1. Gebiedsvisie Roelenkwartier

GEBIEDSVISIE Roelenkwartier

juli 2024

FABRICations.

© 2024 FABRICations All rights reserved. Tussen de bogen 18 Amsterdam 1013JB +31 (0)20 528 9484 Opdrachtgever: KondorWessels Projecten Urban Innovators Inhoud, teksten en grafisch vormgeving: FABRICations Printdatum: juli 2024 Foto omslag: Cloudshot.nl

Inhoudsopgave

1. Inleiding 6 2. Context 12 3. Participatie 28 4. Ruimtelijke visie 34 1. 2. 3. 4. 5.

De gezonde, groene en waterrobuuste deltastad De duurzame en circulaire stad De ondernemende en creatieve stad De bereikbare stad De stad met de menselijke maat

5. Uitgangspunten 74 6. Ontwikkelstrategie 7. Bijlage (Participatiejournaal)

94

102

Leeswijzer Deze visie toont een toekomstbeeld van het Roelenkwartier en hoe de verschillende ambities voor dit gebied elkaar kunnen versterken en meerwaarde kunnen creëren. De impressies en kaarten geven geen exacte weergave van de uiteindelijke vormgeving van gebouwen en openbare ruimtes. Dat staat in het Ruimtelijk Ontwikkelingsplan (ROP) die we na goedkeuring van deze visie kunnen opstellen. Wanneer we in deze gebiedsvisie spreken van ‘we’ bedoelen we het eigenarencollectief van het Roelenkwartier. Deze gebiedsvisie bestaat uit 7 hoofdstukken: • Hoofdstuk 1 geeft een korte inleiding op de visie. • Hoofdstuk 2 beschrijft als context de positie en historie van het Roelenkwartier in Zwolle. • Hoofdstuk 3 reflecteert op participatie-evenementen en de bijdrage van omwonenden. • Hoofdstuk 4 vertaalt de ambities en doelen naar een ruimtelijke en programmatische visie voor het gebied. • Hoofdstuk 5 licht de uitgangspunten voor de transformatie van het Roelenkwartier toe. • Hoofdstuk 6 bespreekt de fasering van de visie en werpt een blik op de vervolgstappen. • Hoofdstuk 7 presenteert een gedetailleerd verslag van de participatie-evenementen.

HOOFDSTUK 1 INLEIDING De gebiedsvisie voor het Roelenkwartier illustreert hoe diverse ontwikkelambities gezamenlijk meerwaarde kunnen creëren, zowel voor het gebied als voor de hele stad.

6

Gebiedsvisie

Roelenkwartier

7

Waar gaat de visie over? Noordwestelijk van de historische binnenstad ligt een kans om een nieuw ‘kwartier’ te creëren dat de ring van Zwolle, de Singel en de historische binnenstad sterker met elkaar verbindt. Het doel is om het centrumgebied vanuit het Stadshart te vergroten en uit te breiden met een gevarieerde mix van wonen, werken en voorzieningen. Zwolle groeit, wat de vraag naar verbeterde verblijfsruimtes en woningen vergroot. Door het Roelenkwartier te verdichten, kunnen we hier circa 500 woningen toevoegen, meer en betere verblijfsruimtes creëren en het gebied vergroenen. Dit bevordert de gewenste dynamiek en verbindt het Roelenkwartier met Dieze, de oude binnenstad en de stad als geheel. Daardoor krijgt het gebied een nieuwe identiteit met een eigen karakter, wat het onderscheidt van andere plekken rondom het Stadshart. Zo transformeren we het Roelenkwartier tot een prachtige stadsentree, die een extra kleur toevoegt aan het centrumgebied. In lijn met de bredere mobiliteitsstrategie van Zwolle bouwen we samen met de gemeente Zwolle twee mobiliteitshubs: een buurthub en een centrumhub. Hierdoor verdwijnen auto’s grotendeels uit het straatbeeld. Door het slopen van enkele oude werkgebouwen ontstaat meer ruimte voor nieuwe voorzieningen en woon- en werkplekken aan een nieuw waterfront.

Het Roelenkwartier wordt een levendig en stedelijk gebied met circa 500 nieuwe woningen en met werkplekken en voorzieningen op

8

straatniveau. Hoewel er nu al volop wordt gewerkt in het gebied, komt er ruimte voor diverse economische activiteiten die passen bij dit gebied aan de rand van het centrum. De combinatie van bestaande gebouwen en nieuwbouw geeft het gebied karakter en charme. De openbare ruimte wordt levendiger door meer interactie tussen activiteiten binnen en buiten de gebouwen. Door het Roelenkwartier fors te vergroenen en de oever van het Zwarte Water aan te pakken, legt het eigenarencollectief met de gemeente Zwolle de basis voor meer voorzieningen en stimuleren we om er te wandelen, sporten en ontspannen. Hierdoor wordt het gebied aantrekkelijker én veiliger. Belangrijk nu met de komst van extra woningen de druk op de buitenruimte toeneemt. De gebiedsvisie combineert oplossingen voor verschillende maatschappelijke opgaven en sluit nauw aan op de visie voor de Singel. Bovendien ondersteunt deze visie de ambitie van Zwolle om zich te positioneren als creatieve, experimentele en innovatieve stad wat bijdraagt aan het aantrekken en behouden van jong talent.

ROELENKWARTIER

Uitgangspunten en randvoorwaarden De ontwikkeling van het Roelenkwartier maakt deel uit van de bredere ontwikkeling van Zwolle. Deze visie bouwt voort op de Omgevingsvisie van de gemeente Zwolle, het Ontwikkelprogramma Stadshart, de Startnotitie Roelenkwartier en de gestelde Ruimtelijke Randvoorwaarden.

Gebiedsvisie

Het Roelenkwartier ligt in het Stadshart en maakt ook deel uit van het bredere centrumgebied in Zwolle. Bron:Ontwikkelprogramma Ons Stadshart van Morgen, 2022

Roelenkwartier

9

Vijf ontwikkelprincipes als uitgangspunten: Het Roelenkwartier behoort tot het Stadshart en is onderdeel van het bredere centrumgebied. In het Ontwikkelprogramma Stadshart staan 5 ontwikkelprincipes die de basis vormen van deze gebiedsvisie.

vergroenen van de openbare ruimte met een robuust waternetwerk voor een klimaatbestendige stad, met nieuwe verbindingen, verblijfs- en ontmoetingsplekken en een woon-werkomgeving waar van ’s ochtends vroeg tot ’s avonds laat bedrijvigheid is. 5. Verrijken van de oever:

1. De gezonde, groene en waterrobuuste deltastad 2. De duurzame en circulaire stad 3. De ondernemende en creatieve stad 4. De bereikbare stad 5. De stad met de menselijke maat Doelen en randvoorwaarden uit de startnotitie: Het Roelenkwartier wordt een gemengd stedelijk gebied en de nieuwe stadsentree voor Zwolle. Hiervoor zijn de volgende randvoorwaarden opgesteld in de Startnotitie Roelenkwartier en de bijbehorende Ruimtelijke Randvoorwaarden: 1. Behoud en uitbreiding van werkfuncties:

Dit bevordert een divers en vitaal ondernemersklimaat door meer mogelijkheden te bieden voor bedrijven. 2. Woningbouw:

Er worden woningen gebouwd in verschillende groottes, typen en prijsklassen. 3. Verbeterde verbindingen:

Er komt een betere verbinding tussen Dieze, de Burgemeester Roelenweg en het Zwarte Water, waarbij Dieze een nieuw gezicht krijgt aan de Burgemeester Roelenweg. 4. Verdichten en vergroenen:

Door het bouwen van parkeervoorzieningen (centrumhub en buurthub) ontstaat ruimte voor

10

Meer ruimte voor ecologie, activiteiten met functies en voorzieningen maken de oever dynamischer.

ontwikkelprincipes voor het Roelenkwartier onderzocht en verder uitgewerkt. Deze gebiedsvisie weegt de ruimtelijke impact van beoogde doelgroepen, belangen van omliggende buurten, duurzaamheid, vergroening, waterveiligheid, mobiliteit, economie, haalbaarheid, programmering en hergebruik van bestaande gebouwen. Dat is gedaan met het oog op ruimtelijke kwaliteit als startpunt voor een stedenbouwkundig ontwerp.

