1.4.1 Ombuigingslijst

Lijst met beleidskeuzes voor een volgende coalitie/college (‘ombuigingslijst’)

1. Aanleiding In de zomer van 2025 heeft de gemeenteraad van Zwolle het college opgedragen om in de aanloop naar de gemeenteraadsverkiezingen op 18 maart 2026 een ombuiglijst op te stellen met daarin concrete, financieel onderbouwde voorstellen tot beëindiging, versobering of herschikking van bestaande uitgaven. Deze lijst moet er uiterlijk voor de gemeenteraadsverkiezingen liggen, zodat deze beschikbaar is voor de daaropvolgende coalitievorming1. Vertrekpunt is het financieel meerjarenperspectief op basis van de begroting 2026-2029: Financieel meerjarenperspectief, bedragen x € 1 mln) 2026 2

Stand begroting 2026-2029

2027 7,6

2028 8,3

-1,2

2029 0,1

Verwachting is dat de structurele financiële middelen ontoereikend zullen zijn om de bestaande en nieuwe ambities te kunnen dekken. Het landelijk Coalitieakkoord 20262030 van D66, VVD en CDA bevat geen generieke verhoging van het gemeentefonds. Er komt dus geen extra, vrij te besteden, geld beschikbaar voor gemeenten. In reactie op het akkoord stelt de VNG dat zij duidelijke erkenning, waardering en bereidheid tot samenwerking ziet met gemeenten. Tegelijkertijd mist de VNG expliciete aandacht voor de commissie-Van Ark. Gemeenten hebben meer geld uitgegeven voor jeugdzorg dan dat zij vergoed hebben gekregen. Dat baart de VNG zorgen.

2. Aanpak Deze lijst is tot stand gekomen op basis van een ambtelijke, financiële analyse van de begroting. Dat hebben we gedaan door te kijken naar andere gemeenten die al bezuinigingen hebben doorgevoerd (Zomernota 2025 van de gemeente Enschede) of een uitvoerig traject hebben doorlopen om mogelijke besparingen in beeld te brengen (‘Brede heroverweging’ van de gemeente Den Haag). Uit die voorbeelden is een groslijst samengesteld die financieel is getoetst op relevantie voor de gemeente Zwolle. De bezuinigingsvoorstellen zijn waardenvrij geformuleerd. Dat betekent dat we alleen financieel technisch hebben gekeken of uitgaven beïnvloedbaar zijn. De maatschappelijke impact van de maatregelen is niet in beeld gebracht. Dat zien wij nadrukkelijk als een vervolgstap na het vaststellen van een coalitieakkoord.

1

Motie ‘Ombuiglijst’ (M17-5), op 07-07-2025 met algemene stemmen door de raad aangenomen. Bedragen zijn excl. de financiële vertaling van het door de raad aangenomen amendement ‘Zwolle bevriest huur én verlicht de lasten voor sportverenigingen; € 40.000 structureel vanaf 2026. 2

1

Relatie met het traject Van Inzicht naar Focus (VINF) Zoals afgesproken in het coalitieakkoord, hebben we de afgelopen jaren kritisch naar onze begroting gekeken naar de mogelijkheden om financiële ruimte te scheppen. Dat doen we omdat we zien dat we onvoldoende middelen hebben om onze (toekomstige) opgaven en ambities te realiseren. Een belangrijk instrument om hier invulling aan te geven is het traject Van Inzicht naar Focus (VINF). We werken hiermee aan besparingen door enerzijds anders en slimmer te werken en maken anderzijds inzichtelijk welke politieke keuzes mogelijk zijn om op specifieke thema’s geld te besparen of inkomsten te verhogen. Als richtsnoer hebben we de begroting door adviesbureau Cebeon laten analyseren waaruit is gebleken dat Zwolle over het algemeen een gemiddeld uitgavepatroon heeft in vergelijk met andere gemeenten. De inspanningen van VINF hebben op verschillende manieren bijgedragen aan het behouden van een gezonde financiële positie van Zwolle, zoals we uiteengezet hebben in de raadsbrief ‘Resultaten Van Inzicht naar focus tot nu toe’ (Najaarsmoment 2025). Een belangrijk onderdeel van VINF zijn de zgn. focusweken die we zijn gaan ontwikkelen en uitvoeren. In deze methodiek stellen we telkens een thema centraal waarin we vanuit diverse perspectieven op zoek gaan naar oplossingsrichtingen om financiële ruimte te vinden.

Het gaat om de bestaande begroting, maar kan ook gaan over toekomstige begrotingen en er kunnen oplossingen naar voren komen qua efficiency maar ook beleidskeuzes. Inmiddels zijn er focusweken geweest over de thema’s sociale basis, sociale wijkteams, dienstverlening, informatievoorziening, stadsbeheer en vitale wijken, bestaanszekerheid en levendige stad. Met de laatste focusweken (Inkoop, vastgoed en leges) ronden we het traject VINF af voor deze collegeperiode, waarbij de intentie is om verder te gaan in de volgende periode. De opbrengsten van deze laatste focusweken zijn nog niet in deze ombuigingslijst verwerkt. Maatregelen die te maken hebben met efficiencyvoordelen werken we uit en zetten die waar mogelijk in gang. Soms vraagt dat om investeringen aan de voorkant om besparingen in de toekomst te behalen. In de begroting 2026 staan al een aantal voorstellen op het gebied van administratieve leegstand, waardegestuurd assetmanagement en de sociale wijkteams. Tijdens de focusweken komen soms ook maatregelen op tafel die een verandering van bestaand beleid vragen. Deze keuzes zijn toegevoegd aan voorliggende ombuigingslijst. Daarbij zien we in veel gevallen dat de kosten voor de baat uitgaan. Er zal soms eerst geïnvesteerd moeten worden om besparingen te realiseren.

Dit is bijvoorbeeld nodig om nieuwe werkwijzen eigen te maken of voor het invullen van cruciale randvoorwaarden (zoals de aankoop van een ictsysteem) om een efficiencyslag mogelijk te maken. De mogelijkheden die te maken hebben met beleidskeuzes die naar voren zijn gekomen uit de focusweken – en nog niet zijn vertaald in de begroting - zijn toegevoegd aan de ombuigingslijst. Focusweken waarin beleidskeuzes naar voren zijn gekomen zijn Dienstverlening, Stadsbeheer en Vitale Wijken, Bestaanszekerheid en Levendige Stad. 2

Bestaande taakstellingen of ombuigingen in de begroting Om eventuele nieuwe ombuigingen in perspectief te kunnen plaatsen is bijlage 3 opgenomen. Deze bijlage bevat een overzicht met bestaande taakstellingen in de begroting. Met het begrip ‘taakstelling’ bedoelen we dat een nadere invulling moet worden gegeven aan een bezuiniging. De grootste taakstelling heeft betrekking op de Hervormingsagenda Jeugd die door het rijk is opgelegd. Voor Zwolle gaat het om een taakstelling van € 4,1 miljoen in 2026, oplopend tot € 4,8 miljoen vanaf 2027. Een meer recente post is een taakstelling van oplopend € 2 miljoen voor de organisatie. We verwachten dat het traject VINF inzichten oplevert hoe we efficiënter en op een andere manier kunnen gaan werken. Het kost echter tijd om deze efficiencyvoordelen te bereiken.

3. Beïnvloedbare uitgaven De totale Zwolse begroting bevat in 2026 circa € 800 miljoen aan middelen, verdeeld over 7 programma’s, die variëren in inhoudelijke doelstellingen en omvang: - Samen Sterk in Zwolle: € 285 miljoen. - Werken aan bestaanszekerheid: € 127 miljoen. - Groeiend en levendig Zwolle: € 153 miljoen. - Duurzame toekomst: 10 miljoen. - Vitale wijken: € 119 miljoen. - Betrouwbare overheid / algemene dekkingsmiddelen: € 113 miljoen. Naast deze middelen staan er ook middelen in verschillende bestemmingsreserves, waarvan het grootste deel bestemd is voor fysieke domein Voor zijn inkomsten is de gemeente voor het belangrijkste deel afhankelijk van de inkomsten vanuit het rijk. Daarnaast zijn er andere inkomstenbronnen, zoals lokale belastingen, maar bijvoorbeeld parkeerbaten, leges en heffingen. Ter informatie treft u in bijlage 2 een overzicht aan waarbij inzichtelijk is gemaakt wat de mate van beïnvloeding is van de gemeentelijke uitgaven (op basis van de programma-indeling uit de begroting 2025). Op basis van de analyse die de gemeente Den Haag heeft gemaakt blijkt van alle middelen op de begroting dat over iets minder dan tweederde in meer of mindere mate lokaal keuzes gemaakt kunnen worden. Dit is de beïnvloedbare ruimte op de begroting.

