1. Bereikbaarheidsagenda Binnenstad
Tekst van het document
Bereikbaarheidsagenda Binnenstad Zwolle Samen naar een gastvrije, bereikbare, leefbare en levendige binnenstad Versie 1.2 definitief 9 december 2024 Afbeelding met Graphics, Lettertype, logo, tekst Automatisch gegenereerde beschrijving
Afbeelding met Graphics, Lettertype, symbool, logo
Afbeelding met Lettertype, Graphics, logo, symbool Automatisch gegenereerde beschrijving
Automatisch gegenereerde beschrijving
Afbeelding met Lettertype, Graphics, logo, tekst
Afbeelding met logo, Graphics, symbool, Lettertype
Automatisch gegenereerde beschrijving
Automatisch gegenereerde beschrijving
Afbeelding met logo, Graphics, Lettertype, symbool
Afbeelding met Lettertype, logo, Graphics, tekst
Automatisch gegenereerde beschrijving
Automatisch gegenereerde beschrijving
Afbeelding met tekst, symbool, logo, Lettertype Automatisch gegenereerde beschrijving
Afbeelding met Lettertype, Graphics, logo, schermopname
Afbeelding met logo, Lettertype, Graphics, symbool Automatisch gegenereerde beschrijving
Afbeelding met tekst, Lettertype, logo, Graphics
Afbeelding met logo, Graphics, Lettertype, symbool
Automatisch gegenereerde beschrijving
Automatisch gegenereerde beschrijving
Bereikbaarheidsagenda binnenstad – Versie 1.2 definitief
Automatisch gegenereerde beschrijving
2
Afbeelding met logo, symbool, Graphics, Lettertype Automatisch gegenereerde beschrijving
Leeswijzer Hoofdstuk De Bereikbaarheidsagenda: In dit hoofdstuk wordt de
kritische kanttekeningen bij geplaatst worden. Ook eventuele
achtergrond van deze agenda gepresenteerd, evenals de doelstelling en het proces dat heeft geleid tot de totstandkoming van de Bereikbaarheidsagenda. Dit hoofdstuk geeft inzicht in de rol van het proces en het document binnen de beleids- en projectenstructuur van de gemeente Zwolle. Daarnaast worden de
afwijkende standpunten komen hier aan bod.
ruimtelijke en procesmatige kaders toegelicht. Hoofdstuk Het Platform: Dit deel richt zich op de rol van het Platform Bereikbaarheidsagenda. Hierin worden de deelnemers aan het Platform benoemd en wordt het gezamenlijke proces beschreven, inclusief hoe de deelnemers hun visie hebben kunnen delen. Het is aan te raden deze twee hoofdstukken eerst door te nemen. De daaropvolgende hoofdstukken zijn thematisch opgezet en kunnen in willekeurige volgorde worden gelezen. Elk themahoofdstuk volgt dezelfde structuur.
Elk hoofdstuk begint met de stip op de horizon: wat is de langetermijnambitie voor dat thema, zoals vastgelegd in beleidsstukken? Vervolgens wordt de visie van het Platform gepresenteerd. Dit deel laat zien hoe het Platform de ambities beoordeelt, welke punten positief worden ervaren en waar
Bereikbaarheidsagenda binnenstad – Versie 1.2 definitief
Daarna volgt de analyse. Hierin wordt de kennis en informatie die tijdens de platformbijeenkomsten naar voren is gekomen besproken. Dit kan betrekking hebben op uitgevoerde onderzoeken, gedeelde ervaringen of de stappen die zijn gezet in de beleidsuitwerking. Elk themahoofdstuk sluit af met de maatregelen en adviezen van het Platform. Daarbij worden eventuele bedenkingen toegelicht en voorzien van een nadere uitleg.
Na de thematische hoofdstukken volgt een hoofdstuk waarin alle adviezen en maatregelen overzichtelijk worden opgesomd (Samenvatting). Dit geeft een helder overzicht van de concrete aanbevelingen van het Platform aan het college van de gemeente Zwolle. Het document eindigt met een hoofdstuk over het vervolg. Hierin beschrijven de leden van het Platform hoe het proces volgens hen zou moeten worden afgerond en of, en in welke vorm, de samenwerking van het Platform voortgezet wordt.
3
Afbeelding met logo, symbool, Graphics, Lettertype Automatisch gegenereerde beschrijving
De Bereikbaarheidsagenda Een gastvrije, bereikbare, leefbare en levendige binnenstad Zwolle: een bruisende en gastvrije stad waar iedereen welkom is. Het is een fijne, compacte stad; er is veel te doen en alles is dichtbij. Een plek waar jong en oud plezierig kan wonen, waar steeds meer bezoekers het prachtige centrum en de omgeving eromheen weten te vinden en een plek waar ondernemers oneindige kansen zien. Kortom: in Zwolle is er voor ieder wat wils, nu én in de toekomst. Onze stad ziet al meer toeristische bezoekers die geïnteresseerd zijn in het brede culturele aanbod van Zwolle. Ze komen soms primair voor een mooie tentoonstelling, maar willen in de stad verblijven, kort of lang. We tellen 200.000 bezoekers van de musea per jaar. Ze komen met het openbaar vervoer, met de auto of met de fiets. Voor deze bezoekers willen we zorgen voor adequate en goede parkeervoorzieningen. Het blijkt dat deze bezoekers de stad verkennen door te zwerven door de straten, door een bezoek te brengen aan de binnenstad, door zich culinair te laten verrassen en een nacht te verblijven in één van de hotels of hostels. Het economisch effect daarvan is gemeten en positief voor stad en ondernemers. Aan de bezoekers
Bereikbaarheidsagenda binnenstad – Versie 1.2 definitief
willen we toegankelijke, vriendelijke routes bieden om de
binnenstad te verkennen. In de laatste zestig jaar is de stad Zwolle gegroeid in omvang, het aantal inwoners van Zwolle is verdubbeld en er zijn maar liefst twintig keer zoveel auto’s bij gekomen. De vraag naar woningen stijgt, het klimaat verandert en de stad trekt steeds meer bezoekers. Het economisch belang van de binnenstad wordt met de groei van de stad steeds groter. De druk op de openbare ruimte neemt daardoor toe. Met name in de binnenstad wordt dit steeds meer zichtbaar. Steeds meer functies en mensen willen dezelfde ruimte in de binnenstad gebruiken.
Samen meebewegen Om in de toekomst de beschikbare ruimte zo goed mogelijk te kunnen blijven gebruiken, moeten keuzes gemaakt worden. Keuzes waarbij een andere invulling aan de ruimte wordt gegeven en een andere manier van bewegen de standaard wordt. Een manier waarbij groen, lopen en fietsen meer aandacht krijgen en auto’s minder vanzelfsprekend worden (het STOMP-principe). Juist in de binnenstad is de openbare ruimte schaars en daarom moeten daar keuzes gemaakt worden om die schaarse ruimte zo goed mogelijk te verdelen. In de binnenstad is vaak te weinig
4
Afbeelding met logo, symbool, Graphics, Lettertype Automatisch gegenereerde beschrijving
ruimte om én groen toe te voegen én voldoende ruimte voor lopen te realiseren én voldoende ruimte voor auto’s te reserveren. De gemeente Zwolle zet in op het maken van ruimte door mobiliteit. Zo wordt groei en verbinding mogelijk gemaakt, groei in de breedste zin van het woord. Mobiliteit zorgt er onder andere voor dat mensen op plekken kunnen komen waar ze willen zijn en dat iedereen kan meedoen in de maatschappij. Daarom wordt meer ruimte voor nieuwbouw, groen en verschillende vervoersvormen gemaakt. Samen met inwoners, ondernemers, bezoekers en andere betrokkenen, wordt erop ingezet dat de binnenstad van Zwolle dat bruisende, gastvrije, leefbare en bereikbare centrum blijft waar iedereen welkom is. Gezamenlijk wordt de binnenstad sterker gemaakt.
