1. Gebiedsvisie Zuidwestelijk kwadrant
Tekst van het document
Gebiedsvisie Hofkwartier Zuidwestelijk kwadrant, Zwolle Opdrachtgever: Gemeente Zwolle Datum: Juli 2024
BUREAU B+B
GEBIEDSVISIE ZUIDWESTELIJK KWADRANT ZWOLLE
1
Gebiedsvisie Hofkwartier Zuidwestelijk kwadrant Zwolle is een product van: Bureau B+B Stedebouw en Landschapsarchitectuur In samenwerking met: Goudappel In opdracht van: Gemeente Zwolle
Bureau B+B Stedebouw en Landschapsarchitectuur Kraanspoor 1 1033 SC Amsterdam +31 (0)20 62 39 801 www.bplusb.nl
Inhoudsopgave
1
Inleiding
2
Overkoepelend beleid
3
Analyse
4
Gebiedsvisie
5
Schetsuitwerkingen deelgebieden
6
Participatietraject
7
Vervolgtraject
BUREAU B+B
GEBIEDSVISIE ZUIDWESTELIJK KWADRANT ZWOLLE
3
BUREAU B+B
GEBIEDSVISIE ZUIDWESTELIJK KWADRANT ZWOLLE
4
1. Inleiding
Gebiedsvisie Hofkwartier, Zuidwestelijk kwadrant Aanleiding & Doel De gemeente Zwolle heeft met het ontwikkelprogramma “Ons Stadshart van morgen” haar ambitie vastgesteld voor het realiseren van een toekomstbestendig stadshart. Een stadshart dat hoort bij de top 5 van de beste <
binnensteden van Nederland. Een Stadshart dat in balans
Referentie Singelpark
is; dat talent aantrekt, een gevarieerd woningaanbod
Leiden
heeft en waar zowel overdag als ’s avonds altijd iets
>
te beleven valt, maar waarin ook aandacht is voor
referenties beoogde
gezondheid, leefruimte en groen. Een Stadshart dat groeit
kwaliteit
naar een nieuwe vorm van stedelijkheid, met behoud van de belangrijkste kenmerken en kernwaarden van Zwolle: een historische stad, een groene deltastad, een ondernemende stad, een culturele stad, een compacte, gastvrije en bereikbare stad, die toegankelijk is voor iedereen. Op basis van het ontwikkelprogramma is een uitvoeringsagenda opgesteld. Hierin is de binnenstad onderverdeeld in verschillende kwadranten. Voor u ligt de gebiedsvisie voor het Zuidwestelijk kwadrant. De gebiedsvisie geeft uitvoering aan de ambities uit het ontwikkelprogramma. Deze gebiedsvisie zal de komende jaren uitgevoerd worden in verschillende deelgebieden.
BUREAU B+B
GEBIEDSVISIE ZUIDWESTELIJK KWADRANT ZWOLLE
5
2. Overkoepelend beleid
BUREAU B+B
GEBIEDSVISIE ZUIDWESTELIJK KWADRANT ZWOLLE
6
2. Overkoepelend beleid
Ontwikkelprogramma In het ontwikkelprogramma “Ons Stadshart
voor het hele plangebied Zuidwestelijk
van morgen” zijn de ambities van het
kwadrant. Met deze aanpak wordt een bijdrage
ontwikkelprogramma omgezet in concrete
geleverd aan het tegengaan van hittestress;
projecten en acties. De ambitie om de
verminderen van fijnstof; het verbeteren
uitgangssituatie van compacte en bereikbare stad
van woon- en leefklimaat; versterken van
verder uit te breiden en daarmee de bereikbaarheid
de verkeersveiligheid en versterken van de
beeld uit
te versterken in combinatie met leefbaarheid en
culturele sector.
ontwikkelprogramma,
gezondheid wordt gerealiseerd door meer ruimte
Thorbeckegracht.
maken voor voetgangers en fietsers. Er wordt
<
>
geïnvesteerd in comfortabele looplijnen (ook voor
ontwikkelprogramma
mindervaliden) en in extra loop- en fietsroutes.
'Ons Stadshart'
Goede fietsparkeervoorzieningen zijn daarbij belangrijk. Het gaat dan om het vergoten van de hoeveelheid plekken, het concentreren ervan op een aantal gerichte locaties en het zo comfortabel mogelijk inrichten van de voorzieningen. Om deze doelen te verwezenlijken wordt het autoluw maken van de binnenstad en singel verder doorgezet. Voor de historische binnenstad betekent dit dat parkeerplaatsen op maaiveld worden verwijderd. Parkeergarages rondom de binnenstad vormen het alternatief voor bewoners, ondernemers en bezoekers om te kunnen blijven parkeren. Voor mensen met een fysieke beperking blijft de binnenstad toegankelijk.
‘Ons Stadshart van Morgen’ zet in op ‘binnenstedelijke groei’. Dat Ontwikkelprogramma wil zeggen dat we meer gaan
amb
wonen, werken en recreëren in hetzelfde stukje stad. Om een completer en veerkrachtiger
Ons stadshart Stadshart te realiseren, maken we de ‘sprong’ over de Singel. De binnenstad wordt groter door van morgen de omliggende wijken beter te verbinden en hier diverse gemengde buurten te ontwikkelen.
Stad
Dat vraagt om een integrale aanpak. En om groen. Groen zorgt voor frisse lucht in een
tot h
drukke stad, zorgt voor biodiversiteit en nodigt uit om naar buitenSamen te gaan, en te halente webewegen het
vers
van een Singelzone. Een Singelzone brengt letterlijk lucht en ruimte naar het Stadshart. De
Het
Singelzone draagt bij aan het buitengeluk van Zwollenaren, door de leefbaarheid in de stad
sam
te vergroten met ruimte voor voetgangers en fietsers, voor cultuur en recreatie. De Singelzone
sam
creëert daarnaast een aantrekkelijk vestigingsmilieu voor bedrijven en verbindt de historische
en i
binnenstad met de wijken daaromheen, wat het Stadshart completer, diverser en fijner maakt.
beh
van
focu
uit de is stad ontmoeten. Eén van de belangrijkste speerpunten voor de komendebeste periode de ontwikkeling Februari 2022
De Singelzone wordt de groene motor van de stad.
Het ontwikkelprogramma maakt gebruik van vijf ontwikkelprincipes. Dat zorgt ervoor dat alle facetten aan bod komen bij het verwezenlijken van de centrale
Om de parkeerbehoefte van bezoekers aan het Stadshart op te vangen wordt een HUB-strategie ontwikkeld. Per initiatief en project onderzoeken we de opties en gaan we
HUB HUB HUB HUB HUB M
MM
M
M
gefaseerd aan de slag. Voor de openbare ruimte van het projectgebied Zuidwestelijke kwadrant wordt specifiek een transformatie voorgesteld met als doel om een samenhangend en uitnodigend, groen verblijfsgebied te creëren met aantrekkingskracht voor bewoners, ondernemers en bezoekers. Er liggen grote
De Gezonde, Groene en Waterrobuuste Deltastad
De Duurzame en Circulaire Stad
De Ondernemende en Creatieve Stad
De Stad met de Menselijke Maat
De Bereikbare Stad
kansen. Deze visie is de eerste stap van deze aanpak
De
8
BUREAU B+B
GEBIEDSVISIE ZUIDWESTELIJK KWADRANT ZWOLLE
7
2. Overkoepelend beleid
BUREAU B+B
GEBIEDSVISIE ZUIDWESTELIJK KWADRANT ZWOLLE
8
versterken van het Stadshart.
drukke stad, zorgt voor biodiversiteit en nodigt uit om naar buiten te gaan, te bewegen en te ontmoeten. Eén van de belangrijkste speerpunten voor de komende periode is de ontwikkeling
Het is de kracht van Zwolle dat we nieuwe ideeën samen ontwikkelen en uitdagingen
van een Singelzone. Een Singelzone brengt letterlijk lucht en ruimte naar het Stadshart. De
2. Overkoepelend beleid Singelzone draagt bij aan het buitengeluk van Zwollenaren, door de leefbaarheid in de stad
samen aangaan. Aan de hand van de ontwikkelprincipes en focusgebieden wordt in
te vergroten met ruimte voor voetgangers en fietsers, voor cultuur en recreatie. De Singelzone
samenwerking met inwoners, ondernemers, culturele instellingen, eigenaren, ontwikkelaars
creëert daarnaast een aantrekkelijk vestigingsmilieu voor bedrijven en verbindt de historische
en initiatiefnemers gezorgd voor een doorontwikkeling van het Stadshart die past bij de
binnenstad met de wijken daaromheen, wat het Stadshart completer, diverser en fijner maakt.
behoeften van de Zwollenaren. Samen halen we het beste uit de stad!