Het gaat dan om lokale taken en prioriteiten, waarvoor vanuit het rijk geen specifiek omschreven opdracht is geformuleerd, of waarvoor geen specifieke – geoormerkte – middelen aan de gemeente worden verstrekt. Wel kan er sprake zijn van een wettelijke taak, waaraan lokaal vrij invulling gegeven kan worden. Ook dan zijn middelen immers beïnvloedbaar. Op het terrein van de gemeentelijke inkomsten liggen er met name mogelijkheden bij de gemeentelijke belastingen - OZB, parkeren, toeristenbelasting en precariobelasting - en de eigen bijdrages. Deze mogelijkheden hebben een direct effect op de begroting. Daarnaast kunnen leges soms worden verhoogd, echter alleen daar waar die nu niet kostendekkend zijn. 3

Over het geheel genomen heeft de gemeente een aantal mogelijkheden om te kiezen, en daarmee de omvang van de middelen voor de verschillende doelen te beïnvloeden. Tegelijkertijd zullen keuzes niet eenvoudig zijn. Keuzes hebben impact: meer of minder ondersteuning, meer of minder projecten, meer of minder dienstverlening.

4

4. Ombuigingslijst of lijst met beleidskeuzes De ombuigingslijst is tot stand gekomen op basis van een ambtelijke analyse van de begroting (vanuit de financiële kolom). Dat hebben we gedaan door te kijken naar andere gemeenten die al bezuinigingen hebben doorgevoerd (Zomernota 2025 van de gemeente Enschede) of een uitvoerig traject hebben doorlopen om mogelijke besparingen in beeld te brengen (‘Brede heroverweging’ van de gemeente Den Haag). Uit die voorbeelden is een groslijst samengesteld die financieel is getoetst op relevantie voor de gemeente Zwolle. De lijst heeft dus een financieel-technisch karakter. De beleidskeuzes die naar voren zijn gekomen uit de focusweken VINF – en nog niet zijn vertaald in de begroting - zijn toegevoegd aan de ombuigingslijst. Deze beleidskeuzes zijn over het algemeen meer uitgewerkt dan de beleidskeuzes die zijn geformuleerd vanuit de financiële kolom. We hebben ons bij de inventarisatie beperkt tot besparingen met een structureel karakter en een potentiële besparing van minimaal € 100.000. Daar waar eenmalige investeringen noodzakelijk zijn om een structurele besparing mogelijk te maken is dat, voor zover bekend, aangegeven.

4.1.

Uitgaven

Hieronder zijn verschillende beleidskeuzes geformuleerd die kunnen leiden tot besparingen in de uitgaven. De lijst is onderverdeeld naar sociaal, fysiek en bedrijfsvoering /dienstverlening. Bij sommige maatregelen zijn deelkeuzes mogelijk. Daar waar dat het geval is, is dat aangegeven incl. de financiële consequenties.

4.1.1. Sociaal

Beleidskeuze 1: Besparen op uitvoering bijzondere bijstand (VINF) Programma (2026)

Doel (2026)

Beïnvloedbaar budget

2

2.1.3

Beleidskeuze

Keuze 1: Inrichtingskosten voor een woning verstrekken als lening.

Uitgaven

Inkomsten

696.072

BUIG-budget

Keuze 2: Voor medische kosten aansluiten bij voorwaarden Zvw. Keuze 3: Aanpassen Beleidsregels draagkracht. Mogelijke besparing

Keuze 1: € 400.000 - € 500.000 Keuze 2: € 70.000 - € 100.000 Keuze 3: € 50.000 Om de besparingen te kunnen realiseren is structureel 1 fte nodig bij het team Vordering en Verhaal voor m.n. inzet bij de leenbijstand (afsluiten lening, vaststellen hoogte aflossing, periodiek heronderzoek etc.). Dit vergt een structurele investering van € 110.000 waarmee bij het berekenen van de mogelijke besparingen nog geen rekening is gehouden.

5

Toelichting: In vergelijking met andere gemeenten wordt er in Zwolle aan inwoners veel bijzondere bijstand verstrek voor bepaalde kosten. Binnen dit thema is gekeken naar het “hoe en wanneer” verstrekken wij bepaalde kostensoorten. Er kunnen 3 typen van beleidskeuzes worden gemaakt (afzonderlijk en in combinatie). Keuze 1: Inrichtingskosten De essentie van deze maatregel is om inrichtingskosten (voor een woning) niet langer te verstrekken “om niet”, maar te verstrekken als lening. Na 3 jaar onafgebroken aflossen wordt het restbedrag kwijtgescholden. Veel gemeentes passen dit toe. Keuze 2: Medische kosten Er is een voorliggende voorziening voor medische kosten, te weten de Zorgverzekeringswet (Zvw). We constateren een toename in het verstrekken van bijzondere bijstand in de uitgaven voor deze kostenpost. We dichten hiermee het gat dat door de zorgaanbieders wordt veroorzaakt en daarmee kan door een inwoner een oneigenlijk beroep op bijzondere bijstand worden gedaan. We gaan zoveel mogelijk aansluiten op de voorliggende voorzieningen tenzij sprake is van uitzonderlijke omstandigheden. We gaan meer in gesprek over alternatieve mogelijkheden. Keuze 3: Aanpassen Beleidsregels draagkracht In de huidige situatie wordt draagkracht voor één jaar vastgesteld. Stel dat een inwoner in dit jaar aan het werk gaat en daardoor meer gaat verdienen.

De beleidsregel geeft aan dat de draagkracht tussentijds niet gewijzigd mag worden. Dat betekent dat de bijzondere bijstand voor de periodieke kosten nog wordt doorbetaald, terwijl de inwoner dit gezien zijn inkomen eigenlijk niet nodig heeft. Door de draagkracht stelselmatiger te bepalen verwachten we een besparing te kunnen realiseren.

Beleidskeuze 2: Besparen op maatwerkvoorzieningen WMO, o.a. voor huishoudelijke hulp Programma (2025)

Doel (2025)

1

1.2.3

Beïnvloedbaar budget Uitgaven € 28.073.042

Beleidskeuze

Inkomsten -

Keuze 1: Strenger indiceren, incl. toepassing van intensiteit van ondersteuning. Keuze 2: Verhogen van de eigen bijdragen.

Mogelijke besparing

N.t.b.

Toelichting: Het bieden van maatwerkvoorzieningen voor huishoudelijke hulp, begeleiding en dagbesteding. Het bieden van een beschermende woonomgeving aan mensen die vanwege een psychische kwetsbaarheid niet in staat zijn zelfstandig te wonen. Voor de maatwerkarrangementen geldt dat de gemeente de plicht heeft om ondersteuning te bieden aan inwoners die voldoen aan de daarvoor gestelde voorwaarden. 6

Beleidskeuze 3: Besparen op WMO, o.a. voor maatschappelijke opvang en vrouwenopvang Programma (2025)

Doel (2025)

1

1.3.1

Beïnvloedbaar budget Uitgaven

Inkomsten

€ 10.392.791 Beleidskeuze

€ 10.650.263

Keuze 1: Verkleinen van de doelgroep. Keuze 2: Grootschalige locaties.

Mogelijke besparing

N.t.b. NB Betreft regionaal budget (aandeel Zwolle is 34%).

Toelichting: Het uitvoeren van beleid op het gebied van maatschappelijke opvang en vrouwenopvang, met als doel het bieden van veiligheid, stabiliteit en perspectief aan kwetsbare inwoners. Vanwege wettelijke taken kan niet volledig met deze activiteit gestopt worden. De wet stelt dat de gemeente zorg draagt voor onderdak en begeleiding voor mensen die de thuissituatie hebben verlaten en niet in staat zijn zich op eigen kracht door de samenleving te handhaven (artikel 1.2.1 Wmo 2015).

Beleidskeuze

4:

Besparen

op

maatwerkvoorzieningen

WMO,

o.a.

voor

hulpmiddelen,

vervoersvoorzieningen en woningaanpassingen Programma (2025)

Doel (2025)

1

1.2.3

Beïnvloedbaar budget Uitgaven

Inkomsten

€ 2.703.408 Beleidskeuze

€ 20.000

Keuze 1: Verhogen van de tarieven. Keuze 2: Vrijstellingen eigen bijdrage verkleinen. Keuze 3: Strenger indiceren.

Mogelijke besparing

N.t.b.

Toelichting: De gemeente biedt maatwerkvoorzieningen voor hulpmiddelen (wonen en vervoer), vervoersvoorzieningen (AV 070) en woningaanpassingen (incl. trapliften). Activiteit Maatwerkvoorzieningen (WMO) is beïnvloedbaar. Vanwege wettelijke taken kan niet met deze activiteit gestopt worden (WMO 2015, art 2.1.2f). Hier geldt dat de gemeente de plicht heeft om ondersteuning te bieden aan inwoners die voldoen aan de daarvoor gestelde voorwaarden.

Beleidskeuze 5: Bezuinigen op leerlingenvervoer Programma (2025)

Doel (2025)

1

1.2.3

Beïnvloedbaar budget Uitgaven € 2.215.366

Inkomsten -

7

Beleidskeuze

Zelfstandig reizen stimuleren. Doel: meer kinderen begeleiden naar zelfstandig reizen (bijv. OV, fiets of wandelend) om kosten van aangepast vervoer te verlagen. Mogelijk zijn er wel investeringen in OV- of fietstrainingen nodig.