6. Wegaanpassing:

De snelheid op de Burgemeester Roelenweg wordt verlaagd naar 30 km/uur. Door de barrière te verkleinen wordt de veiligheid en leefbaarheid verbeterd en krijgt de Burgemeester Roelenweg een verblijfsfunctie. 7. Samenwerking en integrale aanpak:

Door een productieve samenwerking tussen gebiedseigenaren stellen we een stevig raamwerk met ontwikkelprincipes op. Dit maakt het mogelijk om de visie gefaseerd uit te voeren.

Hoe is deze visie tot stand gekomen?

Participatiesessies We hebben bewoners, lokale ondernemers en direct omwonenden uit het gebied actief betrokken bij deze gebiedsontwikkeling. Tijdens participatiesessies - uitgevoerd conform Hanza - spraken we met belangenbehartigers, zoals raadsleden, belangenverenigingen en wijkadviseurs. Omwonenden en belanghebbenden uit de buurt hebben we uitgenodigd via brieven, e-mails, aankondigingen in De Swollenaer en berichten op sociale media en de gemeentewebsite.

Na vaststelling van de Startnotitie door de gemeenteraad van Zwolle op 16 oktober 2023, is een alomvattende gebiedsvisie voor het Roelenkwartier de volgende stap in de ontwikkeling van dit gebied. De eigenarencoalitie (KondorWessels Projecten en Urban Innovators) heeft het afgelopen jaar samengewerkt met de gemeente Zwolle en externe adviseurs van FABRICations, Goudappel, Aveco de Bondt, Viesrood en Kickstad. Samen hebben zij

Gebiedsvisie

Roelenkwartier

11

HOOFDSTUK 2 CONTEXT Het Roelenkwartier ligt op een strategische plek in Zwolle en heeft zijn eigen karakter en verhaal. Dit hoofdstuk biedt meer inzicht in het verleden en heden van het Roelenkwartier.

12

Gebiedsvisie

Roelenkwartier

13

De ligging van het Roelenkwartier Het Roelenkwartier ligt op een strategische locatie in Zwolle. Als onderdeel van het Stadshart maakt het deel uit van het nieuwe groeiende centrumgebied zoals beoogd in de omgevingsvisie. Het ligt aan het knooppunt van twee belangrijke infrastructurele assen: de A28 en het Zwarte Water. Door de ligging in het zuidelijke deel van Dieze-West, is het Roelenkwartier integraal onderdeel van Diezerpoort, een van de oudste wijken van Zwolle.

Blauwvingerveste

Ferdinand Bol BV Up-Town

Frion Dommerholt Advocaten

Het Roelenkwartier beslaat ongeveer 7 hectare en heeft zich ontwikkeld tot een campusachtige omgeving met ruime parkeerterreinen rondom kantoorgebouwen. Het wordt begrensd door de Ferdinand Bolstraat, Govert Flinckstraat, een deel van de Pannekoekendijk en het Zwarte Water.

The Mayor Kantoorpand Buro 11 Dimence

Studentenhuisvesting Zorgcluster met Tactus en Leger des Heils

Legenda werken wonen

De huidige situatie in het Roelenkwartier: de namen en functies van de bestaande gebouwen

14

Gebiedsvisie

Roelenkwartier

15

Zwartewaterallee

Bu rg e

m

ee

st

er

Ro el

en w

eg

Fer din and B

aa t

ar

te

W at

t er

Ro ele nw eg

Schu t t ev a

er

Kamperpoort

Pa nn eko e ke nd ijk

Zw

es

Flin cks

A

er t

me

28

Gov

Bu rg e

traa

t

ols tr

erkad e

Binnenstad

Plangebied Roelenkwartier

16

Gebiedsvisie

Roelenkwartier

17

De historie van het Roelenkwartier Diezerpoort heeft een rijke geschiedenis die teruggaat naar de vroege middeleeuwen. In die tijd functioneerde Dieze als een zelfstandig gebied, maar in 1384 werd het toegevoegd aan Zwolle, waardoor Dieze een van de oudste wijken van de stad werd. Rond de 17e eeuw groeide Dieze uit tot een belangrijke voorstad, bekend als Nieuwstad of Nijstad. De Nieuwstad diende als een toegangspoort tot Zwolle, waar mensen vanuit de omgeving naar de markt kwamen. In de tweede helft van de 19e eeuw werd Dieze flink uitgebreid. Er werden veel arbeiderswoningen gebouwd, bestaande straten werden verlengd en nieuwe werden aangelegd. Langs deze wegen werden woningen gebouwd en bedrijven gevestigd, zoals de gemeentereiniging. Deze periode markeerde een transformatie van Dieze en legde de basis voor de huidige woonstructuur. Na de Tweede Wereldoorlog onderging het westelijke deel van de buurt Dieze-West, inclusief het Roelenkwartier, opnieuw een ingrijpende verandering met de bouw van enkele grote kantoorgebouwen. Deze ontwikkelingen werden gestimuleerd door de aanleg van onder meer de A28, de Burgemeester Roelenweg en de uitgebreide Schuttevaerkade.

Het Roelenkwartier fungeerde als de poort tot de historische binnenstad van Zwolle in de middeleeuwen.

18

Gebiedsvisie

Roelenkwartier

19

Tijdlijn van de geschiedenis en ontwikkeling van het Roelenkwartier

Roelenkwartier in de middeleeuwen: bereikbaarheid van de stad via water.

Stadsgezicht van Zwolle vanuit het Roelenkwartier dat fungeerde als de stadsentree, 1620.

Productie en industrie aan het water: scheepswerven en zoutziederij, 1920.

Linksboven: het uitbreidingsplan van Dudok, in 1949. Rechtsboven: het plan van Embden wat de basis was voor uitbreidingen voor Zwolle, in 1950.

In het stroomgebied van de IJssel, het Zwarte Water en de Vecht ontstaan rond 800 diverse nederzettingen (ook wel markes genoemd). Ten noorden van de IJssel ontstaat de marke Suolle op een swol (verhoogde zandrug) en meer naar het noorden de marke Dieze. Diezerenk en de Holtenbroekerweg zijn uitvalswegen richting de dorpen en buurtschappen ten noorden van Zwolle, hier ontstaat lintbebouwing.

Vanaf het eind van de negentiende eeuw komt er een singel- en parkaanleg rond de vestinggordel met als resultaat een ruim geprofileerde stadsgracht als overgang tussen de binnenstad en overige stadsdelen. Op de noordelijke bastions komt o.a. industriële bedrijvigheid en vuilopslag, functies die in de stad geen plaats meer hebben. Met de bouw van de IJsselspoorbrug en de komst van het treinstation in 1864 groeit de bevolking van Zwolle en vanaf halverwege de negentiende eeuw breidt onder andere de Nieuwstad richting Dieze uit.

De bedrijven aan het water vormden destijds een karakteristiek aspect van het Roelenkwartier, waar de bedrijvigheid langs de oevers de dynamiek en welvaart van de regio weerspiegelde.

Na de Tweede Wereldoorlog breidde Zwolle zich snel uit, vooral vanaf de noordzijde. In die tijd was het Roelenkwartier voornamelijk landbouwgrond met enkele industriële activiteiten.

800 - 1600

1600 - 1900

1900 - 1930

1930 - 1960

20

Gebiedsvisie

Roelenkwartier

21

In het noorden van het Roelenkwartier worden nieuwe woningen gerealiseerd, 1960.

De eerste kantoorgebouwen aan het water en langs de Burgemeester Roelenweg werden gebouwd, 2005.

Het Talentenplein bestaat uit 4 torens met in totaal 467 studio’s. Het complex is gebouwd in opdracht van deltaWonen en SSH en wordt verhuurd en beheerd door SSH.

In 2019 wordt het UpTown-gebouw getransformeerd van kantoor naar woonfuncties door Urban Innovators.

Tijdens de naoorlogse decennia werd er meer van de bestaande bebouwing gesloopt om plaats te maken voor een nieuw stedelijk weefsel, zowel in de binnenstad van Zwolle als daarbuiten. Dit gebeurde ook in de buurten rondom het Roelenkwartier.

Sinds de jaren 1990 is het campusmodel in het Roelenkwartier verder ontwikkeld en zijn er meer kantoorgebouwen gebouwd.

Vier torens met studentenhuisvesting, een zorgcluster en een gemeenschappelijke fietsenberging aan de Roelenweg/ Talentenplein worden ontwikkeld door KondorWessels Projecten

Publieke en private partijen worden gemobiliseerd om een visie op het Roelenkwartier te ontwikkelen die de huidige en toekomstige ecologische, werk- en woonuitdagingen aanpakt.