De gemeente Zwolle heeft hierin oog voor verschillende belangen van belanghebbenden in de binnenstad. Soms vraagt dit om moeilijke keuzes die niet voor iedereen leuk zijn. Door met
Mobiliteitsvisie 2020 – 2030 Parkeerstrategie 2040 Actieplan ‘Fietsen brengt Zwolle Verder’ Strategie Deelmobiliteit
Adaptieve Ontwikkelstrategie Mobiliteitshubs (AOS) (in de loop van het proces van de Bereikbaarheidsagenda vastgesteld) Deze beleidsstukken leggen op een hoger schaalniveau vast wat het toekomstbeeld is, wat de gemeente wil doen en vooral waarom. Ook is opgenomen wat de uitgangspunten en maatregelen zijn. Naast deze stadsbrede stukken zijn specifieke beleidsstukken voor de ontwikkeling van het Stadshart vastgesteld:
Ontwikkelprogramma ‘Ons Stadshart van Morgen’ Uitvoeringsprogramma ‘Ons Stadshart van Morgen’
belanghebbenden samen te werken, kunnen we de beste keuzes voor de meeste belanghebbenden maken.
Het ontwikkelprogramma ‘Ons Stadshart van Morgen’ is aangevuld met een gelijknamige uitvoeringsagenda. Daarin staan concrete uitvoeringsprojecten die gaan plaatsvinden in de binnenstad. Deze
Van beleid naar projecten
projecten zijn directe maatregelen die volgen uit de beleidsstukken. Het huidige uitvoeringsprogramma richt zich op de horizon tot eind 2027, maar wordt cyclisch bijgesteld en krijgt daarmee een verschuivende horizon.
Om alle toekomstbewegingen het hoofd te bieden, heeft de gemeenteraad een aantal beleidsstukken vastgesteld waarin uitspraken worden gedaan over de strategische lijn voor de toekomst van Zwolle. Dit zijn: Omgevingsvisie ‘Zwolle van Morgen 2030’
Bereikbaarheidsagenda binnenstad – Versie 1.2 definitief
straat. In de grote stap tussen het eindbeeld in de verre toekomst en de concrete projecten met een mobiliteitscomponent in uitvoering zit nu een gat dat voor onduidelijkheid zorgt. Er is onduidelijkheid over volgordelijkheid, verwachtingen en effecten op de leefomgeving en gewoonten van belanghebbenden. Dat gat wordt gevuld met deze Bereikbaarheidsagenda. Samengesteld door het Platform De Bereikbaarheidsagenda is samengesteld door het Platform Bereikbaarheidsagenda, waarin vertegenwoordigers van organisaties zijn samengebracht die belangen behartigen in de binnenstad. Het Platform is met elkaar in gesprek gegaan over de (beleids)plannen voor de binnenstad. Ze hebben successen, zorgen en voorbeelden gedeeld, zijn in gesprek gegaan over welke ideeën er leven rondom de diverse bereikbaarheidsthema’s en welke kaders men daarbij belangrijk vindt. Met de aanbeveling in de Bereikbaarheidsagenda wordt eraan bijgedragen dat de (binnen)stad niet dichtslibt, maar leefbaar, toegankelijk, veilig, gastvrij én bereikbaar blijft.
Doel Bereikbaarheidsagenda Een aantal projecten wordt nu uitgevoerd en voorbereid en daardoor verschijnt een deel van het toekomstbeeld nu al op
5
Afbeelding met logo, symbool, Graphics, Lettertype Automatisch gegenereerde beschrijving
In de Bereikbaarheidsagenda heeft het Platform gezamenlijk gewerkt aan de uitwerking van strategische beleidsstukken. Hiervoor is een thematische aanpak gevolgd waarbij we de volgende thema’s onderscheiden: openbare ruimte; routes: lopen, fietsen, auto; fietsparkeren; openbaar vervoer en taxi; deelmobiliteit; autoparkeren; logistiek; projecten.
Momentopname en dynamisch De Bereikbaarheidsagenda is een dynamisch document. En dat is niet voor niets. Voor de korte termijn is namelijk relatief veel bekend; uitvoeringsprojecten worden al voorbereid en in tijd
De Bereikbaarheidsagenda probeert hier op in te spelen door in de basis drie horizonnen aan te houden: wat gebeurt er het komende jaar wat gebeurt er in de komende paar jaar wat gebeurt er in de verdere toekomst De eerste twee horizonnen zijn concreet. Het doel ervan is houvast
te bieden en richting te geven aan projecten in de binnenstad op het gebied van mobiliteit. De derde horizon is minder grijpbaar en minder zeker. Met name deze horizon vergt een dynamische aanpak. Op dit moment kunnen daar globale kaders voor gegeven worden, maar pas in de toekomst kan dit geconcretiseerd worden. Het Platform Bereikbaarheidsagenda vervult daarin een belangrijke rol. Niet enkel in het opstellen van dit inhoudelijke document, maar ook in de nieuwe vorm van samenwerking en afstemming die in het Platform plaatsvindt. Het is van belang om elkaar de komende jaren vast te houden in de mobiliteitstransitie en projecten in het Stadshart. Op de hiernavolgende pagina is de positie van de Bereikbaarheidsagenda in verhouding tot de vastgestelde beleidsstukken en projecten weergegeven.
gezet. Voor de langere termijn worden zaken meer onzeker. De planning van projecten en het ontwerp en het financieel perspectief zijn niet in zwarte inkt beschreven, maar nog in potlood. De wereld verandert en dat betekent ook dat de Bereikbaarheidsagenda, de projecten maar ook het beleid aan verandering onderhevig zijn op de lange termijn.
Bereikbaarheidsagenda binnenstad – Versie 1.2 definitief
6
Afbeelding met logo, symbool, Graphics, Lettertype Automatisch gegenereerde beschrijving
Positie Bereikbaarheidsagenda Binnenstad Zwolle
Vastgesteld beleid o.a.
De Uitvoeringsagenda Stadshart is leidend. De ereikbaarheidsagenda gee invulling uitwerking vanuit het beleid naar de f sieke projecten.
Uitspraken over de invulling thema’s als:
en aantal projecten zijn al in uitvoering. Aan de ereikbaarheidsagenda is het zoveel mogelijk dat te faciliteren.
Project in uitvoering
Project in uitvoering
Doet uitspraken en gee rich ng aan de projecten over onder andere:
nzovoorts
Project in uitvoering
Project
Project
Project
Project
U tvoeringsagenda Stadshart: 202
Bereikbaarheidsagenda binnenstad – Versie 1.2 definitief
202
202
7
Afbeelding met logo, symbool, Graphics, Lettertype Automatisch gegenereerde beschrijving
Het Platform De Bereikbaarheidsagenda is een product van het Platform
Fietsersbond en Toegankelijk Zwolle voorbeelden zijn. De
Bereikbaarheidsagenda. Dit Platform bestaat uit vertegenwoordigers van verschillende groepen die belangen hebben in de binnenstad. De organisaties die het Platform vormen zijn:
Veiligheidsregio en de gemeente Zwolle zijn ook lid van het Platform. De gemeente is beheerder van de openbare ruimte en voert veel van de projecten uit. De Veiligheidsregio draagt zorg voor de veiligheid van inwoners en bezoekers van de binnenstad.
Bewonersvereniging Binnenstad Zwolle (bbZ)
Toegankelijk Zwolle
Niet iedere gebruiker van de binnenstad is lid van een van de
C7 (cultuur)
Veiligheidsregio
CityCentrum Retail
Vrienden van de Stadskern
Fietsersbond
Veilig verkeer Nederland (VVN)
Koninklijke Horeca Nederland (KHN)
ZwolleFonds
voren komen.
Rover
MKB Nederland regio Zwolle
Meer partijen zijn uitgenodigd en hebben om hun moverende redenen ervan afgezien. In het participatiejournaal wordt hier uitgebreider op in gegaan.
Gemeente Zwolle
Deze organisaties hebben zitting in het Platform, omdat ze een vertegenwoordiging van een bepaalde doelgroep vormen die aangemerkt wordt als gebruiker van de binnenstad. Zo hebben
bijvoorbeeld vertegenwoordigers van bewoners, ondernemers, culturele instellingen en horeca zitting in het Platform. Maar ook belangenorganisaties die opkomen voor bepaalde gebruikers die niet persé gevestigd zijn in de binnenstad, waarvan de
Bereikbaarheidsagenda binnenstad – Versie 1.2 definitief
belangenorganisaties en het is mogelijk dat belangen van individuen afwijken van de inbreng van belangenorganisaties. Alle organisaties hebben echter hun best gedaan om zo breed mogelijk te kijken naar het belang dat zij vertegenwoordigen, maar daarnaast ook naar de andere belangen die in het Platform naar
Het doel van het Platform Bereikbaarheidsagenda Binnenstad is: Het samen met de bewoners, bedrijven en organisaties in de binnenstad uitvoering geven aan de vastgestelde ambities om daarmee te komen tot een gastvrije, leefbare, toegankelijke én bereikbare binnenstad in de vorm van een gedragen Bereikbaarheidsagenda.