Uitvoeringsagenda en samenhang stadsdelen
De Singelzone wordt de groene motor van de stad. Zwolle kiest er voor om met name
- De Eekwal krijgt een veel groenere uitstraling,
binnenstedelijk te groeien, dat wil zeggen dat
zodat het bolwerk beter aansluit op de
Het ontwikkelprogramma van vijf ontwikkelprincipes. Dat zorgt we meer gaan wonen,maakt werken gebruik en recreëren ruimtelijke structuur van de Potgietersingel ervoor dat in alle facetten aanDat bod komen van de centrale hetzelfde stuk stad. vraagt om eenbij het verwezenlijken en bijdraagt aan de ontwikkeling van de integrale aanpak en om meer groen. Groen <
Singelzone.
zorgt voor frisse lucht in een drukke stad,
Beeld uit
zorgt voor biodiversiteit, draagt bij aan een
Op de Jufferenwal wordt meer verblijfsruimte
ontwikkelprogramma
aantrekkelijke woonomgeving en nodigt uit
voor voetgangers gecreëerd door de rijbaan
HUB om naar buiten te gaan, te bewegen en te
te versmallen. Het is ook een doorgaande
ontmoeten.
fietsroute.
De Singel heeft hier een bijzondere positie in,
Als onderdeel van het verlichtingsplan voor
de Singelzone draagt bij aan het buitengeluk
het Stadshart worden een aantal gebouwen
HUB HUB HUB HUB
> deelgebieden
M
MM
M
M
ontwikkelprogramma >> kaart ontwikkelprogramma
van Zwollenaren, door de leefbaarheid inDe de De Gezonde, De Duurzame stad te vergroten met ruimte voor meer groen, Groene en en Circulaire Ondernemende toevoegen van Stad parkruimte, een aantrekkelijke Waterrobuuste en Creatieve Deltastadverblijfskwaliteit waarin voetgangers enStad
en/of plekken in het Stadshart uitgelicht. De
De Stad met de
De Bereikbare
Peperbus heeftMaat een prominente Stad positie in het Menselijke
verlichtingsplan en zal op een bijzondere wijze uitgelicht worden.
fietsers centraal staan en bij te dragen aan een ecologisch netwerk op stedelijk niveau. De historische binnenstad is in het
De focusgebieden
ontwikkelprogramma naast het Noordereiland ingedeeld in vier kwadranten. Voor de Zuidwestelijke kwadrant begrensd door Melkmarkt, Luttekestraat en een deel van
8
de Singel zijn een aantal specifieke ambities geformuleerd; - De Ossenmarkt transformeren naar een koele, groene oase in de stenige binnenstad. Het krijgt een uitgesproken sfeer en karakter dat past bij de iconische status van de Peperbus. - Het historische karakter van de Kamperstraat wordt versterkt waarbij de straat beter toegankelijk wordt gemaakt voor voetgangers en fietsers o.a. door trottoirs te verbreden en het gemotoriseerd verkeer te ontmoedigen. Het maakt onderdeel uit van de hoofdfietsroute Koestraat-Blijmarkt-Kamperstraat-Jufferenwal.
BUREAU B+B
GEBIEDSVISIE ZUIDWESTELIJK KWADRANT ZWOLLE
9
3 Analyse
BUREAU B+B
GEBIEDSVISIE ZUIDWESTELIJK KWADRANT ZWOLLE
10
3 Analyse
Cultuurhistorische analyse De historische binnenstad van Zwolle heeft een rijke geschiedenis gekend. Zwolle ligt aan het Zwarte Water en de Overijsselse Vecht en is via het Zwolle-IJsselkanaal (vroeger de WIllemsvaart) verbonden met <
de IJssel. Als Hanzestad onderhield het
historische kaart
levendige handelscontacten als lid van het
Zwolle (Blaeu 1649)
Hanzeverbond.
> historische foto's
Zwolle is in de middeleeuwen ontstaan op een
Zwolle
dekzandrug tussen de IJssel en de Overijsselse Vecht aan het riviertje de Aa. Dit was een hoger gelegen en bewoonbare plek in het verder moerassige landschap. Veel herkenbare plekken in de stad vinden hun oorsprong in deze tijd. Op de plek waar nu de Grote Kerk staat, stond in die tijd al een vroegere kerk. De Peperbus staat op de plek waar vroeger het Hof te Zwolle en later de Ossenmarkt waren gevestigd. In 1230 ontving de stad haar stadsrechten.
Ossenmarkt
De verdediging van de stad was eerst georganiseerd middels een stadsmuur met poorten en vervolgens door middel van vestingwerken. Verschillende delen van de stadsmuur en de stadspoorten zijn nog altijd
Kamperstraat
terug te vinden in de stad. De vestingswerken transformeerden in de 19e eeuw tot een romantisch wandelpark. Op de volgende pagina worden de verschillende cultuurhistorische episodes uit de ontwikkeling van Zwolle in beeld gebracht. Daarnaast worden de belangrijkste cultuurhistorische structuren voor het Zuidwestelijk Kwadrant geduid om zodoende als inspiratie te kunnen dienen voor de herinrichting van de openbare ruimte.
Jufferenwal
BUREAU B+B
GEBIEDSVISIE ZUIDWESTELIJK KWADRANT ZWOLLE
Eekwal
11
3 Analyse
Historische episodes
Karolingische periode - 750-950
Vroege Middeleeuwen - 900- 1200 (voor het stadsrecht)
De vestingsmuur, Late Middeleeuwen - 1350- 1450
•
•
•
Zwolle is ontstaan op een dekzandrug tussen de IJssel en de Overijsselse Vecht aan het riviertje de Aa.
Op de plek van Ossenmarkt was de Hof van Zwolle waar mogelijk tiendschuren hebben gestaan. Hier werd de belasting van pachters en boeren aan een kasteelheer of een klooster opgeslagen.
Bouw stadsmuur met stadspoorten
Bolwerk - 16e tot 18e eeuw
Bolwerk wordt gedeeltelijk park - 19 eeuw
Moderne tijd - 20-21 eeuw
• •
• • • • •
• •
•
1619 - Realisatie bolwerken Realisatie nieuw kroonwerk met 5 bastions (Nu bekend als het Noordereiland 1789 - Verdedigfuctie van bolwerken verloren
BUREAU B+B
GEBIEDSVISIE ZUIDWESTELIJK KWADRANT ZWOLLE
1828 - Aanleg park Engelse Werk 1845 - Aanleg Luttekebrug 1875 - Aanleg Havenbrug (draaibrug) Verdwijnen van leerindustrie Eerste bebouwing Eekwal
1916 - Molen Eekwal bovenbouw van de molen gesloop 1939 - Aanleg Nieuwe Havenbrug (vast)
12
3 Analyse
Cultuurhistorische analyse De ontwikkeling van de stad is vandaag de dag op veel plekken nog goed te zien in de stedenbouwkundige structuur. De oudste delen van de stad, de Melkmarkt en de Grote Markt vormen het centrum van de <
stad. De oude landroutes; de Kamperstraat
Cultuurhistorische
- Blijmarkt - Koestraat en de Luttekestraat -
episodes, bron;
Diezerstraat vormen nog steeds de entrees
Onzichtbaar Zwolle,
naar het stadshart en belangrijke straten in het
Archeologie en bouwhistorie van de
centrum.
stad (D. J. de Vries en H. Kranenborg, 2015)
Het voormalige Hof te Zwolle (8) is momenteel met de Ossenmarkt, de Onze Lieve Vrouwe
> overzicht cultuurhistorische
2
5
Basiliek en de Peperbus een belangrijk
4
herkenningspunt in de stad.
waardes Zuidwestelijk Kwadrant
8
Ook de stadsmuur en de vestingswerken zijn
10
1
3
vandaag de dag herkenbare structuren in
11
de binnenstad. De muur en de stadspoorten 13
zijn op sommige plekken nog fysiek aanwezig
7
12 9
maar zijn in de rest van de stad nog
6
steeds afleesbaar door het stratenverloop van bijvoorbeeld de Kalverstraat Korte Kamperstraat en Waterstraat. De vestingwerken, hoewel niet meer van defensief karakter, omsluiten nog altijd de binnenstad met een beschermende groene kraag en zorgen zodoende voor heldere entrees over het water en door het groen op de plekken waar
Born: Bewrking van schema uit onZichtbaar Zwolle, archeologie en bouwhistorie van de stad Auteur: D.J. de Vries 2015
voorheen de stadspoorten stonden. Door deze historische structuren te gebruiken als inspiratiebron voor de herinrichting van de openbare ruimte wordt de oorspronkelijke indeling van de stad en haar openbare ruimte hersteld en wint de stad aan authenticiteit, herkenbaarheid en oriëntatie.
BUREAU B+B
GEBIEDSVISIE ZUIDWESTELIJK KWADRANT ZWOLLE
1. De Grote Aa. 2. De oude landroute van Utrecht naar het noorden van het land. 3. De oudste bewoningskern tussen Sassenstraat en Grote Aa.
