 2022 31 spoedplekken voor beschermd wonen ingezet, om de wachtlijst terug te dringen. Deze plekken zijn meerjarig incidenteel beschikbaar. Door deze extra plekken kan een deel van de wachtlijst in de loop van het jaar instromen en wordt doorstroom vanuit beschermd wonen gerealiseerd. Regiogemeenten hebben daarnaast ook ingezet op de lokale ontwikkeling van beschermd thuis. Er zijn in de regio meerdere pilots gestart om psychisch kwetsbare personen lokaal een passend alternatief voor beschermd wonen te bieden.

Update voortgang

Afbouw van de wachtlijst Uit de analyse van de wachtlijst in november 20221 blijkt dat er 158 inwoners zijn met een indicatie beschermd wonen die direct plaatsbaar zijn op een plek beschermd wonen bij een zorgaanbieder. Het blijft inhoudelijk wenselijk dat inwoners eerder passende ondersteuning ontvangen, ook om verergering van problematiek te voorkomen. 1) Op moment van schrijven zijn nog geen cijfers per peildatum 31 december 2022 bekend. 10

mvoortgang

Hoewel het effect nu nog niet zichtbaar is in de omvang van de wachtlijst, is hierdoor wel meer doorstroom vanuit beschermd wonen mogelijk geworden. Ook is onnodige instroom op de wachtlijst van beschermd wonen voorkomen.

initiatieven. Dit thema is in de tweede helft van 2022 opgepakt voor nadere uitwerking in samenwerking met spoor 1 Sterke sociale basis en spoor 5 Wonen en Zorg.

Regiovisie beschermd wonen en maatschappelijke opvang 2022-2032 De bestaande toekomstvisie beschermd wonen en maatschappelijke opvang is aangevuld met de vereisten uit de Norm voor opdrachtgeverschap (NvO) en uitgewerkt in de Regiovisie beschermd wonen en maatschappelijke opvang 2022-2032 voor de Regio IJssel-Vecht. Onderdeel hiervan is het samen met de lokale gemeenten uitwerken van de lokale plannen. In de tweede helft van 2022 is een regionaal procesplan opgesteld, waarin aandacht is voor regionale afstemming en leren van best-practices.

Korte vooruitblik

Tussenvormen We verbreden het spectrum van wonen en zorg door meer tussenvormen tussen ambulante zorg en intramuraal wonen mogelijk te maken. Hiertoe zijn afgelopen jaar diverse pilots/ tussenvoorzieningen gestart in Zwolle (zie voor een overzicht van de initiatieven spoor 5 Wonen en zorg). Daarnaast hebben we in de tweede helft van 2022 het aanbestedingstraject voor geclusterd wonen van beschermd thuis in Zwolle verder uitgewerkt en afgestemd met potentiële aanbieders en de participatieraad. De input die we van stakeholders hebben ontvangen wordt verwerkt in de aanbestedingsdocumenten. Toegang De keuze is gemaakt om de toegang tot beschermd wonen (en beschermd thuis) vanaf 2024 lokaal bij het Sociaal Wijkteam te beleggen. De tweede helft van 2022 is benut om de stip op de horizon (1 januari 2024) zo goed mogelijk in beeld te brengen en wat nodig is om daar te komen. Om de implementatie in 2023 goed te laten verlopen, wordt een projectleider ingezet.

In de eerst helft van 2023 stellen we de aanbestedingsdocumenten voor geclusterd wonen beschermd thuis vast en vervolgens worden deze gepubliceerd. Het streven is om vanaf 1 juli 2023 basiscontracten te hebben afgesloten met geselecteerde aanbieders. Daarnaast zal er een projectleider Beschermd Wonen starten die samen met het SWT en GGD de implementatie van de toegang tot beschermd wonen en beschermd thuis vanaf 2024 oppakt. Ook verkennen we de mogelijkheden van de inzet van time-out plekken. Hiermee willen we voorkomen dat psychisch kwetsbare inwoners onnodig hun woning moeten verlaten, omdat ze tijdelijk vastlopen in de eigen woonsituatie. Een time-out voorziening kan helpen voor betrokkenen om tot rust te komen, nieuwe afspraken te maken en om na een kort verblijf weer terug te keren naar de eigen woonsituatie. Daarnaast zullen we op basis van inventarisatie en toetsing van het bestaande aanbod bepalen of aanvullend aanbod en/of interventies nodig zijn om de landing in de wijk goed te laten verlopen. Regionaal blijven we werken we aan de nieuwe contractering voor beschermd wonen en begeleid wonen, de doorontwikkeling van de toegang en de governance vanaf 2024. Dit pakken we op in werkgroepen samen met de beleidsadviseurs uit de regio.

Landing in de wijk De beweging van beschermd wonen naar beschermd thuis gaat niet alleen over (nieuwe) vormen van wonen en begeleiden, maar ook over het streven naar de juiste balans tussen draagkracht en draaglast in de wijk. Dit noemen we ‘Landing in de wijk’. Daarvoor wordt gekeken naar inwonersparticipatie, waaronder de inzet van ervaringsdeskundigen, sociale contacten en ontmoeting en destigmatisering (het doorbreken van negatieve beeldvorming van psychisch kwetsbare personen). Belangrijke vraagstukken hierbij zijn in hoeverre het bestaande aanbod van de sociale basis bijdraagt, of kan bijdragen aan landing in de wijk, welk aanbod we nog missen en hoe we optimaal kunnen sturen op verbinding tussen bestaande

11

mvoortgang

Spoor 3 Jeugd: Herstel in het gewone leven 12

mvoortgang

vorig spoor

volgend spoor

Spoor 3 Samenvatting Context Voor wie Focus op kwetsbare gezinnen en jongeren. Aantal jeugdigen in jeugdzorg: ongeveer 4.100 Waarvan jeugdhulp met verblijf: ongeveer 480

Beïnvloedbaar Inrichten preventie Samenwerking SWT- contractmanagement-beleid-zorgaanbieders Lokale budgetten Budget en maatregelen Rijk