1960 - 1995

1995 - 2005

2005-2018

2018 +

22

Gebiedsvisie

Roelenkwartier

23

Heden Een kritische blik Ondanks de nabijheid van het bruisende stadscentrum, is het Roelenkwartier nu geen aangename plek. Het gebied blokkeert een goede verbinding van Dieze-West met het Zwarte Water en de drukke Burgemeester Roelenweg verdeelt het gebied in tweeën. Een groot deel van het gebied wordt in beslag genomen door parkeerterreinen, afgesloten met poorten en slagbomen, waardoor het minder toegankelijk is voor voetgangers. Dit alles zorgt voor fragmentatie, een gevoel van onveiligheid in de buitenruimtes en weinig samenhang in het gebied. Verspreid over het Roelenkwartier staan kantoorgebouwen in een campusachtige opstelling die alleen op werkdagen tijdens kantooruren worden gebruikt. Er is weinig samenhang in de architectuur van de gebouwen en de kwaliteit van de ruimtes tussen de gebouwen is laag. De gebouwen hebben op de begane grond een gesloten uitstraling, waardoor er nauwelijks interactie is tussen mensen binnen en buiten. Dit draagt bij aan een gevoel van afstandelijkheid en sociale onveiligheid. Dit gevoel wordt versterkt door de inrichting en kwaliteit van de buitenruimte; veel gebouwen zien er onaantrekkelijk uit en hebben een beperkte functionaliteit en toekomstwaarde. In het gebied is alleen dynamiek aan het begin en einde van de werkdagen. Er is relatief weinig openbare ruimte; het gebied is maximaal verhard,

met weinig groen en nauwelijks bomen die een leven lang meegaan. Het Roelenkwartier voldoet daarmee niet aan de eisen van klimaatadaptatie, is niet aantrekkelijk voor ontspanning of recreatie en functioneert niet goed als doorgangsgebied. Dit heeft negatieve gevolgen voor de sfeer en leefbaarheid van het gebied en de directe omgeving. Kortom: het gebied isoleert zich van zijn omgeving.

het onmogelijk om de waterkant aan beide zijden van de A28 als één geheel te ervaren. Het transformeren van de oevers van het Zwarte Water biedt mogelijkheden voor een aantrekkelijke route naar de (historische) binnenstad. Er heeft

inmiddels afstemming plaatsgevonden met Rijkswaterstaat over de ontwikkeling van het waterfront van het Roelenkwartier. Dit project is een geweldige toevoeging aan de stad en wordt een prachtig visitekaartje bij de entree van Zwolle.

Kansen benutten De uitdagingen bieden ook kansen. Door op de begane grond van bestaande en nieuwe gebouwen verschillende functies te realiseren, kunnen we de interactie tussen mensen in en buiten de gebouwen stimuleren. Het toevoegen van meer openingen in de gevels geeft de beleving van het gebied een positieve impuls. En door meer groen toe te voegen, het aandeel openbare ruimte te vergroten en deze in te richten voor ontmoetingen tussen gebruikers en bewoners, kunnen we snel stappen zetten om de kwaliteit en levendigheid van het gebied te verbeteren. Een tweede kans ligt bij de oever van het Zwarte Water. Dit gedeelte is nu vooral een achterkant van het gebied en geen waardevolle ruimte. De gebouwen zijn niet gericht op het water en er is geen ononderbroken route langs de waterkant van het centrum naar het buitengebied. Obstakels, zoals het hekwerk onder het viaduct, maken De waterkant fungeert nu als achterkant van het gebied, maar heeft het potentieel om getransformeerd te worden tot een levendige route naar de historische binnenstad.

24

Gebiedsvisie

Roelenkwartier

25

Huidige situatie Roelenkwartier

Noordelijk deel en Burgemeester Roelenweg: dominantie van parkeerplaatsen en gebrek aan groen en verblijfsruimte

Zuidelijk deel en de waterkant: grote parkeerterreinen en een gefragmenteerde, inactieve waterkant

26

Roelenkwartier

Gebiedsvisie

27

HOOFDSTUK 3 PARTICIPATIE Tijdens participatie-evenementen denken de bewoners, omwonenden, stakeholders en toekomstige bewoners mee over de transformatie van het Roelenkwartier.

28

Gebiedsvisie

Roelenkwartier

29

Voorafgaand aan het opstellen van de gebiedsvisie hebben we samen met de gemeente Zwolle een participatietraject opgezet om een goed beeld te krijgen van het toekomstige gebruik van het Roelenkwartier met verschillende gebruikers in gedachten. Dit traject bood (toekomstige) bewoners, omwonenden en stakeholders de kans om mee te denken en zich goed te informeren over de transformatie van het gebied. Daarnaast zijn gesprekken gevoerd met Woningstichting SWZ namens de drie Zwolse woningcorporaties. Door de diversiteit van de deelnemers geven de resultaten een nauwkeurig beeld van de huidige stand van zaken, de meningen in de omgeving en de toekomstvisie voor het gebied. De gesprekken waren gericht op het verrijken van de gebiedsvisie met lokale kennis en het informeren van stakeholders over het plan en het proces. Er is onder meer gesproken over gewenste activiteiten, veiligheid, woonwensen en toegankelijkheid.

Belangrijke punten uit het participatieproces Veiligheid voorop Veel personen en partijen vinden het gebied (sociaal) onveilig vanwege het monotone gebruik, gebrek aan sociale controle in de avond, chaotische verkeerssituaties, beperkte capaciteit

van het fietspad en gebrekkige verlichting. Veiligheid moet voorop staan in de toekomst. Vergroenen, vergroenen, vergroenen! Het gebied is erg versteend, wat zorgt voor hoge temperaturen op warme dagen. Iedereen staat positief tegenover een groener Roelenkwartier, inclusief groene gebouwen. Verschillende vragen over mobiliteit en parkeren Toegankelijk Zwolle vraagt zich af of de toekomstige mobiliteitshub - vooral met een verwachte toename van bewoners voldoende ruimte biedt aan auto’s van zowel kantoorgebruikers als toekomstige bewoners. Ook waren er vragen over de toegankelijkheid van het gebied en de afstand tussen de hub en de binnenstad. Waterkant graag aantrekkelijk en actief Deelnemers zijn enthousiast over de plannen voor een aantrekkelijke waterkant waar gerecreëerd kan worden. Verschillende stakeholders zien mogelijkheden voor sporten, wandelen en ontspannen op en aan het water. SportService Zwolle benadrukt de noodzaak van verbinding met bestaande hardloop-, wandel- en fietsroutes in de omgeving. Variëren in bouwhoogtes en architectuur Sommige deelnemers hebben vragen over bouwhoogtes en plaatsing van hoogbouw. Anderen vinden hogere bebouwing acceptabel als daardoor meer ruimte overblijft voor groen.

Participatie-evenement, februari 2024

30

Gebiedsvisie

Roelenkwartier

31

Grotendeels behouden van werk- en parkeerplekken Ondernemers in het gebied willen het aantal vierkante meters aan werkruimte en parkeerplaatsen behouden en zijn bereid om mee te werken aan faciliteiten op de begane grond, zoals een bedrijfskantine en werkplekken. Voor- en nadelen van woningbouw Er zijn verschillende woonwensen, zoals geschikte appartementen voor ouderen, woningen voor mindervaliden en gedeelde faciliteiten voor jongeren en starters. Er zijn zorgen over het toenemend aantal bewoners, meer verkeer en het beschikbare aantal parkeerplaatsen. Samenhang creëren, zowel ruimtelijk als sociaal Het gebied wordt door velen als onsamenhangend ervaren met weinig sociale verbondenheid. Volgens stakeholders wordt dit veroorzaakt door de Burgemeester Roelenweg die het gebied doorkruist en het relatief lage aantal bewoners. Er is grote behoefte aan ontmoetingsplekken. Diversiteit van functies en voorzieningen spreekt aan Op dit moment ontbreken er voorzieningen in het gebied. Deelnemers zien volop mogelijkheden voor de toevoeging hiervan, zoals sportfaciliteiten op het land en op het water, ontmoetingsruimtes, een fietsenmaker, daghoreca, flexwerkplekken en voorzieningen voor jongeren ouder dan 12 jaar. Dit kan worden gerealiseerd in de buitenruimte, onder het viaduct en op de begane grond van de gebouwen, wat ook het veiligheidsgevoel verbetert.