Mogelijke besparing

N.t.b.

Toelichting: Leerlingenvervoer is nodig voor kinderen die vanwege een handicap, beperking of andere bijzondere omstandigheden niet zelfstandig naar school kunnen reizen. Als de school verder weg ligt of zelfstandig reizen niet mogelijk is, kan aangepast vervoer of een vergoeding worden aangevraagd. Activiteit Leerlingenvervoer is beïnvloedbaar. Vanwege wettelijke taken kan niet met deze activiteit gestopt worden.

Beleidskeuze 6: Bezuinigen op leerlingzaken Programma (2025)

Doel (2025)

2

2.1.1

Beïnvloedbaar budget Uitgaven

Inkomsten

€ 1.308.428 Beleidskeuze

€ 500.791

Aanvullende activiteiten bovenop wettelijke taken afschalen, zoals de preventie van ongeoorloofd schoolverzuim en thuiszitten/voortijdig schooluitval en beperking van de duur van thuiszitten.

Mogelijke besparing

N.t.b.

Toelichting: Met ‘leerlingzaken’ bedoelen we de inzet van leerplichtambtenaren voor het tegengaan van ongeoorloofd schoolverzuim en voortijdig schoolverlaten. Activiteit leerlingzaken is beïnvloedbaar. Vanwege wettelijke taken kan niet met deze activiteit gestopt worden.

Beleidskeuze 7: Bezuinigen op onderwijsbeleid Programma (2025)

Doel (2025)

1

1.1.3

Beïnvloedbaar budget

Beleidskeuze

Keuze 1: Ambities voor het Onderwijsaanbod in de stad afschalen tot aan het

Uitgaven

Inkomsten

€ 6.404.081

€ 2.372.737

wettelijk minimum, bijvoorbeeld geen gemeentelijke aanvulling te doen op de bijdragen van het Rijk voor volwasseneneducatie, nieuwkomeronderwijs of aan scholen met een hoge achterstandsscore. Keuze 2: Hoeveelheid zorg en ondersteuning in en om de school/kinderopvang afschalen. Met het beperken tot de activiteiten die volledig in overeenstemming met de wettelijke taken voor onderwijs, vervallen activiteiten als schoolmaatschappelijk werk plus, inclusief onderwijs en kinderopvang, peuterconsulenten, conciërges, inzet op weerbaarheid en schoolveiligheid etc. Mogelijke besparing

N.t.b.

8

Toelichting: De gemeentelijke ambitie is erop gericht alle inwoners, ongeacht hun achtergrond, de mogelijkheid te geven om via kinderopvang en onderwijs het beste uit zichzelf te halen. Activiteit Onderwijsbeleid is beïnvloedbaar. Vanwege wettelijke taken kan niet met deze activiteit gestopt worden.

Beleidskeuze 8: Bezuinigen op voorzieningen Participatie Programma (2025)

Doel (2025)

Beïnvloedbaar budget

2

2.1.2

Beleidskeuze

Keuze 1: De dienstverlening en de voorzieningen afschalen. Het gaat hier om

Uitgaven

Inkomsten

€ 9.080.281

€ 8.354.900

het verminderen van de frequentie en intensiteit van het contact, de mate van begeleiding en het aantal trajecten dat wordt aangeboden om de stap tussen participatie en re-integratie te verkleinen. Keuze 2: Beperken van de doelgroepen die in aanmerking komen voor de dienstverlening. Keuze 3: Het verlagen van de frequentie van de hercontrole op mensen in de bijstand. Mogelijke besparing

N.t.b.

Toelichting: Participatie is er om Zwollenaren met een bijstandsuitkering en een afstand tot de arbeidsmarkt die (nog) niet naar werk bemiddeld kunnen worden perspectief te bieden. Vanwege wettelijke taken kan niet met deze activiteit gestopt worden.

Beleidskeuze 9: Bezuinigen op werkgelegenheidsprojecten Programma (2025)

Doel (2025)

2

2.1.2

Beïnvloedbaar budget Uitgaven

Inkomsten

8.617.000 Beleidskeuze

-

Keuze 1: De dienstverlening en de voorzieningen afschalen. Keuze 2: Beperken van de doelgroep die gebruik kan maken van de dienstverlening. Bijvoorbeeld door alleen dienstverlening naar werk te bieden aan de meest kansrijke groepen (bv < 2 jaar in de uitkering). Keuze 3: Minder investeren in werkgeversdienstverlening. Het gaat hier om het afschalen van capaciteit die wordt ingezet op de samenwerking met werkgevers.

Mogelijke besparing

N.t.b. NB Voor 2025 betaalde gemeente Zwolle € 8.617.000 voor de exploitatie van Tiem B.V. Zij voeren de arbeidsparticipatie van Zwolle uit. Dit bedrag omvat ook de wettelijke taak binnen de Participatiewet.

9

Toelichting Werkgelegenheidprojecten hebben als doel het begeleiden van mensen naar een volgende stap, bij voorkeur een betaalde baan, en waar nodig met de inzet van loonkostensubsidie. Activiteit Werkgelegenheidsprojecten is beïnvloedbaar. Vanwege wettelijke taken kan niet met deze activiteit gestopt worden. In Zwolle zijn werkgelegenheidsprojecten ingebed in de ‘Verordening Re-integratie Participatiewet, IOAW en IOAZ gemeente Zwolle 2024’. Tiem voert hiervan het grootste gedeelte in opdracht van de gemeente uit.

Beleidskeuze 10: Bezuinigen op sociale werkvoorziening Programma (2025)

Doel (2025)

Beïnvloedbaar budget

2

2.1.2

Beleidskeuze

Het afschalen van de omvang van Sociaal Werk. Het gaat hier om het niet

Uitgaven

Inkomsten

€ 15.024.693

€ 14.602.761

opvullen van plekken die vrijkomen door Wsw-ers die uitstromen. Mogelijke besparing

N.t.b.

Toelichting De sociale werkvoorziening biedt werk en ontwikkelingsmogelijkheden aan mensen met een indicatie en/of afstand tot de arbeidsmarkt. Dat werk wordt aangeboden binnen een aantal portefeuilles zoals groenvoorziening, schoonmaak, industrie & techniek en food. Daarnaast worden medewerkers gedetacheerd bij externe werkgevers. Deelactiviteit (Wet) Sociale werkvoorziening (Wsw) beïnvloedbaar is. Vanwege wettelijke taken kan niet met deze activiteit gestopt worden.

Beleidskeuze 11: Bezuinigen op gemeentelijk minimabeleid Programma (2025)

Doel (2025)

2

2.1.3

Beïnvloedbaar budget Uitgaven

Inkomsten

€ 145.238 Beleidskeuze

-

Keuze 1: Het aanpassen van de voorwaarden voor minimaregelingen doelgroepen. Dit is het sturen op aantallen. Het gaat hier om het aanpassen van voorwaarden voor de minimaregelingen. Voorbeelden hiervan zijn inkomens- en vermogensgrens beperken; of subdoelgroepen op basis van leeftijd verwijderen. Keuze 2: Het aanpassen van het aanbod van de minimaregelingen qua omvang/prijs. Door regelingen inhoudelijk te versoberen kunnen de kosten omlaag worden gebracht via een prijsmechanisme. Keuze 3: Sociaal medische indicatie (SMI) afschalen. Het gaat hier om het aanpassen van de hoogte van de vergoeding en inhoudelijke eisen om in aanmerking voor de regeling te komen.

Mogelijke besparing

N.t.b.

10

Toelichting Het minimabeleid van de gemeente bestaat uit diverse regelingen en is bedoeld voor het waarborgen van de bestaanszekerheid. In de afgelopen jaren (sommige vanaf 2022, sommige later) heeft Zwolle de inkomensgrens voor bepaalde minimaregelingen opgetrokken van 110% naar 130%. Op dit moment gaat het om: • Kindregeling: 130% • Zorgkostenregeling: 130% • Kinderen Zwemmen/sporten: 130% • Draagkracht Bijzondere bijstand: 130% • Individuele Inkomenstoeslag: 110% • Participatiefonds volwassenen (exclusief chronische zieken): 110% • Participatiefonds chronisch zieken: 130% Activiteit Gemeentelijk minimabeleid is beïnvloedbaar. Vanwege wettelijke taken kan niet met deze activiteit gestopt worden.

Beleidskeuze 12: Bezuinigen op advies, informatie en sociaal juridische diensten Programma (2025)

Doel (2025)

1.

1.1.3

Beïnvloedbaar budget Uitgaven

Inkomsten

€ 1.302.589 Beleidskeuze

-

Het afschalen van de dienstverlening. Het gaat hier om het beperken van de personele capaciteit in omvang en locaties in de stad.

