Document · PDF

jaarverantwoording inclusief controleverklaring 2025

Raadsvergadering 18 juni 2026, gemeente ZwartewaterlandBij agendapunt: Jaarrekening 202534.128 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 3 van 4

Jaarverantwoording 2025

In 2025 hebben we energiecoaches voor advies en klussers voor het aanbrengen van energiebesparende maatregelen bij particulieren (huurders en woningeigenaren) gefaciliteerd. Met als resultaat:  62 energiecoachgesprekken.  30 klusbezoeken.  219 energiezuinige wit goederen verstrekt via de witgoedregeling. Ook hebben we via de energieadviseur adviezen verleend voor het nemen van grote energiebesparende maatregelen aan de schil van een woning. Daarnaast zijn er vele subsidies via verschillende regelingen verstrekt.  82 Energieadviesgesprekken.  118 uitgekeerde subsidies voor woningisolatie. In 2025 hebben er ook weer twee edities van Energie On Tour plaatsgevonden. Tijdens Energie On Tour zijn medewerkers van de gemeente langs de deuren geweest om met inwoners te praten over het verduurzamen van de woning. Aan de hand van deze activiteiten krijgen we steeds beter grip op de werkelijke staat van de woningvoorraad enerzijds en kunnen inwoners sneller gebruik maken van subsidies en dienstverlening anderzijds. Energie on tour heeft in 2025 landelijke erkenning gekregen door de hoofdprijs in de categorie ‘Energie en Klimaat’ te winnen in de landelijk competitie Gemeentedelers. Deze competitie wordt georganiseerd door de VNG om inspirerende initiatieven op te halen vanuit de uitvoeringspraktijk en deze meer aandacht te geven. 2.

Samen passen we ons aan op het veranderende klimaat We geven uitvoering aan ons vastgestelde Groenbeleid- en beheerplan, de bouwsteen Klimaatadaptatie en de bijbehorende uitvoeringsagenda’s. Nieuwe ontwikkelingen richten we klimaat-robuust in. We hebben uitvoering gegeven aan ons vastgestelde Groenbeleids- en beheerplan. In 2025 is een start gemaakt met de actualisatie van het groenbeheerplan. In 2025 is ook verkend hoe klimaatadaptatie opgenomen kan worden in het Water- en Rioleringsplan (WRP), zodat we onze water en klimaattaken integraler kunnen oppakken. We stimuleren ondernemers en inwoners om bij te dragen aan klimaatadaptatie (bijvoorbeeld door hemelwater af te koppelen en verstening tegen te gaan door het gebruik van minder verharding en meer groen). In 2025 is gestart met een stimuleringsregeling waarbij inwoners en bedrijven subsidie kunnen krijgen voor klimaatadaptieve maatregelen. Denk hierbij aan het planten van bomen, het aanleggen van een infiltratievoorziening of het ontstenen van tuinen of bedrijfsterreinen. Via ons nieuwe gemeentelijke rioleringsplan (GRP) maken we ons rioleringssysteem meer klimaatbestendig. Bij rioleringsprojecten kijken we hoe we wateroverlast kunnen voorkomen en spelen zo in op heftige buien. Ons huidige GRP loopt nog tot en met 2026.

In 2025 is een verkenning gedaan naar het opstellen van een nieuw GRP waar water en klimaat breder in terug komt. Daarom noemen we dit straks een Water- en Rioleringsplan (WRP). In 2026 zal het WRP verder uitgewerkt worden. In het samenwerkingsverband RIVUS werken we aan de hand van het nieuwe Bestuursakkoord en het Regionale uitvoeringsprogramma aan de bovenlokale opgave op het gebied van water en klimaat. In 2025 is het bestuursakkoord van het samenwerkingsverband RIVUS geëvalueerd. Aan de hand van deze evaluatie zijn er nieuwe prioriteiten gesteld voor de resterende periode. Het bestuursakkoord loopt tot en met 2027. Daarnaast hebben we met het regionale uitvoeringsprogramma verder gewerkt aan de bovenlokale opgave op het gebied van water en klimaat

