1. Halfjaarrapportage Sociaal Domein: Hervormingsagenda 1e helft 2022

mvoortgang

gvoortgang

Zwolle

Halfjaarrapportage Sociaal Domein Hervormingsagenda 1e helft 2022

1

mvoortgang

Inhoudsopgave 1 Inleiding 2 Spoor 1 Sterke Sociale Basis 3 Spoor 2 Wmo: Van Beschermd Wonen naar Beschermd Thuis 4 Spoor 3 Jeugd: Herstel in het gewone leven 5 Spoor 4 Participatie: Het potentieel verzilveren 6 Spoor 5 Wonen en zorg 7 Spoor 6 Eén gezin, één plan 8 Communicatie 9 Monitoring 10 Financiën 11 Risicoprofielen

3 6 10 14 20 25 29 32 33 34 35

2

mvoortgang

1

Inleiding

Voor u ligt weer een nieuwe halfjaarrapportage over de bewegingen die we aan het realiseren zijn in de Hervormingsagenda Sociaal Domein: • Van apart naar gewoon • Van deelprobleem naar totaaloplossing • Van zorgen voor naar zorgen dat • Van individuele zorg naar samenbrengen van vragen In het nieuws verschijnt ten tijde van dit schrijven de ene crisis na de andere. Oorlog, vluchtelingen, de stikstofcrisis, teruglopende koopkracht en torenhoge energiekosten schreeuwen om voorrang. Het goed regelen van de opvang van vluchtelingen uit Oekraïne, andere vluchtelingen en statushouders vraagt extra inspanning van de organisatie. Bestaanszekerheid speelt een steeds grotere rol in het leven van veel Zwollenaren. Tegelijkertijd blijven we progressie maken in ons programma dat bijdraagt aan de veerkracht van onze inwoners om beter voorbereid te zijn op toekomstige crises. We zitten inmiddels in het derde jaar van ons vierjarig programma, dat gestart is om de hervormingen die de decentralisatie met zich meebracht in de praktijk te brengen. We realiseren een andere manier van denken en ondersteunen met de bijbehorende systeemveranderingen.

We organiseren het programma steeds dichter tegen de reguliere processen aan en trekken daardoor steeds meer op met de staande organisatie. Zo kunnen we de door het programma ingezette veranderingen de komende tijd goed borgen en de integraliteit verbeteren. Door pilots en proeftuinen in de praktijk, weten we steeds beter wat wel en niet werkt en blijven we bouwen aan nieuwe oplossingen: woonvormen zoals het geopende Parentshouse, het Betje Wolff project waarbij jongeren met autisme die begeleiding ontvangen samenwonen met jongeren zonder begeleiding en samen een community vormen, een afwegingskader voor jeugd en nieuwe samenwerkingsvormen in de wijken zoals in de wijk Aa-landen waar we samen met experts experimenteren met een vernieuwende werkwijze om vanuit de inwoners aan de slag te gaan met maatschappelijke vraagstukken. U leest er alles over in deze rapportage. Wij wensen u wederom veel leesplezier.

In de eerste helft van dit jaar is het nieuwe college gestart en verscheen het coalitieakkoord dat de ingezette hervormingen ondersteunt, voortzet en zelfs een boost geeft met onder andere een flinke structurele investering in de Sociale Basis. Die investering draagt bij aan de beweging van zware naar lichte zorg. Daarnaast is in het akkoord de wens uitgesproken om de begroting van het sociaal domein zo aan te passen dat de indeling van de begrotingsprogramma’s beter aansluit bij de inhoudelijke bewegingen die we maken. Daardoor wordt het daadwerkelijk verschuiven van budgetten van zware naar lichte ondersteuning makkelijker. Hiermee gaan we de komende tijd hard aan de slag. De relatie met andere ontwikkelingen in de organisatie wordt steeds sterker. Het programma is nauw betrokken bij de doorontwikkeling van het Sociaal Wijkteam. Ook de uitkomsten van het onderzoek van het Instituut voor Publieke Waarde hebben invloed op de rol en dienstverlening van Inkomensondersteuning en het Sociaal Wijkteam.

Michiel van Willigen

Dorrit de Jong

Paul Guldemond

3

mvoortgang

4

mvoortgang

Spoor 1 Sterke sociale basis 5

mvoortgang

volgend spoor

Spoor 1 Samenvatting Context Voor wie De sociale basis is toegankelijk voor alle inwoners van Zwolle. In de praktijk zullen vooral de mensen die (tijdelijk) ondersteuning nodig hebben daar gebruik van maken.

Beïnvloedbaar Activiteiten van gesubsidieerde partijen Integraliteit en samenwerking in het aanbod en initiatieven

Hervorming Financieel Budget programma 1: € 37 mln in 2020, € 41 mln in 2021, € 45 mln in 2022 Geen financiële opgaven in de hervormingsagenda.

Niet/ gedeeltelijk beïnvloedbaar Effecten coronacrisis Burgerinitiatieven, vrijwilligers Onderwijs, zorgverzekeraars, werkgevers

Stakeholders • Inwoners • Sport-, cultuur- en welzijnspartijen • Adviesraden • Vrijwilligersorganisaties • Afdelingen gemeente • Zorgaanbieders • GGD • Scholen

Raakvlak andere sporen 2: Beschermd wonen (faciliteren activatie en contacten) 3: Jeugd (preventie) 4: Participatie (dagbesteding, maatschappelijke participatie) 5: Wonen (passend wonen)

Probleem: Onvoldoende integrale blik, visie en sturing op initiatieven en preventie in de sociale basis. Te weinig oog voor en leren van resultaten en wat wel/niet werkt. Hervormingen: • Meer samenhang aanbrengen in aanbod, initiatieven en dienstverlening met focus op preventie • Meer regie door de gemeente om sociale basis toe te rusten op sociale opgaven • Sturing meer baseren op beschikbare data en feedback partners en inwoners • Meer versterken bestaande initiatieven voor verhoogde inclusiviteit • Meer ruimte voor initiatieven uit samenleving en sociaal ondernemerschap

Gewenste resultaten: • Inwoners vinden (dicht bij huis) benodigde ondersteuning • Signalen inwoners worden eerder opgepikt en opgepakt, erger voorkomen • Afname specialistische/ zwaardere zorg • Langer/eerder zelfredzaam zijn en zelfstandig thuis wonen • Inclusieve(re) activiteiten, netwerken en wijken Uitdagingen/risico’s: • Veel stakeholders betrokken, communicatie aandachtspunt • Loopt door verschillende portefeuilles van wethouders • Voldoende oog houden voor wat er al is

Gerealiseerd eerste halfjaar 2022 • Er zijn gesprekstafels sociale basis geweest over: - Maatschappelijke voorzieningen, - Arbeidsmarkt, - Evaluatie gesprekstafels; terugblik en vooruit kijken, - Diversiteit en inclusie.

• Start Sociale activatie en herstel, subsidie is per 1 januari 2022 verleend en nieuwe aanvragen zijn per 1 juni ingediend. • Subsidieregeling gezondheid is in voorbereiding. Wordt in najaar 2022 voorgelegd aan college en raad. 6

mvoortgang

2 Spoor 1 Sterke Sociale Basis Ontwikkelingen

We zien dat partners elkaar steeds meer vinden om gezamenlijk te werken aan de stevige basis. Het verder bouwen aan deze sterke sociale basis heeft een prominente plaats in het nieuwe coalitieakkoord gekregen. De komende jaren wordt vanuit vertrouwen gebouwd aan een sociale basis waarin de nadruk ligt op preventie en laagdrempelige ondersteuning in de eigen leefomgeving. Een basis waar inwoners van Zwolle op terug kunnen vallen als ze hulp nodig hebben. Een basis die we samen met maatschappelijke verbanden en netwerken in de stad bouwen. Kansengelijkheid, bestaanszekerheid en meedoen zijn belangrijke pijlers in de sociale basis, die de komende jaren verstevigd gaan worden. Hiervoor is ook extra geld beschikbaar gesteld, €1 mln volgend jaar oplopend tot € 2 mln in 2025, structureel. Bij de begroting 2023 zal hiervoor een bestedingsvoorstel worden gedaan. Met de nieuwe portefeuilleverdeling is de sociale basis beter belegd. Waar voorheen diverse onderwerpen bij vier wethouders belegd waren, liggen nu de onderwerpen sociale basis (welzijn, gezondheid, sport en bewegen, preventie jeugd, vrijwilligerswerk, sociale activatie en herstel) bij wethouder Van Willigen. Samen met wethouder Schuttenbeld (wijkbeheer en inwonerbetrokkenheid) en wethouder De Jong (zorg, diversiteit en inclusie, ouderen) stuurt hij op de gewenste hervormingen en op een sociale inclusieve stad.