8
Afbeelding met logo, symbool, Graphics, Lettertype Automatisch gegenereerde beschrijving
De rol van het Platform Het Platform is ontstaan uit een wens van het college om structureler met de binnenstadsbelanghebbenden te overleggen. Deze inzet is door de gemeenteraad van Zwolle bevestigd met een motie met dezelfde strekking. Die motie (18 december 2023) is ingediend in relatie tot de behandeling van de Parkeerstrategie 2040 en roept het college op om: Bij de uitwerking van de Parkeerstrategie 2040 in de binnenstad de mening en belangen van bewoners en ondernemers via een Platform aantoonbaar mee te nemen, waarbij de uitgangspunten van Hanza! in acht worden genomen, zoals het hebben van een breed draagvlak.
De raad te informeren over hoe dit draagvlak wordt meegenomen en uitvoerig te onderbouwen waarom input niet wordt meegenomen als er geen breed draagvlak is. Te onderzoeken hoe succesvolle aspecten van dit Platform toegepast kunnen worden in schilwijken voor wat betreft ondernemersverenigingen en wijkwinkelcentra, en hierover de raad te informeren.
document is het resultaat van een proces van coproductie. Een intensieve vorm van samenwerken waarbij alle belangenorganisaties die deelnemen aan het Platform evenredige invloed hebben. Binnen het Platform is de gemeente Zwolle een van de deelnemers. Tegelijkertijd is de gemeente Zwolle ook de ontwikkelaar en uitvoerder van het beleid. Binnen het Platform neemt de gemeente deze rollen ook in, om zo de andere deelnemers de nodige inzichten, achtergronden en informatie te bieden. In de advisering neemt de gemeente binnen het Platform een gelijkwaardige rol in, samenwerkend met de andere organisaties. Het Platform Bereikbaarheidsagenda ziet zichzelf als adviesorgaan. Alle deelnemers lezen kritisch mee met de plannen van de gemeente, vertegenwoordigen het belang van hun achterban en beargumenteren hun standpunt voor de andere deelnemers. Gezamenlijk komt men tot gedragen adviezen. Wijken de standpunten van verschillende organisatie sterk van elkaar af en is geen eenduidig advies te geven, dan is dat ook een conclusie die het Platform trekt.
Hoewel de aanleiding tot oprichting van het Platform komt uit de behandeling van de Parkeerstrategie, is in de Bereikbaarheidsagenda aan veel meer onderwerpen gewerkt dan enkel aan parkeren. Bij het opstellen van de Bereikbaarheidsagenda heeft het Platform de invulling en de te behandelen onderwerpen bepaald. De Bereikbaarheidsagenda als
Bereikbaarheidsagenda binnenstad – Versie 1.2 definitief
9
Afbeelding met logo, symbool, Graphics, Lettertype Automatisch gegenereerde beschrijving
In de Bereikbaarheidsagenda adviseert het Platform op tal van thema’s aan het college van de gemeente Zwolle. Het college verzorgt de beleidsuitvoering binnen de kaders gesteld door de gemeenteraad. De voorstellen in deze Bereikbaarheidsagenda worden voorgelegd aan het college en daarbij voorzien van een ambtelijk advies. Het college zal aangeven of het advies wordt overgenomen, onderzocht of (onderbouwd) niet overgenomen. De Bereikbaarheidsagenda en de reactie van het college worden vervolgens aan de gemeenteraad voorgelegd ter informatie. Daarbij wordt ook het bij dit proces horende participatiejournaal aan de college- en raadstukken toegevoegd.
Bereikbaarheidsagenda binnenstad – Versie 1.2 definitief
10
Afbeelding met logo, symbool, Graphics, Lettertype Automatisch gegenereerde beschrijving
Visies van de leden De organisaties die zich bezighouden met belangen in de binnenstad bestaan al langer. Hierdoor hebben zij veel ervaring met de ontwikkelingen in de stad en op hun expertisegebied. Een aantal organisaties heeft (los van de Bereikbaarheidsagenda) een visie geschreven over de binnenstad van Zwolle, gericht op het belang dat zij vertegenwoordigen. ZwolleFonds heeft in december 2023 een Positionpaper gepresenteerd met daarin een visie op de Zwolse binnenstad. De Bewonersvereniging Binnenstad Zwolle (bbZ) heeft de “Memo Parkeren (juni 202 )” gepresenteerd. n deze memo beschrijven ze hun visie op parkeren.
Naast het inbrengen van geschreven visies hebben alle deelnemers hun standpunten ingebracht in de gesprekken en discussies gedurende de platformbijeenkomsten. De standpunten uit de documenten en de bijdragen gedurende de sessie zijn gebruikt als input voor de Bereikbaarheidsagenda.
Het proces Het proces is gestart met twee bijeenkomsten die vooral in het
teken stonden van kennisuitwisseling. Het doel was om onderling kennis te maken, te onderzoeken wat de deelnemers bindt en eenieder op hetzelfde kennisniveau krijgen over alles wat speelt en alles dat al vastgesteld is. Ook is samen bepaald wat het proces moest zijn om te komen tot de Bereikbaarheidsagenda. Na die
zijn er vier van de acht thema’s besproken. De overige vier thema’s zijn in een digitale sessie behandeld. Vervolgens hebben er twee bijeenkomsten plaatsgevonden waarin conceptversies besproken en verder ontwikkeld zijn. Voor een meer uitgebreid procesverslag is een participatiejournaal gemaakt. Aan het begin van het proces is het uitgangspunt vastgesteld dat inhoudelijk niet gekomen gaat worden aan de (strategische) beleidsdocumenten die de laatste jaren zijn vastgesteld (zie De Bereikbaarheidsagenda). In de Bereikbaarheidsagenda is wel ruimte genomen om de gevolgen van deze uitgangspunten kritisch te belichten. De inbreng van de leden is vertaald in een eerste conceptBereikbaarheidsagenda (versie 0.90). De vertegenwoordigers van de deelnemende organisaties hebben deze versie kunnen lezen en zij hebben uitgebreide reacties gegeven. Met deze input is een tweede concept opgesteld (versie 0.95). Deze versie is wederom gedeeld en besproken met het Platform. Vervolgens is de gelegenheid geboden om het concept te bespreken met besturen van de belangenorganisaties en daarna opnieuw een reactie te geven.
twee bijeenkomsten is bepaald wat de thema’s zijn welke thema’s besproken moeten worden. In de twee werksessies die volgden
Bereikbaarheidsagenda binnenstad – Versie 1.2 definitief
11
Afbeelding met logo, symbool, Graphics, Lettertype Automatisch gegenereerde beschrijving
reacties zijn verwerkt in de Bereikbaarheidsagenda (versie 1.0). Deze conceptversie hebben de Platformleden gebruikt om de Bereikbaarheidsagenda te bespreken met hun achterban. Die reacties zijn verwerkt in deze versie 1.2. De gemeente schrijft daar een advies bij voor het college. Deze versie, het gemeentelijk advies en het participatiejournaal worden voorgelegd aan het college.
Wat bindt het Platform De belangen van de verschillende organisaties lijken op het eerste oog ver uit elkaar te liggen. In de gesprekken over de toekomst van de binnenstad (i.e. wat baart je zorgen en waar wil je naar toe met de binnenstad) blijkt er veel te zijn dat de verschillende organisaties bindt. De figuur hiernaast is een samenvatting van de genoemde associaties. In tekst weergegeven als:
“Een bruisende, gastvrije en bereikbare binnenstad. Fijn en compact; waar veel te doen is en alles dichtbij. Waar jong en oud plezierig kan wonen, waar bezoekers het prachtige centrum weten te vinden en een plek waar ondernemers oneindige kansen zien. Voor nu én in de toekomst”
Bereikbaarheidsagenda binnenstad – Versie 1.2 definitief
12
Afbeelding met logo, symbool, Graphics, Lettertype Automatisch gegenereerde beschrijving
Openbare ruimte Stip op de horizon
Visie van het Platform
n het ontwikkelprogramma ‘Ons Stadshart van Morgen’ is de stip
Het Platform omarmt de visie die is opgenomen in ‘Ons Stadshart
op de horizon voor de binnenstad van Zwolle beschreven. Het ontwikkelprogramma heeft als doel om de koers te bepalen en richting te geven aan een gezonde ontwikkeling tot een toekomstbestendig Stadshart. Daarbij is de ambitie dat de binnenstad van Zwolle tot de top vijf van beste binnensteden van
van Morgen’. Alle belangenorganisaties hebben vanuit hun eigen perspectief belang bij de ontwikkelingen die het ontwikkelprogramma beoogt. Daarbij zien we ook dat door de druk op de binnenstad dingen soms botsen of knellen en dat keuzes gemaakt moeten worden. Vanuit het belang dat de
Nederland hoort. Aan de hand van vijf ontwikkelprincipes wordt de richting en sturing gegeven in het behoud, de versterking en de ontwikkeling van het Stadshart:
deelnemers vertegenwoordigen, kan ieder een andere mening hebben over de gemaakte en te maken keuzes.