Stakeholders • Jeugdigen en opvoeders • Sociale Wijkteams • (Huis)artsen • Welzijnsorganisaties • Onderwijs • Kinderopvang • Jeugdhulpaanbieders • Jeugdbescherming en -reclassering • Veilig Thuis • Regiogemeenten • Regionaal Serviceteam Jeugd • Rijk

Hervorming Financieel Budget lokaal 2021: € ca. 40 mln Oorspronkelijke besparing: € 4,7 mln Gerealiseerd: € 1,15 mln Nog realiseren (2020-2024): € 0,35 mln

Niet/ gedeeltelijk beïnvloedbaar Effecten coronacrisis Verwijzing door GI’s en huisartsen Inkoopmodel RSJ

Raakvlak andere sporen 1: Sterke sociale basis (activatie, contacten) 2: Beschermd wonen (overgang jeugdzorg) 4: Participatie (dagbesteding, opleiding en werk) 5: Wonen (beschikbare passende woningen) 6: Één gezin, één plan

Probleem: Gezinnen vinden (eenvoudige) ondersteuning nog te laat. Via huisartsen en scholen nog te vaak/ makkelijk verwijzing naar zwaardere jeugdhulp. Aanbod is vaak nog leidend in plaats van de vraag en context. Hervormingen: • Meer oplossingen dichtbij: thuis op school en in de wijk • Normaliseren opvoedingsuitdagingen: het gewone leven en veerkracht van jeugdigen en ouders zijn het vertrekpunt • Breed kijken naar systeem voor structurele oplossingen • Van aanbod- en productgericht werken naar vraag- en resultaatgerichte oplossingen

Gewenste resultaten: • Minder schooluitval en meer participatie • Eerder passende hulp beschikbaar, mede door passende verwijzing • Afname zware zorg waar mogelijk • Duurzamere effecten van de hulp door betere aansluiting bij dagelijks leven Uitdagingen/risico’s: • Beperkte invloed op regio • Beperkte invloed op verwijzers, terwijl gemeente wel verplicht de rekening van de toegewezen zorg betaalt • Belang en effecten en resultaten van preventie zijn niet makkelijk aantoonbaar

Gerealiseerd tweede halfjaar 2022 • Concept nieuwe deel 2 Ontwikkelagenda passend onderwijs en jeugdhulp af • Eerste parentshouse gevuld • Kinderen BSO+ naar reguliere opvang • 33 casussen opgepakt in proeftuin Samenspel in de wijk • Meer eigen inzet Sociaal Wijkteam

• Transformatieconvenant rondom ambulantisering jeugdhulp ondertekend door gemeenten Regio IJsselland • Beoogde besparing behaald

13

mvoortgang

4 Spoor 3 Jeugd: Herstel in het gewone leven Ontwikkelingen In 2022 is de samenleving weer opengegaan. We zien dat corona een vergrootglas is geweest voor al langer bestaande maatschappelijke patronen die het opvoeden en opgroeien onder druk zetten. We zien dat de mentale gezondheid van jongeren afneemt, dat zij steeds meer prestatiedruk ervaren en dat (ook) onder jongeren de eenzaamheid toeneemt. Tegelijkertijd is er sprake van een druk op de arbeidsmarkt voor professionele hulpverleners, waardoor met name bij zware hulpvragen de noodzakelijke hulp niet altijd zo snel beschikbaar is als we zouden willen. In deze werkelijkheid hebben we te maken met stijgende uitgaven jeugdhulp door ontwikkelingen waarop we als gemeente weinig invloed hebben, zoals de noodzaak om tariefdifferentiatie toe te passen, hoge inflatiecijfers en stijgende (energie)lasten. De landelijke Hervormingsagenda Jeugd heeft nog steeds geen vorm gekregen. Het knelpunt in de overleggen zit op de financiën. Dit alles onderstreept het belang om gezinnen met ondersteuningsvragen integraal te helpen met duurzame oplossingen. Van belang is om problemen niet te veel te individualiseren maar om kritisch te blijven kijken naar de opvoedidealen, mechanismen in het onderwijs en de maatschappelijke context waarin kinderen en jongeren opgroeien. Daar werken we hard aan met onderstaande interventies.

Update voortgang Preventie

Samen voor een stevige basis Voor alle 14 scholen in het programma is een analyse van het jeugdhulpgebruik gemaakt en zijn gesprekken gevoerd over een andere inzet op school, waardoor leerlingen minder beroep hoeven te doen op vormen van specialistisch onderwijs en/of specialistische jeugdhulp. Bij 5 scholen is inmiddels een programma in uitvoering, bij de overige scholen is dit nog in voorbereiding.

Uitgelicht: De Sluis (Speciaal basisonderwijs) Bij De Sluis is het naschoolse aanbod uitgebreid. Het gaat om muziek, drama, bewegen en creativiteit. Hiervoor worden deskundige derden ingezet. Er zijn 2 activiteiten per dag; één voor de bovenbouw, één voor de onderbouw. De ‘Sluiskamer’ is een huiskamer in school. Hier kunnen kinderen uit de bovenbouw naartoe. Door middel van een gevarieerd aanbod leren de kinderen om hun vrije tijd in te vullen en om om te gaan met verantwoordelijkheden. De rol van de coördinator van deze activiteiten wordt groter doordat ze iedereen kent, ook ouders. Dit is een belangrijke factor bij het ‘om het kind heen staan’. Kinderen waar zorgen over zijn, worden gericht benaderd voor deelname aan het aanbod. Ouders komen dichter bij school te staan door de extra contactmomenten. De coördinator is aanspreekpunt voor ouders die even hun verhaal kwijt moeten. Kinderen bloeien op doordat ze een passende hobby ontdekken. De school leert van de betrokken deskundigen om zo aanbod en aanpak in de school te integreren. Alle professionals in de school leren van elkaar, inclusief die van de buitenschoolse opvang. Werkzame elementen: laagdrempeligheid, aanbod dichtbij en gevarieerd.