Update voortgang

Samen bouwen en leren In januari 2022 zijn weer drie gesprekstafels sociale basis geweest. • De eerste tafel ging over het gemeentelijke programma Maatschappelijke Voorzieningen. Het programma heeft als doel het ontwikkelen van een werkwijze waarmee de gemeente in afstemming met maatschappelijke partners keuzes kan maken over de maatschappelijke voorzieningen in de wijken. Het gaat dan over wijkgebouwen waar functies gecombineerd worden, zoals buurtcentra. De aanbevelingen van de partners zijn meegenomen in het project dat aansluitend is ingericht op het thema Maatschappelijke voorzieningen. • De tweede tafel ging over de gesprekstafels zelf: we hebben nu een aantal rondes gesprekstafels gehad. Tijd voor terugblik en vooral voor een vooruitblik. Hier is het aandachtspunt uit gekomen om de samenwerking met de partners ook buiten de gesprekstafels nog beter te benutten en de gesprekstafels niet te smal te maken door vooral beleidsstukken te toetsen. De wens van de partners is om al in een eerder stadium betrokken te worden om mee te ontwerpen.

• De derde tafel ging over de arbeidsmarkt. Deze tafel stond in het teken van informatiedeling en verbinden van de ‘sociale basis’ met de wereld van werk en arbeidsmarkt. De verbinding zoeken we enerzijds omdat de arbeidsmarkt krap is en er in de sociale basis wellicht mensen zijn die (weer) kunnen werken. En anderzijds zoeken we vanuit de sociale basis werkgevers die ontwikkel- en dagbestedingsplekken kunnen bieden. Wat hebben zowel werkgevers als partijen in de sociale basis nodig om mensen stappen te laten zetten van sociale ondersteuning richting zinvolle daginvulling, van dagbesteding, leerwerkplekken en betaald werk? • Daarnaast is er een gesprekstafel geweest over het nieuw op te stellen Diversiteits- en inclusiebeleid. Dit heeft inzicht en input opgeleverd voor een diversiteits- en inclusiebeleid dat dit najaar ter vaststelling aan de raad zal worden aangeboden. • Er is een stadsdialoog Zwolle Armoedevrij! geweest. Met de Stadsdialoog willen wij inwoners en professionals met elkaar in gesprek laten gaan over verschillende thema’s omtrent armoede in Zwolle, door o.a. kennis en ervaringen met elkaar te delen. Deze keer stonden de volgende thema’s centraal: • Blijf in beweging! • Gezond opgroeien in armoede • Met weinig poen toch gezond doen?! • Vervuilde woningen en mensen met verzameldwang • Armoede & energie: hoe houden we energie betaalbaar?

Uitgelicht: Geen deeloplossing meer: Handige tips wanneer je het financieel niet breed hebt (samenzwolle.nl)

7

mvoortgang

Participatieraad De Participatieraad heeft zelf een bijeenkomst georganiseerd over de sociale basis. Veel organisaties hebben deze bijeenkomst bezocht en op basis van de inbreng van deze organisaties heeft de Participatieraad een ongevraagd advies aan het College gegeven. De reactie hierop zal in de tweede helft van dit jaar naar de Participatieraad worden gestuurd. Bestuurders sociale basis vormen netwerk Door de verkiezingen heeft er geen bestuurlijke overlegtafel plaatsgevonden. Dit zal in de tweede helft van 2022 wel plaatsvinden. De kennismakingsgesprekken tussen de bestuurders en nieuwe portefeuillehouders vinden al wel plaats. Nieuwe ronde aanbod Sociale activatie en herstel Een nieuwe subsidieronde voor Sociale activatie en herstel is geweest. Voor 2023 konden partijen weer subsidie aanvragen om een aanbod te realiseren voor inwoners die niet zelfstandig kunnen komen tot een zinvolle daginvulling. We hebben weer voldoende aanvragen gekregen zodat een mooi aanbod wordt gerealiseerd en inwoners in de sociale basis kunnen deelnemen aan activiteiten zodat zij geen, of minder gebruik hoeven te maken van het zorgaanbod. De beweging van apart naar gewoon en van individueel naar samenbrengen van vragen wordt hiermee gestimuleerd.

Uitgelicht: Alfred was verslaafd. Gelukkig heeft hij hulp gezocht en met specialistische begeleiding is hij niet langer meer verslaafd. Hij wilde graag een nieuwe start maken. Bij de ggzinstelling waar hij behandeld werd om van zijn verslaving af te komen, werd een half jaar geleden een voorlichting gegeven door ervaringsdeskundigen. Hij bezocht de voorlichting en hoorde zo over de training Herstel doe je zelf. Dat leek hem wel wat en hij volgde de training, die door vrijwilligers met ervaringskennis of ervaringsdeskundigheid wordt gegeven bij Focus, een zelfregie en herstelinitiatief, in zijn eigen buurt. De plek bevalt hem goed. Er is tijd voor een kop koffie en een praatje, er lopen heel wat mensen rond in de winkel voor tweedehands kleding of in het plantenasiel. “Ik ben hier graag” geeft hij aan. Inmiddels is de training afgelopen en werkt hij er als vrijwilliger verhuur. Een verantwoordelijk taak waarin hij afspraken maakt met klanten over de verhuur van ruimtes en vervolgens ook zelf zorgt dat de verhuurde ruimte schoon en gebruiksklaar is als de bezoekers komen. Een heel positieve omslag in zijn leven en dat in een paar maanden tijd. De ervaring die hij nu op doet, biedt perspectief. En de stralende lach op zijn gezicht spreekt boekdelen: zijn nieuwe start is nu al geslaagd.

Diverse pilots gestart In diverse wijken zijn vanuit de verschillende sporen van de hervormingsagenda pilots gestart, zoals Landen in de wijk binnen spoor 2, Samenspel in de wijk van spoor 3 en verschillende woonzorgvormen binnen spoor 5. Vanuit deze pilots wordt ook gekeken wat nog nodig is of ingezet kan worden binnen de sociale basis. We gebruiken de komende tijd om te kijken hoe we leerzame, werkzame elementen uit de diverse pilots kunnen implementeren in het reguliere integrale aanbod.

Korte vooruitblik

Het Bestuurlijk overleg sociale basis wordt gecontinueerd. Samen met bestuurders van partijen op gebied van zorg, welzijn, onderwijs en wonen wordt verkend wat een ieder kan bijdragen aan de gestelde opgaves en ambities in de sociale basis, vanuit ieders taak. We gaan experimenteren met een uitgebreidere cocreatie met partners op het onderwerp vrijwilligerswerk en mantelzorg. De lessen die we daaruit trekken kunnen we weer toepassen op andere thema’s. Daarnaast gaan we aan de slag met de Trendrapportage Sociaal domein, een doorontwikkeling van de trendrapportage die we eerder alleen voor de sociale basis maakten. In deze trendrapportage willen we de belangrijkste demografische, landelijke, regionale, stedelijke en wijkontwikkelingen inzichtelijk maken ter voorbereiding op de Perspectiefnota voorjaar 2023. Ook willen we op basis van de uitkomsten van het nieuwe Buurt voor buurt onderzoek kijken hoe we per gebied nog beter kunnen sturen op een sterke sociale basis door te differentiëren. Tot slot gaan we intensiever aan de slag om de vindbaarheid, het overzicht en de aansturing op de sociale basis te verbeteren.

8

mvoortgang

Spoor 2 Wmo: Van Beschermd Wonen naar Beschermd Thuis 9

mvoortgang

vorig spoor

volgend spoor

Spoor 2 Samenvatting Context Voor wie Inwoners met psychiatrische danwel psychosociale problematiek die toezicht en/of begeleiding nodig hebben om mee te kunnen doen in de samenleving • Op peildatum 1 juli 2022 bedroeg het aantal plekken beschermd wonen in de gemeente Zwolle 255 (184 ZIN en 71 Pgb), voor begeleid wonen in Zwolle was dit 126 (82 ZIN en 44 Pgb). In de regio IJssel-Vecht waren er in totaal 579 inwoners (385 beschermd wonen en 194 begeleid wonen) met een indicatie beschermd- en/of begeleid wonen.

Hervorming Financieel Budget Regio-IJsselvecht: 42,1 mln Gerealiseerde besparing in 2019 t/m 2022: 1,4 mln Meer informatie over de besparingen is in dit hoofdstuk te vinden onder de Actualisatie van de valuecase.