1. De gezonde, groene en waterrobuuste deltastad 2. De duurzame en circulaire stad 3. De ondernemende en creatieve stad 4. De stad met de menselijke maat
Het Platform is unaniem van mening dat de uitgangspositie van Zwolle goed is in de ontwikkeling van de binnenstad. Het is namelijk al een hele mooie binnenstad met ruimte voor wonen,
ondernemen, cultuur, evenementen en nog veel meer. In de binnenstad zijn heel veel mooie plekken te vinden, sommige wat meer verstopt dan andere.
5. De bereikbare stad
Deze vijf ontwikkelprincipes geven sturing aan alle opgaven in de binnenstad, zoals: inwonerstoename van de gemeente, versterken regiofunctie, gezond ondernemersklimaat, gezond en prettig leefklimaat, waterberging, duurzaamheid en klimaatadaptatie, ruimte voor evenementen, cultuur en economische groei.
Bereikbaarheidsagenda binnenstad – Versie 1.2 definitief
13
Afbeelding met logo, symbool, Graphics, Lettertype Automatisch gegenereerde beschrijving
Analyse
inrichting. Ook de omvang en positionering van terrassen,
In de totstandkoming van de Bereikbaarheidsagenda is de
uitstallingen en gestalde fietsen zorgen voor conflicten in het gebruik van de openbare ruimte.
deelnemers gevraagd om aan te geven wat zij mooie plekken in de binnenstad vinden en goede voorbeelden voor wat betreft de inrichting van de openbare ruimte. Wat daarin opvalt, is dat waardering vaak gepaard gaat met een mooie groene omgeving en met het water in de grachten. De waterstructuur is wat zij is in Zwolle, dus willen we de openbare ruimte aan het water maximaal gebruiken om te kunnen wandelen en zitten.
Het Platform constateert ook dat op meerdere plekken verschillende functies knellen. De Nieuwe Markt vinden de leden een mooie plek, maar er wordt geconstateerd dat als er ook
Maatregelen Het Platform constateert dat de binnenstad een heleboel mooie en fijne plekken heeft. Soms in het oog springend, soms wat meer verscholen. Plekken waar je kunt gaan zitten zonder persé iets te consumeren zijn er ook veel in de binnenstad, maar dan vooral gekoppeld aan het water. Het Platform pleit voor het integreren van een “gratisbankjes-beleid” in het terrassenbeleid. Het draagt bij aan de beleving, de toegankelijkheid en de gastvrijheid van de binnenstad wanneer je op gezette afstanden even kunt uitrusten
vrachtverkeer langs moet, het zeer krap is. Ook wordt er op de Nieuwe Markt overlast ervaren van rondrijdende auto’s met veel lawaai. Voetgangers moeten er de rijbaan op vanwege de aanwezige terrassen. Er ontstaan conflicten tussen voetgangers, fietsers en automobilisten.
of gewoon even zitten en bijkletsen, zonder dat je afhankelijk bent van de terrassen. Voorbeelden van geschikte locatie kunnen zijn: Grote Kerkplein, Broerenkerkplein, Ossenmarkt en langs de grachten en op mooie uitkijkpunten.
In de plannen voor de ontwikkeling van de binnenstad signaleren de leden meer van dergelijke conflicten. De Nieuwstraat is een voorbeeld van een straat waarop veel druk ligt, omdat de straat veel functies vervult. Het wordt niet benoemd als mooie plaats en kent bovendien weinig ruimte voor waterberging, en groen en de
goed geregeld is met de mooie en ruime plekken langs de gracht, maar dat de westzijde nog wel iets dergelijks kan gebruiken.
We constateren dat chillruimte aan de zuid-, oost- en noordzijde
ruimte voor voetgangers is beperkt. Op dit soort plekken is het maken van harde keuzes, zoals het meer inrichten gericht op fietsen en lopen en dus minder autoruimte, onoverkomelijk. Overigens is de druk niet altijd veroorzaakt door de fysieke
Bereikbaarheidsagenda binnenstad – Versie 1.2 definitief
14
Afbeelding met logo, symbool, Graphics, Lettertype Automatisch gegenereerde beschrijving
Op een aantal plekken constateren wij dat functies elkaar echt in
fietser en ook voor groen te realiseren. ij “Autoparkeren” gaan
de weg zitten. Een belangrijk voorbeeld is de Nieuwstraat. De breedte van de straat varieert nogal en veel functies worden naar deze straat verwezen. Zo is het een belangrijke straat voor de bevoorrading, parkeren, fietsers, voetgangers en voor de bereikbaarheid voor mindervaliden. Dat vraagt om een
we in op het alternatief voor de bewoners. In dergelijke projecten vraagt de bereikbaarheid van woningen in relatie tot het gebruik als bestemmingsfietsroute aandacht. Bewoners houden behoefte aan laden en lossen. Bij het opnieuw inrichten van de straten, die onderdeel uitmaken van fietsstructuur, bestaat het risico dat voor
fundamentele afweging van prioriteiten.
laden en lossen de straat volledig geblokkeerd wordt door auto’s. Het Platform hecht waarde aan het laden en lossen mogelijk te blijven maken, maar hecht ook waarde aan veilig fietsen. Binnen de projecten voor bestemmingsfietsroutes moet expliciet gemaakt worden hoe hieraan invulling wordt gegeven.
De Nieuwstraat is aangewezen als toekomstige bestemmingsfietsroute wanneer de bestaande routes minder toegankelijk worden gemaakt door de uitbreiding van het voetgangersgebied. Hier speelt “het alternatief op orde” ook. De Nieuwstraat moet een geschikte route zijn voor de fietser vóórdat het voetgangersgebied wordt uitgebreid. De bestemmingsfietsroute staat op gespannen voet met de (gehandicapten)parkeerfunctie en laden & lossenfunctie. Het Platform is van mening dat de Nieuwstraat in ieder geval niet
We constateren ook dat terrassen en ruimte voor voetgangers elkaar nog wel eens in de weg zitten (Gasthuisplein, Nieuwe Markt, Sassenstraat). Bij de uitgifte en handhaving van de terrasvergunningen moet rekening gehouden worden met de positie van de voetganger. Voldoende ruimte moet overblijven of
binnen het voetgangersgebied getrokken moet worden. Het parkeren van auto’s neemt veel ruimte in die beter benut kan worden voor laden & lossen, zodat ruimte vrijkomt om de bestemmingsfietsroute vorm te geven.
de inrichting moet dusdanig zijn dat over de ‘weg’ lopen geen gevaarlijke situaties oplevert. Dat kan bijvoorbeeld in een shared space-vormgeving het geval zijn.