In de tweede helft van 2022 heeft de nieuwe programmaleider een ronde langs alle scholen gemaakt. Een belangrijke conclusie uit die ronde is de behoefte om niet alleen te kijken naar effecten na een aantal jaren, maar ook op kortere termijn al lessen te trekken uit de programma’s met scholen. Ook is een belangrijke conclusie dat de beelden bij ons als gemeente, de scholen en de betrokken partners nogal uiteenlopen over wat normaliseren in de praktijk betekent en wie daar welke rol in pakt. We denken dat we het over hetzelfde hebben, maar op uitvoeringsniveau blijken de verwachtingen anders. Hier is investering nodig op verwachtingen en rolverdeling.

14

mvoortgang

Ontwikkelagenda passend onderwijs en jeugdhulp In 2021 is een tussenevaluatie van de Ontwikkelagenda passend onderwijs en jeugdhulp opgesteld. De raad is hierover apart geïnformeerd (Document Zwolle - Informatienota Tussenevaluatie Ontwikkelagenda passend onderwijs en jeugdhulp.docx - iBabs RIS (bestuurlijkeinformatie.nl)). De uitkomsten zijn in de eerste helft van 2022 besproken met het Primair en Voortgezet Onderwijs in Zwolle. Na de zomer zijn de uitkomsten hiervan verwerkt in een concept nieuw deel 2 voor de samenwerking passend onderwijs en jeugdhulp voor de periode 2023-2026. Hierin bouwen we voort op de visie en uitgangspunten zoals verwoord in de Ontwikkelagenda 2017. Het nieuwe deel 2 wordt in het eerste half jaar 2023 ter besluitvorming aan de gemeenteraad voorgelegd.

Toegang Sterk ouderschap, scheiden zonder schade In Zwolle werken we intensief aan het voorkomen van complexe scheidingen. In 2022 zijn we samen met de drie Zwolse woningcorporaties gestart met een pilot Parentshouses. Door een van beide ouders een eigen tijdelijke plek te bieden wanneer dat op andere manieren niet lukt, nemen conflicten af en kunnen ouders hun rol voor het gezin blijven vervullen. Het eerste Parentshouse van Zwolle is op 7 juli geopend. Dit Parentshouse zit ondertussen vol. We verkennen de mogelijkheid voor het openen van een tweede locatie. Daarnaast hebben we in 2022 het relatie- en scheidingsteam verder ontwikkeld. Het doel van het relatie- en scheidingsteam is het voorkomen van complexe scheidingen en negatieve gevolgen voor kinderen en daarmee inzet van specialistische jeugdhulp. We ontwikkelen een laagdrempelige, integrale aanpak op een centrale plek met kennis en ervaring over relaties en scheiden en financiële en juridische vraagstukken. In deze pilotfase richten we ons op de stadsdelen Noord en West. Sinds eind november 2022 kunnen inwoners terecht op een overzichtelijke website: www.zwolle.nl/relatiesenscheiden of een afspraak maken met het relatie- en scheidingsteam. Steeds meer inwoners met vragen over relaties en scheiden vinden op eigen kracht dit hulpaanbod.

We monitoren of de hulp aansluit bij de behoeften van inwoners en een preventief effect heeft. De eindevaluatie is in de eerste helft van 2023. BSO+ Omdat kinderen met een ondersteuningsvraag lang niet altijd terecht konden op een reguliere Buitenschoolse opvang, ontvingen veel van deze kinderen jeugdhulp. Daarom is in 2019 gestart met een pilot BSO+. In 2022 hebben 28 kinderen gebruik gemaakt van BSO+, die anders gebruik zouden maken van jeugdhulp.

Daarnaast is ook een eerste stap gemaakt in de overgang van BSO+ kinderen van een Speciaal Onderwijslocatie naar reguliere opvang. Het gaat hierbij tot nu toe om 8 kinderen. In de financiële paragraaf is te lezen welke besparing dit heeft opgeleverd. Voor de zomer van 2023 bouwen we het aanbod van BSO+ volledig af en kunnen deze kinderen gebruik maken van opvang via een reguliere kinderopvangorganisatie. Dit betekent dat we als gemeente geen meerkosten meer betalen. Dyslexie Met ingang van schooljaar 2022-2023 is de proeftuin dyslexie van start gegaan. Per 1 november is de poortwachter gestart met het screenen van alle dossiers die door scholen worden aangemeld voor diagnostiek dyslexiezorg. Het jaar 2023 wordt gebruikt om het proces rondom de poortwachter met onderwijs en zorgaanbieders en de monitor toegang dyslexiezorg in te regelen. Er is een keuze gemaakt over de invulling van extra ondersteuning bij dyslexie binnen het onderwijs. De verdere uitwerking en invoering daarvan én het versterken van preventie worden in het eerste half jaar van 2023 opgepakt door het onderwijs. De proeftuin loopt door tot en met schooljaar 2023-2024. De eerste tussentijdse evaluatie wordt in mei 2023 uitgevoerd. Dan verwachten we ook de eerste resultaten te hebben van de inzet van de poortwachter.

In 2020 en 2021 waren het aantal cliënten in dyslexiezorg en de daarmee gemoeide uitgaven lager dan in 2019. Naar verwachting zijn corona en de aanpak daarvan in die jaren van invloed geweest. Of er sprake is van een eenmalig of van een blijvend effect is nog niet duidelijk. Een eerste indicatie daarvan geven de definitieve cijfers over 2022, die bij de eerste tussentijdse evaluatie beschikbaar komen. Proeftuin Jeugd: Samenspel in de Wijk Vanaf september zijn we in de proeftuin in de stadsdelen Zuid en West aan de slag met casuïstiek. In totaal zijn 33 casussen opgepakt. Dit betreft deels nieuwe vragen (zowel licht als complex) en deels vastlopende casuïstiek. De ingebrachte casussen zijn representatief voor de casuïstiek die professionals van het Sociaal Wijkteam in hun caseload hebben. Het valt op dat de nieuwe hulpvragen regelmatig voorgesorteerde vragen zijn. Dat wil zeggen dat de hulpvrager de oplossing vaak al heeft bedacht (al dan niet op advies van een toeleider, zoals een school) en aan het Sociaal Wijkteam vraagt om deze oplossing te bekostigen. Wat betreft de complexe vastlopende casuïstiek zien we dat er veel hulp is ingezet, maar dat het vooral een herhaling is van oplossingen die niet blijken te werken. Meer van hetzelfde of vergelijkbare zorg maar zwaarder wordt ingezet, terwijl er iets anders nodig is.