Beïnvloedbaar Ontwikkelen woonvarianten Ontwikkelen Sterke Sociale Basis Versterken samenwerking

Niet/ gedeeltelijk beïnvloedbaar Effecten coronacrisis Nieuwe verdeelmodel vanaf 2023 Beschikbaarheid passende woningen

Stakeholders • Cliënten(vertegenwoordigers) • Centrale Toegang • Zorgaanbieders Wmo • Regiogemeenten • Lokale toegang/ wijkteams • Zorgverzekeraars/ zorgkantoor • Verwijzers instroom cliënten (Jeugd, GGZ, DJI) • Toezichthouders

Raakvlak andere sporen 1: Sterke sociale basis (activatie, contacten) 3: Jeugd (overgang jeugdzorg) 4: Participatie (dagbesteding, inkomen en werk) 5: Wonen (beschikbare passende woningen)

Probleem: Nog te veel te zware en dure zorg te ver weg van thuis, terwijl lichtere vormen voor dezelfde resultaten kunnen zorgen. Hervormingen: • Inwoners kunnen langer thuis wonen of eerder weer zelfstandig wonen met passende hulp • Inrichten lichtere vormen ondersteuning in aansluiting op thuisondersteuning • Inclusieve wijken en voldoende geschikte woningen • Werken vanuit totaaloplossing, dus afstemmen op dagbesteding, inkomen en sociale contacten. • Verleggen financiële verantwoordelijkheid van centrumgemeente naar alle gemeenten uit de regio • Toewijzing cliënten naar passende zorg

Gewenste resultaten: • Passende zorg voor de doelgroep • Match zorgvraag en woonplek • Geen gedwongen verhuizing • Inclusieve wijk, goede balans tussen draagkracht en draaglast • Beheersbare uitgaven Uitdagingen/risico’s: • Voldoende passende woningen, vooral in de regio • Stut en steun in de wijk, op peil houden, of versterken van draagkracht

Gerealiseerd eerste halfjaar 2022 • Inkoopproces beschermd wonen van start (gaat in op 1 juli 2023) • Uitwerking governance, voor zowel het overgangsjaar 2023, als de situatie vanaf 2024 • Afspraken met de GGD over zorgvuldige overgang van taken van GGD naar gemeenten • Uitbreiding voor 2022 van het aantal regionale begeleid wonen plekken met 50 plekken 10

mvoortgang

3 Spoor 2 Wmo: Van Beschermd Wonen naar Beschermd Thuis Ontwikkelingen

Landelijke ontwikkeling, samen met de regio In de eerste helft van 2022 is bekend geworden dat de doordecentralisatie van beschermd wonen definitief per 1 januari 2024 wordt ingevoerd. Al geruime tijd werken we regionaal samen aan de voorbereidingen op deze doordecentralisatie. We benutten deze extra tijd (eerder werd uitgegaan van invoering van de doordecentralisatie per 1 januari 2023), om onze regio zo goed mogelijk toe te rusten voor de nieuwe situatie per 2024. De samenwerkingsregio IJssel-Vecht heeft de eerste helft van 2022 benut voor de start van het inkoopproces voor beschermd wonen per 1 juli 2023, het nader uitwerken van de governance, voor zowel het overgangsjaar 2023, alsmede de situatie vanaf 2024 en het in kaart brengen van de financiën voor beschermd wonen voor de komende jaren. Daarnaast wordt samen met de GGD gewerkt aan de doorontwikkeling van de toegang van beschermd wonen (en lokaal beschermd thuis) vanaf 2024. Een aantal gemeenten, waaronder Zwolle, zullen taken van de centrale toegang (CT, onderdeel GGD) overnemen, andere gemeenten kiezen er voor om de meeste taken bij de CT te blijven beleggen. Afspraken over een zorgvuldige overgang van taken van GGD naar gemeenten zijn in de eerste helft van 2022 voorbereid en worden in de tweede helft van 2022 uitgewerkt.

De druk op plekken begeleid- en beschermd wonen is in de regio IJssel-Vecht al jaren hoog en de regio kent een forse wachtlijst met inwoners met een indicatie begeleid- of beschermd wonen die wachten op een (beter) passende plek. Een manier om dan op korte termijn ondersteuning te ontvangen, is het aanvragen van een Pgb. Hierdoor is de situatie ontstaan dat inwoners geen bewuste keuze maken voor een Pgb maar zich ‘gedwongen’ voelen tot een Pgb omdat dat de enige manier is om sneller ondersteuning te krijgen. Dit is een onwenselijke situatie omdat deze kwetsbare doelgroep vaak niet zelf in staat is om een Pgb te beheren en hun eigen ondersteuning in te kopen en aan te sturen. Bij omzetting van Pgb naar ZIN is er geen sprake van extra plekken. Het is een verschuiving binnen beschermd wonen / begeleid wonen van Pgb naar ZIN. Deze omzetting wordt voornamelijk gedaan zodat we inwoners en

Update voortgang Afbouw van de wachtlijst; Uit de analyse van de wachtlijst in juli 2022 blijkt dat er 158 inwoners zijn met een indicatie beschermd wonen die actief wachten (oftewel: direct plaatsbaar zijn) op een plek beschermd wonen bij een zorgaanbieder. Het blijft inhoudelijk wenselijk dat inwoners eerder passende ondersteuning ontvangen, ook om verergering van problematiek te voorkomen (en daarmee nog langere en/of intensievere ondersteuning vanuit beschermd wonen). Voor 2022 is het aantal regionale plekken voor begeleid wonen per 2022 uitgebreid met 50 plekken. Door deze extra plekken kan een deel van de wachtlijst in de loop van het jaar instromen en kan doorstroom vanuit beschermd wonen worden gerealiseerd. Daarnaast werken alle gemeenten aan lokale oplossingen; passende alternatieven voor beschermd wonen. Omzetting Pgb (persoonsgebonden budget)- naar ZIN(zorg in natura)-plekken: in 2022 zijn 31 Pgb-plekken omgezet naar ZIN-plekken. 11

mvoortgang

aanbieders niet ongewild opzadelen met een Pgb. Ook hebben we zo beter zicht en bewaking op kwaliteit en rechtmatigheid van de aanbieders en dringt het de aanzuigende werking van Pgb-aanbieders in onze regio terug. Samen met de andere lokale gemeenten in de regio geven we vorm aan de lokale uitvoeringsplannen voor beschermd thuis. In de eerste helft van 2022 is extra aandacht gegeven aan de lokale ontwikkelingen van beschermd thuis; waar staan alle gemeenten en wat kunnen we van elkaar leren? Ook de komende periode blijft hier aandacht voor. Van apart naar gewoon; We gebruiken ‘ambulant, tenzij’ als uitgangspunt; we streven ernaar om mensen zo lang mogelijk zelfstandig te laten wonen. Instroom in beschermd wonen (of maatschappelijke opvang) vindt alleen tijdelijk plaats indien 24 uur per dag directe aanwezigheid van zorgprofessionals nodig is, omdat de zorgbehoefte niet uitgesteld kan worden. We verbreden het spectrum van wonen en zorg door meer vernieuwende woonzorgconcepten tussen ambulante zorg en intramuraal wonen mogelijk te maken. Hiertoe zijn afgelopen jaar diverse tussenvoorzieningen gestart in Zwolle (zie spoor 5 Wonen en Zorg). We zijn in de 1e helft van 2022 gestart met de voorbereidingen van een aanbestedingstraject voor beschermd thuis.

We verkennen welke procedure het meest geëigend is voor enerzijds verdere ontwikkeling en definiëring van het product beschermd thuis en anderzijds voor het maken van inkoopafspraken met aanbieders van beschermd thuis. In overleg met het Sociaal Wijkteam is in 1e helft van 2022 verkend welke taken het Sociaal Wijkteam kan overnemen van de Centrale Toegang voor beschermd wonen en beschermd

thuis, welke planning hiervoor moet worden aanhouden en wat nodig is om het Sociaal Wijkteam goed toe te rusten voor deze nieuwe taken. Deze taken worden meegenomen in de doorontwikkeling van het Sociaal Wijkteam.