In de Kamperstraat en Koestraat is de ruimte te beperkt om de voetgangers (en de toegang vanuit de woningen), de geparkeerde auto’s de rijdende auto’s en de nieuwe bestemmingsfietsroute vorm te geven. Het Platform is dan ook van mening dat het weghalen van de geparkeerde auto’s een goede bijdrage kan leveren aan de kwaliteit door meer ruimte voor de voetganger en
Bereikbaarheidsagenda binnenstad – Versie 1.2 definitief
15
Afbeelding met logo, symbool, Graphics, Lettertype Automatisch gegenereerde beschrijving
Routes: lopen, fietsen en auto Stip op de horizon De binnenstad van Zwolle heeft vooral een verblijfsfunctie. Zo is het de woonomgeving voor de inwoners van de binnenstad. Maar ook voor bezoekers van winkels, restaurants en cafés, culturele instellingen en alles wat de binnenstad nog meer te bieden heeft. De binnenstad is een plek waar men naar toe komt om te zijn en dingen te doen of juist weinig te doen en gewoon te verblijven. Grote delen van de binnenstad zijn hier ook vooral op ingericht. Vanuit de historie is de binnenstad een knooppunt. De stad is om de binnenstad heen gegroeid. De visie op mobiliteit is in de loop der jaren meermaals gewijzigd, maar altijd heeft de binnenstad een centrale plek in het netwerk van de stad behouden. Zo was de
ruimte ingericht en het primaat gelegd op ruimte voor
voetgangers en mensen met een beperking. Daarbij wordt ook gekeken naar fietsroutes. Hierin krijgt de Singel een belangrijke rol. Doorgaand fietsverkeer (en andere modaliteiten) rijden via de Singel, de binnenstad wordt voor bestemmingsverkeer dat in de binnenstad moet zijn. Automobilisten die er eigenlijk niet hoeven te zijn, worden verleid om de auto buiten de Singel te laten staan om zo minder auto’s in de binnenstad te krijgen. Dit alles is nodig om opgaven op het gebied van ruimtelijke kwaliteit, veiligheid, klimaat, duurzaamheid en water te kunnen invullen. En natuurlijk meer ruimte voor de voetgangers en de fietsers.
Melkmarkt nog tot zo'n 20 jaar geleden parkeerterrein en kon verkeer nog dwars door de binnenstad rijden. Later kreeg het de huidige functie. Nu maken veel fietsers gebruik van de Melkmarkt, omdat het de snelste en kortste route voor fietsers is, hoewel die dwars door het verblijfsgebied gaat. In het Ontwikkelprogramma Stadshart en de Uitvoeringsagenda, de Mobiliteitsvisie en het actieplan Zwolle Wereldfietsstad wordt ingezet om het verblijfsgebied in de binnenstad te versterken. Daarbij wordt overeenkomstig het STOMP-principe de openbare
Bereikbaarheidsagenda binnenstad – Versie 1.2 definitief
16
Afbeelding met logo, symbool, Graphics, Lettertype Automatisch gegenereerde beschrijving
Visie van het Platform Het Platform herkent de opgaven en staat ook positief tegenover de principes die worden gehanteerd. Toch zijn er zorgen over de uitwerking en gevolgen die het heeft voor de achterban. Zo willen bewoners nog wel met de auto bij huis kunnen komen als dit nodig is. Ondernemers en culturele instellingen willen ook graag bereikbaar blijven voor mensen die slecht ter been zijn of die een pakket komen halen dan wel brengen. Daarnaast zijn er zorgen over de invulling van de gebieden. Het is goed om de binnenstad beter toegankelijk te maken en meer ruimte te bieden aan voetgangers. Het Platform vraagt zich af of het nodig is om gebieden specifiek aan te duiden voor voetgangers of dat op sommige plekken het best goed kan zijn om te mengen. Volgens het Platform is het belangrijk om in de transformatie er telkens voor te zorgen dat het alternatief op orde is, vóórdat een ingrijpend project wordt uitgevoerd.
Bereikbaarheidsagenda binnenstad – Versie 1.2 definitief
17
Afbeelding met logo, symbool, Graphics, Lettertype Automatisch gegenereerde beschrijving
Analyse De binnenstad van Zwolle is compact met een doorsnede van circa een kilometer. Mede hierdoor lopen veel mensen naar hun bestemming in de binnenstad. Zeker op drukke dagen is dit het geval. Ook op een relatief rustige dinsdagochtend zijn veel mensen te voet onderweg naar het werk of een winkel in de binnenstad of juist vanaf hun woning naar het station. De routes die zij afleggen zijn niet altijd gericht op het faciliteren van deze loopstromen, laat staan op het faciliteren van mensen met een beperking.
Een voorbeeld is de Melkmarkt, die is aangeduid als voetgangersgebied. Op een drukke zaterdagmiddag wordt het gehele gebied gebruikt om te lopen. Op een dinsdagochtend lopen voetgangers over het smalle trottoir naast de rijloper. Het voelt dan niet als voetgangersgebied, maar wordt gedomineerd door voertuigen. Aan de andere kant van de binnenstad is een goed voorbeeld van hoe het wel kan. Op de Sassenpoortenbrug zijn de smalle trottoirs aan weerszijden van de brug vervangen door een brede, toegankelijke loopstrook.
Dat is op meer plekken mogelijk, maar vraagt dan wel om het maken van evenwichtige keuzes, ten koste van andere voorzieningen. Dominante elementen in de binnenstad zijn parkeerplaatsen. Deze nemen in diverse straten veel ruimte in. Deze ruimte kan deels gebruikt worden voor toegankelijkheid en voetgangersruimte, maar is ook inzetbaar voor andere elementen als klimaatadaptatie en het vergroenen van de binnenstad. Overigens zijn er ook veel plekken in de binnenstad waar de
Bereikbaarheidsagenda binnenstad – Versie 1.2 definitief
toegankelijkheid beperkt wordt door meer flexibele elementen zoals terrassen, uitstallingen, containers en gestalde fietsen. De voornaamste fietsroutes door de binnenstad zijn de kortst mogelijke routes: dwars over de Melkmarkt en Grote Markt. Fietsers zijn belangrijke klanten van detailhandel, markt en horeca. Ook bewoners maken veel gebruik van de fiets; het is voor een groot deel van hen de belangrijkste vervoerwijze. Het is dus belangrijk dat de binnenstad goed bereikbaar is per fiets. Richting de stip op de horizon gaat een verschuiving plaatsvinden: doorgaande fietsers gaan van dwárs door de binnenstad naar een ringstructuur rondóm de binnenstad. Dit in combinatie met een ringstructuur die de stallingslocaties en bestemmingen in de binnenstad verbindt.
Dit vraagt enerzijds om forse ingrepen. De voorziene routes zijn zowel binnen als buiten de Singels namelijk nog niet comfortabel of aantrekkelijk voor fietsers. Het is dus bijvoorbeeld nodig om van de Nieuwstraat en de Kamperstraat veel prettigere bestemmingsfietsroutes te maken. Anderzijds vraagt dit ook om goede organisatie en inspelen op het gewenste en ongewenste gedrag. Het instellen van een verbod om ergens te fietsen, zal niet functioneren als fietsers geen aanleiding of argument zien om de kortste route te vermijden. Een voorbeeld is de Diezerstraat: een verbod om daar ‘s nachts te fietsen is niet geloofwaardig.
18
Afbeelding met logo, symbool, Graphics, Lettertype Automatisch gegenereerde beschrijving
Een gevolg van het verminderen van het totale aanbod aan
Kamperstraat, Blijmarkt en de Koestraat blijft zodoende ook in het
parkeergelegenheid en het opheffen van bezoekersparkeren in de binnenstad, is dat het aantal verkeersbewegingen daar afneemt. Immers, als een bezoeker weet dat geen parkeerplaats te vinden is in de binnenstad, hoeft diegene de binnenstad niet in te rijden om een plekje te gaan zoeken.
toekomstige systeem een bepaalde mate van druk liggen. Want ook de logistieke routes gaan via deze routes. Het is goed om te erkennen dat op deze plekken het gewenste ideaalbeeld door deze hoge druk mogelijk niet behaald kan worden. Bij het realiseren van een bestemmingsfietsroute door de Koestraat moet
Conform de Adaptieve Ontwikkelstrategie en de parkeerbalans gaan bewoners de komende jaren meer in de buurthubs in of net buiten de binnenstad parkeren. Bewoners houden de behoefte om hun huis bereikbaar te houden voor auto’s. Dit om te laden en te lossen, mensen af te zetten of op te halen, voor de boodschappen of voor mantelzorg. Ook voor diensten als een loodgieter of aannemer is het wenselijk dat men met de auto de binnenstad in kan blijven rijden.
Overigens geldt ook dat voor mensen met een beperking en hulpdiensten het noodzakelijk is dat auto’s in de binnenstad kunnen blijven komen, tot relatief dichtbij de bestemming.