32

Participatie-evenement, november 2023

Gebiedsvisie

Roelenkwartier

33

HOOFDSTUK 4 RUIMTELIJKE VISIE De vijf ontwikkelprincipes uit het Ontwikkelprogramma Stadshart zijn leidend voor de ontwikkeling van het Roelenkwartier. We hebben deze principes verder onderzocht en uitgewerkt om de kernprincipes voor het Roelenkwartier te definiëren. Deze kernprincipes vormen de basis van onze visie. In dit hoofdstuk lichten we ze toe. 1. De gezonde, groene en waterrobuuste deltastad 2. De duurzame en circulaire stad 3. De ondernemende en creatieve stad 4. De bereikbare stad 5. De stad met de menselijke maat

34

Gebiedsvisie

Roelenkwartier

35

1

DE GEZONDE, GROENE EN WATERROBUUSTE DELTASTAD

Bij de transformatie van het Roelenkwartier ligt de focus op gezondheid, een groene leefomgeving en klimaatbestendigheid. Aantrekkelijke groene buitenruimtes met ruimte voor ontmoeting verbinden verschillende delen in het gebied en integreren bestaande gebouwen die niet worden getransformeerd.

Roelenkwartier aan het Zwarte Water Het Roelenkwartier ligt aan het Zwarte Water, dat vereist aandacht voor waterveiligheid. Momenteel voert het waterschap een dijkverzwaringsproject uit. Dat is belangrijk voor een duurzaam klimaatbestendige toekomst van het Roelenkwartier, maar heeft ook visuele nadelen, zoals een harde kade met zichtbare, stalen damwanden. Onze visie omvat zowel verbetering van het uiterlijk als de functionaliteit van de oever.

36

We stellen een drijvend waterpark voor dat de dijk visueel in het landschap integreert en de ecologie in het gebied versterkt. Dit verbetert ook de waterkwaliteit en biodiversiteit en creëert een aantrekkelijke, ecologische zone langs het Zwarte Water met een drijvend recreatiepad. Het gebied wordt robuust ontworpen en voldoet aan randvoorwaarden en kaders vanuit waterbeheer. Buitenruimtes in het gebied helpen wateroverlast te voorkomen tijdens hevige regenbuien. Minder verharding, oppervlaktewaterberging (zoals wadi’s) en ondergrondse infiltratiekratten vertragen afvoer en infiltratie van hemelwater in de bodem.

Groenstructuur en groenambitie Hoewel het Roelenkwartier stevig versteend is, is het aangemerkt als ‘hoofdgroenstructuur’. We onderzoeken hoe we die groenstructuur verder kunnen versterken en nieuwe groene

Gebiedsvisie

Roelenkwartier

Lekker zitten in de schaduw van bomen op een levendig plein. 37

Drijvend waterpark corridors kunnen toevoegen langs het water, de Burgemeester Roelenweg en binnen het gebied. Bestaande bomen behouden we zoveel mogelijk. In de volgende fase onderzoeken we hoe we bestaand groen kunnen integreren. Op basis hiervan maken we een definitief ontwerp voor vergroening van de buitenruimte met maatregelen om biodiversiteit en bescherming van bedreigde diersoorten te bevorderen. De hoeveelheid beschikbare ruimte in het Roelenkwartier is beperkt, maar we houden zoveel mogelijk rekening met het groenbeleid van de gemeente, dat uitgaat van 2 toekomstbomen die een mensenleven lang meegaan, schaduw voor 22 procent van de openbare ruimte door een bladerdak en een park of een groene buitenruimte binnen 200 meter van elke woning. De transformatie biedt ook kansen voor natuurinclusief bouwen, met ruimte voor nestfaciliteiten, groene daken en gevels en zelfs drijvende tuinen. Met drijvende constructies creëren we ook kansen voor de verbetering van

aquatische biodiversiteit, door het wegnemen van hindernissen en het bieden van schuilplaatsen voor vissen. Het vergroenen van buitenruimtes vermindert hittestress en droogte, wat bijdraagt aan een klimaatadaptief gebied en de verbetering van biodiversiteit.

Beperken van nadelige invloeden uit de omgeving De ligging van het Roelenkwartier nabij de A28 brengt beperkingen met zich mee voor toekomstig gebruik, zoals milieueffecten van de A28, waaronder geluid, luchtkwaliteit, externe veiligheid en de aanwezige buisleidingen. Het grootste deel van het Roelenkwartier ligt buiten de beperkingszone langs de A28, met uitzondering van het zuidwestelijke deel, namelijk het braakliggende terrein tussen The Mayor en de A28. Wij omarmen deze uitdagingen en zorgen dat het gebied een groene en aangename plek wordt om te wonen en werken. In de ROP-fase vindt actief afstemming plaats met de Veiligheidsregio over de risicoschatting, de te nemen maatregelen en de gewenste externe veiligheidssituatie. Wij passen ook de oriëntatie en configuratie van bouwblokken aan op basis van geluidsonderzoek om geluidsoverlast te verminderen. We nemen ook geluidbeperkende maatregelen per gebouw om de leefbaarheid te verbeteren. In de openbare ruimte kiezen we bij voorkeur voor bomen en struiken die extra fijnstof uit de lucht filteren.

Versterking van de dijk langs het Zwarter Water: de stippellijn en grijze damwand geven de huidige situatie aan, terwijl de donkerblauwe damwand de toekomstige situatie laat zien.

Floating Eco-Park, Chicago | SOM

38

Roelenkwartier

Gebiedsvisie

39

Ontmoetingsplekken in het groen

Bay Meadows Residence, San Mateo | CMG

Les Terrasses, Paris | Treuttel-Garcias-Treuttel et associés

40

Bill & Melinda Gates Foundation Campus, Seattle | Gustafson Guthrie Nichol Landscape Architecture

Gebiedsvisie

Roelenkwartier

Field Office, Portland | Hacker Architects

41

Impressie van de oever van het Zwarte Water

2

DE DUURZAME EN CIRCULAIRE STAD

In deze gebiedsvisie stellen we verschillende maatregelen en strategieën voor om de duurzaamheidsambities van Zwolle te realiseren: tegen 2040 energieneutraal en tegen 2050 een klimaatbestendige en volledig circulaire stad. In het Roelenkwartier streven we naar een duurzame samenleving door aandacht te besteden aan klimaatadaptatie, vergroening en sociale inclusie en circulariteit. Door het gebied toegankelijker te maken voor voetgangers en fietsers, verminderen we het aantal auto’s in het gebied en daarmee de CO2-uitstoot. Dit verbetert de duurzaamheid en de verblijfskwaliteit van de buitenruimtes. Door de buitenruimte aantrekkelijk te maken met verschillende functies, voorzieningen en activiteiten - zoals werkplekken, een repaircafé en

kledingruilmarkt - stimuleren we sociale interactie tussen mensen en bestrijden we eenzaamheid.

Circulariteit Deze gebiedsvisie legt de nadruk op circulariteit en het bevorderen van de circulaire economie in het Roelenkwartier. Hiervoor stellen we concrete doelen op verschillende schaalniveaus. Op gebiedsniveau integreren we oude en nieuwe gebouwen en behouden zoveel mogelijk bestaande gebouwen. Panden die niet geschikt zijn voor functieverandering, verduurzaming of optoppen, worden gesloopt. Net als gebouwen die door hun locatie de beoogde verdichting, vergroening en het maken van verbindingen in het gebied belemmeren. Wheelhouse Cafe, Los Angeles

44

Gebiedsvisie

Roelenkwartier

45

Ruimte voor circulaire initiatieven Voor nieuwbouw gebruiken we waar mogelijk bouwmaterialen van de gesloopte gebouwen en biobased materialen. Nieuwe gebouwen krijgen een materialenpaspoort met daarin de gebruikte materialen inclusief hoeveelheden, typen en gebruikte producten. Hierdoor kunnen gebruikte materialen en componenten in de toekomst eenvoudiger worden hergebruikt.

Het uitgangspunt is om bestaande en nieuwe gebouwen aan te sluiten op een kleinschalig warmtenet. Het plannen van de elektriciteitsinfrastructuur is daarbij essentieel, inclusief ruimte voor energievoorzieningen zoals trafo’s. Verder onderzoek is nodig om het precieze aantal trafo’s en de beste locatie daarvoor in het gebied te bepalen.

In het Roelenkwartier stimuleren we initiatieven die de circulaire economie bevorderen en bewustzijn vergroten over de milieugevolgen van consumptie. De centrumhub kan dé plek worden voor circulaire economische activiteiten, zoals het onderhouden van auto’s en fietsen, het herstellen van schoenen en kleding en het repareren van elektronische apparatuur. Deze centrale plek versterkt het circulaire profiel van het gebied als opslagplek voor deelgereedschap en als uitvalsbasis voor bijvoorbeeld een repaircafé. In het hart van het Roelenkwartier wordt ruimte gereserveerd voor een buurthuis met een flexibele ruimte voor bijeenkomsten en feestjes van bewoners en andere gebruikers van het gebied. In de volgende fase onderzoeken we de haalbaarheid van het buurthuis.