Korte blik vooruit In de tweede helft van 2022 werken we de hierboven beschreven onderdelen van de beweging van beschermd wonen naar beschermd thuis verder uit. We gaan daarnaast met verschillende partijen het gesprek aan over aanvullende pilots voor beschermd thuis. Ook onderzoeken we in hoeverre een aanvullend aanbod voor time-out/respijtzorg nodig is. Hiermee willen we voorkomen dat psychisch kwetsbare inwoners onnodig hun woning moeten verlaten, omdat ze tijdelijk vastlopen in de eigen woonsituatie. Een time-out voorziening kan helpen voor betrokkenen om tot rust te komen, nieuwe afspraken te maken en om na een kort verblijf weer terug te keren naar de eigen woonsituatie. Daarnaast zetten we ook in op landing in de wijk; wat is nodig om deze beweging goed in de wijk te kunnen laten landen? Hoe zorgen we voor een veilig gevoel thuis voor alle inwoners in de wijk, zowel voor de psychisch kwetsbare inwoners als voor alle overige inwoners? Dit zal in samenhang met de sociale basis (Spoor 1) en wonen en zorg (spoor 5) worden uitgewerkt. Regionaal blijven we werken we aan de nieuwe contractering, de doorontwikkeling van de toegang en de governance. Dit pakken we op in werkgroepen samen met de beleidsadviseurs uit de regio.

12

mvoortgang

Spoor 3 Jeugd: Herstel in het gewone leven 13

mvoortgang

vorig spoor

volgend spoor

Spoor 3 Samenvatting Context Voor wie Focus op kwetsbare gezinnen en jongeren. Aantal jeugdigen in jeugdzorg: ongeveer 4.100 Waarvan jeugdhulp met verblijf: ongeveer 480

Beïnvloedbaar Inrichten preventie Samenwerking SWT- contractmanagement-beleid-zorgaanbieders Lokale budgetten Budget en maatregelen Rijk

Stakeholders • Jeugdigen en opvoeders • Sociale Wijkteams • (Huis)artsen • Welzijnsorganisaties • Onderwijs • Kinderopvang • Jeugdhulpaanbieders • Jeugdbescherming en -reclassering • Veilig Thuis • Regiogemeenten • Regionaal Serviceteam Jeugd • Rijk

Hervorming Financieel Budget lokaal 2021: € ca. 40 mln Oorspronkelijke besparing: € 4,7 mln Gerealiseerd: € 1,15 mln Nog realiseren (2020-2024): € 0,35 mln

Niet/ gedeeltelijk beïnvloedbaar Effecten coronacrisis Verwijzing door GI’s en huisartsen Inkoopmodel RSJ

Raakvlak andere sporen 1: Sterke sociale basis (activatie, contacten) 2: Beschermd wonen (overgang jeugdzorg) 4: Participatie (dagbesteding, opleiding en werk) 5: Wonen (beschikbare passende woningen) 6: Één gezin, één plan

Probleem: Gezinnen vinden (eenvoudige) ondersteuning nog te laat. Via huisartsen en scholen nog te vaak/ makkelijk verwijzing naar zwaardere jeugdhulp. Aanbod is vaak nog leidend in plaats van de vraag en context. Hervormingen: • Meer oplossingen dichtbij: thuis op school en in de wijk • Normaliseren opvoedingsuitdagingen: het gewone leven en veerkracht van jeugdigen en ouders zijn het vertrekpunt • Breed kijken naar systeem voor structurele oplossingen • Van aanbod- en productgericht werken naar vraag- en resultaatgerichte oplossingen

Gewenste resultaten: • Minder schooluitval en meer participatie • Eerder passende hulp beschikbaar, mede door passende verwijzing • Afname zware zorg waar mogelijk • Duurzamere effecten van de hulp door betere aansluiting bij dagelijks leven Uitdagingen/risico’s: • Beperkte invloed op regio • Beperkte invloed op verwijzers, terwijl gemeente wel verplicht de rekening van de toegewezen zorg betaalt • Belang en effecten en resultaten van preventie zijn niet makkelijk aantoonbaar

Gerealiseerd eerste halfjaar 2022 • Binnen het programma ‘Samen voor een stevige basis’ zijn op de laatste vijf scholen, gesprekken gevoerd over jeugdhulpgebruik, de veranderopgave en eerste ontwikkelrichtingen. • Eerste Parentshouse van Zwolle geopend om druk op gezinnen te verminderen en zo jeugdhulp te voorkomen • Proeftuin Jeugd gestart: eerste fase afgerond. In september start de fase waarin het samen leren en ontwikkelen in de praktijk verder vorm krijgt.

• Eerste concept dashboard is gebouwd dat inzicht geeft in sturingsinformatie • Regionaal aanbestedingtraject nieuw inkoopmodel jeugdhulp (2023) gestart • Samen met Twente en Gelderland zijn plannen vastgesteld om de instroom in gesloten jeugdhulp te verminderen

14

mvoortgang

4 Spoor 3 Jeugd: Herstel in het gewone leven Voortgang Ontwikkelingen In de afgelopen tijd hebben jongeren te maken gekregen met meer of ernstiger problemen, vooral als gevolg van corona en de sociale beperkingen die de aanpak daarvan met zich meebracht. Hoewel veel kinderen, jongeren en ouders grote veerkracht hebben getoond, staat die op het gebied van mentaal welbevinden wel onder druk. Dit belemmert hen ook op andere terreinen, zoals onderwijs. Onderzoeken van de GGD bevestigen dat weerbaarheid en veerkracht zijn afgenomen. Om die reden hebben we met het sociaal herstelplan corona onder meer extra ingezet op mentale weerbaarheid. Leerkrachten op middelbare scholen merken dat veel leerlingen een inhaalslag hebben te maken als het gaat om sociale vaardigheden in de klas en op school. Eenzaamheid, depressies en andere psychische problemen zoals suïcidaal gedrag en eetstoornissen escaleerden sneller en vroegen om extra inzet van jeugdhulp. Die hulp is ingezet en een deel van de hulpverleningstrajecten loopt nu nog. Doordat in het voorjaar de laatste maatregelen werden beëindigd, kwam het gewone leven weer op gang en dat is ook voor de kinderen en jongeren positief.

Update voortgang Preventie Samen voor een stevige basis We werken met het project Samen voor een stevige basis aan verdere versterking van samenwerking met scholen in de sociale basis en daarmee ook aan het voorkomen van een onnodig (zwaar) beroep op gespecialiseerde hulp vanuit het sociaal domein/ jeugdhulp. Door het voeren van gesprekken over jeugdhulpgebruik, de veranderopgave en de eerste ontwikkelrichtingen met vijf scholen, hebben nu alle vijftien scholen die bij het programma betrokken zijn de eerste fase afgerond. Deze gesprekken over de data en veranderopgave helpen om meer vanuit zelfde visie de samenwerking te versterken en andere oplossingsrichtingen uit te werken. Een aantal scholen overweegt nog of uitvoering van die oplossingsrichtingen op dit moment haalbaar is. Bij een aantal andere scholen worden de eerste stappen naar uitvoering nu gezet. Dat betekent ook een nieuwe fase in het project. De

nieuwe werkwijzen moeten in praktijk gebracht worden. Drie scholen zijn inmiddels aan de slag met deelprojecten waaronder een train de trainer THINK op school, de thuiswerkarme school, verrijkend naschools aanbod en een soepeler overgang van kinderopvang naar school.

Toegang Sterk ouderschap, scheiden zonder schade In Zwolle werken we intensief aan het voorkomen van complexe scheidingen. Het afgelopen half jaar zijn we verder gegaan op de ingeslagen weg. Daarnaast zijn we samen met de drie Zwolse woningcorporaties gestart met een pilot Parentshouses. Door een van beide ouders een eigen plek te bieden wanneer dat op andere manieren niet lukt, nemen conflicten af en kunnen ouders hun rol voor het gezin blijven vervullen. Het eerste Parentshouse van Zwolle is op 7 juli geopend. Zie ook bijgaand nieuwsbericht: www.deswollenaer.nl/nieuws/ algemeen/261432/eerste-parentshouse-voor-gescheiden-ouders-in-de-aa-landen-geop Dit najaar worden de eerste resultaten van het Relatie- en Scheidingsteam ook nog apart gerapporteerd aan de raad. BSO+ In Zwolle vinden we het belangrijk dat iedereen meedoet. We zorgen met partners in de stad voor goede basisvoorzieningen in de directe omgeving van ouders en kinderen. De beschikbaarheid van BSO is zo’n basisvoorziening. Omdat kinderen met een ondersteuningsvraag lang niet altijd terecht konden op een reguliere BSO, ontvingen veel van deze kinderen jeugdhulp (overgangsrecht na decentralisatie). Daarom zijn we in 2019 gestart met een pilot BSO+. Hiermee bieden van een passende opvangplek voor kinderen met een ondersteuningsvraag, waarbij ouders en de gemeente ieder hun eigen verantwoordelijkheid nemen.