15

mvoortgang

Bij het bespreken van een casus in de proeftuin nemen we de tijd om uit te zoomen. Dit doen we systemisch. Dit betekent dat we kijken naar de bredere context en belangrijke relaties van de betrokkenen, in plaats van de hulpvraag individueel en klachtgericht te benaderen. Het loslaten van het denken in kindgerichte oplossing vraagt een omslag in denken en werken van alle betrokkenen: hulpvrager, wijkteamprofessionals, jeugdhulpaanbieders en ouders. Dit is een intensief veranderproces. Tegelijkertijd wordt de meerwaarde van het breed en anders kijken gevoeld. Professionals ervaren dat ze door deze manier van werken tot andere, meer duurzame oplossingen komen. Dus niet meer: het kind moet ‘gefixt’ worden, maar kijken naar de context van het kind en dan onderzoeken hoe we deze context kunnen aanpassen aan het kind in plaats van andersom. De gekozen oplossing is vaak ook anders en doet meer recht aan de hulp vragende. De ondersteuning richt zich niet op de symptomen, maar op de onderliggende oorzaken van de problemen. In de ondersteuning wordt in veel gevallen met en aan de volwassenen gewerkt: ouders, school en andere belangrijke relaties voor het kind. Dit is belangrijk omdat zij een belangrijke rol spelen in de problematiek die kinderen ervaren en in de oplossing ervan2.

Een beter beeld krijgen bij de manier waarop we breed kijken binnen de proeftuin? Kijk dan naar dit filmpje dat ook gebruikt is tijdens de landelijke ‘Voor de jeugddag’: Gemeente Zwolle proeftuin Samenspel in de wijk - YouTube De manier waarop we kijken en werken binnen de proeftuin, leidt tot minder inzet van jeugdhulpoplossingen. Zoals eerder aangegeven ligt de oplossing van het probleem lang niet altijd op kindniveau. Daarnaast werkt het Sociaal Wijkteam zelf met inwoners aan de oplossingen (eigen inzet) in plaats van door te verwijzen naar specialistische jeugdhulp. Expertise vanuit het wijkteam (collega’s onderling met verschillende disciplines) of van andere partners wordt daarbij benut. Ook worden oplossingen gevonden in de sociale basis. Zo bleek tijdens de casuïstiekbesprekingen dat er meerdere situaties waren waarin ouders van kinderen met autisme overbelasting ervoeren. Hiervoor wordt in samenwerking met Zwolle Doet een lotgenotengroep gestart. Op deze manier werken we aan de beweging van individuele oplossingen naar het samenbrengen van vragen. In de proeftuin zijn we samen aan het leren. We werken met alle betrokkenen aan een dynamische leeragenda waarin we elke 3 maanden onze leervragen evalueren..

Sociaal Wijkteam biedt meer ondersteuning Het Sociaal Wijkteam zet in op het zelf meer bieden van ondersteuning. Meer ‘eigen inzet’ en regie zijn ook onderdeel van de aangescherpte visie en doelen van het wijkteam zoals voorgelegd aan de raad in september 2022. Ten opzichte van vorig jaar is de (registratie) van de eigen inzet van het wijkteam met 5,5% gestegen (totaal Wmo en jeugd). Voor wat betreft jeugd komt dit deels door het daadwerkelijk meer leveren van eigen inzet (goede voorbeelden zijn de Proeftuin Jeugd en de inzet van medewerkers in het Relatie- en Scheidingsteam) en deels is dit te verklaren door extra sturing op de registratie van de eigen inzet. De binnen de begroting ingeboekte besparing is hiermee gerealiseerd, zie hiervoor ook de financiële paragraaf. Het monitoren van de eigen inzet wordt in de volgende fase onderdeel van het dashboard sturingsinformatie Jeugd.

Passende jeugdhulp Sturingsinformatie Jeugd Om te komen tot meer zicht, inzicht en grip op de inzet van en de uitgaven jeugdzorg, verbeteren we onze sturingsinformatie. In juni 2022 is aan de raad in een besloten bijeenkomst een eerste concept van het dashboard met financiële informatie over de jeugdzorg getoond. Dit dashboard wordt nu doorontwikkeld tot een dashboard waarin ook de gewenste beleidsbewegingen getoond worden. In dat kader zal in 2023 ook de eigen hulpverlenende inzet van het Sociaal Wijkteam worden opgenomen in het dashboard. In 2023 ontwikkelen we al lerend in de praktijk – en mede geïnspireerd door het sturingsmodel van de gemeente Utrecht - een Zwols sturingsmodel jeugdzorg. Nieuw inkoopmodel jeugdhulp Eind 2022 is de regionale aanbestedingsprocedure voor de nieuwe raamovereenkomsten met jeugdhulpaanbieders succesvol afgerond. Dat betekent dat we per 2023 werken met een nieuw inkoopmodel. Het nieuwe inkoopmodel jeugdhulp faciliteert de inhoudelijke verbeteringen waar we in het kader van de Hervormingsagenda Sociaal Domein hard aan werken, beter dan het eerdere inkoopmodel. Zie ook de nadere toelichting bij de informatienota impact nieuwe tarieven jeugdhulp 2023.