Om de druk op het elektriciteitsnet te verminderen, benutten we zoveel mogelijk lokale duurzame elektriciteit en overwegen we slimme oplossingen zoals smart grids (slimme energienetwerken waar energiebronnen en -gebruikers verbonden zijn via een meet- en regelsysteem) en batterijopslag. We onderzoeken of de centrumhub daar een mogelijke locatie voor is. De duurzaamheidsambities van de hubs zullen in ieder geval aansluiten bij de ambities die stadsbreed gelden. Het energieplan voor het gebied werken we verder uit in de volgende fase.

Reparatiewinkel

Energieneutraal Zwolle wil in 2040 een energieneutrale en fossielvrije stad zijn, dus zonder aardgas en met lokale en duurzame energieopwekking. Voor het Roelenkwartier onderzoeken we de mogelijkheid van energieleverende gebouwen met bodemwarmte (WKO). Kledingruilmarkt

46

Gebiedsvisie

Roelenkwartier

Tas maken van gerecycled plastic

47

3

DE ONDERNEMENDE EN CREATIEVE STAD

Door nieuwe woningen en werkruimtes te bouwen, creëren we een levendige en bruisende omgeving waardoor het unieke karakter van het Roelenkwartier als werklocatie behouden blijft. Op basis van de startnotitie moet er minimaal 8500 m² bruto vloeroppervlakte aan kantoorruimte op de te ontwikkelen plots die in eigendom zijn van de marktpartijen (korte termijn) behouden blijven of nieuw teruggebouwd worden. De overige kantoorpanden in het gebied, zoals The Mayor, het gebouw aan de Govert Flinckstraat 1 (Dommerholt) en de kantoren van Dimence blijven op de korte termijn behouden. De locaties Dommerholt en Dimence komen mogelijk

48

voor transformatie/sloop in aanmerking. De bestaande m2 kantoor moeten dan binnen de gebiedsontwikkeling of elders in de stad worden teruggebracht.

Meer diversiteit in werkgelegenheid Naast de kwalitatieve verbetering van de bestaande kantoren, zetten we ook in op meer diversiteit aan bedrijfsactiviteiten en werkgelegenheid door ook andere type werkruimte toe te voegen aan de bestaande kantoorfunctie van het gebied. Hiermee spelen we in op de grote vraag naar betaalbare en functionele ruimte voor creatieve makers en stadsverzorgende doeners ín de stad en houden we ruimte voor grotere en

Gebiedsvisie

Café op een hoek

Roelenkwartier

49

Diversiteit aan werken in het Roelenkwartier zwaardere bedrijven op onze bedrijventerreinen. We willen het economische profiel van het Roelenkwartier verbreden en diverser maken. Dat doen we door meer variatie toe te voegen in de bestaande bedrijvigheid, nu voornamelijk gericht op kantoorwerk. Er worden creatieve werkplaatsen en ateliers geschikt voor een breed scala aan bedrijvigheid, variërend van startups tot creatieve werkplekken voor montage en co-working toegevoegd. We onderzoeken of er plek is voor extra kantoorruimte en creatieve werkplekken op de locatie van de centrumhub. Dit biedt werkgelegenheid voor zowel praktisch als hoger opgeleide professionals. Ontmoetingsgerichte kantooromgevingen en kleinere werkplekken moeten de economische vitaliteit versterken en het gebied levendiger maken. Met een andere invulling van woonomgevingen spelen we in op landelijke trends, zoals thuiswerken.

Actieve begane grond Meer diversiteit in werkgelegenheid verhoogt de levendigheid en sociale interactie. Er ontstaat een gemengd gebied dat past bij de binnenstad. Transparante ruimtes op de begane grond met minimaal één deur binnen elke tien meter verbinden binnen- en buitenruimtes. De ruimtes kunnen, als aanvulling op het buurthuis, worden ingezet voor ontmoeting- en verblijfsfuncties en versterken daarmee de kwaliteit van de buitenruimte. We zijn enthousiast over mengvormen: informele daghoreca, zoals een atelier of een fietsenmaker met een koffiehoekje

waar mensen kunnen koffiedrinken terwijl ze wachten, versterken hier de levendigheid en dragen bij aan een aantrekkelijke uitstraling van de stadsentree. Zo veranderen we deze anonieme kantooromgeving in een dynamische plek met ruimte voor ondernemerschap en flexibele mogelijkheden voor werken, experimenteren en ontmoeten.

Betaalbare werkplekken De ambitie is om werkplekken betaalbaar te houden voor verschillende doelgroepen. De bestaande kantoorgebouwen die in het gebied behouden blijven, kunnen een belangrijke rol spelen door juist daar betaalbare en werkruimtes aan te bieden. In de volgende fase wordt verder onderzocht hoe de betaalbaarheid van werkplekken in het gebied kan worden gewaarborgd. De te behouden kantoorgebouwen zullen energieneutraal en toekomstbestendig gemaakt worden.

Makerspace

Wonen in het Roelenkwartier Naast werkruimtes komen er ongeveer 500 nieuwe woningen in verschillende groottes. Dit draagt bij aan de ambitie om tegen 2030 zo’n 2.000 woningen in het Stadshart te realiseren. Er komen studio’s met gemeenschappelijke voorzieningen, appartementen en enkele grondgebonden woningen met een verdeling van 30 procent goedkope, 40 procent middeldure en 30 procent dure woningen. Minstens de helft valt binnen de betaalbare categorie.

Klussen

Kantoor

50

Gebiedsvisie

Roelenkwartier

Creatieve industrie

Coworking

51

Diversiteit aan woningen in het Roelenkwartier Nieuwe bewoners zijn sociaal, enthousiast en optimistisch. De aanwezigheid van Tactus Verslavingszorg, studenten en het geluid van de snelweg zijn onderdeel van het stedelijk wonen. De nieuwe bewoners hebben een goede interactie met de wijk Dieze. De Noordzijde van het Roelenkwartier trekt vooral alleenstaanden, jonge stellen en empty nesters die comfortabel willen wonen met reuring binnen handbereik. Enkele woningen zijn bestemd voor gezinnen die kiezen voor een appartement, maisonnette of stadswoning met kwalitatief hoogwaardige architectuur. Specifieke doelgroepen voor het Roelenkwartier: Jongeren en studenten: bijna 30 procent van de inwoners van Zwolle is jonger dan 25 jaar. Deze groep staat open voor experimentele en innovatieve woonconcepten zoals co-living, waar gemeenschappelijke ruimtes een integraal onderdeel zijn van wonen en werken. Gedeelde faciliteiten, zoals keukens, lounges en wasruimtes, dragen bij aan een gevoel van gemeenschap en worden erg gewaardeerd door deze groep, die we graag behouden voor de stad. Kleine huishoudens: zoeken middelgrote appartementen of kleine grondgebonden woningen. Stedelijk georiënteerde gezinnen: geven de voorkeur aan ruime appartementen of woningen met een eigen entree en toegang tot openbare ruimtes.

Senioren: de vergrijzing vraagt om meer passende en aantrekkelijke woningen voor ouderen. In lijn met de Woonzorgvisie voor Zwolle biedt het Roelenkwartier geschikte woningen met

52

gezamenlijke binnen- en buitenruimtes waar ouderen contact kunnen leggen met andere doelgroepen. We stemmen het ontwerp van de woningen, openbare ruimtes en voorzieningen af op de specifieke behoeften van elke doelgroep. In de volgende fase onderzoeken we zorgvuldig welke locaties het beste aansluiten op de wensen van toekomstige bewoners. Om aan diverse werk- en woonbehoeften tegemoet te komen, creëren we twee verschillende sferen in het Roelenkwartier.

Noordkant: rust met mix van wonen en werken

Appartementen

Studio’s met gemeenschappelijke voorzieningen

Seniorenwoningen

Grondgebonden woningen

Aan de noordkant ligt de nadruk op wonen met een mix van werkfuncties. Hier heerst een rustige, ingetogen stedelijke sfeer, met een focus op groene buitenruimtes, speelmogelijkheden en een divers woonaanbod die het Noorden nu kenmerken. Bewoners wonen in comfortabele appartementen in de luwte van de stad, genieten van de rust en hebben alle voorzieningen van de stad dichtbij. Langs de Burgemeester Roelenweg en de A28 zijn ruimere mogelijkheden voor werkgerelateerde activiteiten. De noordzijde heeft een sterke link met de wijk Dieze.