Ouders betalen reguliere kinderopvangkosten en de gemeente de meerkosten (de ‘plus’). Door realisatie van de BSO+ hoefden deze kinderen geen gebruik meer te maken van jeugdhulp. Ook in dit voorjaar was naschoolse opvang beschikbaar voor kinderen met een ondersteuningsvraag in de vorm van BSO+. Inmiddels komen we in een volgende fase en verkennen we met een reguliere kinderopvangorganisatie de mogelijkheden om deze kinderen zonder meerkosten op te vangen. Hiermee bieden we passende ondersteuning binnen het reguliere wettelijk kader en de financiering van de kinderopvang. Hierdoor hoeven

15

mvoortgang

we als gemeente geen meerkosten te betalen. Mede hierdoor verwachten we ook de beoogde besparing te kunnen realiseren. Dyslexie In het eerste half jaar van 2022 heeft de projectleider een plan van aanpak opgesteld voor de proeftuin dyslexie. Een poortwachter is aangesteld. Deze houdt zich nu bezig met voorbereidende werkzaamheden voor de proeftuin en met advies aan ondersteuningsteams op de scholen bij vragen over aanmeldingen voor diagnostiek of behandeling voor dyslexie. Daarnaast heeft de projectleider gesprekken gevoerd met de aanbieders van dyslexiezorg om afspraken te maken over hun betrokkenheid bij de proeftuin. Aanbieders hebben aangegeven mee te willen denken over hun rol in de uitvoering van de proeftuin. De uitvoering van de proeftuin start met ingang van schooljaar 2022/2023. De raad is hierover geïnformeerd met de informatienota van 30 juni 2022. Proeftuin Jeugd Op 12 november 2021 heeft de raad ingestemd met het voorstel voor een proeftuin jeugd ‘samenspel in de wijk’ met als doel om samen met inwoners, partijen in de stad, Sociaal Wijkteam en aanbieders van specialistische jeugdhulp tot een nieuwe manier van werken te komen, waardoor jeugdigen en ouders de benodigde ondersteuning vaak dichter bij huis vinden: thuis op school en in de wijk.

De proeftuin biedt een manier om kleinschalig uit te proberen in de praktijk om daarvan te leren voor de totale hervorming van het jeugddomein. De gekozen stadsdelen voor de Proeftuin zijn Zuid en West. In april dit jaar is het projectteam gestart met de onderzoeks- en ontwerpfase. In deze eerste fase van het project is in kaart gebracht wat nodig is om de ambitie van de proeftuin waar te maken. Deze fase is op wijkniveau gestart met bijeenkomsten met medewerkers van het Sociaal Wijkteam. Er is bewust voor gekozen om naast jeugd- en gezinswerkers ‘Er was energie bij de deelnemers om oplossingen dichtbij het kind te organiseren. Dit hoeven lang niet altijd hulpverleningsoplossingen te zijn. In de werksessies kwam naar voren dat het breed kijken met het gezin bij de start naar de ‘echte’ vraag ons daarbij kan helpen’. Karin Otten, manager SWT Zwolle Zuid ook andere disciplines binnen het wijkteam te betrekken en gezamenlijk inzichten uit de praktijk te delen en alternatieve oplossingsrichtingen te zoeken. Vlak voor de zomervakantie

16

mvoortgang

zijn we hierover in beide stadsdelen met partners in gesprek gegaan (welzijns-, kind- en jongerenwerk, verenigingen en (vrijwilligers) organisaties, onderwijs, Jeugd Gezondheidszorg (JGZ), kinderopvang, verwijzers (huisartsen), partners uit de WMO, participatie, en jeugdhulpaanbieders.

‘Ik voelde een sfeer van kansen. De kans om als collega’s te gaan doen waar wij allemaal van dromen. De komende periode gaan wij onze handen uit de mouwen steken en doen wat werkt. Ook als dit in het begin wat onwennig aanvoelt en lef vraagt.’ Remzi Karadayi, GZ psycholoog bij Yarin Jeugdhulp Met veel enthousiasme kijken we terug op deze startbijeenkomsten van de proeftuin ‘samenspel in de wijk’. Er is veel draagvlak voor de beweging die we met de proeftuin inzetten. Het leeft. Partijen willen meedoen en bijdragen. De wens is uitgesproken om de samenwerking te versterken en expertise van elkaar beter te benutten. Er is veel energie om met elkaar concreet aan de slag te gaan en te werken als collega’s in de wijk. In de tweede fase staat het leren en (door)ontwikkelen centraal in de twee stadsdelen. Monitoring is daar een belangrijk onderdeel van. De monitoring geeft in ieder geval inzicht in hoeverre duurdere zorgtrajecten zijn voorkomen door de eigen inzet van het Sociaal Wijkteam. Dit doen we in verbinding met het project sturingsinformatie jeugd. Daarnaast monitoren we kortcyclisch wat de leeropbrengsten zijn van de proeftuin.

zorg en krijgen professionals meer ruimte om de beste oplossing te kiezen. Daardoor werken we meer vraaggericht en is er ruimte voor maatwerk. De raad wordt in een afzonderlijke nota nader geïnformeerd over het nieuwe inkoopmodel. Afbouw gesloten jeugdhulp Samen met Twente en Gelderland is een plan vastgesteld om de instroom in gesloten jeugdhulp te verminderen. Op basis daarvan hebben we in onze regio IJssselland een plan vastgesteld om die afspraken nader te concretiseren. De raad wordt separaat nader geïnformeerd over deze plannen en de uitvoering.

Vooruitblik Verbinding Samen voor een stevige basis en Proeftuin Jeugd Samen voor een stevige basis en de Proeftuin Samenspel in de wijk worden samengevoegd onder dezelfde projectleider. Ze werken namelijk vanuit dezelfde visie en hebben daardoor veel overeenkomsten in de doelstellingen. Zo kan efficiënter en integraler gewerkt worden aan de gewenste beweging, zowel in de wijk als op school, als in de verbinding tussen die twee. In beide projecten zal het Sociaal Wijkteam meer eigen inzet plegen om zwaardere jeugdzorg te voorkomen. We verwachten conform de ingeboekte besparingen in de komende twee jaar structureel 70.000 euro te besparen door deze manier van werken.

Passende jeugdhulp Sturingsinformatie Jeugd Om te komen tot meer zicht, inzicht en grip in de inzet van en de uitgaven aan jeugdzorg, verbeteren we onze sturingsinformatie. Een eerste concept van het dashboard met de financiële informatie over jeugdzorg is in juni 2022 opgeleverd en ook getoond in een besloten bijeenkomst van de raad. Op basis van reacties van onder meer beleidsmedewerkers, teamleiders van het Sociaal Wijkteam en raadsleden wordt verder gebouwd aan het dashboard in de tweede helft van dit jaar. Nieuwe inkoopmodel jeugdhulp De regionale aanbesteding voor het nieuwe inkoopmodel jeugdhulp is in het voorjaar gestart. Kort na de zomer zal definitief worden vastgesteld met welke jeugdhulpaanbieders we vanaf 2023 een contract zullen hebben. We bereiden met de aanbieders en het Sociaal Wijkteam de nieuwe manier van werken voor. Met dit inkoopmodel kunnen we beter sturen op passende

17

mvoortgang

Herijking Ontwikkelagenda passend onderwijs en jeugdhulp In 2021 is de Ontwikkelagenda passend onderwijs en jeugdhulp (2017) geëvalueerd. De raad is hierover geïnformeerd met de informatienota d.d. 12 oktober 2021. In de eerste helft van 2022 zijn wij samen met de schoolbesturen Primair en Voortgezet Onderwijs gestart met herijking van de samenwerkingsafspraken voor de periode 2022-2026. Deel 1 van de ontwikkelagenda (visie) vraagt naar verwachting niet veel aanpassing . Deel 2 (uitvoering) actualiseren we op basis van de tussenevaluatie van 2021. Afwegingskader Jeugdhulp Zowel voor inwoners als voor de professionals van het Sociaal Wijkteam, scholen, jeugdhulpaanbieders en ook voor huisartsen en jeugdbeschermers is niet altijd duidelijk hoe wordt afgewogen hoe we in Zwolle omgaan met vragen om hulp bij opvoeden en opgroeien en of daar professionele hulp bij nodig is. Wanneer is bijvoorbeeld het onderwijs aan zet? En hoe weeg je af wat je van het gezin zelf kunt verwachten? Het open karakter van de Jeugdwet biedt ruimte voor maatwerk, maar levert in de praktijk ook onduidelijkheid op. Om daar meer helderheid over te creëren en ook vaker te komen tot inzet van effectieve hulp wanneer dat nodig is, starten we in september met een traject om een Afwegingskader Jeugdhulp Zwolle te ontwikkelen.