2) Zie ook het rapport: ‘Betrek mij gewoon!’ Op zoek naar verbeterkansen voor de jeugdhulp in het casusonderzoek Ketenbreed Leren

16

mvoortgang

Afwegingskader Jeugdhulp In 2022 zijn we in Zwolle gestart met een traject over het maken van keuzes over de inzet van jeugdhulp in Zwolle. Doelstelling was te komen tot een afwegingskader jeugdhulp. Begin september kwamen ruim 60 mensen uit het brede jeugddomein in Zwolle bijeen om zich te laten inspireren door Merei Lubbe, Bert Wienen, Laura Batstra én elkaar. We gingen met elkaar in gesprek over het verdelen van schaarste, over het omarmen van variëteit, het grenzen stellen aan maakbaarheid en het stoppen met onnodige zorg. Eind september en begin oktober vonden vervolgens nog vier werkbijeenkomsten plaats om de inspiratie te concretiseren in een afwegingskader; dat gaandeweg de werktitel ‘weegwijzer’ kreeg. Parallel en deels gebaseerd op de opbrengst uit deze bijeenkomsten, werkten we aan een voorstel voor een aangepaste Verordening Jeugdhulp. In een nieuwe verordening zullen we duidelijker regelen hoe het Sociaal Wijkteam hulpvragen van jeugdigen en ouders oppakt en explicieter aangeven welke vormen van ondersteuning, hulp of zorg kunnen worden verkregen op grond van andere wettelijke kaders. In november zijn de woordvoerders Jeugd uit de gemeenteraad uitgenodigd voor een ambtelijke informatiebijeenkomst over het traject inzake het afwegingskader en het voorstel voor een aangepaste Verordening Jeugdhulp.

Korte vooruitblik Ontwikkelagenda passend onderwijs en jeugdhulp Het nieuwe deel 2 van de Ontwikkelagenda passend onderwijs en jeugdhulp wordt in het eerste half jaar van 2023 ter besluitvorming aan de gemeenteraad voorgelegd. Gewijzigde Verordening Jeugdhulp Vanuit het project Afwegingskader jeugdhulp is een voorstel voor een gewijzigde Verordening Jeugdhulp Zwolle in voorbereiding. Deze zal in het voorjaar van 2023 voorgelegd worden aan de Participatieraad en vervolgens ter besluitvorming aan de raad worden gezonden.

Afbouw gesloten jeugdhulp Samen met de jeugdregio Twente en de jeugdregio’s in Gelderland is een plan vastgesteld om de instroom in gesloten jeugdhulp te verminderen. Voor de concretisering van dit plan hebben de jeugdregio’s zich tot doel gesteld de instroom per jaar met 5% te verminderen vanaf 1 januari 2022. In IJsselland worden ongeveer 30 jeugdigen geplaatst in een JeugdzorgPlus instelling. De raad wordt over de voortgang hiervan in het eerste kwartaal van 2023 geïnformeerd. Ambulantiseren en kleinschalig gezinsgericht wonen In het kader van het nieuwe inkoopmodel hebben de gemeenten in de jeugdregio IJsselland in het najaar 2022 met de betreffende jeugdhulpaanbieders een Transformatieconvenant opgesteld. Daarin zijn afspraken gemaakt over hoe we gezinnen met een ondersteuningsvraag vaker helpen met ambulante hulp in plaats van hulp met verblijf. En ook over het ontwikkelen van meer kleinschalige, gezinsgerichte woonvoorzieningen. De raad wordt via een informatienota (toezending op 23-2-2023) nader geïnformeerd over het Transformatieconvenant.

Werk- en inspiratiebijeenkomst Afwegingskader jeugdhulp

17

mvoortgang

Spoor 4 Participatie: Het potentieel verzilveren 18

mvoortgang

vorig spoor

volgend spoor

Spoor 4 Samenvatting Context Voor wie Kwetsbare inwoners voor wie extra inspanning nodig is om op de arbeidsmarkt te komen.

Beïnvloedbaar Uitvoering: IO, Tiem, SWT, Rmc en RBZ Aansturing betaalde partners Versterken samenwerking

Stakeholders • Tiem • Werkgevers, onderwijs en andere publiek-private partners • Inkomensondersteuning • Sociaal wijkteam • Partijen Sterke sociale basis

Hervorming Financieel Financiële opbrengsten of besparingen vallen niet binnen het kader van de hervormingsagenda.

Niet/ gedeeltelijk beïnvloedbaar Effecten coronacrisis Werkgevers en opleiders Ontwikkelingen economie en arbeidsmarkt

Raakvlak andere sporen 1: Sterke sociale basis (activatie, netwerk) 2: Beschermd wonen (randvoorwaarde Beschermd thuis) 3: Jeugd (daginvulling, opleiding, werk)

Probleem: Het potentieel van inwoners die langs de kant staan zonder werk wordt nog onvoldoende gezien en verzilverd.

Hervormingen: • Meer regie voor de inwoner • Integrale toegang (niet per se fysiek): vanuit zelfde visie ondersteunen en verwijzen • Bieden divers aanbod laagdrempelige werkplekken • Meer denken vanuit de totaaloplossing (creatief denken en soms afwijken van de regels)

Gewenste resultaten: • Soepele overgang tussen school en werk • Stappen zetten met helderheid over financiële impact, stapje terug ook mogelijk. • Werkplekken die passen bij behoefte inwoner Uitdagingen/risico’s: • Krapte op de arbeidsmarkt (dit is ook een kans) • Werken vanuit dezelfde visie • Zorgen dat inwoner geen last heeft van de achterliggende verschillende wetten en regelingen • Geschotte budgetten

Gerealiseerd tweede halfjaar 2022 • Start tweede groep deelnemers sociale coöperatie, totaal aantal deelnemers 16. Zij krijgen de ruimte om ondernemerschap uit te proberen. Vrijwillig (met behoud van uitkering), maar niet vrijblijvend. • Ruim de helft (16 van de 30) van de plekken voor een Startbaan zijn ingevuld. Eerste lessen over deze laagdrempelige werkplekken zijn geleerd. • Het Innovatielab is in afrondende fase, inzichten en lessen worden vertaald in een vervolgproces.