Zuidkant: levendig en publiek karakter De zuidkant van het Roelenkwartier, langs de

Gebiedsvisie

Roelenkwartier

53

PROGRAMMATABEL ROELENKWARTIER (m² BVO) Deze tabellen geven een globaal overzicht van de huidige situatie in het Roelenkwartier en de transformatie naar een gemengd programma in de eerste stap op korte termijn (zie hoofdstuk 5). In de volgende fase van het Ruimtelijk Ontwikkelingsplan (ROP) wordt het programma verder uitgewerkt. Hierbij wordt specifiek ingegaan op de exacte verdeling tussen verschillende typen werkruimtes en woningen en de precieze locatie van elke functie binnen het gebied.

Voor de locatie waar de centrumhub is voorzien zal de haalbaarheidsstudie, die tijdens de ROPfase wordt uitgevoerd, uitwijzen of en hoeveel m2 kantoor- of bedrijfsruimte mogelijk is zowel fysiek als financieel. Ook het gebruik van het dak van de garage voor sportvoorzieningen wordt onderzocht. Voor de locaties zoals bijvoorbeeld Dommerholt en Dimence geldt dat, mochten deze locaties in de toekomst voor ontwikkeling in aanmerking komen, ze ingepast moeten worden in de totale gebiedsontwikkeling èn ten aanzien van de kantoor m2 dat deze m2 op de te ontwikkelen plot of binnen de gebiedsontwikkeling of elders in de stad gecompenseerd zullen worden.

PROGRAMMA wonen werken voorzieningen (sport, horeca en buurthuis) gezondheidszorg parkeren

10.5% PROGRAMMA

NU

STRAKS (Korte termijn)

wonen werken voorzieningen (bijv. horeca, buurthuis) zorg

28.500 m² 38.250 m² 8.000 m²

72.000 m² 30.000 m² 2.000 m² 8.000 m²

Totaal

74.750 m²

16% 10.5%

33%

2% 6%

NU

46%

STRAKS

30%

112.000 m² 46%

54

Gebiedsvisie

Roelenkwartier

55

4

DE BEREIKBARE STAD

Het Roelenkwartier wordt groener en dichter bebouwd. Dat vraagt om een nieuwe aanpak van mobiliteit. We volgen hiervoor het STOMPprincipe (Stappen, Trappen, OV, Deel-Mobiliteit en Privéauto) om te bepalen hoe we het gebied het beste bereikbaar en leefbaar maken. Dit sluit aan op de ambitie van Zwolle om autoverkeer bij stadsentrees te verminderen en lopen en fietsen in het Stadshart te stimuleren. Door goede infrastructuur voor langzaam verkeer, deelmobiliteit en aantrekkelijke inpandige fietsparkeervoorzieningen te creëren, maken we het Roelenkwartier toegankelijk, uitnodigend en veilig.

Prioriteit voor voetgangers en fietsers We geven prioriteit aan voetgangers en fietsers en verwijderen grote parkeerterreinen. Parkeerplaatsen en autoverkeer domineren nu het Roelenkwartier. Dat maakt het voor voetgangers en

56

fietsers minder toegankelijk en minder aantrekkelijk om er te verblijven. De Burgemeester Roelenweg, een belangrijke toegangsweg naar de binnenstad, vormt voor hen een barrière. In lijn met de visie op de Singel verlaagt de gemeente de snelheid naar 30 km/u, vergroot het de ruimte voor voetgangers en fietsers en vergroent het de straat.

Straatprofielen Het verlagen van de snelheid op de Burgemeester Roelenweg biedt kansen voor een forse transformatie. Al het autoverkeer wordt door de noordelijke onderdoorgang van het snelwegviaduct geleid, waardoor in het zuidelijke deel ruimte ontstaat voor groen, fietsers en voetgangers. Dit sluit goed aan op de campusachtige opzet van de openbare ruimte van het Roelenkwartier aan het Zwarte Water. Ook het straatprofiel van de Govert Flinckstraat wordt aangepakt en vereenvoudigd tot een enkele rijbaan om meer ruimte te bieden

Gebiedsvisie

Mobiliteitshub, Copenhagen| JAJA

Roelenkwartier

57

aan groene tuinen aan beide zijden van de straat. Zo worden straatprofielen in het Roelenkwartier groener en veiliger voor voetgangers en fietsers.

Parkeervoorzieningen De parkeervoorzieningen in het Roelenkwartier worden gebruikt door mensen die hier wonen of werken. In de toekomst komen daar nieuwe bewoners en (stads)bezoekers bij. Voldoende parkeergelegenheid is belangrijk voor een goede bereikbaarheid van zowel de stad als het gebied. Dit vraagt om een zorgvuldige afweging en inschatting van de verwachte parkeerbehoefte. Als onderdeel van de adaptieve ontwikkelstrategie mobiliteitshubs ontwikkelen we samen met de gemeente een centrumhub in het Roelenkwartier met circa 700 parkeerplaatsen. Dat is inclusief de parkeerplaatsen van The Mayor gerekend. We zijn in gesprek met de eigenaar van de bestaande garage van The Mayor om deze te integreren met de centrumhub. Op dit moment voert de gemeente een onderzoek uit naar het daadwerkelijk realiseerbare aantal parkeerplaatsen in de centrumhub. In de centrumhub bieden betrokken partijen ook deelmobiliteit aan en ruimte voor collectieve laadvoorzieningen. Het uitgangspunt voor de centrumhub is dat de Grote Markt binnen 10 minuten te voet of met deelmobiliteit te bereiken is. Een aantrekkelijke en sociaal veilige looproute langs de oever, met een goede verbinding over de Hofvlietbrug, is daarbij een randvoorwaarde. Nader onderzoek hiernaar is

58

nodig en maakt onderdeel uit van de visie op de Singel. Er wordt onderzocht of een watertaxi vanaf de centrumhub bezoekers naar bestemmingen in de binnenstad kan brengen.

Parkeervoorzieningen in het Roelenkwartier

De centrumhub fungeert als schakelpunt tussen auto, fiets, openbaar vervoer en deelmobiliteit en biedt ruimte voor andere faciliteiten. De voorzieningen maken de centrumhub extra aantrekkelijk en dragen bij aan de levendigheid van het Roelenkwartier. In de volgende fase onderzoekt het eigenarencollectief met de gemeente Zwolle hoe de centrumhub als sociale hub kan fungeren met ontmoetingsplekken, flexibele werkruimtes, ruimte voor circulaire initiatieven en sportfaciliteiten op het dak, zoals padelbanen.

3 2

1

1

Voor toekomstige bewoners en hun bezoekers plannen we een buurthub met ongeveer 120 parkeerplaatsen. De ambitie is om deze aan de noordzijde van het gebied te realiseren. Hiermee willen we alle parkeerplaatsen uit de openbare ruimte verwijderen en verplaatsen naar centrumhub of buurthub. In de volgende fase wordt onderzocht of het financieel haalbaar is voor de locaties Dommerholt en Dimmence om actief mee te doen in gebiedsontwikkeling.

Dommerholt

1 1 Dimmence

Bestaande privéparkeerplaats 2 Buurthub 3 Centrumhub in combinatie met parkeerplaatsen van The Mayor Wandelpad langs de oever richting het centrum, als onderdeel van de centrumhub

1

Gebiedsvisie

Roelenkwartier

59

De Burgemeester Roelenweg

Govert Flinckstraat

Voor

Voor

Van een breed profiel voor de Burgemeester Roelenweg...

Van een brede straat met gescheiden rijstroken...

Na

Na

...naar een groene straat met een menselijke maat en toegenomen verblijfskwaliteit.

...naar een gebundelde rijbaan met meer ruimte voor groene tuinen en voetgangers.

60

Gebiedsvisie

Roelenkwartier

Bestaande gebouwen Wonen Werken

61

De Burgemeester Roelenweg straks

5

DE STAD MET DE MENSELIJKE MAAT

Het concept van de ‘menselijke maat’ gaat over zowel fysieke als sociale aspecten van stedelijke ontwikkeling. Fysiek gezien betekent dit een omgeving die qua afmetingen, materialen en ruimtelijkheid prettig is voor mensen. Sociaal gezien richt een stad met een menselijke maat zich op het gebruik van ruimte en mogelijkheden voor ontmoetingen, sociale interacties en relaties tussen mensen. Onze ambitie is een evenwichtige omgeving te creëren waarin gebouwen en openbare ruimtes bijdragen aan een vriendelijke, toegankelijke en mensgerichte leefomgeving. We willen dat deze gebouwen en openbare ruimtes inclusief zijn en ontmoetingen tussen werknemers, bewoners en bezoekers stimuleren, zodat mensen zich verbonden voelen. De sociale veiligheid in het gebied neemt toe door het toevoegen van meer woningen en functies die bovendien de interactie tussen mensen bevorderen.