De binnenstad kent slechts vijf entrees voor gemotoriseerd verkeer, namelijk via de bruggen. Het huidige systeem maakt het beperkt mogelijk om snelle doorgaande routes te vinden door de binnenstad. Enkel de Eekwal kan als doorgaande route gebruikt worden. Andere routes vragen de nodige tijd om af te leggen. Om de bereikbaarheid van woningen met auto’s te waarborgen zijn door dit systeem een aantal routes benodigd.
wel rekening gehouden worden met het laden en lossen door aanwonenden en aanwezigheid van logistiek verkeer. Op andere routes (niet zijnde “hoofdroutes”) is deze druk lager en kan zodoende mogelijk meer het streefbeeld behaald worden. Het geheel aan wijzigingen in de binnenstad vraagt om vooruit denken en zorgen voor alternatieven. Waar bij het verwijderen van parkeerplaatsen op maaiveld het principe ‘van binnen naar buiten’ wordt aangehouden ligt dit voor het bieden van alternatieven voor fiets- en autoroutes anders.
De bedoeling is om de druk op centrale plekken (zoals de Melkmarkt en Grote Markt) te verlagen en op die plekken de voetganger de preferente gebruiker te maken. De alternatieve routes voor fietsers worden juist verder naar buiten gezocht. Fietsers moeten dus eerst veilig en vlot van de ene naar de andere kant van de binnenstad kunnen, via bijvoorbeeld de Nieuwstraat of de Koestraat, alvorens een fietsverbod in het voetgangersgebied gaat gelden of het voetgangersgebied uitgebreid wordt.
De routes voor autoverkeer overlappen voor een groot deel met de voorziene fietsroutes. Op routes als de Nieuwstraat,
Bereikbaarheidsagenda binnenstad – Versie 1.2 definitief
19
Afbeelding met logo, symbool, Graphics, Lettertype Automatisch gegenereerde beschrijving
Maatregelen
voetgangersgebied. Voor deze gebieden geldt bovendien dat daar
geblokkeerd trottoir, maar centraal op een plein. We spreken in
In het collegevoorstel van 14 februari 2023 over het instellen van
niet gefietst mag worden. Dat principe geeft veel duidelijkheid aan fietsers en voetgangers.
deze gebieden over een pleininrichting. In de inrichting wordt de ruimte voor voetganger groter, maar hier worden andere verkeersdeelnemers niet geweerd. Fietsers en auto's zijn hier te gast. Uitgangspunt is dat de snelheden laag zijn, bij voorkeur stapvoets. Het Platform ziet dit principe in de toekomst voor zich
voetgangers(vriendelijke)gebieden in de binnenstad, is een aantal kaarten opgenomen met gebiedsaanduidingen in het Stadshart. Deze kaarten zorgen voor onduidelijkheid in het Platform. De consequenties van de verschillende aanduidingen roepen vragen op: wat betekent de aanduiding voetgangersvriendelijk gebied? Ook constateert het Platform dat in de kaarten een ten opzichte van de huidige situatie vergroot voetgangersgebied is opgenomen, waarbij men inhoudelijk vraagtekens stelt. Ook wordt geconstateerd dat de verkeersjuridische betekenis van een voetgangersgebied en inrichtingsprincipes waarin de voetgangers de preferente gebruiker zijn, niet altijd overeenkomen. In combinatie met het toestaan van allerlei voertuigen neemt de onduidelijkheid toe. We stellen voor dit te verduidelijken.
Voetgangersgebieden Het Platform stelt voor de duidelijkheid voor het gebruik van
Het Platform herkent dat het in de avonduren aantrekkelijk is om door een lege Diezerstraat te fietsen en dat dit ook zonder teveel problemen kan. Daarom stelt het Platform voor om de handhaving hierop te instrueren en in te zetten op de drukkere momenten. Daarbij hecht het Platform er waarde aan dat bij de introductie van nieuwe venstertijden of voetgangersgebieden goed wordt ingezet op communicatie. Dit door allereerst te starten met fietscoaches op straat om te wijzen op het gewenste gedrag, alvorens later over
Verder sluit het Platform zich aan bij het voorstel van de gemeente om de toegankelijkheid in straten te verbeteren. Op de pleinen of in voetgangersgebieden is dit binnen in een gedeelde ruimte maar
te gaan tot handhaving.
in andere straten in een voldoende breed, toegankelijk trottoir.
Op het moment dat het alternatief op orde is, kan wat het Platform betreft gefaseerd en in overleg het voetgangersgebied uitgebreid worden. De Grote Markt, het Grote Kerkplein, de Luttekestraat en Melkmarkt zijn dan locaties die in aanmerking
Daarbij geldt verder dat het Platform wil benadrukken dat dit van belang is op de routes tussen mobiliteitshubs en OV-haltes enerzijds en anderzijds de binnenstad. Het gaat dan met name om de routes over en in het verlengde van de bruggen. Het is wenselijk
komen.
om te voorzien in toegankelijke, herkenbare looproutes. De nieuw ingericht Sassenpoortenbrug is een goed voorbeeld.
gebieden met name te zoeken in de inrichting en minder in de juridische aanduiding van voetgangersgebieden. Daarbij stelt het Platform voor om de voetgangersgebieden klein te houden en vooral voor duidelijkheid te gaan door te stellen dat in het voetgangersgebied niet gefietst mag worden. Het
Ook in het Broerenkwartier is momenteel een voetgangersgebied aanwezig. Ook hiervoor geldt dat het vergroten gefaseerd zou kunnen en dezelfde uitgangspunten gelden. Een klein gebied waarvan de aanduiding duidelijk is, dus dat in dat gebied 24
voetgangersgebied wordt in het voorstel van het Platform in eerste instantie beperkt tot de Diezerstraat en aanliggende straten en stegen tussen de Grote Markt en de Kerkstraat. Daarnaast wordt het eerste deel van de Voorstraat aangeduid als
Voor een aantal specifieke gebieden geldt dat het Platform gemengd gebruik met een centrale rol voor de voetganger toejuicht. Uit de inrichting mag een preferente positie voor de voetganger blijken, dus niet aan de zijkant een smal en vaak
Bereikbaarheidsagenda binnenstad – Versie 1.2 definitief
op de Melkmarkt, Ossenmarkt, Jufferenwal, het Gasthuisplein en in de Koestraat voor de Fundatie.
uur/dag niet gefietst mag worden.
20
Bewegwijzering Het Platform constateert dat de toeristische bewegwijzering te wensen overlaat. Het is lang niet altijd duidelijk hoe je van een willekeurige parkeervoorziening naar een bepaald winkelgebied, de horeca of (culturele) bestemmingen loopt. Haarlem en Delft zijn voorbeeldsteden waar deze bewegwijzering goed geregeld is. Op eenvoudige wijze is zo de beleving van de binnenstad sterk te verbeteren. De looproutes zijn relatief aantrekkelijk, maar als je niet weet waar je heen moet en hoelang het lopen is, dan draagt dat bij aan een negatieve ervaring van het binnenstadbezoek.
fietsstraatelementen) niet gewenst is. Ook heeft het Platform een
pleininrichting” is opgenomen. De Walstraat is daarin opgenomen
aantal opmerkingen ten aanzien van de samenstelling van de fietsstructuur en de inrichting van de straten daarbinnen.
als aandachtspunt.
Het belangrijkste om te benadrukken vindt het Platform dat niet alleen de straten in het fietsnetwerk geschikt moeten worden voor fietsverkeer, maar ook straten die niet tot dat netwerk behoren moeten meer gericht worden op fietsgebruik. De straten die wel behoren tot de fietsstructuur, zijn naast fietsnetwerk ook woonstraat.