Mogelijke besparing

N.t.b.

Toelichting Het geven van advies, informatie en sociaaljuridische diensten aan burgers met geldzorgen en/of problemen. Activiteit Advies, informatie en sociaal juridische diensten is beïnvloedbaar. Er is geen wettelijke taak voor de gemeente.

Beleidskeuze 13: Bezuinigen op schuldhulpverlening Programma (2025)

Doel (2025)

2

2.1.3

Beïnvloedbaar budget Uitgaven

Inkomsten

€ 3.103.347 Beleidskeuze

-

Keuze 1: Het afschalen de dienstverlening curatieve schuldhulpverlening. Keuze 2: Het afschalen van de dienstverlening schuldpreventie.

Mogelijke besparing

N.t.b.

11

Toelichting Het gaat hier om het bieden van schuldhulpverlening aan inwoners met geldzorgen en problemen. Dit kan zowel preventieve hulpverlening zijn (zoals het geven van financiële trainingen en het verstrekken van subsidies) als curatieve schuldhulpverlening (zoals het saneren van schulden). Beide activiteiten zijn beïnvloedbaar. Vanwege wettelijke taken kan niet met deze activiteiten gestopt worden.

Beleidskeuze 14: Bezuinigen op de Sociale Basis Programma (2025)

Doel (2025)

1

Diverse doelen

Beïnvloedbaar budget Uitgaven

Inkomsten N.t.b.

Beleidskeuze

-

Keuze 1: Minder aanbod van activiteiten en/of het beperken van de doelgroepen. Keuze 2: Minder inzetten op preventie.

Mogelijke besparing

N.t.b.

Toelichting In 2024 is de Koers Sociaal Domein 2024-2030 vastgesteld. Daarmee zetten we in beleid, uitvoering en organisatie concrete stappen om nog beter aan te sluiten bij de leefwereld van de inwoner. We willen bestaanszekerheid versterken, kansengelijkheid vergroten, gezond leven mogelijk maken én inzetten op een sterke sociale basis. We zien door vergrijzing, migratie, individualisering, en onzekerheid over de toekomst een toenemende druk op het sociaal domein van de gemeente. Om de sociale basis de komende jaren te versterken heeft de raad bij de begroting 2026 vanaf 2026 structureel € 4 miljoen beschikbaar gesteld om: 1. de (preventieve) basisvoorzieningen in de stad in stand te kunnen behouden voor de stad en in de wijken; 2. te investeren en innoveren zodat ook het beroep op zwaardere voorzieningen ondervangen wordt waar dat kan en bovendien de afbouw van aanspraken zorgverzekeringswet en Wet langdurige zorg te kunnen opvangen; 3. gemeentelijke regie en samenwerking met inwoners er partners te versterken. Voor wat betreft de gemeentelijke investeringen zijn er vooral algemene wettelijke verplichtingen met veel beleidsvrijheid. De Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo 2015) verplicht gemeenten om ondersteuning te bieden zodat inwoners zo lang mogelijk zelfstandig kunnen blijven wonen en meedoen.

Gemeenten hebben een grote mate van beleidsvrijheid in de manier waarop zij deze maatschappelijke ondersteuning vormgeven. Als ondersteuning in de sociale basis niet toereikend is, dan is de gemeente wel wettelijk verplicht om individuele hulp of voorzieningen te verstrekken (met hogere kosten tot gevolg). Naast wettelijke verplichtingen zijn er andersoortige afspraken waar gemeenten zich aan moeten houden. Dit zijn met name afspraken in het Integraal ZorgAkkoord en het Aanvullend Zorg- en WelzijnsAkkoord. Daarin staan bijvoorbeeld verplichtingen over het 12

organiseren van een basisinfrastructuur in wijken, het organiseren van meldpunten en (nood)steunpunten, het organiseren van Het Verkennend Gesprek, afspraken over de samenwerking tussen jeugdhulp en onderwijs.

Beleidskeuze 15: Bezuinigen op voorkomen huiselijk geweld Programma (2025)

Doel (2025)

Beïnvloedbaar budget

1

1.3.1

Beleidskeuze

Minder middelen beschikbaar voor dienstverlening van Veilig Thuis. Dit betreft

Uitgaven

Inkomsten

€ 10.745.301

10.745.301

inzet en het delen van kennis en expertise voor triage, onderzoek en dossiervorming. Mogelijke besparing

N.t.b. NB Betreft regionaal budget

Toelichting De wettelijke taken van Veilig thuis op grond van de WMO 2015, zijn 1) advies geven bij (vermoeden van) huiselijk geweld of kindermishandeling, 2) meldingen ontvangen en registreren, 3) onderzoek doen, 4) beoordeling veiligheid en risico’s, 5) besluiten nemen over vervolgstappen, 6) regie voeren en coördineren bij complexe casussen en 7) toegang geven tot passende hulpverlening. Minimumvereisten zijn 24/7 bereikbaarheid, deskundig personeel, gebruik afwegingskader van de Meldcode huiselijk geweld in kindermishandeling, privacy en veiligheid persoonsgegevens, samenwerking in de keten met o.a. politie, jeugdzorg en hulpverleners en monitoren en evalueren van casussen.

Beleidskeuze 16: Bezuinigen op volwasseneneducatie Programma (2025)

Doel (2025)

2

2.1.2

Beïnvloedbaar budget Uitgaven € 2.202.178

Inkomsten € 2.202.178

Beleidskeuze

Het taalaanbod voor kwetsbare en/of moeilijk bereikbare doelgroepen afschalen.

Mogelijke besparing

N.t.b.

Toelichting: Bij volwasseneneducatie (inburgering) gaat het om het aanbieden van (wijkgericht) laagdrempelig taalaanbod voor kwetsbare en/of moeilijk bereikbare doelgroepen. Activiteit Volwasseneneducatie (inburgering) is beïnvloedbaar. Vanwege wettelijke taken kan niet met deze activiteit gestopt worden.

13

4.1.2. Fysiek Gebiedsontwikkelingen Zwolle staat voor grote opgaven: er is dringend behoefte aan woningen en ruimte voor economie, terwijl klimaatverandering, de energie- en mobiliteitstransitie en de wens voor een groene en gezonde leefomgeving steeds belangrijker worden. De financiering van grootschalige investeringen in gebiedsontwikkelingen en mobiliteitsvraagstukken loopt via de Strategische Investeringsagenda (SIA). De SIA geeft inzicht in de toekomstige financieringsbehoefte van deze investeringen en dient als afwegingskader om te bepalen hoeveel investeringsruimte er in de eerstkomende jaren nodig is. Daarbij hanteren we vier categorieën met de volgende investerings kenmerken: - lijst A: investeringen waar al een krediet, middels een raadsbesluit, voor is verstrekt en al gedekt zijn via de SIA; - lijst B: investeringen waarvoor cofinanciering van het Rijk komt of is aangevraagd, maar nog geen kredietaanvraag is ingediend. In de SIA is hiervoor dekking aanwezig; - lijst C: alle overige nog te dekken investeringen, hieronder vallen de investeringen die mogelijk de komende jaren een beroep op de SIA gelden gaan doen. Daarbij zij opgemerkt dat er ook nog (grote) investeringen niet op geld zijn te zetten; - lijst D: onrendabele toppen van gebiedsontwikkelingen.

In het voorjaar 2025 heeft een actualisatie en prioritering van de SIA plaatsgevonden, met name voor de nog te dekken investeringen en is de raad daarover gedetailleerd geïnformeerd (via een geheime bijlage ‘SIA prioritering 2025’). De vrije bestedingsruimte op dat moment bedroeg € 40 miljoen (later in de PPN kwam dat bedrag uit op € 51 miljoen). Dat bedrag is toen als volgt geprioriteerd: - Categorie B: € 27 miljoen voor met name businesscase Noorderkwartier, 3 kleine fietsenstallingen, Singelpark Noord, herinrichting Gombertstraat, WKC Aalanden, businesscase Aa-landen, realiseren nieuwe Kroesenallee en voorbereidingskrediet Holtenbroekerbrug. - Categorie C: € 13 miljoen voor projecten die nader moeten worden uitgewerkt. Deze investeringsvoorstellen zijn Stadshart inprikkers en waterkant Roelenkwartier, Oosterenk parkeeroplossing, Spoorzone businesscases diverse plots. In de aanloop naar de begroting 2026 heeft zich een aantal ontwikkelingen voorgedaan die hebben geleid tot een gewijzigd beeld van de investeringsruimte. Zo is in de begroting vanaf 2029 structureel een bedrag van € 1 miljoen toegevoegd aan de SIA. Dit komt overeen met een investeringsbedrag van circa € 20 miljoen. In de begroting 2026 is een vrije investeringsruimte van € 38 miljoen gepresenteerd. Dit bedrag komt bovenop de prioritering uit het voorjaar zoals hierboven is vermeld.