19

mvoortgang

5 Spoor 4 Participatie: Het potentieel verzilveren Ontwikkelingen

Ook in de tweede helft van 2022 hebben nog steeds te maken met krapte van personeel op de arbeidsmarkt. Dat zal de komende jaren aanhouden. Dit merken we concreet in de tekorten in de uitvoering van ondersteuning zoals bij leerlingenvervoer en huishoudelijke hulp. Daarnaast staan ook grote opgaven onder druk, zoals de energietransitie. De mensen die instromen in de bijstand kennen meer en/of grotere problemen, wat hen kan belemmeren in deelname aan het arbeidsproces. Het grootste deel van het bijstandsvolume wordt gevormd door mensen die langdurig bijstandsafhankelijk zijn. Toch zien we nog een gestage uitstroom. Dit zien we terug in de ontwikkeling van het bijstandsvolume: Stand Aantal dossiers Dossierstijging van:

december 2020 3.840

juli 2021 december 2021 3.727 3.619 113 -108

juli 2022 december 2022 3.585 3.541 -34 -44

In 2019 daalde het bijstandsvolume. Sinds de beperkende maatregelen na de uitbraak van het coronavirus zagen we een stijging. In 2021 en 2022 werd dit weer gevolgd door een daling. Deze daling blijft zich voortzetten, ondanks de complexiteit voor deze inwoners om uit te stromen naar werk of opleiding. Het aantal mensen dat gebruik maakt van de WW is gedaald: Aantal mensen met WW Regio Zwolle Nederland

december 2022 4.327 154.414

daling tov juli 2021 0,4 % (4.346) 1,4 % (156.636)

Bron: Regionale maandcijfers arbeidsmarktinformatie

Update voortgang

Laagdrempelige werkplekken Hier wordt in de praktijk getoetst of met het bieden van laagdrempelige werkplekken de overgang naar betaalde arbeid verbetert voor Zwollenaren die al twee jaar of langer afhankelijk zijn van een bijstandsuitkering. De plekken zijn laagdrempelig, omdat er minder eisen aan deelnemers wordt gesteld dan bij het huidige aanbod en het gaat om passend werk. Zo stimuleren we een grotere uitstroom naar betaald werk. We hebben twee concepten voor laagdrempelige werkplekken in uitvoering: 1. Uitkering inzetten als loon Dit noemen we de Startbaan. In de zomer van 2021 is de werving van kandidaten voor deze nieuwe uitvoeringspraktijk in samenwerking met Werkcoöperatie de Middencirkel gestart. In totaal hebben 110 mensen zich aangemeld. Met 16 is een overeenkomst aangegaan. Daarnaast staan 5 Startbanen tijdelijk on hold. In de meeste gevallen door langdurige ziekte. Verder zijn 18 mensen na aanmelding uitgestroomd naar regulier werk, en 9 kandidaten zijn actief in een ander traject van Tiem of een partner. Meer dan de helft van de aanmeldingen kreeg geen vruchtbaar vervolg om uiteenlopende redenen. Zo bleken kandidaten toch (nog) niet in staat om te werken, trokken kandidaten zich weer terug of waren niet meer te bereiken. Ook bleek een flinke groep die zich aanmeldde niet tot de doelgroep te behoren.

Deze mensen zijn waar mogelijk wel naar een passende oplossing verwezen. In de praktijk blijkt, voor de kandidaten die willen en voldoen aan de minimale eisen dat het aantal werkuren (28 uur per week) vaak niet haalbaar is. Een aantal redenen hiervoor illustreren we met onderstaande casussen.

In dit spoor blijven wij de uitstroom van mensen die al langer in de bijstand zitten stimuleren. Door de krapte op de arbeidsmarkt hebben zij meer kans om uit te stromen. Dat krijgt specifiek vorm in onderstaande onderdelen:

20

mvoortgang

Uitgelicht: Casussen die schetsen waarom gestelde aantal werkuren (28) vaak te hoog ligt Maria woont sinds 2022 zelfstandig. Daarvoor woonde ze beschermd. Al lange tijd maakte ze gedurende twee dagdelen gebruik van dagbesteding bij een zorginstelling. Ze heeft veel moeite met vroeg opstaan door een verstoord dag- en nachtritme. In november 2022 heeft ze zich aangemeld voor de Startbaan. In de oriëntatiefase is ze gestart met 3,5 tot 4 uur per week in de zorg, wat aan het eind van die maand opliep naar 6 uur per week. lukt het Maria niet vaker dan één keer per week om om 10.00 uur op te staan. Haar wens is om in de toekomst fulltime te werken. Alice is een alleenstaande moeder. Zij heeft een zoon van 12 die naar het speciaal onderwijs gaat. Alice maakt zich veel zorgen over haar zoon. Ze moet regelmatig naar gesprekken op school. In dit soort gesprekken, maar ook met vrienden en familie kan ze niet snel schakelen en vertelt ze alles heel gedetailleerd. Hierdoor kan ze moeilijk haar grenzen bewaken. Ze besteedt tijd aan anderen in plaats van aan zichzelf, waardoor ze vaak vermoeid is. Dit gaat ook ten koste van haar inzet op het werk. Naast de Startbaan wordt Alice gecoacht in het aangeven van grenzen en is wederzijds besloten om het gemiddelde aantal werkuren te verhogen van 12 naar 18 uur per week. Dat is wat Alice graag wilde.

Kim is 23 jaar oud en werkt 15 uur per week in de schoonmaak. Ze heeft een mooie ontwikkeling doorgemaakt in het aanleren van werknemersvaardigheden, zoals houden aan afspraken, op tijd komen, plannen van vrije dagen. Spijtig genoeg heeft ze lichamelijke klachten die haar regelmatig veel pijn veroorzaken, waardoor ze met regelmaat niet of nauwelijks kan werken. Ze schaamt zich hiervoor en dus weet haar werkgever niet wat er aan de hand is. Meer uren werken is op dit moment niet haalbaar.

