Rapport - Energie in Genne Holten Haerst De Ruiten - mei 2024 incl 50 veelgestelde vragen

Energie in Genne, Holten, Haerst, De Ruiten

26

5.2 Mogelijkheden in het gebied De kernvraag was of er in dit gebied draagvlak is om gezamenlijk te werken aan de ontwikkeling van grootschalige duurzame energieopwekking. Op basis van bovenstaande bevindingen zien wij hiervoor een aantal mogelijkheden. Deze worden hieronder samengevat.

5.2.1 Zonnevelden De beide initiatieven in het gebied hebben te maken met een veranderd overheidsbeleid. Voor het initiatief aan de Verkavelingsweg betreft dit een aanscherping van het gemeentelijk beleid ten aanzien van lokaal eigenaarschap. Voor het initiatief in de Ruiten betreft dit een verandering van het provinciaal beleid, waarbij zonnevelden op landbouwgrond niet meer worden toegestaan. Voor beide initiatieven betekent dit dat het waarschijnlijk niet door gaat, tenzij hier in een rechterlijke procedure anders over wordt besloten. De beide initiatieven voor zonnevelden in het gebied hebben geen breed draagvlak vanuit de omgeving. In beide gevallen geven de initiatiefnemers aan wel geprobeerd hebben om dat draagvlak te verkrijgen of daar nog mee bezig te zijn. Veel mensen in het gebied zijn tegen de aanleg van zonnevelden in het gebied, met als belangrijkste bezwaar dat hier landbouwgrond voor gebruikt wordt. Dit is in overeenstemming met het veranderde beleid van de provincie, waarin zonnevelden op landbouwgrond in principe niet meer toegestaan is. Dit bij elkaar opgeteld concluderen wij daarom dat een breed gedragen initiatief voor een zonneveld vanuit het gebied niet haalbaar lijkt te zijn.

5.2.2 Windturbines Op basis van bovenstaande zijn er twee initiatieven die zich zouden kunnen ontwikkelen tot een breed gedragen project voor duurzame energie. Dit zijn:

Van deze is BuurtWint het verst in de ontwikkeling. Buurtwint heeft zich in het gebied breed gepresenteerd en heeft formeel een coöperatie opgericht. Zoals beschreven in paragraaf 4.2.4 kan Buurtwint nu nog niet rekenen op een breed draagvlak. Anderzijds liggen er wel kansen om de betrokkenheid van de omgeving te vergroten, waarbij de bovengenoemde randvoorwaarden kunnen helpen.

Energie in Genne, Holten, Haerst, De Ruiten

27

Het tweede initiatief, Buurtvereniging Duurzame Projecten i.o., heeft een andere invalshoek. De initiatiefnemer zoekt vanaf het begin samenwerking met projectontwikkelaars. Er moet nog een keuze gemaakt worden met welke projectontwikkelaar de grondeigenaren verder willen gaan. Daarna wil men het plan presenteren aan de omgeving . Belangrijke vragen in dit verband zijn hoe de eigendomsverhoudingen zullen komen te liggen in relatie tot het gewenste ‘lokaal eigenaarschap’ en hoe het vergoedingenmodel er uit gaat zien in relatie tot een goede verdeling van ‘lusten en lasten’.

Daarnaast zien wij nog een andere mogelijkheid die zou kunnen doorgroeien tot een breed gedragen project voor duurzame energie. Dit is:

De coöperaties Energiek Zwartewaterland en Blauwvinger willen graag een rol spelen bij de ontwikkeling van een initiatief voor duurzame energie in het gebied, maar zij hebben (nog) geen initiatief (kunnen) presenteren Er is dan ook nog geen sprake van een initiatief in de zin dat dit komt vanuit bewoners van het gebied en/of gepresenteerd gaat worden aan bewoners van het gebied. Maar het is een realistische optie dat de coöperaties een project kunnen realiseren ‘voor en door’ bewoners van het gebied. De uitdaging waar ze voor staan is om voldoende draagvlak en leden in het gebied te werven, en om grondeigenaren daarin mee te krijgen.

De drie bovengenoemde opties zijn onderling verschillend. Het is denkbaar dat een combinatie van twee of zelfs drie van de bovenstaande opties het initiatief kan versterken. Een optie is dus:

Daarvoor is het nodig dat de partijen bereid zijn om samen te werken en dat ze elkaar kunnen vinden in goede afspraken. Daarbij zien wij dat niet iedere combinatie eenvoudig te realiseren zal zijn. Met name voor een samenwerking tussen Duursaam BuurtWint en Buurtvereniging Duurzame Projecten i.o. zullen beide partijen stappen moeten zetten. Beide partijen zijn er nu nog van overtuigd dat de andere partij het verkeerd ziet en geven aan nu niet met elkaar te kunnen samenwerken. Daarnaast is de bereidheid om de mogelijkheden hiervoor opnieuw samen te verkennen momenteel niet aanwezig. Een mogelijke samenwerking tussen Duursaam BuurtWint en de beide coöperaties is denkbaar, maar verkennende gesprekken hierover moeten nog plaatsvinden. BuurtWint houdt hiervoor de boot nog af, omdat ze zich nog niet willen committeren aan samenwerking met een bepaalde partij. Zij willen dit eerst afstemmen met de leden. Een mogelijke samenwerking tussen Buurtvereniging Duurzame Projecten i.o. en één van de beide coöperaties is denkbaar, maar lijkt niet eenvoudig. Men kent elkaar daarvoor nu onvoldoende. Het zal tijd en inspanningen vragen om elkaar te leren kennen.