6. De oude route van Deventer door de Praubstraat (Prooststraat). 7. De plaats van de oorspronkelijke Michaelskerk. 8. Hof te Zwolle
4. De iets jongere bewoningskern tussen Voorstraat en Grote Aa
9. Het tracé van de oudste stadsmuur, aangelegd na 1230
5. Oude landroute door de Voorstraat
10. De Luttekestraat, een omleiding uit de 14de eeuw.
11. De oude Schouwroute van de marke Middeldijk en Assendorp, over de Blijmarkt en door de Kamperstraat 12. Nieuwe stadsmuur met gracht 13. Bolwerk
13
3 Analyse
9
3
6
2 1
7 8 4
5
plangebied
BUREAU B+B
GEBIEDSVISIE ZUIDWESTELIJK KWADRANT ZWOLLE
14
3 Analyse
Huidige situatie Het Zuidwestelijk kwadrant bestaat uit de (1) Ossenmarkt, (2) Voorstraat, (3) Drostenstraat, (4) Korte Kamperstraat, (5) Jufferenwal, (6) Kamperstraat, (7) Kalverstraat, (8) Eekwal en (9) Van Hattumstraat. Een kwaliteit in het gebied zijn de historische gevels van de binnenstad < plangebied
met de Peperbus en de Onze Lieve Vrouwe Basiliek als middelpunt. De straten in het gebied zijn vrij verkeerskundig ingericht met brede rijbanen en smalle
> foto's huidige situatie
stoepen. Samen met geparkeerde auto's en fietsen zorgt dit voor obstakels voor voetgangers. Bovendien is de openbare ruimte op veel plekken sterk versteend en is er relatief weinig groen aanwezig. Verschillende delen rondom het plangebied zijn reeds heringericht en zetten de toon voor wat betreft de kwaliteit van de openbare
kwaliteit: historische gevels binnenstad
kwaliteit: hoge kwaliteit openbare ruimte in de omgeving van het plangebied
kans: aanwezigheid volwassen bomen op de Eekwal
kans: vergroening van de openbare ruimte
knelpunt: achterkanten zorgen voor gebrekkige sociale controle en verloedering
knelpunt: te smalle stoepen en geparkeerde auto's en fietsen vormen een barrière voor
ruimte. Het gebied is dicht bij de Grote Markt, Melkmarkt en de Luttekestraat gelegen maar heeft over het algemeen een rustig en luw karakter. De Ossenmarkt is gelegen binnen een bouwblok. Anders dan de Grote Markt en het Grote Kerkplein lopen er geen straten direct op de Ossenmarkt aan. Ondanks dat de Peperbus al van verre zichtbaar is zorgt deze ligging ervoor dat de Ossenmarkt op straatniveau wat verscholen ligt. Een van de opgaven van deze gebiedsvisie is dan ook het verbeteren van de vindbaarheid en orientatie van ondermeer de Ossenmarkt. De Kamperstraat vormt samen met de Koestraat een belangrijke structuur in de stad. Door het doorgaande karakter is deze route aangewezen als belangrijke fietsroute. De Eekwal is onderdeel van de Singelstructuur van Zwolle maar doet momenteel niet zo aan, ondanks het volwassen bomenbestand en de aanwezigheid van groen. Hier ligt een grote kans voor vergroening. Op verschillende plekken zijn muren en achterkanten aanwezig in het gebied. Dit is historische zo gegroeid. Achterkanten zorgen op verschillende plekken voor gebrekkige sociale controle en verloedering.
voetgangers
BUREAU B+B
GEBIEDSVISIE ZUIDWESTELIJK KWADRANT ZWOLLE
15
4 Gebiedsvisie
BUREAU B+B
GEBIEDSVISIE ZUIDWESTELIJK KWADRANT ZWOLLE
16
4. Gebiedsvisie
Gebiedsvisie Zuidwestelijk Kwadrant; het Hofkwartier
<
De ambities uit het Ontwikkelprogramma Stadshart vormen de basis voor
singelstructuur wordt over de Eekwal en de Jufferenwal doorgetrokken waardoor het
deze gebiedsvisie. Het doel van deze gebiedsvisie is de transformatie van
Singelpark ook in het Hofkwartier vervolmaakt wordt. Op de Kamperpoortenbrug en
het Zuidwestelijke kwadrant naar een samenhangend en uitnodigend, groen
de Nieuwe Havenbrug ontstaan op de plekken waar ze het Singelpark doorsnijden
verblijfsgebied met aantrekkingskracht voor bewoners en bezoekers. We noemen het
nieuwe stadsentrees met allure. De Kamperstraat wordt als onderdeel van de
gebied vanaf nu: het Hofkwartier.
zuidelijke fietsroute, een toegankelijke, comfortabele wandel- en fietsroute waar verblijven en fietsen hand in hand gaan. Met de realisatie van het Hofkwartier
Visualisatie
Hof staat hierbij voor de luwe en groene kwaliteiten die het kwartier te bieden
worden de vijf ontwikkelprincipes uit het Ontwikkelprogramma op de volgende
gebiedsvisie
heeft. Het onderscheid zich bijvoorbeeld met het groene stadshof, de Ossenmarkt,
manier verwezenlijkt:
Zuidwestelijk
van de overige kwartieren in de stad. Ook de straatjes rondom de Ossenmarkt
Kwadrant
worden vergroend waardoor de hofsfeer doorsijpeld tot in het hele kwadrant. De
> Doelen gebiedsvisie
De gezonde, groene en
De duurzame en circulaire stad;
De ondernemende en creatieve stad;
De stad met de menselijke maat;
De bereikbare stad;
- Verbeteren van de kwaliteit en
- Inzetten op verminderen van
- Versterken van het karakter van het
- Versterken van de verblijfskwaliteit
- Inrichten van de openbare ruimte
uitbreiding oppervlakte groen.
verhardingsmaterialen en zo
gebied.
volgens het STOMP principe.
naar mobiliteitsbehoefte.
- Versterken groenstructuur.
veel mogelijk gebruik maken van
- Versterken van het cultureel
- Vergroten van oriëntatie en
- Versterken van het netwerk van
- Tegengaan van hittestress
hergebruikte materialen.
programma en economische
vindbaarheid van onder andere de
voet- en fietsverbindingen in de
ontwikkeling door stimulans in de
Ossenmarkt en de Peperbus.
binnenstad.
waterrobuuste Deltastad;
openbare ruimte.
BUREAU B+B
Het doortrekken van de
Het verhardingsoppervlak in het
Het Zuidwestelijk Kwadrant dopen we
De inrichting van de binnenstad
Bij de inrichting van de openbare
singelstructuur over de Eekwal en
Hofkwartier wordt verkleind . Het
om tot het Hofkwartier. Het groene
volgt in de toekomst het STOMP-
ruimte worden keuzes gemaakt op
de Jufferenwal en de vergroening
gebruik van de openbare ruimte
en luwe karakter van de Ossenmarkt
principe. Eerst zorgen we dat de
basis van het STOMP-principe. De
van de Ossenmarkt e.o. bieden veel
in de binnenstad is intensief, bij
en de omliggende straatjes geeft het
openbare ruimte geschikt is voor
voetganger en fietser staan centraal.
kansen voor het vergroenen van
eventuele vervanging van materiaal
Hofkwartier kleur en herkenbaarheid.
veilig en comfortabel gebruik
Gemotoriseerd verkeer is te gast
de binnenstad. Daarnaast liggen er
is duurzaamheid een belangrijk
Door de transformatie van de
door voetgangers en fietsers. Het
en houdt rekening met de overige
kansen in het vergroenen van de
onderdeel van de afweging. Daar
openbare ruimte ontstaat meer
voetgangersgebied wordt uitgebreid
gebruikers.
overige straten in het Hofkwartier.
waar nieuwe materialen benodigd
ruimte voor ontmoetings- en
en er worden duidelijk fietsroutes
Deze gecombineerde maatregelen
zijn kiezen we voor materialen
verblijfsplekken en terrassen.
aangegeven in de binnenstad. We
versterken de groenstructuren, de
die een lange levensduur hebben
Kwaliteitsverbetering in de openbare
delen de openbare ruimte in in
verblijfskwaliteit van de openbare
en die goed hergebruikt kunnen
ruimte heeft positieve invloed op
heldere zones met een sterke eigen
ruimte en wapenen de binnenstad
worden. Het vergroenen en daarmee
vastgoed en programmering.
signatuur; de singelstructuur, het
tegen wateroverlast en hittestress.
ontharden van de straten en pleinen
GEBIEDSVISIE ZUIDWESTELIJK KWADRANT ZWOLLE
groene hof, de muurroute en het
in de binnenstad dragen bij aan
De herinrichting vormt een
dwaalmillieu. Door deze inrichting
het verminderen van benodigde
voedingsbodem voor nieuwe
worden routes en plekken in de stad
verhardingsmaterialen.
ontwikkelingen in het gebied.
'leesbaar' en verbeterd de oriëntatie.
17
4. Gebiedsvisie
Ruimtelijke structuur binnenstad Door de historische structuur van de binnenstad in kaart te brengen ontstaat een goed begrip van de opbouw van de stedenbouwkundige structuur en daarmee de logica en betekenis van de verschillende straten, stegen en pleinen. Daarbij gebruiken we de cultuurhistorische waarde als inspiratiebron voor de toekomstige herinrichting van het Zuidwestelijk Kwadrant. Hierdoor wint de stad aan authenticiteit, herkenbaarheid en oriëntatie. In de volgende afbeelding zijn de historische ruimtelijke dragers van de binnenstad in beeld gebracht. Op de volgende pagina's worden de verschillende lagen uiteengerafeld en toegelicht.