Stedenbouwkundige principes Ondanks de hoge verdichting van het gebied,

64

blijft behoud van de menselijke maat, oftewel ‘the city at eye level’, een belangrijk uitgangspunt. Voor een dynamische omgeving met een mix van bestaande en nieuwe gebouwen is samenhang van belang. In de volgende fase ontwikkelen we stedenbouwkundige principes die de maat, dakvormen, materialen van nieuwe gebouwen en de locatie van hoogbouw bepalen. Deze hoogteaccenten markeren de positie van het Roelenkwartier in de stad, op het kruispunt van het Zwarte Water en de A28. Aan de noordzijde van de Burgemeester Roelenweg versterken we de stadsgevel van Dieze. Tussen deze stadsgevel en de bestaande buurt creëren we een overgangszone met een compositie van gebouwclusters. Deze stedelijke wand geeft richting door de openbare ruimte, zorgt voor een sterkere ruimtelijke samenhang en introduceert duidelijke privé- en publieke kanten. De karakteristieke elementen hiervan en de principes van de stedenbouwkundige opzet lijken op het project de Zwaan op de hoek van de Govert Flinckstraat en de Schuttevaerkade. Aan Ontmoetingsplek, Little C, Rotterdam | CULD + Juurlink [+] Geluk

Gebiedsvisie

Roelenkwartier

65

de zuidkant van de Burgemeester Roelenweg domineert het campusachtige karakter met alzijdige gebouwen - vrijstaande gebouwen met vier representatieve gevels - met daartussen groene openbare ruimtes. Kortom, de noordelijke en zuidelijke kanten van de Burgemeester Roelenweg krijgen verschillende uitwerkingen qua programmering en fysieke uitstraling. De openbare ruimte in het Roelenkwartier speelt een cruciale rol bij het harmonieus combineren van werken en wonen en bevordert de interactie tussen verschillende gebruikers. Deze ruimte wordt autovrij, zodat voetgangers en fietsers zich veilig kunnen verplaatsen. We stellen een diversiteit aan groene ruimtes voor, waaronder openbare binnentuinen, groene hofjes, privétuinen en groene daken. Aan de oever ontmoet de stad het Roelenkwartier, ideaal voor kleinschalige stedelijke evenementen en aantrekkelijke tijdelijke functies. Looproutes vanuit het Roelenkwartier naar het centrum, richting de Schuttevaerkade en de brug naast het Maagjesbolwerk, versterken de onderlinge verbinding. Het ontwerp van de gebouwen, hun positie in het gebied en het ontwerp van het waterfront en de openbare ruimtes werken we verder uit in de ROP-fase.

Voorzieningen en activiteiten We realiseren nieuwe activiteiten en voorzieningen in het Roelenkwartier die bijdragen aan levendigheid en sociale veiligheid. Deze voorzieningen zijn gericht op werknemers en bewoners en omvatten bijvoorbeeld een koffie- en

66

smoothiebar, stomerij, fietsenmaker, buurthuis en sportfaciliteiten.

Voor

In het Roelenkwartier is er mogelijkheid voor een zelfstandige horecavoorziening langs het water. Daarnaast kan er ook ondergeschikte horeca komen als nevenfunctie van bedrijvigheid, bijvoorbeeld een koffiehoek bij de fietsenmaker. We bevorderen ontmoeting in het gebied door kantinevoorzieningen met een publiek karakter te stimuleren inclusief de daarbij behorende buitenruimte zoals terrassen waar mensen elkaar kunnen ontmoeten. Sport kan de dynamiek bieden die het Roelenkwartier nu mist, vooral omdat de trend wijst op meer individueel sporten in plaats van groepssport. Met de verwachte groei van bewoners en gebruikers zal de vraag naar mogelijkheden voor een gezond en sportief leven toenemen. Sportfaciliteiten, waaronder binnen-, buiten- en watersporten zoals roeien en suppen, sluiten goed aan bij de actieve levensstijl van de doelgroep en de activiteiten van de studentenroeivereniging Z.S.R. Boreas. Bovendien dragen sportactiviteiten bij aan verbinding met de omgeving. Omdat sporten in de buitenlucht wint aan populariteit, zorgen we voor goed verlichte routes en creëren we sportfaciliteiten in de openbare ruimte, zoals voor boulderen of parkour onder het viaduct van de A28, met een verbindingspad tussen de twee zijden. Sportvelden op het dak van de centrumhub kunnen ook dienen als locaties voor publieke evenementen.

Gebiedsvisie

Van de huidige situatie met overmatig parkeergebied...

Na

...naar een gebied met groene buitenruimte Mobiliteitshub, Copenhagen| JAJA

Roelenkwartier

67

Kwaliteit van de buitenruimte

Little C, Rotterdam | CULD + Juurlink [+] Geluk

68

Buitensport langs het Zwarte Water

FORUM table, Chicago | Vestre

Bouldering wall

Les Basses Promenades, Reims | Osty et associés paysage urbanisme

Floating Eco-Park, Chicago | SOM

Gebiedsvisie

Roelenkwartier

Multi-storey football pitches, London | AL_A

69

Impressie van de centrale groene corridor in het noordelijk deel

hoogteaccent ( 45-60 m )

Tactus Verslavingszorg

Bestaande gebouwen

Basketbalveld

Nieuwe gebouwen

Boulderen

Toegankelijk groendak

Parkour Fietsenstalling N.T.B

Halfverzonken parkeerplaats Evenementenschip van Zwolle Groene zone Groene corridor

Padelbanen Buurthuis

Groene strook langs de A28

Hellingbaan

Drijvende tuin

Makerspaces

Wadi-systeem Wandelpad in het stedelijk bos Zebrapad Wandelpad

Creatieve industrie Kantoorruimte Twee lagen werkruimte en woningen erboven Wonen Studentenhuisvesting

Fietspad Sportcentrum Wandelpad aan de oever Weg Ingang naar parkeerplaats Dijk Viaduct

Horeca Verzamelcontainers (bedrijfsafval) Verzamelcontainers (huishoudelijk afval) Biermuseum Tribune Parkeergarage Parkeren Bushalte Toegang tot water Watersluis Houten dek Route naar de historische binnenstad

Watertaxi

De plankaart schetst in grote lijnen hoe de ontwikkeling van het gebied eruit kan zien.

72

Gebiedsvisie

Roelenkwartier

73

HOOFDSTUK 5 UITGANGSPUNTEN In dit hoofdstuk leggen we de gestelde ambities en doelstellingen voor de transformatie van het Roelenkwartier uit en beschrijven we de stappen waarmee we samen met de gemeente Zwolle deze ambities willen realiseren.

74

Gebiedsvisie

Roelenkwartier

75

Ambities en doelstellingen

De noordelijke en zuidelijke kanten van de Burgemeester Roelenweg krijgen verschillende uitwerkingen qua programmering en fysieke uitstraling. In het noordelijke deel leggen we de nadruk op stedelijke woonmogelijkheden in combinatie met moderne kantoorruimtes, terwijl het zuidelijke deel zich meer richt op werkruimtes met groene recreatiezones en sportfaciliteiten. Beide delen worden ontworpen met oog voor duurzaamheid en vergroening, om een harmonieuze en aantrekkelijke omgeving te creëren die tegemoetkomt aan de diverse behoeften van de gemeenschap.

Versterking van de stadsgevel van Dieze.

Noordelijk deel Een compositie van gebouwclusters met verschillende omvang die een sterke rand vormen rondom een netwerk van binnentuinen. Zuidelijk deel Een campusachtige opzet van vrijstaande gebouwen in het groen (met een hoogwaardige openbare ruimte als waterfront).