Het Platform stelt voor een bewegwijzeringsplan voor de hele
Het Platform is van mening dat het vervolgen van de route uit de Koestraat via de Sassenstraat en Wilhelminasingel het meest
binnenstad te maken tussen de parkeerlocaties en de culturele instellingen, de retail-hotspots en andere bestemmingen. Hiermee wordt de vriendelijkheid van de binnenstad verbeterd. Het belang hiervan neemt toe bij de uitrol van de AOS, aangezien de parkeerlocaties meer op afstand van de binnenstad komen te
geschikt is om te voorzien met de inrichtingselementen voor de fietsstructuur. Echter het Platform herkent dat de Walstraat een logische route is voor fietsers en (nog) meer gebruikt gaat worden door fietsers. Over de status van de Walstraat verschilt het Platform van mening. De bbZ geeft aan dat de aanduiding als
liggen als je het vergelijkt met de huidige situatie.
bestemmingsfietsroute weerstand vanuit hun achterban zal opleveren. De Fietsersbond is echter van mening dat de Walstraat wel onderdeel zou moeten zijn van de fietsstructuur. Zij geven aan dat in de straat onvoldoende ruimte is voor fietsers en voetgangers en er ook te weinig ruimte is voor het stallen van fietsen van
Fietsstructuur binnenstad n de binnenstad voorziet de gemeente in ‘Ons Stadshart van Morgen’ een fietsstructuur door de binnenstad. Deze structuur loopt om het voetgangersgebied heen en verbindt de grote, hoogwaardige stallingslocaties met elkaar. De fietsstructuur wordt vormgegeven met passende bebording, routering en een veilige inrichting. Dit principe kan het Platform volgen en ondersteunen. Het Platform hecht er waarde aan om te benadrukken dat een fietsstraatinrichting (met rood asfalt en andere
Bereikbaarheidsagenda binnenstad – Versie 1.2 definitief
bewoners. De straat moet daar beter op ingericht worden. Door de straat aan te duiden als bestemmingsfietsroute, heeft de Fietsersbond het idee dat meer prioriteit aan de herinrichting gegeven wordt. Het fietsnetwerk zoals het Platform voorstelt, is op de afbeelding “Voetgangersgebieden, bestemmingsfietsroutes en
De Nieuwstraat is een belangrijke straat voor fietsen en voor fietsparkeren. De druk op de Nieuwstraat is echter erg groot. Verschillende gebruiksdoelen liggen op tafel voor de Nieuwstraat. De toegang voor minder validen, bevoorrading van de winkels, de bestemmingsfietsroute en benodigde fietsparkeerplaatsen, zij wringen af en toe met elkaar. Het Platform vraagt de gemeente in het ontwerp van de Nieuwstraat een evenwichtig plan te maken met ruimte voor alle doelen, maar niet allemaal op dezelfde locatie. De Nieuwstraat kan geen voetgangersgebied worden. Op sommige locaties is, zoals bij oversteken, een pleininrichting passend. Verder geeft het Platform aan dat de Steenstraat veel gebruikt wordt om te fietsen en daarom ook geen voetgangersgebied moet worden.
Inrichting pleinen en markten De inrichting van pleinen en markten kan verbeterd worden door geen strikt onderscheid meer te maken tussen trottoirs en rijlopers. De Melkmarkt is momenteel een voorbeeld van een situatie die niet optimaal is. Het is net te weinig een echte Shared Space-inrichting. Door het aangeven van de rijbaan aan de zuidzijde, lijkt het alsof het overige gebied het domein van de voetganger is, maar dat wordt gelogenstraft door de grote hoeveelheid aanwezige motorvoertuigen over een belangrijk deel van de dag.
21
Afbeelding met logo, symbool, Graphics, Lettertype Automatisch gegenereerde beschrijving
De voetgangers worden daardoor naar de zijkant gedrongen, maar
dat de bereikbaarheid gewaarborgd blijft. Daarbij is herhaaldelijk
het trottoir ten zuiden van de rijbaan is smal en staat vol met terrassen en reclame. Het Platform pleit voor een herinrichting waarbij de Melkmarkt echt als Shared Space wordt ingericht. Gedurende een van de platformbijeenkomsten bracht een deelnemer de mogelijkheden onder woorden door te stellen
uitgesproken dat het gewenst is om het “rondjes rijden” te voorkomen. Dit geeft overlast op twee aspecten: ongewenste verkeersbewegingen en geluidsoverlast. In de inrichting mag daarom nadrukkelijker scheiding tussen de kwadranten en verschillende routes in de binnenstad worden aangebracht. Tevens
“Het kan de Ramblas van Zwolle zijn!”. Daarbij doelend op de functie als wandelpromenade en hoge populariteit. Het Shared Space-principe wordt ook op andere delen met een pleininrichting aanbevolen.
mag in de binnenstad ook onderscheid bestaan tussen de ”hoofdroutes” door de binnenstad en de overige straten in de binnenstad. In het ontwerp van de omgeving en openbare ruimte kan daarbij onderscheid gemaakt worden tussen de hoofdroutes en andere straten; meer verkeersruimte in de ”hoofdroutes” en
Op pleinen en markten die worden ingericht volgens principes van Shared Space, moet echter specifieke aandacht gegeven worden aan toegankelijkheid. Vanuit het oogpunt van mensen met een beperking kan een plein met weinig onderscheid tussen gebruiksfuncties voor problemen zorgen. Elementen als verschillende verhardingstypen en -kleuren vormen bijvoorbeeld een referentie voor mensen met beperkt gezichtsvermogen. Ook in de inrichting van pleinen en markten moeten bepaalde referentie elementen terugkeren. Toegankelijk Zwolle is geschikt om in de ontwerpprocessen op dit punt te adviseren.
minder specifieke (auto)verkeersruimte in de andere straten.
Voorstel op kaart Een aantal door het Platform voorgestelde maatregelen op het gebied van routes voor voetgangers en fietsers is opgenomen in de op de pagina hierna weergegeven kaart. Op de kaart is aangegeven met welke voetgangersgebieden het Platform zou beginnen en hoe de fietsstructuur eruit zou moeten zien. Ook de voorgestelde pleininrichtingen zijn opgenomen.
Shared Space is een inrichting van de openbare ruimte waarbij maatregelen die het verkeer sturen (zoals stoepranden, markering, verkeersborden) zoveel mogelijk zijn weggelaten. Alle verkeersdeelnemers maken gebruik van dezelfde ruimte en Autoverkeer moeten dus goed op elkaar letten. Het gevolg is dat verkeersgedrag verandert in sociaal gedrag. Op het gebied van autoverkeer hecht het Platform er waarde aan
Bereikbaarheidsagenda binnenstad – Versie 1.2 definitief
22
Afbeelding met logo, symbool, Graphics, Lettertype
Voorstel Platform voetgangersgebieden, bestemmingsfietsroutes en pleininrichting
Bereikbaarheidsagenda binnenstad – Versie 1.2 definitief
Automatisch gegenereerde beschrijving
23
Afbeelding met logo, symbool, Graphics, Lettertype Automatisch gegenereerde beschrijving
Fietsparkeren Stip op de horizon
georganiseerd dat voldoende ruimte overblijft voor voetgangers.
n 201 werd Zwolle uitgeroepen tot “ este fietsstad van
Bij nieuwbouwwoningen moet worden voorzien in eigen stallingsmogelijkheden. Voor de oude panden in de binnenstad is dat vaak niet mogelijk en dus staan fietsen op straat. De gemeente wil dit beter organiseren, maar ziet daarbij dat dit waarschijnlijk vraagt om het anders organiseren van openbare ruimte ten
Nederland”. Zwolle kent een echte fietscultuur; de fiets zit in het DNA en dat wil de stad blijvend versterken. Daarom wil Zwolle wereldfietsstad zijn en blijven.
Fietsparkeren is een onderwerp met vele gezichten. Iedere fietser komt met een ander doel naar de binnenstad en de fiets wordt
behoeve van fietsparkeren.
dan ook op bij dit doel passende wijze gestald. In de praktijk zorgt dit ervoor dat een behoefte ontstaat aan een veelheid aan stallingslocaties en -voorzieningen. Dit van een bewaakte, inpandige stalling tot fietsen tegen een gevel op het trottoir. Daarbij ontstaat vervolgens weer situatie-afhankelijke problematiek. Dat vraagt om maatwerkoplossingen. De gemeente Zwolle geeft hier door middel van haar stallingsbeleid invulling aan. Langdurige bezoekers aan de binnenstad wil men gaan opvangen in kwalitatief hoogwaardige stallingen met grote capaciteit, die eenvoudig te vinden zijn via de voornaamste bestemmingsfietsroutes. Daarnaast wordt op plekken waar dat mogelijk is, op straat aangegeven waar fietsen gestald mogen worden. Deze plekken zijn dichterbij bestemmingen en dieper de stad in. Dit wordt dusdanig
Bereikbaarheidsagenda binnenstad – Versie 1.2 definitief
24
Afbeelding met logo, symbool, Graphics, Lettertype Automatisch gegenereerde beschrijving
Visie van het Platform Het Platform ziet de strategie voor wat betreft het fietsparkeren door bezoekers aan de binnenstad als kansrijk. Daarbij herkent het Platform dat de ontwikkeling van de binnenstad met meer ruimte voor voetgangers, groen en fietsers en ten koste van parkeerruimte een stimulans voor het fietsgebruik kan betekenen. Door aan de randen van het voetgangersgebied in goede stallingen fietsers op te vangen, worden bezoekers goed bediend en neemt overlast op andere plekken mogelijk af. Wat dat betreft kan de ontwikkeling van het parkeerterrein Goudsteeg tot een fietsparkeervoorziening niet spoedig genoeg starten. Ook het vergroten van bestaande voorzieningen ziet men als een goede ontwikkeling. Het Platform herkent de grote behoefte aan uitbreiding van de fietsparkeercapaciteit. Daarbij ziet het Platform ook dat het niet nodig is om de volledige benodigde capaciteit in permanente vorm te realiseren. Het is zonde om voorzieningen in te richten voor de piek die op zaterdagmiddag plaatsvindt, waarbij de rest van de week overcapaciteit is. De toepassing van pop-upstallingen is dan ook iets wat het Platform ondersteunt. Het geeft ook een bepaalde mate van flexibiliteit aan de openbare ruimte.