Samen met inwoners en allerlei professionals uit de stad bespreken we wat we wel en niet als jeugdhulp op grond van de Jeugdwet beschouwen. En ook hoe met name het Sociaal Wijkteam afweegt welke hulp wel of niet wordt ingezet. Dit gaat meer handvatten bieden over de inzet van jeugdhulp in het nieuwe inkoopmodel. Ambulantiseren en kleinschalig gezinsgericht wonen In het kader van het nieuwe inkoopmodel stellen de gemeenten in de jeugdregio IJsselland dit najaar met de betreffende jeugdhulpaanbieders een transformatieconvenant op. Daarin maken we afspraken over hoe we jeugdigen met een hulpvraag vaker helpen met ambulante hulp in plaats van hulp met verblijf. En ook over het ontwikkelen van meer kleinschalige, gezinsgerichte woonvoorzieningen.

18

mvoortgang

Spoor 4 Participatie: Het potentieel verzilveren 19

mvoortgang

vorig spoor

volgend spoor

Spoor 4 Samenvatting Context Voor wie Kwetsbare inwoners voor wie extra inspanning nodig is om op de arbeidsmarkt te komen.

Beïnvloedbaar Uitvoering: IO, Tiem, SWT, Rmc en RBZ Aansturing betaalde partners Versterken samenwerking

Stakeholders • Tiem • Werkgevers, onderwijs en andere publiek-private partners • Inkomensondersteuning • Sociaal wijkteam • Partijen Sterke sociale basis

Hervorming Financieel Financiële opbrengsten of besparingen vallen niet binnen het kader van de hervormingsagenda.

Niet/ gedeeltelijk beïnvloedbaar Effecten coronacrisis Werkgevers en opleiders Ontwikkelingen economie en arbeidsmarkt

Raakvlak andere sporen 1: Sterke sociale basis (activatie, netwerk) 2: Beschermd wonen (randvoorwaarde Beschermd thuis) 3: Jeugd (daginvulling, opleiding, werk)

Probleem: Het potentieel van inwoners die langs de kant staan zonder werk wordt nog onvoldoende gezien en verzilverd.

Hervormingen: • Meer regie voor de inwoner • Integrale toegang (niet per se fysiek): vanuit zelfde visie ondersteunen en verwijzen • Bieden divers aanbod laagdrempelige werkplekken • Meer denken vanuit de totaaloplossing (creatief denken en soms afwijken van de regels)

Gewenste resultaten: • Soepele overgang tussen school en werk • Stappen zetten met helderheid over financiële impact, stapje terug ook mogelijk. • Werkplekken die passen bij behoefte inwoner Uitdagingen/risico’s: • Krapte op de arbeidsmarkt • Werken vanuit dezelfde visie • Zorgen dat inwoner geen last heeft van de achterliggende verschillende wetten en regelingen • Verwevenheid HCA en arbeidsmarktbeleid • Geschotte budgetten

Gerealiseerd eerste halfjaar 2022 • Start sociale coöperatie met training voor 8 deelnemers. Zij krijgen de ruimte om ondernemerschap uit te proberen. Vrijwillig (met behoud van uitkering), maar niet vrijblijvend. • Meer dan de helft van de plekken voor een Startbaan zijn ingevuld. Eerste lessen over deze laagdrempelige werkplekken zijn geleerd. • Het innovatielab is op volle sterkte en gestart met ontwikkeling van prototype voor dienstverlening aan doelgroepen van de participatiewet.

20

mvoortgang

5 Spoor 4 Participatie: Het potentieel verzilveren Ontwikkelingen

We hebben te maken met oplopende krapte van personeel op de arbeidsmarkt. Dit merken we concreet in de tekorten in de uitvoering van ondersteuning zoals bij leerlingenvervoer en huishoudelijke hulp. Daarnaast staan ook grote opgaven onder druk, zoals de energietransitie. De mensen die instromen in de bijstand kennen meer en/of grotere problemen, wat hen belemmert in de weg naar deelname aan het arbeidsproces. Het grootste deel van het bijstandsvolume wordt gevormd door mensen die langdurig bijstandsafhankelijk zijn. Ondanks de belemmeringen die zij ervaren, zien we dat deze groep alsook de groep die instroomt mondjesmaat uitstroomt. Dit zien we terug in de ontwikkeling van het bijstandsvolume: Stand Aantal dossiers Dossierstijging van:

juli 2020 december 2020 3.771 3.840 157 69

juli 2021 december 2021 3.727 3.619 -113 -108

juli 2022 3.585 -34

In 2019 daalde het bijstandsvolume. Sinds de beperkende maatregelen na de uitbraak van het coronavirus zagen we een stijging. In 2021 werd dit weer gevolgd door een daling. Deze daling blijft zich voortzetten, ondanks de complexiteit voor deze inwoners om uit te stromen naar werk of opleiding. Het aantal mensen dat gebruik maakt van de WW is gedaald: Aantal mensen met WW Regio Zwolle Nederland

Juli 2022 4.346 156.636

Daling tov december 2021 16,1 % (5.179) 18,3 % (191.775)

Bron: Regionale maandcijfers arbeidsmarktinformatie

Update voortgang In dit spoor blijven wij de uitstroom van mensen die al langer in de bijstand zitten stimuleren. Door de krapte op de arbeidsmarkt hebben zij meer kans om uit te stromen. Dat krijgt specifiek vorm in onderstaande onderdelen:

Laagdrempelige werkplekken Hier wordt in de praktijk getoetst of met het bieden van laagdrempelige werkplekken de overgang naar betaalde arbeid wordt versoepeld voor Zwollenaren die al twee jaar of langer afhankelijk zijn van een bijstandsuitkering. De plekken zijn laagdrempelig, omdat er minder eisen aan deelnemers wordt gesteld dan bij het huidige aanbod geldt en het gaat om passend werk. Zo stimuleren we een grotere uitstroom naar betaald werk. We hebben twee concepten voor laagdrempelige werkplekken in uitvoering: 1. Startbaan In de zomer van 2021 is de werving van kandidaten voor deze nieuwe uitvoeringspraktijk in samenwerking met Werkcoöperatie de Middencirkel gestart. In totaal hebben 86 mensen zich aangemeld. Met 211 is een overeenkomst aangegaan. 12 van hen zijn begeleid naar een reguliere baan en 5 kandidaten zijn actief in een ander traject van Tiem of een partner. Meer dan de helft van de aanmeldingen kreeg geen vruchtbaar vervolg: • 5 kandidaten bleken (nog) niet in staat te kunnen voldoen aan de minimale vereisten; • 18 kandidaten hebben zich, na aanmelding, teruggetrokken; • 26 mensen behoorden niet tot de doelgroep (bijvoorbeeld woonachtig in andere gemeente of een Wajong uitkering van het UWV) Kort voor de zomer heeft een eerste tussentijdse evaluatie plaatsgevonden, ook al beslaat deze praktijk minimaal 3 jaar2.

Hieruit kwam naar voren: Werkgevers De bereidheid van werkgevers om mee te werken is groot. Het aantal beschikbare banen was groter dan het aantal kandidaten. Als gevolg van het uitblijven van een koppeling van kandidaten aan de banen hebben enkele werkgevers de baan (tijdelijk) ingetrokken. Over het 1 2

3 Startbanen zijn tijdelijk on hold. In meeste gevallen door langdurige ziekte. De 30 plekken zijn niet gelijktijdig gestart. Per plek kan 2 jaar nodig zijn, voordat een werkgever het dienstverband overneemt. Aangezien zomer 2022 nog plekken vrij zijn, is de looptijd in ieder geval 3 jaar vanaf zomer 2021.

21

mvoortgang

algemeen zijn werkgevers behoorlijk trouw gebleven. Dit komt ook deels door de huidige krapte op de arbeidsmarkt. Kandidaten Er zijn ruim 2.900 kandidaten, meermaals en via verschillende kanalen benaderd. Een grote groep kandidaten voelt zich onvoldoende aangesproken om te reageren op dit aanbod. We hebben zelf een beeld bij de redenen, maar dat weten we alleen van het selecte aantal mensen die we gesproken hebben of via bijvoorbeeld de Participatieraad. Organisatie De samenwerking tussen Werkcoöperatie De Middencirkel en Tiem is goed. Ze houden elkaar scherp en de taakverdeling in de samenwerking verloopt zeer soepel. Werkende weg zijn veel kinderziektes opgelost. Ook zijn filmpjes gemaakt en op de website geplaatst. Aanvullend ook enkele advertenties in de lokale bladen met daarin de Startbanen. In deze advertenties wordt ook verwezen naar de geactualiseerde website. 2. Sociale coöperatie Dit is een collectief van bijstandsgerechtigden die langdurig (meer dan 2 jaar) langs de kant staan en via een sociale coöperatie rust en ruimte krijgen om ondernemerschap uit te proberen. Het kan als voortraject dienen voor het traject Parttime Ondernemen (Regionaal Bureau Zelfstandigen). Het begin van dit jaar heeft voor het bestuur van de coöperatie in het teken gestaan van het werven van kandidaten. Dertien deelnemers hebben interesse getoond en acht zijn daadwerkelijk gestart.