BUREAU B+B
GEBIEDSVISIE ZUIDWESTELIJK KWADRANT ZWOLLE
18
4. Gebiedsvisie
Singelpark De Singel, de voormalige vestingwerken, omsluit de volledige binnenstad met een doorlopende groen-blauwe ring. Hierbij beschouwen we het water en de groene ruimte aan weerszijde van gevel tot gevel. De gemeente Zwolle is voornemens om deze groen-blauwe structuur te ontwikkelen tot een volwaardig Singelpark. Hiervoor wordt de visie Singel van Zwolle opgesteld. Binnen het Zuidwestelijk Kwadrant vormen de Eekwal en de Jufferenwal onderdeel van de singelstructuur. Door ze sterk te vergoenen wordt de Singelstructuur ook aan deze zijde versterkt.
Historische ruimtelijke hoofdstructuur Oorspronkelijk had Zwolle een stadsmuur met stadspoorten. De stadspoorten vormden de enige entrees tot de binnenstad en de straten die de stad binnenliepen kwamen bijna allemaal uit in het stadshart. Ook vandaag de dag vormen deze straten de ruimtelijke dragers. Ze verwelkomen bezoekers en Zwollenaren in de binnenstad. Daarnaast hebben deze straten ook bijna aaneengesloten publieke plinten met detailhandel, voorzieningen en horeca.
BUREAU B+B
GEBIEDSVISIE ZUIDWESTELIJK KWADRANT ZWOLLE
19
4. Gebiedsvisie
Parallellen (fietsroutes) Dwars op de ruimtelijke hoofdstructuur ontstond een parallelle structuur die juist in een omtrekkende beweging langs het centrum liep. In het zuiden volgt deze structuur grotendeels het verloop van de voormalige stadsmuur. Doordat deze structuren een sterk doorgand karakter hebben en de drukte van het stadshart ontwijken zijn deze structuren momenteel aangewezen als belangrijke fietsroutes in de stad. Door de inrichting van de rijloper in samenhang te ontwikkelen wordt de zichtbaarheid van de fietsroute vergroot.
Muurroute Hoewel de oorspronkelijke stadsmuur met de stadspoorten nog maar op een paar plekken fysiek aanwezig is, is het verloop van de stadsmuur nog goed zichtbaar in het stratenpatroon van Zwolle. Zo volgt bijvoorbeeld de route Kalverstraat - Korte Kamperstraat - Waterstraat het verloop van de muur. Omdat de straat vroeger aan een zijde werd geflankeerd door de stadsmuur zijn deze straten vaak ook asymmetrisch van profiel. Dit is in de Kalverstraat nog goed te zien. Door in deze straten een verwijzing naar de voormalige muur te maken wordt het verloop van de stadsmuur weer leesbaar en ontstaat een 'muurroute' die de gehele binnenstad van Zwolle omsluit.
BUREAU B+B
GEBIEDSVISIE ZUIDWESTELIJK KWADRANT ZWOLLE
20
4. Gebiedsvisie
Groene pleinen en hoven Binnen de hoofdstructuur van de binnenstad liggen verschillende plekken en pleinen. Verschillende van deze plekken lenen zich voor het toevoegen van groen in de binnenstad. De Ossenmarkt is hier een goed voorbeeld van. Samen met de luwe ligging zal vergroening van de Ossenmarkt ervoor zorgen dat de Ossenmarkt transformeerd naar een rustig groen stadshof als tegenhanger voor de reuring op de Grote Markt.
Dwaalmillieu Opgespannen tussen de straten van de ruimtelijke hoofdstructuur ligt een netwerk van straten en stegen. Aangezien de grootste gebruiksdruk rust op de hoofdstraten en pleinen vormt dit 'dwaalmillieu' een rustigere alternatieve route waarin bezoekers en bewoners kunnen ronddwalen en zich kunnen laten verrassen. Ook ontstaat hier relatief veel ruimte voor het toevoegen van vergroening door middel van bijvoorbeeld geveltuinen, plantvakken en bomen. Daarnaast wordt er relatief veel gewoond in de straatjes van het 'dwaalmillieu' waardoor leefbaarheid hier nadrukkelijk een belangrijk thema is.
BUREAU B+B
GEBIEDSVISIE ZUIDWESTELIJK KWADRANT ZWOLLE
21
4 Gebiedsvisie
Straten en stegen
Groen Singelpark
BUREAU B+B
GEBIEDSVISIE ZUIDWESTELIJK KWADRANT ZWOLLE
Groen stadshof
22
4 Gebiedsvisie
Structuurkaart Hofkwartier De hoofdstructuur van het Hofkwartier bestaat uit drie zones; de Singel, de Straten en Stegen en het Groene Hof Ossenmarkt. De Eekwal en de Jufferenwal worden <
heringericht passend bij de sfeer en inrichting
beoogde sferen in het
van het Singelpark. Op de Eekwal wordt
Hofkwartier
het romantische wandelpark in Engelse landschapsstijl van de Potgietersingel
> structuurkaart
doorgezet. De Jufferenwal en het gebied
Zuidwestelijk
rondom het Maagjesbolwerk zijn stedelijker van
Kwadrant
karakter. De Singelstructuur vraagt hier om een
5
andere uitwerking met meer groen en bomen ingepast in de straat- en pleinruimtes. Op de Kamperpoortenbrug en Nieuwe Havenbrug komt een royale stadsentree met allure. 4
De Luttekestraat en de Kamperstraat vormen de historisch ruimtelijke hoofdstructuur en begeleiden bezoekers en bewoners op een comfortabele wijze de stad in. De Kamperstraat 3
wordt bovendien een royale fiets-wandel route waar fietsen en verblijven hand in hand gaan. 6
De Ossenmarkt wordt een rustig groen hof met
1
kansen voor verblijven en verwondering. De Peperbus en Onze Lieve Vrouwe Basiliek staat
2
hier pontificaal in het groen. In de straatjes en stegen rondom het groene hof ontstaat een 'dwaalmillieu' van rustigere alternatieve route waarin bezoekers en bewoners kunnen ronddwalen en zich kunnen laten verrassen. De Muurroute is in de Kalverstraat en Korte Kamperstraat herkenbaar door een bijzondere markering in bestrating en verlichting, aansluitend op de lichtvisie. Legenda 1. Singelstructuur 2. Historische ruimtelijke hoofdstructuur 3. Fietsroute Kamperstraat 4. Groen stadshof Ossenmarkt 5. Dwaalmillieu 6. Muurroute
BUREAU B+B
GEBIEDSVISIE ZUIDWESTELIJK KWADRANT ZWOLLE
23
4 gebiedsvisie
Mobiliteitsbehoefte Mobiliteitsbehoefte Zwolle is een compacte stad:
beperking blijft de binnenstad vanzelfsprekend
terrein. Om ruimte te maken voor onze ambities
alles is dichtbij en de dagelijkse voorzieningen
toegankelijk.
is het verplaatsen van het straatparkeren
zijn te vinden op wandel- en fietsafstand. Het
noodzakelijk.
Ontwikkelprogramma Stadshart heeft de ambitie
Als bouwsteen voor de gebiedsvisie is een
de binnenstad verder te versterken om daarmee
verkeerskundig onderzoek uitgevoerd naar het
- Logistieke routes: goede mogelijkheid voor
enerzijds de verblijfskwaliteit, leefbaarheid en
toekomstig functioneren van het Hofkwartier.
toeleveringen en afvalinzameling is cruciaal
gezondheid te versterken, en anderzijds de
Hierin is het gebied verkeerskundig in beeld
voor het functioneren van het gebied.
bereikbaarheid te waarborgen. De openbare
gebracht aan de hand van zes thema’s:
ruimte in de binnenstad is echter schaars en wordt
Hieronder wordt de mobiliteitsbehoefte voor
door veel verschillende gebruikers benut. Dat
- Routering / bereikbaarheid: hierbij draait
het Hofkwartier in kaart gebracht aan de hand
betekent dat er slim met de ruimte moet worden
het om de routes die verschillende gebruikers
van vier beschreven thema’s. Daarnaast heeft
omgegaan om alle ambities te kunnen realiseren.
kunnen nemen om ergens te komen, oftewel de
het verkeersonderzoek specifieke aandacht
Het doel voor de inrichting van de openbare ruimte
bereikbaarheid van het Hofkwartier.
voor de Ossenmarkt, Kamperstraat en Eekwal.
is om een samenhangend en uitnodigend, groen verblijfsgebied te creëren met aantrekkingskracht
- Intensiteit/kwaliteit: geeft inzicht in het
voor bewoners, ondernemers en bezoekers.
gebruik van de routes, en de bijbehorende
Een openbare ruimte die ruimte geeft aan de
kwaliteit van de desbetreffende route.
mobiliteitsbehoefte van die locatie - Verkeersveiligheid: bij dit aspect wordt Het Ontwikkelprogramma Stadshart zet het
ingezoomd op de wisselwerking tussen de
STOMP-principe leidend voor de inrichting van
verschillende modaliteiten in het gebied, de
de openbare ruimte: de volgorde is stappen,
focus ligt hierbij op de kruispunten.
trappen, OV, (deel-)mobiliteit en privéauto. Door in te zetten op meer verblijfsgebieden
- Omgevingskwaliteit: naast een
voor voetgangers en fietsers ontstaat ook
verkeerskundige functie wordt er met name
meer ruimte voor ambities als vergroening,
gewoond, gewerkt en verbleven in het
verblijfsgebied, verduurzaming en de realisatie
Hofkwartier. De verkeerskundige inrichting
van een leefbare en gezonde woonomgeving.