Uitgangspunt voor de Startbaan is de intrinsieke motivatie. Het aantal aanmeldingen ligt nog steeds erg laag als we kijken naar de totale omvang van de kandidaten die er voor in aanmerking komen. We zetten ons via verschillende kanalen actief in. In de zomer van 2023 wordt de Startbaan geëvalueerd. Daarbij kijken we in hoeverre de veronderstelling klopt dat we met deze methode een doorbraak realiseren op langdurige bijstandsafhankelijkheid. We zien nu al duidelijk dat de overgang van ‘inactief’ langs de kant staan zonder werk naar betaald werk voor de meeste deelnemers erg groot is.

2. Sociale coöperatie Dit is een collectief van bijstandsgerechtigden die langdurig (meer dan 2 jaar) langs de kant staan en via een sociale coöperatie rust en ruimte krijgen om ondernemerschap uit te proberen. Het kan als voortraject dienen voor het traject Parttime Ondernemen (Regionaal Bureau Zelfstandigen). Deelnemers Het streven was 7 á 8 deelnemers in het eerste jaar te hebben. In het tweede jaar uit te groeien naar 15 deelnemers. In oktober 2022 is met de tweede groep gestart. Totaal aantal deelnemers bedroeg toen 16. De verwachting is dat een deel door zal stromen naar een traject bij het Regionaal Bureau Zelfstandigen. Het is nu nog te vroeg om dat deel te kwantificeren. Deelnemers maken persoonlijke ontwikkeling door, doen kennis op over ondernemerschap, maar ook zelfkennis in wekelijkse bijeenkomsten, trainingen en workshops. Een ander voordeel van deelname is dat zij zakelijke kosten kunnen aftrekken. Ondanks de korte looptijd ervaren deelnemers positieve effecten van de groep (omzien naar elkaar, bijspringen als dat kan). Er wordt een gevoel van veiligheid ervaren. Het is de bedoeling dat de deelnemers op jaarbasis €1.200 verdienen. Dat is nog niet aan de orde. De verwachting is dat dit geen struikelblok gaat vormen. Belemmeringen die deelnemers ervaren zijn verschillend.

De een heeft moeite om te wennen aan het nieuwe dagritme, terwijl de andere opvang voor kinderen moet regelen of geen vervoermiddel (fiets) heeft. Uitvoeringsmodel In de afgelopen jaren (vanaf 2013) zijn keuzes gemaakt die geleid hebben tot de uitvoeringsketen zoals die nu functioneert. Deze keten bestaat uit de afdeling Inkomensondersteuning, Sociaal Wijkteam, RMC, Tiem en Regionaal Bureau Zelfstandigen. In de praktijk lopen we tegen een reeks knelpunten aan. De verschillende uitvoeringsorganisaties zien kansen om de ketensamenwerking te verbeteren en de bereidheid zich hiervoor in te zetten wordt op alle niveaus (van uitvoering tot management/directie) gevoeld. In het voorjaar van 2022 is het team met professionals vanuit Tiem, Sociaal Wijkteam en Inkomensondersteuning in het Innovatielab onder leiding van een projectleider van start gegaan en zij zullen doorgaan tot en met februari 2023. In de tweede helft van 2022 heeft het prototype voor dienstverlening verder vorm gekregen en is verder getest met de inwoners wat zij een prettige manier van benaderen en ondersteunen

21

mvoortgang

vinden. In het hele proces staat steeds de eindgebruiker, de inwoner centraal. Bij het inrichten van het prototype is ook een ervaringsdeskundige ingezet om mee te denken. Ook zijn verschillende methodes getest om tijdig de participatievraag van inwoners te signaleren en om vervolgens te zorgen dat die ook beantwoord wordt.

Uitgelicht: Kees en Marion komen er financieel niet meer uit Kees werkte als ZZP’er en deed kindertheater op scholen, maar dat hield op tijdens de coronacrisis. Hierdoor viel een groot deel van zijn inkomen weg. Daarna werkte hij deels als jongerencoach, maar ook dit was niet genoeg om rond te komen en uitbreiding was niet mogelijk. Marian werkte al 7 jaar niet meer, in het verleden had ze wel gewerkt in de financiële administratie en ze had veel vrijwilligerswerk gedaan in die richting. Zij wilde graag werken maar gaf aan dat ‘niemand haar wilde hebben’. Ze was huiverig om in gesprek te gaan hierover. In het contact wekte ze de indruk een vorm van autisme te hebben, hier was echter geen diagnose voor. Sollicitatiegesprekken waren erg lastig voor haar. Kees en Marion kwamen in aanmerking voor een uitkering voor hun levensonderhoud, maar vanwege hun koopwoning, zou de uitkering in de vorm van een lening (krediethypotheek) worden verstrekt. Dit vonden zij moeilijk.

In januari en februari 2023 worden alle bevindingen van het Innovatielab omgezet naar concrete adviezen om de uitvoeringsketen zo goed mogelijk aan te laten sluiten bij de inwoners die daar gebruik van maken. Ook wordt het prototype voor uitvoering dan gepresenteerd. De gemeenteraad wordt in de eerste helft van 2023 afzonderlijk geïnformeerd over de uitkomsten van dit proces, de adviezen en het bijhorende vervolgproces .

Korte vooruitblik In het komende half jaar verwachten we: • Evaluatie van de Startbaan. • De start van de acht ondernemingen door deelnemers aan de sociale coöperatie. • Bevorderen van soepele overgang tussen school en werk door het uit uitwerken en toetsen van ‘tijdelijke’ voorziening dagbesteding en werk (Tussenwerk). • Uitkomsten van het Innovatielab vertalen naar quick wins en proces voor inrichtingsvarianten.