Deze acht personen staan al meer dan 2 jaar langs de kant met een uitkering van gemeente (en twee met een uitkering van UWV). In de zomer hebben zij een training ‘ondernemersvaardigheden’ van LaNSco en ZonMW gevolgd. Net na het zomerreces bleken alle deelnemers dit met succes te hebben afgerond.

Uitgelicht Bij de Sociale Coöperatie Zwolle kan je van je passie je werk maken, ook vanuit de bijstand - RTV Oost

Uitvoeringsmodel In het voorjaar van dit jaar is het team met professionals in het Innovatielab onder leiding van een innovatiemanager van start gegaan3. De professionals vertegenwoordigen de verschillende gemeentelijke uitvoeringsorganisaties die gezamenlijk de bijstandsketen vormen. Het team is met een aantal opgaven aan de slag gegaan. Allereerst om te komen tot een prototype voor de dienstverlening. In dit proces hebben zij manieren van werken geprobeerd die anders zijn dan zij gewend zijn en los staan van bestaande entiteiten. Hierbij werd continu de eindgebruiker centraal gesteld. In dit geval is dat de persoon die een bijstandsuitkering aanvraagt of ontvangt. De eindgebruiker werd ook gevraagd hoe de dienstverlening ervaren werd. Wat goed ging en wat niet. Op deze manier werd en wordt gewerkt aan een prototype voor de dienstverlening aan doelgroepen van de Participatiewet. Een ander vraagstuk waar het team mee aan de slag is gegaan, is het signaleren van een participatievraag. Een inwoner die al jarenlang een bijstandsuitkering ontvangt van de gemeente, vele teleurstellingen op het gebied van werk te verduren heeft gehad en het hoofd met de nodige creativiteit boven water weet te houden, zal zich niet snel melden om een traject naar werk te starten.

Maar hoe kan een participatievraag toch gesignaleerd worden? Dat is wat het team heeft onderzocht en wat betrokken wordt bij de inrichting van de dienstverlening. Het innovatieteam is tot en met voorjaar 2023 actief. Zij leveren de uitwerking van het prototype met bijbehorende documenten op. Vervolgens is het aan de gemeente om uit te werken op welke wijze de organisatie-inrichting eruit kan komen te zien. En welke varianten daarin te onderscheiden zijn.

3

In de afgelopen jaren (vanaf 2013) zijn er keuzes gemaakt wat heeft geleid tot een uitvoeringsketen zoals deze vandaag de dag functioneert. Deze keten bestaat uit de afdeling Inkomensondersteuning, Sociaal Wijkteam, RMC, Tiem en Regionaal Bureau Zelfstandigen. Keuzes hebben elkaar opgevolgd, bijvoorbeeld bij de voorbereiding op de decentralisaties (taakverdeling schakels van de bijstandsketen), invoering van de participatiewet met bijhorend gedachtegoed (werk voor inkomen), de oprichting van Tiem. In de praktijk lopen we tegen een reeks knelpunten aan, die in de uitvoering onvoldoende ‘weggewerkt’ kunnen worden. De verschillende uitvoeringsorganisaties zien kansen om de ketensamenwerking te verbeteren en de bereidheid zich hiervoor in te zetten wordt op alle niveaus (van uitvoering tot management/directie) gevoeld.

22

mvoortgang

Verbinding andere sporen Daarnaast blijven wij continu alert op ideeën vanuit uitvoering en stad voor nieuwe kansen, met name om het aantal mogelijkheden voor laagdrempelige werkplekken uit te breiden. Ook zoeken wij vanuit dit spoor sterk de verbinding met de sociale basis (spoor 1): bij de verdere uitwerking van de sociale basis zien wij kansen om het perspectief op werk daarin een plek te geven. Als het gaat om bijvoorbeeld daginvulling, waaronder vrijwilligerswerk, dan willen wij dat mogelijke kansen op de arbeidsmarkt voldoende benut worden. Wij zien mogelijkheden om ‘dagbesteding arbeidsmatige leeftijd’ en participatie meer te verbinden met elkaar. Zo is het idee ontstaan voor ‘tussenwerk’. Dit is een tijdelijke voorziening, opgebouwd uit bestaande voorzieningen voor jongeren met gedragsproblematiek en psychische problematiek. Veelal in combinatie met bijvoorbeeld autisme of ADHD. Jaarlijks zullen zo’n 10 tot 15 jongeren baat hebben bij het kunnen ‘rijpen’ op een dagbestedingsplek (WMO), waar ze werkfit gemaakt worden. Vervolgens kunnen ze aan het werk, bijvoorbeeld binnen een beschutte werkplek. Deze werkwijze wordt momenteel uitgewerkt door Tiem, SWT en de beleidsafdeling MO en op uitvoerbaarheid getoetst.

De beweging van beschermd wonen naar beschermd thuis en de beweging om ook dak- en thuislozen meer lokaal op te vangen, maakt dat er meer vraag zal komen naar daginvulling. Ook zal de vraag toenemen naar arbeidsontwikkeling en begeleiding naar werk, afgestemd op het potentieel binnen deze doelgroep. We bereiden ons de komende tijd voor op deze toename samen met de betrokken partners.

Korte vooruitblik In het komende half jaar verwachten we: • Verdere invulling van de plekken van de Startbaan • De start van de acht ondernemingen door deelnemers aan de sociale coöperatie • Bevorderen van soepele overgang tussen school en werk door het uit uitwerken en toetsen van ‘tijdelijke’ voorziening dagbesteding en werk • Vervolg van het proces in het Innovatielab met de eerste lessen

23

mvoortgang

Spoor 5 Wonen en zorg 24

mvoortgang

vorig spoor

Spoor 5 Samenvatting Context Voor wie • Ouderen die ondersteuning nodig hebben bij langer zelfstandig/ passend wonen • Inwoners die vanwege een beperking een aangepaste woning nodig hebben • Jongeren die ondersteuning nodig hebben om zelfstandig te wonen • Inwoners die vanuit Beschermd Wonen kunnen doorstromen naar een vorm van zelfstandig wonen • Inwoners die passende ondersteuning nodig hebben in betaalbare woningen

Beïnvloedbaar Prestatie-afspraken woningcorporaties en huurdersraden Systeem toewijzen (zorg)woningen (beperkter in vrije sector)

Hervorming Financieel Budget: € 100.000 beschikbaar. Het programma wonen en zorg heeft budget voor capaciteitsinzet en onderzoek. Budget voor innovaties worden zoveel mogelijk verkregen door aanvragen te doen op rijksmiddelen zoals de regeling huisvesting aandachtsgroepen.

Probleem: Door een tekort aan betaalbare, geschikte woningen en/of woon(zorg)vormen worden duurdere zorgvormen ingezet (waarin wonen en zorg zijn gecombineerd) of zijn duurdere woningaanpassingen noodzakelijk. Hervormingen: • Integreren wonen, zorg en welzijn • Beweging richting inclusieve wijken • Meer aandacht voor toekomstbestendige woningen en woonvormen • Diversiteit aan woonvarianten • Integrale gebiedsaanpak • Toegankelijke fysieke omgeving • Vitaal en waardig ouder worden • Meer maatwerk

Niet/ gedeeltelijk beïnvloedbaar Effecten coronacrisis op woningmarkt Economische ontwikkelingen Krapte op woningmarkt

Gewenste resultaten: • Inwoners kunnen in alle fasen van hun leven zo veel mogelijk zelfstandig/passend wonen • Meer levensloopbestendige woningen • Meer inclusieve en toegankelijke wijken • Balans zorgvraag en zorgaanbod in de regio. Evenwichtiger spreiding. Uitdagingen/risico’s: • Impact ambulantisering voor de buurt • Invloed corona op bouw woningen/ tekort betaalbare woningen • Invloed regie op commerciële partijen

Gerealiseerd eerste halfjaar 2022 Stakeholders • Cliënten(vertegenwoordigers) • Woningcorporaties • Regiogemeenten • Zorgkantoor • Zorgverzekeraar • Zorg- en welzijnsaanbieders • Projectontwikkelaars

Raakvlak andere sporen 1: Sterke sociale basis (Inclusieve wijken en betaalbare woningen) 2: Beschermd Wonen (beweging Beschermd Wonen naar Beschermd Thuis) 3: Jeugd (betaalbare huisvesting voor niet-studerende jongeren)

• Samenwerking tussen Concilium en WWZ038 • Opening eerste Parentshouse, afspraken over meer Parentshouses • Start Betje Wolff • Onderbouwde aanname gemaakt van benodigd aantal plekken voor uitstroom Beschermd wonen en Maatschappelijke opvang • Werkateliers nieuwe werkwijze maatschappelijke opgaves met WWZ038 • Verkenning mogelijkheden en wensen time-outplekken 25

mvoortgang

6 Spoor 5 Wonen en zorg Ontwikkelingen Het programma Wonen en zorg is in 2021 door de raad vastgesteld. In het programma Wonen en zorg zijn de volgende programmalijnen uitgewerkt: • Vitale, solidaire en gezonde stadsdelen • Voldoende geschikte woningen • Passende zorg & ondersteuning In de eerste helft van 2022 is een voortgangsrapportage programma wonen en zorg opgesteld en aan de raad aangeboden.