76

Gebiedsvisie

Roelenkwartier

77

Op basis van de doelen en randvoorwaarden uit de startnotitie en de kansen die in het gebied zijn geïdentificeerd, stellen we vijf overkoepelende ambities vast voor het hele gebied: 1. Een prachtige entree van het Stadshart 2. Ruimte voor werken en wonen 3. Vergroenen, recreatie en sport 4. Een levendige waterkant 5. Een autoluw gebied

Een prachtige entree van het Stadshart Om van het Roelenkwartier een aantrekkelijke stadsentree te maken, is het essentieel dat we het gebied, dat nu vooral gedomineerd wordt door auto’s, herontwikkelen tot een levendige en uitnodigende plek. In samenwerking met de gemeente willen we de Burgemeester Roelenweg transformeren tot een bruisende stadsstraat met meer ruimte voor voetgangers en fietsers. Dit sluit naadloos aan bij de ambitie van het Singelpark. Het doel is om de verbinding tussen de ring van Zwolle en de Singel via de Burgemeester Roelenweg te versterken en om de twee delen van het Roelenkwartier beter op elkaar te laten aansluiten. Door het profiel van de weg

78

te versmallen en een nieuwe gevellijn aan de noordzijde te creëren die het gezicht van Dieze zal vormen, krijgt de weg meer het karakter van een straat. We willen de zuidzijde sterk vergroenen waardoor het een parkachtig karakter krijgt. De gebouwen worden (her)ontworpen met een open en uitnodigend karakter, met levendige werkplekken op de begane grond en functies die passen bij het Stadshart. De horecavoorziening bij het water en de zonnige terrassen maken de buitenruimte aantrekkelijker en veiliger. Er komt ook een belangrijke route richting de (historische) binnenstad. De ontwikkeling van het Roelenkwartier als entree van het Stadshart is goed zichtbaar vanaf de A28. Dit wordt versterkt door strategisch geplaatste hoogteaccenten.

Ruimte voor werken en wonen Een levendig gebied heeft een juiste mix van werken, wonen en voorzieningen. In het Roelenkwartier willen we meer diversiteit in werkgelegenheid, woningen toevoegen en extra voorzieningen realiseren, zoals een buurthuis, sportfaciliteiten en horeca. De nadruk ligt op het toevoegen van woningen en het vergroten van diversiteit op het gebied van werkgelegenheid.

Gebiedsvisie

Vergroening en openbare ruimte

Een groene waterkant en de Burgemeester Roelenweg

Een netwerk van groene hofjes en pleinen

Groene as verbindt hofjes met groen langs de Burgemeester Roelenweg en de waterkant

Een levendige begane grond langs de Burgemeester Roelenweg en rondom pleinen

Diverse activiteiten langs het water

Het clusteren van de parkeervoorzieningen in een centrumhub en buurthub

Verbinding van de centrumhub met het stadscentrum door wandel- en fietspaden, watertaxi’s en een busverbinding

Stedelijke ambities

Nieuwe woningen en hoogteaccenten

Mobiliteit

Transformatie van de Burgemeester Roelenweg

Roelenkwartier

79

Door het Roelenkwartier te ontwikkelen en ongeveer 500 woningen te bouwen, versnellen we de woningbouw en verminderen we het tekort aan woningen in de regio Zwolle. In het gebied zijn nu vooral sociale huurwoningen, maar voor een gebalanceerd gebied voegen we ook koopen huurwoningen in andere prijsklassen toe. Dat maakt het gebied aantrekkelijker voor diverse doelgroepen zoals pas afgestudeerden, startende ondernemers, jonge stellen, empty nesters, gezinnen en senioren. De helft van de woningen wordt gebouwd in de categorie betaalbaar (sociaal + middelduur). Een aantal woningen kan gebruikmaken van gemeenschappelijke voorzieningen, wat bijdraagt aan het verminderen van eenzaamheid. We behouden voor een groot deel de vierkante meters van bedrijven, zodat bestaande economische activiteiten kunnen doorgaan en een deel van de huidige huurders en eigenaren kunnen blijven. Door nieuwe werklocaties te creëren, bieden we verschillende huurniveaus aan. Naast traditionele kantoren maken we ook ruimte voor praktische werkvormen zoals makerspaces en reparatiewinkels die meer ruimte nodig hebben en de circulaire economie stimuleren. Hoewel de nadruk aan de noordzijde komt te liggen op wonen en aan de zuidzijde op werken, kent het hele gebied straks een mix van functies en een gemengde uitstraling met kantoren, creatieve werkplaatsen en bedrijfsruimtes.

Dit versterkt het economisch vestigingsklimaat en positioneert Zwolle als een

80

creatieve, experimentele en innovatieve stad. De bijbehorende dynamiek past bij een aanloopgebied richting het centrum.

en bootverhuur bieden actieve manieren om van het water te genieten. Sportfaciliteiten zijn beschikbaar voor zowel bewoners als werknemers, wat de aantrekkelijkheid van het gebied verhoogt en ruimte biedt voor zowel ontspanning als sportieve activiteiten.

Vergroenen, recreatie en sport We verdichten het gebied zonder de kwaliteit en leefbaarheid op te offeren. Minder autoverkeer geeft ruimte voor nieuwbouw en vergroening. De groeninventarisatie is uitgevoerd en bestaande bomen worden waar mogelijk behouden. De buitenruimte wordt zorgvuldig ingericht met aandacht voor klimaatadaptatie, ecologie en waterveiligheid. Dit sluit aan bij de duurzame ambities van Zwolle. Daarnaast worden diverse ontmoetingsplekken, zitplekken en actieve pleinen gecreëerd om de interactie tussen bewoners en werkenden te bevorderen. Zo ontstaat er een levendige omgeving waar mensen samenkomen, ontspannen en activiteiten kunnen ondernemen, wat de sociale cohesie versterkt en bijdraagt aan een levendige buurt. Langs het water worden diverse activiteiten georganiseerd, en voorzieningen zoals horeca en watersportfaciliteiten gerealiseerd. Hierdoor ontstaan gezellige ontmoetingsplaatsen voor ontspanning en recreatie. Watersportmogelijkheden zoals suppen

Gebiedsvisie

Een levendige waterkant De waterkant bij het Roelenkwartier is vanuit ecologie en waterveiligheid een cruciale schakel tussen de stad en het buitengebied, en voor veel bezoekers het eerste beeld van Zwolle. Een mooie entree is dus cruciaal. Daarom werken we samen met de gemeente langs de waterkant aan verschillende ontmoetingsplekken met zitplekken, pleinen en horeca. Om de smalle oeverruimte te verbreden en de optisch harde overgang naar de nieuwe kade te verzachten, stellen we een drijvend waterpark voor. Dit maakt de waterkant een bruisende ontmoetingsplaats waar bewoners en bezoekers van de natuur en de levendige sfeer van het gebied kunnen genieten. Goed voor de woonkwaliteit van het gebied en de leefbaarheid van de stad.

Roelenkwartier

Een autoluw gebied Het Roelenkwartier wordt niet alleen visueel aantrekkelijker, maar ook functioneel beter. Het gebied speelt een belangrijke rol in de mobiliteitstransitie van de stad. We willen een autoluw gebied creëren dat veilig is voor voetgangers en fietsers, terwijl de Burgemeester Roelenweg zijn functie als ontsluitingsweg richting de A28 behoudt. Daarom bouwen we samen met de gemeente Zwolle tenminste twee mobiliteitshubs: een centrumhub en een buurthub. De buurthub biedt parkeergelegenheid voor bewoners, werknemers en hun bezoekers. De centrumhub komt op het braakliggende terrein tussen The Mayor en de A28. Gekoppeld aan parkeergarage The Mayor, richt het gebruik van de centrumhub zich op zowel de stad als het Roelenkwartier zelf. Hier kunnen bewoners, werknemers en stadsbezoekers parkeren en via onder meer aantrekkelijke wandelpaden langs het water en fietspaden langs de Roelenweg naar de binnenstad gaan. Dit vermindert autoverkeer in het centrum en bevordert de leefbaarheid en toegankelijkheid van het gebied. Er ligt een kans om de centrumhub hier snel te realiseren. Dit is een voorwaarde voor de realisatie van nieuwe woningen en draagt bij aan de leefbaarheid van het gebied.

81

Stedenbouwkundige principes 1. Hoogte op eerste rij

3. Levendige begane grond

5. Geluidsbarrière

7. Levendige waterkant

Galerij

Stiltezone Entree- en servicezone

De eerste rij gebouwen langs de noordkant van de Burgemeester Roelenweg mag maximaal 6 lagen hebben. Hogere gebouwen moeten daarom meer naar binnen worden geplaatst om minder impact te hebben op de omliggende gebouwen. Langs de A28 is wel hoge bebouwing in de eerste lijn gewenst in verband met geluidsmaatregelen en de leefbaarheid in het achterliggende gebied.

Transparante en actieve gevels op de begane grond stimuleren interacties tussen medewerkers en voorbijgangers. Dit bevordert de levendigheid en veiligheid van het gebied.