moet daarom passend zijn bij de ambities die
De binnenstad blijft bereikbaar voor auto’s
er zijn voor de omgevingskwaliteit.
en het parkeren zal zoveel als mogelijk plaatsvinden aan de randen van het centrum
- Parkeren: bezoekers en bewoners parkeren
in geclusterde parkeervoorzieningen, de
in de huidige situatie op straat of op eigen
mobiliteitshubs. Voor mensen met een fysieke
BUREAU B+B
GEBIEDSVISIE ZUIDWESTELIJK KWADRANT ZWOLLE
24
4 gebiedsvisie
Routering en bereikbaarheid Goede bereikbaarheid voor alle gebruikers
wordt fietsen zoveel als mogelijk gefaciliteerd,
staat centraal in het gebied. Voor de gehele
door de inrichting en het aanbieden van voldoende
binnenstad geldt het uitgangspunt dat er voor
fietsparkeerplekken. Daarnaast realiseren we in de
Het Hofkwartier is een gebied waar mensen wonen,
wijziging is het niet meer mogelijk om vanaf de
voetgangers altijd voldoende ruimte is en dat
Kamperstraat een stadsfietsroute, aansluitend op de
werken en verblijven. Het gebied moet daarom
Kamperpoortenbrug via de Ossenmarkt de Blijmarkt
deze ruimte veilig, comfortabel en toegankelijk is.
Koestraat. Meer hierover bij de paragraaf ‘Inrichting
bereikbaar blijven met de auto, zonder dat deze
te bereiken. Conform het Ontwikkelprogramma zal
Voetgangersvriendelijke gebieden zijn te vinden in
Kamperstraat’.
een groot deel van de openbare ruimte inneemt.
dit bestemmingsverkeer via de Singel rijden om hun
Gemotoriseerd verkeer is te gast in het gebied
bestemming te bereiken;
het hart van de binnenstad en waar voetgangers
Rodetorenbrug) tot de haltes te groot wordt.
vanaf de Nieuwe Havenbrug het gebied in en verlaat het gebied via de Kamperpoortenbrug. Door deze
ongestoord wandelen en struinen. Dit geldt ook
Ook de toegankelijkheid van het OV speelt een
en houdt rekening met overige weggebruikers. In
voor bezoekers met bijvoorbeeld een rolstoel, een
belangrijke rol. In het Ontwikkelprogramma Stadshart
het gebied worden een aantal aanpassingen voor
• De Van Hattumstraat en het westelijke deel van de
kinderwagen of visueel gehandicapten. De inrichting
is beschreven dat de huidige vorm van openbaar
de auto gedaan. Hiermee willen we het aantal
Kamperstraat worden éénrichtingswegen. Hiermee
van de openbare ruimte is volledig gericht op de
vervoer binnen de Singel op termijn verdwijnt.
verkeersbewegingen beperken, maar houden we de
wordt voorkomen dat verkeer een ronde om de
voetganger. Voor het Hofkwartier betekent dit
In overleg met de OV-maatschappijen worden
bereikbaarheid van het gebied zo veel mogelijk in
Peperbus gaat rijden.
concreet trottoirs van voldoende breedte en veilige
nieuwe locaties voor haltes bepaald. Hierbij wordt
stand. Inwoners en werknemers kunnen altijd bij
plekken om over te steken.
geïnvesteerd in doorgaande, comfortabele looproutes
hun woning of pand komen voor parkeerplaatsen op
Alle gebouwen en objecten in het Hofkwartier blijven
(ook voor mindervaliden) van en naar de haltes. In het
eigen terrein. Door op een nieuwe maar logische wijze
uiteraard bereikbaar voor nood- en hulpdiensten.
Naast ruimte voor de voetganger is Zwolle een
Hofkwartier wordt op dit moment nog door buslijnen 2
te sturen met verkeersroutering verbeteren we de
Dat betekent dat we in de inrichting rekening houden
fietsstad. Veel bewoners en bezoekers aan de stad
en 10 gebruik gemaakt van Jufferenwal, met een halte
leefbaarheid en wordt de openbare ruimte gebruikt
met draaicirkels, opstelplaatsen en maximale
maken gebruik van de fiets. Dit fietsgebruik wordt
op het Rodetorenplein. Door een verplaatsing van
naar mobiliteitsbehoefte:
blusafstanden. Voor hulpdiensten wordt overal
gekoesterd en waar het mogelijk is, wil de gemeente
deze buslijnen naar de Singel ontstaat de mogelijkheid
Zwolle dit nog beter stimuleren en ondersteunen. De
om de Jufferenwal in te richten met meer ruimte
• De rijrichting in de Voorstraat, Korte Kamperstraat,
Singel zal opnieuw worden ingericht en vooral benut
voor voetgangers, fietsers en een grote impuls in de
Drostenstraat en Halvemaansteeg wordt omgedraaid.
worden als doorgaande fietsroute. In het Hofkwartier
verblijfskwaliteit zonder dat de loopafstand (via de
Bestemmingsverkeer van en naar deze straten rijdt
rekening gehouden met een obstakelvrije ruimte van minimaal 3.50 meter breedte.
P fietsenstalling
P fietsenstalling
P zoeklocatie fietsparkeren
Fietsroutes en fietsparkeren binnenstad
BUREAU B+B
GEBIEDSVISIE ZUIDWESTELIJK KWADRANT ZWOLLE
Openbaar vervoer
25
Intensiteit/kwaliteit
Verkeersveiligheid
Omgevingskwaliteit
In de huidige situatie rijdt er veel doorgaand
De Kamperpoortenbrug en Nieuwe Havenbrug
Het Hofkwartier biedt uitstekende kansen voor
verkeer over de Eekwal. Deze voertuigen
zijn de entrees van het Hofkwartier. De
vergroening en het versterken van een gezonde
hebben geen herkomst of bestemming in
omliggende kruispunten zijn groot opgezet,
woonomgeving. Op diverse plekken realiseren
het Stadshart. Dit is ongewenst en willen we
de (vroegere) aanwezigheid van een busroute
we meer ruimte voor de voetganger en fietser
tegengaan. Bij de herinrichting van de Eekwal
speelt hier een belangrijke rol in. Omdat
en is de auto te gast. Met name op de Eekwal
nemen we daarom maatregelen om de route
de bus via de Singel gaat rijden en de
en rond de Ossenmarkt vindt een transformatie
minder aantrekkelijk te maken voor doorgaand
verkeersstructuur vereenvoudigd wordt is het
plaats, deze gebieden zijn in de huidige situatie
verkeer. Meer hierover bij de paragraaf
de ambitie om de kruispunten veel compacter
vrij stenig. Bij de Eekwal wordt zoveel mogelijk
‘Inrichting Eekwal’. De overige intensiteiten in
en vriendelijker in te richten. Daarmee wordt
aangesloten op de ruimtelijke structuur van de
het gebied zijn en moeten passend blijven bij
ruimte vrijgemaakt voor bredere trottoirs en
Potgietersingel.
het karakter van de wegen. Door de inrichting
het toevoegen van groen. Tegelijkertijd wordt
en routering voorkomen we zoveel als mogelijk
met deze herinrichting de voorrangssituatie
ongewenste verkeersbewegingen in het gebied.
op het kruispunt van de Nieuwe Havenbrug en de Eekwal logischer en veiliger ingericht. Op de Kamperpoortenbrug zorgt het compacter inrichten voor lagere snelheden en daarmee een veiliger kruispunt. Het kruispunt Luttekestraat – Kamperstraat – Blijmarkt is complex vanwege kruisende verkeersstromen van diverse modaliteiten en de aanwezigheid van logistiek verkeer. De stromen op het kruispunt vereenvoudigen we door van de Van Hattumstraat éénrichtingsverkeer te maken en alleen voor echt bestemmingsverkeer. Ook laden en lossen rondom het kruispunt willen we faciliteren met minder overlast en risico’s voor de verkeersveiligheid. Daarnaast is het wenselijk om de dominante voetgangersstroom vanaf het station naar het centrum via de Luttekestraat beter te geleiden. Het gemotoriseerd verkeer op de Eekwal rijdt in de huidige situatie gemiddeld te hard. De inrichting van de weg (brede rijbaan) nodigt uit tot overschrijding van de toegestane snelheid van 30 km/u. Dit pakken we aan door de Eekwal te transformeren waardoor de inrichting weer aansluit bij de functie van de weg. Voor deze herinrichting zijn drie varianten mogelijk, deze worden in de paragraaf ‘Deelgebied Eekwal’ toegelicht.
kansen voor verbeteren omgevingskwaliteit
BUREAU B+B
GEBIEDSVISIE ZUIDWESTELIJK KWADRANT ZWOLLE
26
4 gebiedsvisie
Parkeren
Logistieke routes
We kunnen onze ambities en doelen uit het
opgepakt. Bezoekers aan de stad kunnen parkeren
Laden en lossen van toeleveringen voor detailhandel
Ontwikkelprogramma Stadshart alleen realiseren
in de daarvoor bestemde centrumhubs. Bewoners
en horeca gebeurt momenteel naar behoefte binnen
als we daar ruimte voor vrijmaken. De ruimte die
kunnen straks op loopafstand van hun woning de auto
venstertijden verspreid door het gebied. Om de impact
vrijkomt wordt heringericht voor het verbeteren van de
veilig parkeren in buurthubs in en rond het centrum.
van laden en lossen in de toekomst zo veel mogelijk
leefbaarheid en verblijfskwaliteit in het centrum. Zo
Huidige vergunninghouders kunnen blijven parkeren
te beperken wordt laden en lossen georganiseerd via
wordt er meer vergroend. Voorbeelden hiervan zijn de
in de parkeersector of een abonnement afsluiten in
een lus door het Hofkwartier. Vanaf deze lus kunnen zo
route Koestraat-Kamperstraat en de omgeving van de
een van de gemeentelijke parkeerlocaties. Bewoners
veel mogelijk panden bediend worden.