Op locaties waar de ruimte beperkt is, ziet het Platform het toepassen van fietsvlonders of het permanent inrichten van parkeerplaatsen in fietsenstallingen als een goede optie. Bij een culturele instelling, winkelcluster of horecaplein kan dit uitgevoerd worden. Het Platform ziet een nog niet beantwoorde
Bereikbaarheidsagenda binnenstad – Versie 1.2 definitief
stallingsbehoefte voor kortparkeerders. Bijvoorbeeld mensen die een snelle boodschap willen doen en de fiets zo dicht mogelijk bij de bestemming zetten, of die de fiets nodig hebben om mobiel te zijn. Ze erkennen dat dit vrijlaten leidt tot hinder en een rommelig beeld. Daarom wordt geadviseerd om te kijken naar een middel waarmee dit gestructureerd kan worden. Ten slotte wenst het Platform een verbetering van de stallingsfaciliteiten voor bewoners van de binnenstad. Door goede voorzieningen te realiseren, kan de toegankelijkheid van de trottoirs verbeterd worden. Bovendien sluit het aanbieden van goede stallingen ook aan op de Adaptieve Ontwikkelstrategie Mobiliteitshubs (AOS). Het maakt het voorzien in bereikbaar voorof natransport naar de parkeervoorzieningen op grotere afstand makkelijker.
Analyse De gemeente Zwolle heeft Movares in 2023 een onderzoek laten uitvoeren naar fietsparkeren in de binnenstad. Daarbij is onder
meer een parkeerdrukmeting gehouden. Op dit moment zijn 2.627 fietsstallingsplaatsen in de binnenstad. Uit het onderzoek blijkt dat op het drukste moment (zaterdagmiddag) 1.400 fietsparkeerplekken te weinig beschikbaar zijn. Ook op andere drukke momenten als de donderdagavond en vrijdagochtend, geldt dat te weinig stallingsplekken beschikbaar zijn.
25
Afbeelding met logo, symbool, Graphics, Lettertype Automatisch gegenereerde beschrijving
Movares verwacht dat het aantal fietsen in de binnenstad met
Gezien de toename van het gebruik van buitenmodelfietsen en de
3,2% tot 6,4% per jaar zal groeien. Dit als gevolg van onder andere de groei van de stad. In 2030 wordt daarom rekening gehouden met een tekort van ongeveer 2.350 tot bijna 3.300 fietsparkeerplekken.
toename in het gebruik van relatief duurdere elektrische fietsen, wijzigt de vraag qua type stallingsvoorziening. Een oude stadsfiets wordt sneller tegen een gevel geplaatst dan een elektrische fiets. Die wordt liever bewaakt of in het zicht geplaatst. Het toevoegen van stallingscapaciteit vraagt daarom om meer diversiteit en vaak
De meeste fietsparkeerplekken in de binnenstad zijn aanwezig op straat en bestaan uit rekken, beugels, vakken en pop-upstallingen. Gezamenlijk zijn dit bijna 2.000 stallingsplekken. In overdekte stallingen (Gasthuisplein en Pletterstraat) kunnen 270 fietsen staan en de bemenste stallingen op het Meerminneplein en Rodetorenplein bieden plekken aan ruim 400 fietsen. In de praktijk worden niet alle beschikbare stallingen in de binnenstad gebruikt. Zo is er op zaterdag nog ruimte in de overdekte stallingen. Toch werden op het drukste moment ruim 1.400 gestalde fietsen buiten voorzieningen geteld. Op minder drukke momenten (‘s nachts) zijn dit bijna 1.000 fietsen. Hieruit kan afgeleid worden dat het aanbod aan voorzieningen niet aansluit op de vraag, qua hoeveelheid en locaties.
ook meer ruimte. Dergelijke ruimte is momenteel beperkt en zal ten koste gaan van iets anders, zoals autoparkeerplaatsen. Voor een zachte introductie en om effectiviteit te testen kan het toepassen van semi-permanente voorzieningen als fietsvlonders op parkeervakken behulpzaam zijn. Dit principe kan zowel het stallen van fietsen voor bewoners als die van bezoekers ten goede komen. Mensen met een verminderde mobiliteit maken ook gebruik van buitenmodelfietsen/-voertuigen, zoals driewiel- en vierwielfietsen. Deze fietsen mogen geparkeerd worden in de binnenstad. Daarvoor is het nodig een sticker aan te vragen bij de gemeente. Met deze sticker mag de fiets geparkeerd worden in het winkelgebied.
Het stallen buiten de stallingen zorgt relatief gezien voor de meeste overlast. Waar bij het inrichten van voorzieningen (meestal) rekening gehouden kan worden met toegankelijkheid,
worden fietsen buiten de stallingen veelal ‘wild’ geparkeerd. Vaak zorgt dit voor minder ruimte voor voetgangers. Dit effect wordt overigens ook geconstateerd door de toename van buitenmodelfietsen: bakfietsen, driewielers en andere afwijkende modellen.
Bereikbaarheidsagenda binnenstad – Versie 1.2 definitief
26
Maatregelen Het onderzoek uitgevoerd door Movares geeft een goed beeld van de fietsparkeeropgave voor de toekomst, zowel in totaal als voor een aantal deelgebieden. Binnen dat onderzoek is zowel de concrete fietsparkeeropgave per deelgebied beschreven, alsmede potentiële maatregelen. Het Platform stelt voor de opgave voor ieder deelgebied te zien als streefgetal. Daarbij vanuit ieder project een onderzoek gericht op het vervullen van dat streefgetal te laten uitvoeren. Per project kan op basis daarvan duidelijk worden aangeven welk aandeel het vervult in de opgave fietsparkeren. Deze aanpak wordt voorgesteld omdat telkens afwegingen gemaakt moeten worden tussen verschillende ruimtevragers, de openbare ruimte is immers beperkt. Daarom kan het best per project geanalyseerd en beargumenteerd worden hoeveel fietsparkeerplaatsen gerealiseerd kunnen worden.
De afbeeldingen op de volgende pagina’s geven een indruk van de huidige capaciteit en de toekomstige opgave voor wat betreft
plannen gemaakt voor het realiseren van een grotere fietsenstalling in vaste vorm, omdat de gemeente het ziet als een belangrijke stallingslocatie. Het Platform heeft een duidelijk afwijkende mening en advies over de invulling van deze plek. Fietsenstalling Rodetorenplein Het Rodetorenplein is momenteel een van de weinige grotere evenementenlocaties in de binnenstad. Wanneer de bus niet langer over het Rodetorenplein hoeft te rijden (zie Openbaar Vervoer en Taxi), dan biedt dit kansen voor het realiseren van een groot plein tussen de zijgevel van de Belgische Keijzer, het Hopmanshuis en het water. Deze grotere ruimte is voor evenementen zeer welkom. De Veiligheidsregio geeft aan dat de beschikbare ruimte een nauw verband houdt met het maximale bezoekersaantal van een evenement. Het Platform vindt het daarom onverstandig om de uitbreiding van de fietsenstalling aan het Rodetorenplein (op het huidige parkeerterrein) in vaste vorm uit te voeren.
fietsparkeren. Daarbij worden verschillende deelgebieden onderscheiden. Daarnaast is een afbeelding opgenomen waarin de mechanismen voor de strategie van het oplossen van het fietsparkeervraagstuk zijn weergegeven. De afbeeldingen zijn afkomstig uit de rapportage van Movares.