14

Om financiële ruimte in de begroting te creëren kan de raad ervoor kiezen plannen niet uit te voeren. Voor projecten in categorie A geldt dat de raad al een investeringskrediet heeft verstrekt en de projecten in uitvoering zijn. In theorie zouden deze projecten ‘on hold’ kunnen worden gezet, maar dat heeft waarschijnlijk financiële consequenties in de vorm van schadeclaims. Voor de projecten in de categorieën B tot en met D geldt dat niet, omdat de raad nog geen besluit heeft genomen over het investeringskrediet. Voor het berekenen van de kapitaallasten hanteren we als ‘vuistregel’ een percentage van 5% van het investeringsbedrag. Als bijvoorbeeld wordt besloten om een investering van € 20 miljoen in een gebiedsontwikkeling niet te doen, dan geeft dat circa € 1 miljoen structurele ruimte in de begroting. NB Op dit moment vindt een actualisatie van de SIA-plaats waarbij onder andere de bedragen op projectniveau worden geïndexeerd naar het huidig prijspeil. Dit kan mogelijk gevolgen hebben voor de vrije investeringsruimte. Uw raad wordt hierover in het voorjaar van 2026 geïnformeerd. Verder heeft Zwolle rond de zomer van 2025 aanvragen gedaan voor de versnelling van woningbouw en bereikbaarheidsmaatregelen. In de besluitvorming heeft het Rijk deze niet allemaal gehonoreerd.

Er is sprake van toekomstige subsidiekansen (bijvoorbeeld de Realisatiestimulans of nieuwe WBI tranches) maar duidelijk is ook dat verdere prioritering nodig zal zijn gelet op de schaarse middelen binnen de SIA. Cultuur, toerisme en evenementen Tijdens de focusweek ‘Levendige Stad’ zijn twee scenario’s bedacht en uitgewerkt om te besparen op cultuur, toerisme en evenementen (huidig budget: circa € 22 miljoen). De twee scenario’s zijn hieronder als twee beleidskeuzes gepresenteerd. Uiteraard zijn ook andere scenario’s denkbaar, maar deze zijn niet uitgewerkt.

15

Beleidskeuze 17a: Besparen op cultuur, toerisme en evenementen o.b.v. scenario ‘Scherp aan de wind’ (VINF) Programma (2026)

Doel (2026)

Beïnvloedbaar budget

3.

3.3.2 en deels 3.2.1

Beleidskeuze

Keuze 1: Bezuinigen op kleine evenementen.

Uitgaven

Inkomsten n.t.b.

n.t.b.

Keuze 2: Culturele organisaties krijgen minder subsidie voor maatschappelijke opgaven en een grotere commerciële opgave. Mogelijke besparing

Totaalpakket levert circa € 1 miljoen op. Als volgt onderverdeeld: Keuze 1: € 230.000 Keuze 2: € 736.000

Toelichting: In het scenario ‘Scherp aan de wind’ is er voor gekozen om aan de hand van een aantal speerpunten scherp te kiezen. Er wordt in dat scenario gekozen voor een profiel op basis van sterktes van de stad. Denk hierbij aan de disciplines waar ons creatieve mbo- en hbo-opleidingen sterk in zijn, zoals muziek en toegepaste kunsten. We benutten de unieke ligging van Zwolle aan het water, en de combinatie van stad en natuur. In dit scenario worden investeringen gericht gedaan, en op instellingen, kunstactiviteiten en evenementen die daar niet bij passen bezuinigd. Ook bezuinigen we in dit scenario op diverse maatschappelijke functies van culturele instellingen. Zij krijgen de opdracht meer commercieel te programmeren.

Beleidskeuze 17b: Besparen op cultuur, toerisme en evenementen o.b.v. scenario ‘Brede besparingen’ (VINF) Programma (2026)

Doel (2026)

3

3.3.2 en deels 3.2.1

Beïnvloedbaar budget Uitgaven

Inkomsten n.t.b.

Beleidskeuze

n.t.b.

Keuze 1: Niet indexeren van instellingen en evenementen. Keuze 2: Stoppen met de zomerkermis. Keuze 3: Verlagen van subsidies aan ateliers. Keuze 4: Taakstelling op archiefkosten. Keuze 5: Versoberen diverse subsidieregelingen cultuur. Keuze 6: Stoppen met culturele investering in de Bogenhal. Keuze 7: Team erfgoed huisvesten in het Stadhuis. Keuze 8: Combinatiefunctionaris sport en cultuur alleen inzetten voor cultuur.

Mogelijke besparing

Totaalpakket levert ruim € 1,5 miljoen op. Als volgt onderverdeeld: Keuze 1: € 770.000 Keuze 2: € 139.000 Keuze 3: € 175.000 Keuze 4: € 230.000 Keuze 5: € 30.000

16

Keuze 6: € 50.000 Keuze 7: € 80.000 Keuze 8: € 200.000

Toelichting: In het scenario ‘Brede Besparingen’ is ervoor gekozen om de diverse bezuinigingen te verdelen over de diverse posten binnen cultuur, toerisme en evenementen. De belangrijkste besparing in dit scenario is het niet doorvoeren van indexatie aan de instellingen en evenementen. Hiermee wordt naar verwachting € 770.000 opgehaald. We voldoen hiermee niet aan het in 2025 afgesloten cultuurconvenant met het Rijk, provincie en cultuurregio, waarin we wel hebben afgesproken te indexeren, waarmee we wel aan de indexatie hebben te voldoen. Verder wordt op een aantal specifieke maatregelen voorgesteld om kosten te beperken, zoals bij de zomerkermis, huuropbrengsten bij ateliers ophogen waardoor subsidies omlaag kunnen, een taakstelling op de archiefkosten, versoberen van diverse subsidieregelingen cultuur, herzien culturele investering in de Bogenhal en inhuizing team Erfgoed in het Stadhuis. Ook zal kritisch gekeken kunnen worden naar de combinatiefunctionaris sport en cultuur, die nu alleen voor sport wordt ingezet. Dit gaat dan wel ten koste van sport en ten gunste van cultuur. Deze maatregelen, en diverse andere kleine posten, kunnen per 2027 doorgevoerd. Met dit scenario wordt de bezuiniging over de gehele sector uitgesmeerd en de pijn als het ware verdeeld. Dit leidt wel tot verschraling van het aanbod met mogelijk effect op welzijn.

Beleidskeuze 18: Verlagen kwaliteitsniveau onderhoud openbare ruimte; waardegestuurd assetmanagement (VINF) Programma (2026)

Doel (2026)

5

5.4.1 en 5.5.1

Beïnvloedbaar budget Uitgaven

Inkomsten

€ 3.000.000 Beleidskeuze

-

Keuze 1: Kiezen voor beeldkwaliteit B+ voor het gehele Zwolse centrumgebied. Keuze 2 (aanvullend): Kiezen voor beeldkwaliteit B voor de stationsomgeving

Mogelijke besparing

Keuze 1: N.t.b. Keuze 2: € 150.000 Om de besparingen te kunnen realiseren is een eenmalige investering van € 50.000 - € 75.000 nodig om in samenwerking met de ROVA te experimenteren met de frequentie van onderhoud en het meten van de beleving.

Toelichting: Binnen Zwolle hanteren we landelijke normen en richtlijnen bij beheer en onderhoud van de openbare ruimte. De ambitie is beschreven in de Omgevingsvisie en gekoppeld aan de gebiedsprofielen. In de profielen ‘het Zwolse Centrumgebied’ en ‘De levendige gebieden’ streven we een aantrekkelijke buitenruimte en hoge ruimtelijke kwaliteit na, voor de rest van de stad hanteren we het basisniveau. Dit is vertaald voor reiniging van 17

de openbare ruimte naar beeldkwaliteit A voor het hoge niveau en B voor het basisniveau. De technische kwaliteit is B(asis). Voor de stationsomgeving is gekozen voor B+. Het onderhouden op deze niveaus is doorgevoerd in de taakbladen van ROVA (door dit door te vertalen naar frequenties in onderhoud). De beeldkwaliteit B(+) kan ook voor het gehele Zwolse centrumgebied en de levendige gebieden toegepast worden. De frequentie van onderhoud gaat dan omlaag en de kosten worden lager. De maatregelen vragen wel nadere uitwerking en tijd om te experimenteren tot welk punt de onderhoudsfrequentie en beleving buiten overeenkomen met een hogere belevingskwaliteit door de inwoners. En balans zoeken tussen meer accepteren zonder bijvoorbeeld verstopping van kolken en riolen te krijgen. We werken uit welke onderdelen wellicht naar een lager niveau kunnen en gaan dit proefondervindelijk ervaren. In 2026 experimenteren en beleving meten, opnemen in de nota zodat dit vanaf 2028 zou kunnen gelden. Het terugbrengen van de beeldkwaliteit B+ voor de stationsomgeving naar B leidt tot een structurele besparing van € 150.000.