Ossenmarkt. In het Ontwikkelprogramma Stadshart en
hebben daarbij zelf de keuze in welke accommodatie
de Parkeerstrategie is vastgesteld dat op termijn het
zij hun auto willen parkeren. Voor het Hofkwartier
Voor de inzameling van afval en reststoffen wordt
straatparkeren in de binnenstad gefaseerd verplaatst
zijn op dit moment de Burgemeester Rooijensingel,
gestreefd naar een concentratie van afvalcontainers
wordt naar gecentraliseerde parkeerlocaties, ofwel
het Emmadek en/of het Katwolderplein het meest
op een beperkt aantal locaties. De beschikbaarheid
mobiliteitshubs. We starten daarbij op plekken
logische gemeentelijke alternatief. Parkeerplaatsen
van een “obstakelvrije” ondergrond is daarbij leidend.
waar dit nodig is om ruimte te maken voor groen,
op eigen terrein blijven bestaan en bereikbaar. Voor
De route voor deze inzameling wordt gecombineerd
leefbaarheid, voetgangers en fietsers. Uitgangspunt
mindervaliden blijven voldoende parkeerplaatsen
met de nieuwe routering voor het laden en lossen.
daarbij is dat het alternatief op orde is. De uitwerking
op logische locaties in het Hofkwartier aanwezig. Dit
Hiermee is de impact op het gebied zo beperkt
hiervan vindt in samenwerking met het platform
wordt meegenomen in de uitwerking van de ruimtelijke
mogelijk. Het exact bepalen van de locaties en
van stakeholders uit de binnenstad plaats in de
ontwikkelplannen per deelgebied.
inrichting vindt plaats tijdens het maken van de
Bereikbaarheidsagenda Binnenstad.
ruimtelijke ontwikkelplannen per deelgebied.
De uitwerking van het verplaatsen van het straatparkeren, zowel voor betalende bezoekers als voor vergunninghouders zal per deelgebied worden
Retail Horeca
ondergrondse container
Parkeren; straatparkeren wordt in de binnenstad geaseerd verplaatst naar gecentraliseerde parkeerlocaties BUREAU B+B
GEBIEDSVISIE ZUIDWESTELIJK KWADRANT ZWOLLE
logistieke routes
27
4 gebiedsvisie
Deelgebieden Deelgebied Ossenmarkt
toegankelijke, comfortabele stadsfietsroute. Deze verbinding sluit goed aan op de zuidelijke
De gebiedsvisie geeft de Ossenmarkt (en
stadsfietsroute vanaf de Koestraat.
omgeving) een groene transformatie met een uitgesproken sfeer die past bij de iconische
Deelgebied Eekwal
status van de Peperbus. De hoofdgebruiker van het gebied worden de voetganger.
Het functioneren van de Eekwal verdient
Fietsers en auto’s zijn te gast in het gebied. De
specifieke aandacht in deze gebiedsvisie. De
inrichting van de openbare ruimte is op deze
huidige inrichting van de Eekwal komt voort uit
mobiliteitsbehoefte ingericht. Vanzelfsprekend
de situatie dat het OV nog gebruik maakte van
blijft de Onze Lieve Vrouwe Basiliek voor
de Eekwal, inclusief centrumhalte. Daarnaast
diensten bereikbaar met de auto. We houden
is op de Eekwal sprake van veel doorgaand
in de inrichting van de openbare ruimte
verkeer, wat de Eekwal gebruikt als alternatief
rekening met het parkeren van bijzondere
voor de route via de Singel.
voertuigen ten behoeve van rouw en trouw.
In het participatieproces rondom deze
Ook privé parkeerterreinen en -garages blijven
gebiedsvisie is specifieke aandacht voor de
bereikbaar voor auto’s.
Eekwal gevraagd, dat mede haar ontstaan heeft in en langjarig overleg over de
Deelgebied Kamperstraat
oplossingsrichtingen. Uit nadere analyse van het verkeerskundig
Door het uitbreiden en realiseren van
adviesbureau, blijkt dat de verkeersveiligheid
voetgangersvriendelijke gebieden (o.a.
op de Eekwal door de huidige inrichting en
Melkmarkt) is de fietser op steeds meer
het gebruik ervan in het gedrang begint te
plekken in de historische binnenstad te gast.
komen. Naast de ruimtelijke kwaliteit is op de
Als alternatief zijn in het Stadshart een aantal
Eekwal ook vanuit verkeerskundig oogpunt
routes aangewezen waar, naast de voetganger,
aanpassingen nodig.
vooral ruimte is voor fietsers. Deze vooral oost-west georiënteerde routes leiden fietsers
Om de ambities voor het Hofkwartier te
om de voetgangersvriendelijke gebieden heen.
realiseren en het ongewenste gebruik tegen
De routes zijn bedoeld voor de bezoekers aan
te gaan, is het noodzakelijk dat inrichting van
de stad en leiden naar de fietsparkeerlocaties.
de openbare ruimte en de verkeersstructuur
In de huidige situatie nodigt de inrichting van de Eekwal uit tot (te) hard rijden. de uitgevoerde verkeersanalyse
Daarnaast gebruiken bewoners deze routes bij
passend is bij de functie en karakter van de
bevestigt dat de snelheidslimiet op de Eekwal vaak ruim overschreden wordt. Daarom gaat de eerste variant uit van
voorkeur om zich door het Stadshart per fiets
Eekwal. Om dit te bereiken zijn voor de Eekwal
een herinrichting van de Eekwal waarbij de rijbaan smaller wordt met behoud van de bestaande tweerichtingsstructuur.
te bewegen.
een drietal inrichtingsvarianten uitgewerkt.
Hiermee komt er ruimte vrij voor het realiseren van andere ambities, bijvoorbeeld het toevoegen van groen. Doordat
Hieronder worden deze toegelicht:
minder verkeersruimte beschikbaar is zal de snelheid gedrukt worden, wat de route ook minder aantrekkelijk maakt voor
Inrichtingsvariant 0
Op deze routes zal een andere inrichting van
doorgaand verkeer. Doorgaand verkeer blijft echter nog steeds mogelijk in deze variant. De daadwerkelijke inrichting
de openbare ruimte zorgen voor een veilige
betreft nadere uitwerking, de Stationsstraat kan hierbij als voorbeeld dienen.
straat voor voetgangers en fietsers. Het soms noodzakelijk afstappen van fietsers bij tegemoetkomende auto’s behoort dan tot het verleden. De Kamperstraat is één van deze routes die wordt getransformeerd tot een
BUREAU B+B
GEBIEDSVISIE ZUIDWESTELIJK KWADRANT ZWOLLE
28
4 gebiedsvisie
Deelgebieden
Inrichtingsvariant 1
Inrichtingsvariant 2
Het is onze ambitie om de Eekwal integraal onderdeel te laten zijn van de singelstructuur van Zwolle en het sluipverkeer
In de 2de variant wordt het doorgaand verkeer op de Eekwal ook volledig geweerd. De ontsluiting van de bestemmingen
wat nu dagelijks gebruikt maakt van de Eekwal te weren. Dit is mogelijk door de doorgaande autoroute over de Eekwal
op de Eekwal vindt plaats via de Kamperpoortenbrug. Wel blijft de Eekwal vanuit twee richtingen toegankelijk voor
te laten vervallen. De bedrijven en woningen op de Eekwal blijven bereikbaar, in deze variant via de Nieuwe Havenbrug.
voetgangers, fietsers en nood- en hulpdiensten. Aan de oostzijde van de Eekwal is relatief veel verkeersruimte nodig
De Eekwal blijft wel vanuit twee richtingen bereikbaar voor voetgangers, fietsers en nood- en hulpdiensten. Deze variant
voor de bereikbaarheid van parkeren op eigen terrein. Daarmee zijn er beperktere mogelijkheden voor vergroening dan
biedt veel kansen voor het toevoegen van groen aan de zijde van de Kamperpoortenbrug. Deze entree kan tevens veel
bij variant 1. De ontsluiting van de bestemmingen op de Eekwal en het bolwerk sluit wel goed aan bij de preferente routes
compacter en veiliger worden ingericht.
(A28, Zwartewaterallee) en zorgt niet voor extra verkeer op de Singel. Tevens kan het kruispunt bij de Nieuwe Havenbrug compacter worden ingericht.