Update voortgang Voldoende geschikte woningen Uitstroom beschermd wonen en maatschappelijke opvang Naar aanleiding van het onderzoek naar de uitstroom Beschermd Wonen en Maatschappelijke Ontwikkeling en het rapport In Zwolle kan het, zijn tien aanbevelingen c.q. actiepunten benoemd. Hiervan zijn door WWZ038 de volgende drie punten als meest urgent aangewezen en opgepakt. Hieronder de voortgang op deze punten. 1. Kies voor de bepaling van de huisvestingsopgave voor een onderbouwde aanname Corporaties en gemeente hebben hier gezamenlijk uitvoering aan gegeven. Op basis van actuele data is een analyse gemaakt van de huisvestingsopgave de komende jaren om de gewenste beweging te kunnen realiseren. Deze analyse leidt tot een onderbouwde aanname van het aantal te realiseren plekken. De onderbouwde aanname is besproken in het bestuurlijk overleg Wonen met de corporaties en ter kennisgeving aangenomen. Voor de beweging van beschermd wonen naar beschermd thuis wonen zijn de komende 7 jaar 40 plekken per jaar nodig. Dit wordt meegenomen in de prestatieafspraken. Ook voor de transformatie van de Herberg is een aantal plekken in de wijk nodig, namelijk 30 voor de komende 10 jaar. Ten slotte is er een onderbouwde aanname gemaakt voor de seniorenhuisvestingsopgave. De werkgroep Concilium/WWZ038 die aan

de slag is gegaan met een verkenning van de samenwerking tussen beide gremia heeft de onderbouwde aanname als basisuitgangspunt meegenomen. 2. Thuis in de Wijk: oog voor de brede context Succesvol zelfstandig wonen gaat over meer domeinen dan alleen een dak boven je hoofd. Het is belangrijk hierbij de verbinding te maken tussen wonen, zorg, daginvulling, inkomen en leefomgeving. Dit is een continu uitgangspunt dat we meenemen bij het realiseren van vernieuwende woonzorgconcepten en is het uitgangspunt bij het maken van concrete prestatieafspraken tussen gemeente, corporaties en huurdersverenigingen. 3. Kies concrete projecten en experimenteer met andere financiering voor wijkgerichte samenwerking Ook in het eerste halfjaar 2022 zijn weer nieuwe projecten gestart, zoals Betje Wolffstraat (uitleg zie kader Uitgelicht) en is het eerste Parentshouse geopend. Door het bieden van tijdelijke woonruimte waarbij beide ouders in de buurt van hun kinderen kunnen wonen, wordt bijgedragen aan het welzijn van kinderen in een scheidingsperiode (zie ook spoor 3). In de pilot zijn voor de komende drie jaren drie Parentshouses afgesproken. Openbaar Belang en SWZ zullen de volgende twee huizen realiseren. Ook zijn we bezig met het verkennen van de mogelijkheden van gebiedsgericht werken, waarbij wijkgerichte budgetten mogelijke een uitkomst kunnen zijn.

Dit doen we in werkateliers vanuit WWZ038 en in de wijk Aa-landen waar we experimenteren met een vernieuwende werkwijze om vanuit de inwoners aan de slag te gaan met maatschappelijke vraagstukken. In de voortgangsrapportage programma wonen en zorg van maart 2022 is hier uitgebreid bij stil gestaan. In de jaarschijf 2023 van de prestatieafspraken tussen woningcorporaties, huurdersverenigingen en gemeente is een vertaling gemaakt van bovenstaande prioriteiten naar concrete afspraken.

26

mvoortgang

Toegankelijke aangepaste woningen voor ouderen In juni 2021 is het onderzoek naar de toekomstige huisvestingsopgave voor senioren met en zonder zorgvraag gestart door adviesbureau Companen. Inmiddels is de rapportage naar deze seniorenhuisvestingsopgave afgerond. Het onderzoek geeft inzicht in de ontwikkelingen van het aantal ouderen met een (lichte) zorgvraag. Er wordt ingegaan op het huidige aanbod van geschikte woningen, geclusterde woonvormen en woonzorg voor ouderen in de gemeente. Daarnaast wordt inzicht gegeven op de specifieke woonwensen van ouderen met en zonder zorgvraag. Ook beschrijft het welke trends en ontwikkelingen van invloed zijn op eventuele verschuivingen in de vraag naar verschillende woonvormen. Duidelijk is wat de huisvestingsopgave is. De uitkomsten van het rapport zijn in april 2022 met de partners besproken. In een themabespreking op 7 juni jl. is het onderzoek met de raad besproken en kort daarna door de raad vastgesteld. De onderzoeksresultaten zullen leiden tot een uitvoeringsprogramma. Naar verwachting is het uitvoeringsprogramma in het vierde kwartaal van 2022 gereed. Dit uitvoeringsprogramma wordt ter informatie aan de raad aangeboden. Ook dienen de resultaten van het onderzoek als input voor de prestatieafspraken c.q. jaarschijf 2023 met de woningcorporaties.

Daarnaast verwerken we de uitkomsten in de gebiedsvisies en zijn ze mede richtinggevend voor de gebiedsontwikkelingen. De ouderenindex die inzichtelijk maakt wat risico- en beschermende factoren zijn om langer zelfstandig te wonen is af. Meer hierover in het hoofdstuk Monitoring. WMO-woningen Inzetten op het verbeteren van de werkwijze om te komen tot de realisatie van aangepaste woningen en het toewijzen van woningen is nodig en daar zal komend half jaar aan gewerkt worden. Huisvesting voor niet studerende jongeren Betaalbare huisvesting voor niet-studerende jongeren is een urgent complex vraagstuk. Gezamenlijk met de corporaties worden op projectniveau nieuwe initiatieven ontwikkeld. Ook in de gebiedsontwikkelingen wordt deze opgave waar mogelijk ingebracht. Om op grotere schaal betaalbare woningen voor deze doelgroep toe te voegen, wordt gezamenlijk met woningcorporaties verkend hoe extra woningen voor jongeren beschikbaar gesteld kunnen worden in de huidige woningvoorraad en mogelijk in nieuwbouw. Complicerende factoren hierbij zijn de woningmarktcrisis en de toenemende bouwkosten waardoor de betaalbaarheid onder druk staat. In de jaarschijf 2023 zal hier expliciet aandacht voor zijn.

Talentenplein (Community 4.2) waar jongvolwassenen met een lichte ondersteuningsvraag wonen en ambulante begeleiding ontvangen is een groot succes, bleek uit de gezamenlijke evaluatie met deelnemers en partijen. Wij zijn daarom op zoek naar nieuwe locaties voor dit gemengd wonen project. De pilot wooncoach van Openbaar Belang en MEE is uitgebreid geëvalueerd en inmiddels zijn de voorbereidingen gestart voor een doorstart van het product en de pilot. De verwachting is dat er een concrete business case ligt in het derde kwartaal van 2022. Flexwonen Samen met het fysiek domein verkennen we de mogelijkheden voor flexwonen voor aandachtsgroepen zoals dak- en thuislozen, statushouders, mensen die uitstromen uit een intramurale instelling, arbeidsmigranten, uitwonende studenten, woonwagenbewoners en mensen met een sociale of medische urgentie. Er is hiervoor in 2021 een aanvraag (RHAregeling Huisvesting Aandachtsgroepen) gehonoreerd bij BZK en ruim 750.000 beschikbaar gesteld. De mogelijkheden worden verkend in diverse gebieden, maar hier is nog geen concrete invulling aan gegeven.