Beleidskeuze 19: Afstoten taken → Natuur- en duurzaamheidseducatie (VINF) Programma (2026)

Doel (2026)

5

5.1.1

Beïnvloedbaar budget Uitgaven (2025)

Inkomsten

€ 319.568

-

Beleidskeuze

Volledig stoppen met Natuur- en duurzaamheidseducatie (NDE)

Mogelijke besparing

€ 300.000 NB Het budget van Natuur- en Duurzaamheidseducatie (NDE) gaat met name naar De Nooterhof, Milieuraad en NDE Makelaar (die scholen verbindt aan instellingen).

Toelichting: Natuur- en Duurzaamheidseducatie (NDE) is gericht op het basisonderwijs en biedt excursies, leskisten en projecten van het Zwolse netwerk aan. De taak NDE is geen wettelijk verplichte taak. De gemeente Zwolle kan er daarom voor kiezen om dit niet langer te faciliteren. Het volledig stoppen met de taak NDE levert structureel een besparing van € 300.000 op. Dit zijn loonkosten en ‘out-of-pocket kosten’. Deze taak zal afgebouwd moeten worden, gezien de afspraken die er zijn met partners.

Beleidskeuze 20: Afstoten taken → Afstoten jeugdtuinen (VINF) Programma (2026)

Doel (2026)

5

5.1.1

Beïnvloedbaar budget Uitgaven

Inkomsten

€ 180.000 Beleidskeuze

-

Volledig stoppen met de drie bestaande jeugdtuinen in Zwolle

18

Mogelijke besparing

€ 180.000 – beheerlasten a.g.v. omvormen jeugdtuinen tot stadspark.

Toelichting: De jeugdtuinen zijn opgezet om kinderen vanuit het basisonderwijs (uit groep 7 en 8 ofwel de leeftijd van 9-11 jaar) te leren zelf bloemen, planten en groenten te verbouwen. Deelname van de kinderen gaat op vrijwillige inschrijving en is na schooltijd. Er wordt een kleine bijdrage (á € 7,50) van de ouders gevraagd. Vrijwilligers zijn op twee middagen in de week aanwezig om de kinderen te begeleiden met het verbouwen van de groenten. De vrijwilligers ontvangen een vrijwilligersvergoeding. Daarnaast zijn er kosten van ROVA voor het voorbereiden en onderhouden van het terrein waarop de jeugdtuinen liggen. Er zijn drie jeugdtuinen in Zwolle. In de afgelopen jaren namen gemiddeld 240 kinderen deel aan de jeugdtuinen, in 2025 waren dat 172 kinderen. Dit aantal neemt dus af. Daarnaast levert een groep van ongeveer 50 vrijwilligers begeleiding, ook dit aantal neemt af (41 in 2025). We hebben moeite om deze taak nog rond te draaien. Het stoppen met de activiteit jeugdtuinen levert structureel € 180.000 op. Het merendeel gaat dan om de kosten van ROVA ad € 140.000 ter voorbereiding (kinderen uitnodigen en administratie kinderen en vrijwilligers), begeleiding en ondersteuning. Naarmate het aantal vrijwilligers afneemt, nemen de ROVA-kosten verder toe.

Het stoppen met de activiteit betekent dat de ruimte waar de jeugdtuin op ligt – nu afgesloten terrein met een hek eromheen - niet langer voor dit doeleinde gebruikt wordt. De bestemming van deze gronden is groen. Het voorstel is om deze ruimte om te vormen t.b.v. andere groene wijk/buurt-initiatieven. Het omvormen naar bijvoorbeeld een stadspark draagt bij aan de doelstellingen vanuit onder andere groen- en recreatiebeleid. Hiermee kan de stad verder groener worden, door bomen aan te planten en voor recreatie voor eenieder open te stellen. Het omvormen vraagt om een eenmalige investering en structurele beheerlasten voor het onderhoud van het park. Ook kan je deze ruimte openlaten voor groene initiatieven vanuit de wijken. Zo is er behoefte aan meer volkstuinen en/of schooltuinen. Daarmee blijf je wel hetzelfde doel dienen, maar tegen minder kosten omdat je dit (onbetaald) aan een vereniging c.q. vrijwilligers overlaat. Het stoppen met de activiteit jeugdtuinen levert structureel € 180.000 op. Dat zijn de kosten van ROVA (inclusief vrijwilligersbijdrage). Dit kan per 2027 ingaan. De jeugdtuinen vallen onder groen, hiermee kunnen de groenkosten dus verlaagd worden. Het afstoten levert geen kostenbesparing op in de loonsom van de gemeente Zwolle, aangezien de uitvoering van deze taak volledig bij ROVA ligt. Er is geen eenmalige investering nodig.

Tenzij er nog een onderzoek gedaan moet worden om het NDE over te dragen naar andere (vrijwillige) partijen.

Beleidskeuze 21: Afstoten taken → Afstoten van de (fysieke) parkeerautomaten (VINF) Programma (2026)

Doel (2026)

6

6.3.3

Beïnvloedbaar budget Uitgaven € 582.590

Inkomsten -

19

Beleidskeuze

Volledig afschaffen van parkeerautomaten en op andere wijze betaald parkeren invoeren.

Mogelijke besparing

€ 187.000 – kosten andere betaalwijze + vrijval kapitaallasten.

Toelichting: Het volledig afschaffen van parkeerautomaten en op andere wijze betaald parkeren invoeren. Er gaat dan bijvoorbeeld via app’s of QR-codes betaald worden voor het parkeren in de straten van Zwolle (NB: In 2022 had 91 procent van de mensen van 16 jaar of ouder een smartphone3). Hierdoor is een fysieke parkeerautomaat niet meer nodig. Aandachtspunten bij dit onderwerp is of dit juridisch in de Nederlandse wetgeving al toegepast mag en kan worden. Alle 187 parkeerautomaten (stand zomer 2026) kunnen worden verwijderd. Het onderhoud per parkeerautomaat kost € 1.000 per jaar. De structurele besparing is € 187.000 (exclusief de kosten die een andere betalingswijze kost). Over 4 jaar staat er een vervanging van 109 automaten gepland. De vervangingskosten zijn € 10.000 per parkeerautomaat (€ 1.090.000). De consequenties van het afstoten van de parkeerautomaten zijn dat er een andere wijze van betaald parkeren ingevoerd zal worden. Een beperkte groep gebruikers zal niet meer kunnen betalen zoals men gewend was. Dit is te ondervangen door goede communicatie

Beleidskeuze 22: Hogere eigen opbrengsten van stadsboerderijen (VINF) Programma (2026)

Doel (2026)

5

5.1.1

Beïnvloedbaar budget Uitgaven

Inkomsten

€ 919.766 Beleidskeuze

-

Verlagen structurele financiële bijdrage aan stadsboerderijen. Zij zullen ondernemender en zakelijker moeten gaan opereren om hun eigen inkomsten te vergroten.

Mogelijke besparing

Bandbreedte van € 50.000 - € 100.000 Organisatorisch zijn er mogelijk beperkte incidentele investeringen nodig in professionalisering en faciliteiten, maar daar staat een grotere financiële zelfstandigheid en zelfredzaamheid tegenover op de langere termijn.

Toelichting: De stadsboerderijen vervullen een maatschappelijke en educatieve functie voor inwoners van Zwolle. Voor een aantal locaties is de exploitatie is deels gebaseerd op eigen inkomsten, zoals activiteiten en samenwerkingen, en deels op een structurele financiële bijdrage van de gemeente. Deze gemeentelijke bijdrage is nodig om de toegankelijkheid en continuïteit van de stadsboerderijen te waarborgen, omdat de maatschappelijke taken niet volledig kostendekkend zijn.

3

Bron: ICT-gebruik bij personen - ICT, kennis en economie 2023 | CBS.

20

De maatregel richt zich op het vergroten van de eigen inkomsten van de stadsboerderijen, met als doel de structurele gemeentelijke bijdrage te verlagen en de financiële afhankelijkheid te verminderen. Van de stadsboerderijen wordt verwacht dat zij ondernemender en zakelijker opereren, meer inzetten op recreatie, buurtbinding en samenwerkingen, en hun maatschappelijke functie verbinden aan nieuwe en stabiele inkomstenbronnen. Hiermee neemt de zelfredzaamheid toe, terwijl de gemeente via heldere kaders blijft sturen op het behoud van het publieke karakter, de toegankelijkheid en de sociale functie. De structurele besparing wordt gerealiseerd door de gemeentelijke bijdrage gefaseerd in drie jaar af te bouwen.

Beleidskeuze 23: Bezuinigen op monumentenzorg Programma (2025)

Doel (2025)

Beïnvloedbaar budget

5 en 6

5.2.2 en 6.1.4

Beleidskeuze

Keuze 1: Het afschalen van capaciteit voor de wettelijke taak Monumentenzorg

Uitgaven

Inkomsten

€ 56.794

-

en welstand. Keuze 2: Het afschalen van capaciteit voor de niet wettelijke taak o.a. onderzoek en publieksactiviteiten. Keuze 3: Het afschalen van subsidieregelingen die erfgoedeigenaren steunen in verduurzaming en ontwikkeling van panden. Mogelijke besparing

N.t.b.