Het ontsluiten van de Eekwal via de Nieuwe Havenbrug sluit niet aan bij de preferente ontsluitingsroutes (A28, Zwartewaterallee) en zorgt voor extra verkeer op de Singel. Hierdoor bestaat het risico dat verkeer vanaf de Eekwal via de Kamperstraat het gebied verlaat en voor meer verkeer door het Zuidwestelijk kwadrant zorgt.
BUREAU B+B
GEBIEDSVISIE ZUIDWESTELIJK KWADRANT ZWOLLE
29
4 Gebiedsvisie
afvoer hemelwater op Singel
bovengronds afvoeren hemelwater
zoekgebied waterberging/ vertraagde afvoer afvoer hemelwater op Singel
afvoer hemelwater op Singel
Hittestress
Stedelijk waterbeheer
Hittestress treedt voornamelijk op op plekken waar grote oppervlaktes
De binnenstad is gelegen op van nature hoger gelegen terrein. Hierdoor
verharding en gevels bestraald worden door de zon. Hierdoor wordt de
ontstaat er natuurlijke afstroming van hemelwater richting de Singel
zonnewarmte opgevangen en uitgestraald in de openbare ruimte. Grote
nabij de voormalige stadspoorten. De bolwerken zijn ook hoger gelegen
open ruimtes en brede oost-west georiënteerde straten vangen veel
en dragen bij aan deze natuurlijke afstroom. Voor waterbeheer zijn er
zonnewarmte waardoor dit de plekken zijn waar de meeste hittestress
kansen voor het zo veel mogelijk bovengronds laten afstromen van
optreedt. In het Zuidwestelijk kwadrant zijn dit voornamelijk de Eekwal
hemelwater richting de Singel. Er is ruimte voor hemelwaterberging
en de Jufferenwal, de Nieuwe Havenbrug en de Kamperpoortenbrug,
in de openbare ruimte op bijvoorbeeld de Ossenmarkt en de Eekwal.
de Luttekestraat en de Ossenmarkt. Het vergroenen van de
Infiltratie van hemelwater wordt niet aanbevolen in de historische
Singelstructuur en de Ossenmarkt zorgen voor de meeste reductie van
binnenstad in verband met kwetsbare funderingen.
hittestress in het plangebied.
BUREAU B+B
GEBIEDSVISIE ZUIDWESTELIJK KWADRANT ZWOLLE
30
4 Gebiedsvisie
Klimaat en water Het Hofkwartier wordt klimaatadaptief ingericht. Zo wordt hittestress tegengegaan door de openbare ruimte waar mogelijk te ontharden, te vergroenen en door bomen toe te voegen. Ontharden en vergroenen zorgt ervoor dat er minder grote oppervlaktes verharding aanwezig zijn waar warmte in wordt opgeslagen. Bovendien zorgen beplanting en bomen voor <
verdamping waardoor verkoeling optreed. Boomkronen zorgen daarnaast
Hittestress en
voor schaduw waardoor hittestress wordt tegengegaan. Bij de keuze voor
waterbeheer
beplanting wordt zo veel mogelijk rekening gehouden met het stimuleren van
>
biodiversiteit.
principes klimaatrobuuste
Hemelwater wordt zo veel mogelijk bovengronds afgevoerd richting
inrichting
oppervlakte water waardoor het rioolsysteem niet wordt overbelast. Boom- en beplantingsvakken houden hemelwater langer vast waardoor het vertraagd wordt afgevoerd en ten goede komt aan de beplanting. Hemelwater
afkoppeling regenpijpen in de openbare ruimte
afkoppeling hemelwater in groenvakken
bovengronds af laten stromen in open goten zorgt bovendien voor een verkoelend effect en nodigt uit tot spelen.
hemelwater in de openbare ruimte d.m.v. open goten boomkronen
schaduw vergroening
waterberging principes voor klimaatrobuuste inrichting openbare ruimte
BUREAU B+B
GEBIEDSVISIE ZUIDWESTELIJK KWADRANT ZWOLLE
vergroening van de openbare ruimte
water als speelaanleiding
31
5. Schetsuitwerkingen deelgebieden
6 8
7 5 1 2
4
3
BUREAU B+B
GEBIEDSVISIE ZUIDWESTELIJK KWADRANT ZWOLLE
32
5. Schetsuitwerkingen deelgebieden
Deelgebieden Binnen de gebiedsvisie Zuidwestelijk kwadrant; Hofkwartier zijn schetsuitwerkingen opgesteld per deelgebied. Deze schetsuiterkingen dienen als input voor de verdere uitwerking van de deelontwerpen en hebben een schetsmatig <
karakter.
Deelgebieden Hofkwartier
De deelgebieden zijn; 1. Stadshof Ossenmarkt 2. Singelpark Eekwal 3. Kamperpoortenbrug 4. Singelpark Jufferenwal 5. Kamperstraat 6. Van Hattumstraat 7. Muurroute Kalverstraat/Korte Kamperstraat 8. Voorstraat
BUREAU B+B
GEBIEDSVISIE ZUIDWESTELIJK KWADRANT ZWOLLE
33
Ko rte K
am pe
Dro sten stra at
rst raa t
5. Schetsuitwerkingen deelgebieden
enm ark
Van Ha ttumst raat
Oss
BUREAU B+B
GEBIEDSVISIE ZUIDWESTELIJK KWADRANT ZWOLLE
34
5. Schetsuitwerkingen deelgebieden
Stadshof Ossenmarkt De Ossenmarkt is gelegen binnen een bouwblok welke wordt geflankeert door de Kamperstraat, Korte Kamperstraat, Voorstraat en de Luttekestraat. Anders dan de Grote Markt en het Grote Kerkplein lopen er geen straten direct op de Ossenmarkt aan. Ondanks dat de < locatie Ossenmarkt
Peperbus al van verre zichtbaar is zorgt deze ligging ervoor dat de Ossenmarkt op straatniveau wat verscholen ligt. Een van de opgaven van deze gebiedsvisie is dan ook
> Foto's huidige situatie
het verbeteren van de vindbaarheid en oriëntatie van de Ossenmarkt. De besloten ligging van de Ossenmarkt heeft ook als voordeel dat het een rustige plek is in de stad met kansen voor vergroening, ontspanning en verwondering. De Ossenmarkt onderscheid zich hiermee sterk ten opzichte van ondermeer de Grote Markt.
Verharde ruimte rondom de kerk, bomen staan aan de kerkzijde
Parkeren aan de noordzijde van de kerk
Entree Peperbus wordt ontsierd door parkeerplaatsen en containers
beperkte groeiruimte voor bomen
De Onze Lieve Vrouwe Basiliek en toren de Peperbus staan pontificaal op de Ossenmarkt. Doordat de kerk en kerktuin worden afgeschermd met een muurtje en door de straatprofielen rondom doet de Ossenmarkt momenteel aan als vier straten rondom een kerk. Daarnaast schermt het muurtje de kerktuin en kerk af, maakt het afstandelijk en zorgt ervoor dat het groen alleen kijkgroen is. Door het muurtje te verwijderen ontstaat interactie. Dit geeft mogelijkheid om de ruimte informeler in te richten en om er meer gebruik van te maken. Door de Ossenmarkt als een ruimte te behandelen komt de kerk op het plein te staan. Daarbij is er op de Ossenmarkt veel ruimte voor vergroening. Met het herorganiseren van het mobiliteitssysteem ontstaat er aan de noordzijde ruimte om de Ossenmarkt sterk autoluw in te richten. Voor rouw- en bruidsauto die de Onze Lieve Vrouwe Basiliek aandoet wordt ruimte gereserveerd. Daarnaast zullen ook naar behoefte parkeerplaatsen voor mindervaliden worden ingepast.
BUREAU B+B
GEBIEDSVISIE ZUIDWESTELIJK KWADRANT ZWOLLE
35
5. Schetsuitwerkingen deelgebieden
Model 'tussen het groen'
Model 'groen carree'
plantvakken met weelderige beplanting aan weerzijden
BUREAU B+B
Brede zitranden markeren ontmoetingsplekken
GEBIEDSVISIE ZUIDWESTELIJK KWADRANT ZWOLLE
Kerk wordt omkaderd door een kader van gazon
Een pleintje met bomen in halfverharding markeert plekken
36
5. Schetsuitwerkingen deelgebieden
Stadshof Ossenmarkt Noordzijde kerk autoluw Voor het Groene stadshof Ossenmarkt zijn drie
royale groene tuin met bomen rondom de kerk
Terrasruimte op het plein
schetsuitwerkingen gemaakt. In model 'tussen het groen' komt de kerk temidden tussen verschillende groenvakken te staan met weelderige beplanting en bomen. Deze inrichting zorgt ervoor dat je je op het plein altijd <
tussen het groen bevindt. Dit model heeft daardoor op
>
ooghoogte de meest groene uitstraling. Brede zitranden
schetsuitwerkingen
langs de plantvakken markeren plekken voor ontmoeten
Ossenmarkt
en verblijven. Het inpassen van de gewenste mobiliteit is een uitdaging in dit model. In model 'groen carree' komt de kerk in een carree van bomen te staan. Binnen het carree vormt een formeel kader van gazon de voet van de kerk. Aan de voor- en achterzijde vormen pleintjes met bomen in halfverharding de koppen van het plein, markeren de entree van de kerk en bieden ruimte voor terrassen en verblijfsplekken. In model 'groen eiland' wordt de kerk omgeven door een royale groene tuin met weelderige beplanting en een plein in halfverharding in een vrije vorm. Op plekken die daar aanleiding toe geven verbreedt de pleinruimte zich en ontstaat ruimte voor terrassen en ontmoetingsplekken. Bomen staan vrij gepositioneerd in de ruimte en geven het hof een groen en ontspannen
bereikbaarheid kerkentree gegarandeerd
karakter. Het ontspannen en herkenbare karakter samen met de flexibiliteit van inrichting en gebruik die dit model biedt maken dit model tot voorkeursmodel.