Alternatieve oplossing: werk en géén uitkering Door de kennis van het Sociaal Wijkteam van de beperking van mevrouw en het bespreekbaar maken hiervan werd duidelijk dat aandacht nodig was voor de manier van kennismaken bij een nieuw bedrijf. Doordat Inkomensondersteuning goed kon uitleggen wat een uitkering zou betekenen in hun situatie en Tiem kon uitvragen wat de vaardigheden van de beide inwoners waren, was de route naar werk veel verleidelijker dan de route naar de uitkering. Uitkomst Marion is na een tweede gesprek met medewerkers van het Innovatielab voorgesteld aan een werkgever die perfect aansloot. Deze werkgever kocht voor haar een auto en gaf haar een fulltime dienstverband. Hierdoor kon zij aan het werk en hadden zij en Kees geen uitkering nodig. Met enkele coachinggesprekken is werk ook passend gebleken en gebleven.

22

mvoortgang

Spoor 5 Wonen en zorg 23

mvoortgang

vorig spoor

Spoor 5 Samenvatting Context Voor wie • Ouderen die ondersteuning nodig hebben bij langer zelfstandig/ passend wonen • Inwoners die vanwege een beperking een aangepaste woning nodig hebben • Jongeren die ondersteuning nodig hebben om zelfstandig te wonen • Inwoners die vanuit Beschermd Wonen kunnen doorstromen naar een vorm van zelfstandig wonen • Inwoners die passende ondersteuning nodig hebben in betaalbare woningen

Beïnvloedbaar Prestatie-afspraken woningcorporaties en huurdersraden Systeem toewijzen (zorg)woningen (beperkter in vrije sector)

Hervorming Financieel Het programma wonen en zorg heeft budget voor capaciteitsinzet en onderzoek. Budget voor innovaties worden zoveel mogelijk verkregen door aanvragen te doen op rijksmiddelen zoals de regeling huisvesting aandachtsgroepen.

Probleem: Door een tekort aan betaalbare, geschikte woningen en/of woon(zorg)vormen worden duurdere zorgvormen ingezet (waarin wonen en zorg zijn gecombineerd) of zijn duurdere woningaanpassingen noodzakelijk. Hervormingen: • Integreren wonen, zorg en welzijn • Beweging richting inclusieve wijken • Meer aandacht voor toekomstbestendige woningen en woonvormen • Diversiteit aan woonvarianten • Integrale gebiedsaanpak • Toegankelijke fysieke omgeving • Vitaal en waardig ouder worden • Meer maatwerk

Niet/ gedeeltelijk beïnvloedbaar Effecten coronacrisis op woningmarkt Economische ontwikkelingen

Gewenste resultaten: • Inwoners kunnen in alle fasen van hun leven zo veel mogelijk zelfstandig/passend wonen • Meer levensloopbestendige woningen • Meer inclusieve en toegankelijke wijken • Balans zorgvraag en zorgaanbod in de regio. Evenwichtiger spreiding. Uitdagingen/risico’s: • Impact ambulantisering voor de buurt • Invloed regie op commerciële partijen

Krapte op woningmarkt

Gerealiseerd eerste halfjaar 2022 Stakeholders • Cliënten(vertegenwoordigers) • Woningcorporaties • Regiogemeenten • Zorgkantoor • Zorgverzekeraar • Zorg- en welzijnsaanbieders • Projectontwikkelaars

Raakvlak andere sporen 1: Sterke sociale basis (Inclusieve wijken en betaalbare woningen) 2: Beschermd Wonen (beweging Beschermd Wonen naar Beschermd Thuis) 3: Jeugd (betaalbare huisvesting voor niet-studerende jongeren)

• Aanvraag Regeling Huisvesting Aandachtsgroepen gehonoreerd voor extra gemengde woonvormen en optomen en/of splitsen woningen (€ 917.000,-) • Opening woonvorm Betje Wolff • Doorstart wooncoach 2.0 • In prestatie-afspraken mogelijkheid toegevoegd van onzelfstandige verhuur voor specifieke doelgroep door corporaties

24

mvoortgang

6 Spoor 5 Wonen en zorg Ontwikkelingen Het programma Wonen en zorg is in 2021 door de raad vastgesteld. In het programma Wonen en zorg zijn de volgende programmalijnen uitgewerkt: • Vitale, solidaire en gezonde stadsdelen • Voldoende geschikte woningen • Passende zorg & ondersteuning In de eerste helft van 2022 is een voortgangsrapportage programma Wonen en zorg opgesteld en aan de raad aangeboden.

Update voortgang: voldoende geschikte woningen Uitstroom beschermd wonen en maatschappelijke opvang Naar aanleiding van het onderzoek naar de uitstroom Beschermd Wonen en Maatschappelijke Ontwikkeling en het rapport In Zwolle kan het, zijn tien aanbevelingen benoemd. Hiervan zijn door WWZ038 de volgende drie punten als meest urgent aangewezen en opgepakt. Hieronder de voortgang op deze punten. 1. Kies voor de bepaling van de huisvestingsopgave voor een onderbouwde aanname Voor de beweging van beschermd wonen naar beschermd thuis wonen zijn de komende 7 jaar 40 plekken per jaar nodig. Dit is meegenomen in de prestatieafspraken met de woningcorporaties. Op dit moment zijn er 26 plekken gerealiseerd en 5 plekken toegezegd. Er is daarnaast concreet zicht op een nieuw woonzorgconcept dat gepland staat voor 2024. Ook voor de transformatie van de Herberg is een aantal plekken in de wijk nodig, namelijk 30 voor de komende 10 jaar. Hiervan zijn er 4 gerealiseerd in de vorm van een opvang in de wijk voor economisch dakloze mensen. Ook wordt gestart met Onder de Pannen in het eerste kwartaal van 2023. Werkgroep Concilium – WWZ038 heeft opdracht gekregen van beide besturen om gezamenlijk de thema’s doorstroming en senioren nader te verkennen. De werkgroep zal het resultaat in het voorjaar 2023 aan de beide besturen presenteren.