Toelichting: Monumentenzorg en welstand is erop gericht om het erfgoed in kaart te brengen, beschermen en ontwikkelen. Activiteit Monumentenzorg is beïnvloedbaar. Vanwege wettelijke taken kan niet met deze activiteit gestopt worden. Daarnaast zijn er in de Erfgoedwet en Omgevingswet wettelijke minimumvereisten gesteld aan de uitvoering van de activiteit.

Beleidskeuze 24: Bezuinigen op bibliotheken Programma (2025)

Doel (2025)

5

5.3.1

Beïnvloedbaar budget Uitgaven

Inkomsten

€ 5.966.462 Beleidskeuze

-

Versoberen bibliotheekvoorzieningen inclusief de huidige dienstverlening met inachtneming van de eisen die worden gesteld op basis van nieuwe wetgeving. In het wetsvoorstel stelsel openbare bibliotheekvoorzieningen (Wsob) zullen nieuwe normen opgenomen worden voor het aantal bibliotheken per inwoneraantal. In afwachting van de definitieve wet heeft de gemeente via de septembercirculaire 2024 voor de jaren 2025 en 2026 middelen vanuit het Rijk ontvangen. Deze zijn vooruitlopend op de zgn. structurele zorgplichtmiddelen, zodra de wetwijziging is doorgevoerd.

21

Mogelijke besparing

N.t.b. NB De uitgaven hebben betrekking op de bibliotheek-functie van de Stadkamer. De Stadkamer voert ook andere activiteiten uit van Cultuur en Sociale Basis.

Toelichting: In het kader van de Wet stelsel openbare bibliotheekvoorzieningen (Wsob) heeft de bibliotheek vijf wettelijke taken: het ter beschikking stellen van kennis en informatie, het bieden van mogelijkheden voor ontwikkeling en educatie, het bevorderen van lezen en het laten kennismaken met literatuur, het organiseren van ontmoeting en debat en het laten kennismaken met kunst en cultuur. Activiteit Openbare bibliotheek is beïnvloedbaar. Vanwege wettelijke taken kan niet met deze activiteit gestopt worden. Daarnaast zullen er in de nieuwe wet stelsel openbare bibliotheken minimumvereisten opgenomen gaan worden. Het is nog niet bekend hoe die precies zullen luiden.

Beleidskeuze 25: Bezuinigen op media Programma (2025)

Doel (2025)

5

5.3.1

Beïnvloedbaar budget Uitgaven

Inkomsten

€ 146.282 Beleidskeuze

-

De financiële ondersteuning aan (de verspreiding van) de betrouwbare nieuwsvoorziening aan alle inwoners van de stad afschalen.

Mogelijke besparing

N.t.b.

Toelichting: Op het verlenen van subsidie aan lokale onafhankelijke media kan worden bezuinigd. Activiteit Media is beïnvloedbaar. Er is een beperkte wettelijke taak voor de gemeente.

Beleidskeuze 26: Bezuinigen op speeltuinen (sluiting of versobering van de inrichting ervan) Programma (2025)

Doel (2025)

5

5.1.1

Beïnvloedbaar budget Uitgaven € 801.548

Beleidskeuze

Inkomsten -

Sluiting van speeltuinen of versoberen van de inrichting van speeltuinen (type speeltoestellen).

Mogelijke besparing

N.t.b.

Toelichting: Bezuinigen op speeltuinen kan op verschillende manieren: a) Enkele speeltuinen sluiten en budget genereren uit de ondergrond door bijvoorbeeld woningbouw. 22

b) Versoberen op de inrichting van de speeltuinen (bij aanleg of vervanging). In 2025 gaven we € 801.548 uit aan speeltuinen: - € 142.033 aan kapitaallasten; - € 219.954 aan loonkosten; - € 221.978 via een dienstverleningsovereenkomst (DVO) aan de ROVA; - € 217.582 aan onderhoudskosten. Daarnaast zijn er ook vervangingsinvesteringen (VVI). Er is recent nieuw beleid aangenomen waarbij Spelen opgaat in Bewegen Ontmoeten Sporten Spelen (BOSS), waarbij in brede zin gekeken wordt naar de inzet van de openbare ruimte.

Beleidskeuze 27: Geen preventieve bestrijding eikenprocessierups Programma (2025)

Doel (2025)

7

7.3.3

Beïnvloedbaar budget Uitgaven

Inkomsten

€ 155.000 Beleidskeuze

Geen preventieve bestrijding eikenprocessierups

Mogelijke besparing

N.t.b.

-

Toelichting: Geen preventieve beheersing meer (spuiten) en alleen nog bij overlast op drukbezochte/ hoog / risicoplekken zoals rond scholen, sport- en speelplekken inzetten op wegzuigen van eikenprocessierups(nesten). Nu relatief lage plaagdruk, maar minder preventie heeft als risico dat de plaagdruk weer snel kan toenemen.

Beleidskeuze 28: Bezuinigen op citymarketing Programma (2025)

Doel (2025)

5

5.2.1

Beïnvloedbaar budget Uitgaven

Inkomsten

€ 296.518 Beleidskeuze

Bezuinigen op citymarketing

Mogelijke besparing

N.t.b.

-

Toelichting: CityMarketing is onderdeel van het budget Toerisme en wordt uitgevoerd door ZwolleMarketing (onderdeel van MarketingOost). De inzet op citymarketing kan worden verminderd. Er is geen wettelijke taak voor de gemeente.

Beleidskeuze 29: Invoeren publieksbijdrage voor door de gemeente gesponsorde evenementen Programma (2025)

Doel (2025)

5

5.2.1

Beïnvloedbaar budget Uitgaven

Inkomsten

23

€ 690.027

-

Beleidskeuze

Invoeren publieksbijdrage voor door gemeente gesponsorde evenementen

Mogelijke besparing

N.t.b.

Toelichting: Voor evenementen die door de gemeente financieel worden ondersteund zou een publieksbijdrage kunnen worden ingevoerd. Wat daar de effecten van zijn en wat het kan opleveren, moet nader worden onderzocht. Door het invoeren van een publieksbijdrage kan de gemeentelijke bijdrage naar beneden. Overigens zijn er evenementen (zoals de festiviteiten rond de Wythmenerplas) die niet door de gemeente worden ondersteund en geheel worden gedekt vanuit ticketinkomsten.

Beleidskeuze 30: Bezuinigen op subsidieregelingen duurzaamheid Programma (2025)

Doel (2025)

6

6.4.4

Beïnvloedbaar budget Uitgaven

Inkomsten

€ 892.727 Beleidskeuze

-

Keuze 1: Subsidieregelingen duurzaamheid afschalen. Keuze 2: Communicatie/participatie rond de subsidieregelingen verduurzaming afschalen.

Mogelijke besparing

N.t.b.

Toelichting: Er kan worden bezuinigd op het uitvoeren van diverse subsidieregelingen en maatregelen ten behoeve van het bestrijden van energiearmoede, verduurzaming, geluidsanering, circulaire economie en klimaatadaptatie. De activiteit Duurzaamheid is beïnvloedbaar. Er is geen wettelijke taak voor de gemeente.

Beleidskeuze 31: Bezuinigen op milieubeleid en luchtkwaliteit Programma (2025)

Doel (2025)

7

7.3.4

Beïnvloedbaar budget Uitgaven

Inkomsten

€ 303.829 Beleidskeuze

-

Keuze 1: Subsidies luchtkwaliteit en/of communicatie afschalen. Keuze 2: Het aantal controles bij bedrijven t.b.v. de uitvoering van de wettelijke taken afschalen. Keuze 3: Geluid reducerende maatregelen afschalen.

Mogelijke besparing

N.t.b.

Toelichting: Er kan worden bezuinigd op het uitvoeren van maatregelen ten behoeve van het verbeteren van de lucht- en bodemkwaliteit, het verminderen van verkeersgeluid en stikstof, de gemeentelijke CO2 uitstoot verminderen en de energietransitie stimuleren en 24

faciliteren. Activiteit Milieubeleid en luchtkwaliteit is beïnvloedbaar. Vanwege een wettelijke taak kan niet worden gestopt met deze activiteit. NB Een belangrijk deel van de milieutaken is belegd bij Omgevingsdienst IJsselland (ODIJS). Dit is een samenwerkingsverband tussen de gemeenten Dalfsen, Deventer, Hardenberg, Kampen, Olst-Wijhe, Ommen, Raalte, Staphorst, Steenwijkerland, Zwartewaterland, Zwolle en de provincie Overijssel.

Beleidskeuze 32: Bezuinigen op energietransitie Programma (2025)

Doel (2025)

Beïnvloedbaar budget

6

6.4.1

Beleidskeuze

Keuze 1: De inzet op het gebied van energietransitie afschalen.

Uitgaven

Inkomsten

€ 4.754.998

-

Keuze 2: Participatie afschalen (een afgeleide van beleidsmatige keuzes) Mogelijke besparing

N.t.b.