Model 'groen eiland' - Voorkeursmodel
Onze Lieve Vrouwe Basiliek in een groene tuin
BUREAU B+B
GEBIEDSVISIE ZUIDWESTELIJK KWADRANT ZWOLLE
Plein in halfverharding rondom de kerk, ruimte voor terrassen
37
5. Schetsuitwerkingen deelgebieden
er p o o
rtenb
r ug
Ee k
w
al
Ni e
uw eH
av en br
ug
Bo
lw erk
Kamp
BUREAU B+B
GEBIEDSVISIE ZUIDWESTELIJK KWADRANT ZWOLLE
38
5 Schetsuitwerkingen deelgebieden
Singelpark Eekwal De Eekwal is onderdeel van de Singelstructuur van Zwolle maar doet momenteel niet zo aan, ondanks het volwassen bomenbestand en de aanwezigheid van groen. Met het verdwijnen van de busroutes over de Eekwal zijn er kansen om de Eekwal als volwaardig onderdeel van de <
Singelstructuur in te richten.
Gebiedsvisie Eekwal
Op de Eekwal en het Bolwerk zijn de voor de Singel > Foto's huidige situatie
kenmerkende hoogteverschillen, grote bomen en groene inrichting aanwezig. De verkeersruimte heeft momenteel echter nog de overhand door de breedte van de rijbanen, de parkeerplaaten en geparkeerde auto's op eigen terrein. Verharde ruimte en parkeren op de Eekwal
Inrichting doet verkeerskundig aan en herinnert aan halteplaatsen bus
Hoogteverschillen, groen en bomen op de Eekwal
smal straatje op het Bolwerk
Het gebied bestaat uit twee delen; de Eekwal en het Bolwerk. De Eekwal ligt in het verlengde van de naastgelegen Potgietersingel. Aan de Eekwal staan aan de stadszijde statige panden en op verschillende plekken 19e eeuwse singelpanden vrijstaand in de Singelstructuur. Het Bolwerk is hoger gelegen op het voormalige bolwerk en is bebouwd met woonbebouwing en enkele karakteristieke panden zoals de voormalige molen. De Eekwal dankt zijn naam aan de Leerlooierijen en productie van eek, een grondstof voor het proces van leerlooien. Op het Bolwerk is het straatje smal en staat de bebouwing direct aan de straat. De Eekwal volgt de kenmerkende Singelstructuur; een doorlopende groene ruimte langs het water rondom de stad met dwars daarop de bruggen en stadsentrees op de plekken waar voorheen de stadspoorten staan.
Twee richtingen; langs de singel en de stad in
Verschillende typen gevels; stadsgevels en parkpanden
Opbouw Singelstructuur, groene doorlopende ruimte en stadsentrees
BUREAU B+B
GEBIEDSVISIE ZUIDWESTELIJK KWADRANT ZWOLLE
39
5 Schetsuitwerkingen deelgebieden
Variant 0 - Tweerichtingsverkeer variant behorende bij het raadsbesluit van februari 2022
- Enige kansen voor verbeteren ruimtelijke kwaliteit door ruimtewinst en vergroening ten opzichte van de huidige situatie. - Beperkte kansen voor een overtuigende voortzetting van de parkinrichting vanaf de Potgietersingel over de Eekwal door beperkte ruimtewinst rondom de beide bruggen. - Zeer beperkte kansen voor ruimtewinst om het kruispunt bij de Kamperpoortenbrug compacter en overzichtelijker te kunnen maken.
BUREAU B+B
GEBIEDSVISIE ZUIDWESTELIJK KWADRANT ZWOLLE
40
5 Schetsuitwerkingen deelgebieden
Variant 1 - Enkel auto-toegankelijk vanaf de Nieuwe Havenbrug Voorkeursmodel vanuit ruimtelijk perspectief
- Veel ruimtewinst voor verbeteren ruimtelijke kwaliteit en vergroening, vooral bij de Kamperpoortenbrug - Veel kansen voor een overtuigende voortzetting van de parkinrichting vanaf de Potgietersingel over de Eekwal. - Kansen voor een nagenoeg ononderbroken parkroute aan de zuidzijde. Fietsen wandelroute tussen Kamperpoortenbrug en Eekwal blijven gehandhaafd in parkinrichting. -Deze variant werd als voorkeursoptie verkozen door de werkgroep en tijdens de informatieavond op 10 april 2024.
BUREAU B+B
GEBIEDSVISIE ZUIDWESTELIJK KWADRANT ZWOLLE
41
Variant 2 - Enkel auto-toegankelijk vanaf de Kamperpoortenbrug
- Relatief beperkte ruimtewinst voor verbeteren ruimtelijke kwaliteit en vergroening nabij de Nieuwe Havenbrug. - Beperkte kansen voor een overtuigende voortzetting van de parkinrichting vanaf de Potgietersingel over de Eekwal door beperkte ruimtewinst rondom de beide bruggen. - Relatief beperkte ruimtewinst om het kruispunt bij de Kamperpoortenbrug compacter en overzichtelijker te kunnen maken. - De beëindiging van autotoegankelijkheid via de Nieuwe Havenbrug kan beperkter groen en ruimtelijk worden vormgegeven door o.a. weinig ruimte door de blijvende toegankelijkheid van de kantoren.
BUREAU B+B
GEBIEDSVISIE ZUIDWESTELIJK KWADRANT ZWOLLE
42
5 Schetsuitwerkingen deelgebieden
Singelpark Eekwal Voor de Eekwal zijn drie schetsuitwerkingen gemaakt. Deze schetsuitwerkingen brengen de ruimtelijke consequenties in beeld van de drie verkeerskundige varianten. In een variant blijft tweerichtingsverkeer over de Eekwal gehandhaafd. In twee van de varianten is geen <
doorgaand autoverkeer over de Eekwal meer mogelijk.
schetsuitwerkingen
Hierdoor wordt sluipverkeer voorkomen en wordt de
Singelpark Eekwal
Eekwal enkel bereikbaar voor bestemmingsverkeer. Voor
> referenties beoogde
fietsers en voetgangers blijft de verbinding over Eekwal tussen de beide bruggen bestaan.
kwaliteit
In variant 0 blijft tweerichtingsverkeer gehandhaafd en wordt het profiel geoptimaliseerd binnen de beperkt beschikbare ruimte. In variant 1 is de Eekwal enkel
inrichting aansluiten bij de Engelse Landschapsstijl (referentie Singelpark Leiden)
woonbebouwing aan het singelpark, referentie Utrecht
beoogde inrichting parkpaden; rijloper in asfalt en voetpaden in halfverharding
vergroening Bolwerk
vergroenen van autluw Bolwerk
passend parkmeubilair
auto-toegankelijk vanaf de Nieuwe havenbrug en ontstaat ruimte voor een parkachtige inrichting nabij de Kamperpoortenbrug. In variant 2 is de Eekwal enkel auto-toegankelijk vanaf de Kamperpoortenbrug. In deze laatste variant komt slechts beperkte extra ruimte beschikbaar voor een groene inrichting nabij de Nieuwe Havenbrug. De inrichting van de Eekwal wordt zo veel mogelijk afgestemd op de Engelse Landschapsstijl zoals aanwezig op ondermeer de Potgietersingel. De basis wordt gevormd door een parkruimte van gevel tot gevel met royale ruimte voor gras, bomen en heesters. De parkpaden bestaan uit een hoofdpad, met een zwart geasfalteerde rijloper en molgoten in gebakken klinkers en voetpaden in halfverharding. De vormgeving is vloeiend en reageert op de aanwezige hoogteverschillen. De voortuinen van de aanliggende bebouwing zijn bereikbaar middels gecombineerde opritten waardoor het aandeel verharding wordt teruggedrongen. Het aandeel groene ruimte wordt sterk vergroot. Het meubilair en verlichting is passend bij het parkachtige karakter van het Singelpark. Ook de smalle straten op het Bolwerk worden vergroend in de vorm van plantvakken en bomen in de verharding. Het meubilair en verlichting is passend bij het parkachtige karakter van het Singelpark.
BUREAU B+B
GEBIEDSVISIE ZUIDWESTELIJK KWADRANT ZWOLLE
43
Ma ag j
esb olw erk
Juff
ere
nw al
Pannekoekendijk
5 Schetsuitwerkingen deelgebieden
er p o o
rtenb
r ug
mS me
eng
ek a
de
Kamp
Har
Kam p er
Ee k
BUREAU B+B