Energie in Genne, Holten, Haerst, De Ruiten

28

5.3 Aanbevelingen In de voorgaande paragrafen zijn een aantal randvoorwaarden en een aantal mogelijkheden beschreven, om te komen tot een project voor windenergie, met lokaal eigenaarschap en voldoende draagvlak. Op basis van onze bevindingen, zoals in dit rapport beschreven, is het duidelijk dat met name op het gebied van draagvlak er nog een weg te gaan is, voor elk van de mogelijke initiatieven. Een aantal van onze aanbevelingen is erop gericht om dit draagvlak te vergroten. Daarnaast doen we enkele aanbevelingen die erop zijn gericht om het initiatief zelf te versterken. Aanbevelingen aan de gemeenten en de provincie

Energie in Genne, Holten, Haerst, De Ruiten

29

Aanbevelingen aan de initiatiefnemers voor wind

Energie in Genne, Holten, Haerst, De Ruiten

30

5.4 Tot slot Wij hebben gemerkt dat de mogelijke komst van windturbines en/of zonnevelden een grote invloed heeft op dit gebied. Ook in een bredere context komt er veel op dit gebied af. Veel bewoners zien de bedreiging dat hun werk- en leefomgeving wordt aangetast. De uiteenlopende belangen, zorgen en meningen zetten druk op de onderlinge verhoudingen in de buurt. Het vertrouwen in de landelijke en de lokale overheid is broos. Een aantal mensen zal proberen om de komst van windturbines via een juridische procedure tegen te houden. Op dit punt is dit gebied niet uniek. Op veel plaatsen in het land ontstaan zorgen en spanningen door de mogelijke komst van windturbines en/of zonnevelden. En ook elders is er sprake van een bredere context. Tegelijkertijd is het wel van belang om hier begrip en aandacht voor te hebben. Anderzijds komen er ook positieve signalen uit de buurt. Sommige bewoners zien kansen en tonen initiatief om samen iets goeds te realiseren. Behalve de uitgesproken opvattingen, was er in veel gesprekken ook ruimte voor nuance, begrip en verbinding met andere mensen. Hierin ligt de kans om draagvlak en betrokkenheid te vergroten en om de verhoudingen in de buurt enigszins te herstellen. In de vele gesprekken die wij met bewoners hadden, hebben zij hun belangen, zorgen en meningen met ons gedeeld.

Wij willen hun danken voor het vertrouwen dat zij hierin in ons gesteld hebben. De gemeenten hebben geïnvesteerd in een gebiedsproces. Wij hebben geprobeerd hier open en onafhankelijk invulling aan gegeven. Vanuit deze onafhankelijke rol, neutrale rol hebben wij zuivere informatie boven tafel kunnen krijgen. Verdere uitwerking van de scenario’s in samenwerking met de inwoners van dit gebied hebben wij vanwege de dynamiek en complexiteit in dit proces niet kunnen afronden. De bestaande initiatieven willen dit zelf oppakken, en geven ook aan hiervoor voldoende kennis in huis te hebben. Wij vertrouwen erop dat onze bevindingen voor zowel de initiatiefnemers als de gemeenten bijdragen aan inzicht en handelingsperspectief voor gedragen ontwikkelingen ten aanzien van de grootschalige opwek van energie in het gebied.

Energie in Genne, Holten, Haerst, De Ruiten

31

6 BIJLAGE: LIJST MET ORGANISATIES In dit project is gesproken met diverse organisaties die betrokken zijn bij de ontwikkelingen in het gebied. • • • • • • • • • • • • •

Berkum Energieneutraal Eendenkooi Haasjes Energiek Zwartewaterland en Blauwvinger Energie European Energy LEIS Provincie Overijssel Staatsbosbeheer Statkraft / Antea Group Streekvereniging De Marsen Ventolines Waterschap Drents-Overijsselse Delta Gemeente Zwartewaterland Gemeente Zwolle

Energie in Genne, Holten, Haerst, De Ruiten

32

7 BIJLAGE: VEELGESTELDE VRAGEN EN ANTWOORDEN

Energie in Genne, Holten, Haerst, De Ruiten

33

50 vragen & antwoorden Over zon, wind, proces en initiatieven

Check ook www.platformparticipatie.nl/windturbinesleefomgeving

Staat uw vraag hier niet bij? Mail dan naar duurzaam@zwartewaterland.nl of energietransitie@zwolle.nl