Toelichting: Er kan worden bezuinigd op de aanleg van warmtenetten, het stimuleren van het gebruik van warmtepompen en de aanpak netcongestie en de daarbij behorende mogelijkheden voor participatie. Activiteit Energietransitie is beïnvloedbaar. Vanwege wettelijke taken kan niet met deze activiteit gestopt worden. NB Op grond van de warmtewet heeft de gemeente een wettelijke taak die onder andere inhoudt dat de gemeente een warmtebedrijf moet organiseren.

Beleidskeuze 33: Bezuinigen op bestrijding onveiligheid Programma (2025)

Doel (2025)

7

7.2.1., 7.2.2., 7.2.3.

Beïnvloedbaar budget Uitgaven € 17.953.736

Beleidskeuze

Inkomsten € 186.910

Keuze 1: Basisinzet openbare orde en veiligheid afschalen. Keuze 2: Aanpak ondermijning/ georganiseerde criminaliteit afschalen. Keuze 3: Persoonsgerichte aanpak van overlast en criminaliteit afschalen. Keuze 4: Aanpak Digitale veiligheid, cybercrime en gedigitaliseerde criminaliteit afschalen.

Mogelijke besparing

N.t.b. NB Grootste post is de bijdrage aan de Veiligheidsregio (ruim € 12 miljoen).

Toelichting: De bestrijding van onveiligheid in samenwerking met de politie en andere partners door middel van inzet op het handhaven van de openbare orde, bestrijding van ondermijning 25

en georganiseerde criminaliteit, persoonsgerichte aanpak en digitale veiligheid. Activiteit Bestrijding onveiligheid is beïnvloedbaar. Vanwege wettelijke taken kan niet met deze activiteit gestopt worden. Wettelijk is bepaald dat de burgemeester is belast met de handhaving op de openbare orde (Gemeentewet, art. 151a, 151b, 172 t/m 176a).

Beleidskeuze 34: Bezuinigen op onderwijshuisvesting Programma (2025)

Doel (2025)

1

1.1.3

Beïnvloedbaar budget Uitgaven € 12.222.880

Beleidskeuze

Inkomsten € 42.446

Keuze 1: Aanpassen van de levensduur van een schoolgebouw door te kiezen voor minimaal renoveren of vervangen. Keuze 2: Keuze maken in de kwaliteit en de mate van duurzaamheid bij het bouwen van nieuwe schoolgebouwen.

Mogelijke besparing

N.t.b.

Toelichting: Gemeenten hebben een wettelijke zorgplicht voor huisvesting van primair en voortgezet onderwijs. Keuzes zijn bijvoorbeeld minimale renovatie in plaats van nieuwbouw of besparen op kwaliteit en mate van duurzaamheid bij het bouwen van nieuwe schoolgebouwen. Activiteit Onderwijshuisvesting is beïnvloedbaar. Vanwege wettelijke taken kan niet met deze activiteit gestopt worden. Er kan voor worden gekozen voor (minimale) renovatie van bestaande schoolgebouwen in plaats van vervangende nieuwbouw. Daarmee kan de levensduur worden verlengd. Dit heeft als nadeel dat hiermee geen rekening gehouden kan worden met demografische ontwikkelingen. Ook zal de verduurzaming van schoolgebouwen hiermee aanzienlijk langer duren. Een andere keuze is om te kiezen voor een lagere kwaliteit en mate van duurzaamheid bij het bouwen van nieuwe schoolgebouwen. In de mate van verduurzaming zijn keuzes te maken. Hoewel investeringen in duurzaamheid op korte termijn hogere kosten met zich meebrengen, kunnen ze op lange termijn leiden tot besparingen op energiekosten en onderhoud. Echter, deze besparingen komen vaak ten goede aan de gebruikers van de gebouwen (zoals schoolbesturen) en niet direct aan de gemeente. Voor het Integraal Huisvestingsplan (IHP) 2030-2041 hebben wij een eerste aanzet gegeven voor een financiële strategie voor vernieuwing onderwijshuisvesting.

De strategie bestaat uit twee onderdelen: een besparingsstrategie en een financieringsstrategie. De besparingsstrategie bestaat uit (mogelijke) maatregelen om de uitgaven voor de vernieuwingsopgave te beheersen. Een belangrijke maatregel is het bundelen van aanbestedingen en standaardisatie. De vernieuwingsopgave 2030-2041 is meerjarig nog niet financieel vertaald in de begroting.

26

Beleidskeuze 35: Bezuinigen op openbaar groen en openluchtrecreatie Programma (2025)

Doel (2025)

Beïnvloedbaar budget

7

7.1.3

Beleidskeuze

De inzet op groenstructuur, natuurherstel, groenareaal en bomenareaal

Uitgaven

Inkomsten

€ 10.300.000

-

afschalen. Mogelijke besparing

N.t.b.

Toelichting: De gemeente draagt zorg voor het openbaar groen, zowel in de grote groengebieden als in wijken. Daarbij gaat het o.a. om het beleid op het gebied van openluchtrecreatie, het doorvoeren van kwaliteitsverbeteringen van wijk- en buurtgroen en ecologische verbindingszones, het vervangen van dode en slechte bomen, het voorkomen en bestrijden van ziekten en aantastingen bij bomen. Activiteit Openbaar groen en openluchtrecreatie is beïnvloedbaar. Vanwege wettelijke taken kan niet met deze activiteit gestopt worden. De inzet op groenstructuur, natuurherstel, groenareaal en bomenareaal kan worden afgeschaald. Het hier om minder investeringen in bestaande groenstructuur, natuurherstel en vergroening van de stad.

Beleidskeuze 36: Bezuinigen op sportbeleid en activering Programma (2025)

Doel (2025)

1

1.1.2

Beïnvloedbaar budget Uitgaven

Inkomsten

N.t.b. (meerdere posten) Beleidskeuze

-

Keuze 1: De ondersteuning aan sportorganisaties afschalen. Keuze 2: De inzet op het in beweging krijgen van inwoners in het algemeen en specifieke doelgroepen in het bijzonder afschalen.

Mogelijke besparing

N.t.b.

Toelichting: Het stimuleren van sportdeelname, ondersteunen van verenigingen en het ontwikkelen van accommodatiebeleid. Betreft voornamelijk subsidies t.b.v. inzet 4 combifunctionarissen en sportverenigingsondersteuning. Activiteit Sportbeleid en activering is beïnvloedbaar. Er is geen wettelijke taak voor de gemeente.

Beleidskeuze 37: Bezuinigen op sportaccommodaties Programma (2025)

Doel (2025)

1

1.1.2

Beïnvloedbaar budget Uitgaven € 7.907.304

4

Inkomsten € 1.373.426

Gemeenten kunnen een beroep doen om de Brede regeling combinatiefuncties (BRC) van de brede SPUK.

27

Beleidskeuze

Keuze 1: De programmering en/of continuïteit van de dienstverlening afschalen (bijvoorbeeld via openingstijden, inroosteren van leszwemmen etc.). Keuze 2: Het aantal sporthallen, zwembaden en sportvelden dat de gemeente onderhoudt, beheert en exploiteert afschalen. Keuze 3 (baten): De hoogte van de tarieven voor het gebruik van zwembaden, sporthallen en velden verhogen.

Mogelijke besparing

N.t.b.

Toelichting: Het onderhouden van zwembaden, sporthallen en sportvelden, zodat gebruikers op een veilige en hygiënische wijze en tegen een betaalbare vergoeding kunnen sporten. Activiteit Sportaccommodaties is beïnvloedbaar. Er is geen wettelijke taak voor de gemeente.

Beleidskeuze 38: Bezuinigen op economische ontwikkeling en structuurversterking Programma (2025)

Doel (2025)

5

5.1.1, 5.1.2 en deels 5.2.1

Beïnvloedbaar budget Uitgaven

Inkomsten

€ 3.534.869 Beleidskeuze

€ 332.171

Keuze 1: Het afschalen van inzet op bedrijvigheid en banen in kansrijke sectoren en clusters. Keuze 2: Het afschalen van de inzet om startende en groeiende bedrijven te ondersteunen.

Mogelijke besparing

N.t.b.

Toelichting: Het stimuleren van economische ontwikkeling en structuurversterking richt zich op kansrijke clusters en sectoren door het verlenen van subsidie, het onderhouden van contacten met bedrijven en kennisinstellingen, het ondersteunen van businessevents, publiek-private samenwerking en het aanbieden van programma’s die bedrijven helpen in hun groeiambities (zoals het vinden van financiering, talent en passende huisvesting). Deze activiteit is beïnvloedbaar. Er is geen wettelijke taak voor de gemeente.

Beleidskeuze 39: Bezuinigen op huisvesting, werkmilieus, bedrijventerreinen en Regionale bedrijfschappen Programma (2025)

Doel (2025)

5

5.1.1, 5.1.2 en deels 5.2.1