Jaarverantwoording 2025

Indicatoren Omschrijving indicator

Eenheid

Jaar

Indicator

Verplicht

Hernieuwbare elektriciteit

2023

16,2

Omvang huishoudelijk restafval kg/inwoner

2024

Realisatie RES bod

aantal GWh

2024

16,2

Nee

Energie advies gesprekken

aantal

2025

144

Nee

Verleende subsidies voor het verduurzamen van woningen (DEFG-labels)

aantal

2025

118

Nee

Rekening

Afwijking

Wat heeft het gekost (€ x1.000)

06 Duurzaam&toekomstbestendig

Rekening

Primaire Begroting begroting

2024

2025

Lasten

Baten

102

100

102

Lasten

-14

Baten

Lasten

2.019

2.026

2.027

1.997

Baten

476

471

364

345

-19

Lasten

1.218

765

3.654

2.680

975

Baten

645

1.683

979

-704

Saldo

2.014

2.220

3.534

3.251

283

Toevoegingen aan reserve

182

-182

Onttrekkingen aan reserve

668

190

-477

1.934

2.220

2.866

3.243

-376

Treasury

Samenkracht en burgerparticip.

Afval

Milieubeheer

Resultaat na bestemming

Afval In 2025 zijn er middelen beschikbaar gesteld voor het opstellen van beleid voor circulariteit. Eind 2025 heeft het college ingestemd met een projectplan voor het opstellen van een nota van uitgangspunten en beleidsnota circulariteit. We stellen de raad voor om het restantbudget via resultaatbestemming over te hevelen naar 2026. De lasten en baten van afvalinzameling betreffen een zogenaamde 'gesloten huishouding'. Deze wordt in de paragraaf lokale heffingen nader toegelicht.

Jaarverantwoording 2025

Voordeel 21.000

Voordeel 0

7. Onderhoud op orde veilige wijken en buurten Wat willen we bereiken Het is belangrijk dat inwoners zich veilig en prettig voelen in hun wijk of buurt. Mensen hechten veel waarde aan de kwaliteit van hun woon- en leefomgeving. De inrichting van de publieke ruimte, het toezicht hierop en het onderhoud krijgen in onze gemeente dan ook veel aandacht. Als het gaat om de kwaliteit van de openbare ruimte hebben we in de afgelopen jaren belangrijke stappen gezet. Het beheer en onderhoud is op orde en onze kernen hebben een goede uitstraling. Dit willen we vasthouden in de komende periode. Onze buitenruimte richten we zo in dat er sprake is van voldoende groen, met aandacht voor het veranderende klimaat. Inwoners en bezoekers voelen zich uitgenodigd om er in te verblijven en elkaar te ontmoeten. Door vaker het buurtperspectief als uitgangspunt te nemen, kunnen we uitvoeringsmaatregelen in de leefomgeving combineren. De samenleving speelt een belangrijke rol in de ervaren kwaliteit van de leefomgeving en het gevoel van veiligheid. We werken op dit vlak dan ook veel samen met inwoners, partnerorganisaties en ondernemers. Onze openbare ruimte richten we zo veilig mogelijk in. Door middel van preventie voorkomen we zoveel mogelijk dat handhaving nodig is. Wanneer er sprake is van overlast of criminaliteit, wordt deze aangepakt.

We stellen ons te weer tegen elke vorm van geweld, uitbuiting en ondermijning. Hiervoor slaan we ook in regionaal verband de handen ineen.

Wat is onze agenda 1. Ons onderhoud is op orde We onderhouden onze kapitaalgoederen zoals wegen, fiets- en voetpaden, bruggen, oeverconstructies en begraafplaatsen op de afgesproken onderhoudsniveaus. Het integrale uitvoeringsprogramma werken & projecten is vastgesteld. In het uitvoeringsprogramma van 2026 is daarbij teruggeblikt op de projecten van 2025. Het onderhoud aan de dijkweg Cellemuiden blijven we voortzetten. Of het waterschap daadwerkelijk een reconstructie van de dijk gaat uitvoeren, waarbij de weg ook wordt vervangen is inmiddels niet meer zeker. Eerst gaat er meer onderzoek plaatsvinden, eind 2027 moet er meer duidelijkheid komen welke maatregelen het waterschap aan de dijk gaat nemen. Op dat moment kunnen we als gemeente ook besluiten of we de reconstructie van de weg zelfstandig uitvoeren los van maatregelen door het waterschap of dat deze in de werkzaamheden van het waterschap past. De werkzaamheden aan de Verkavelingsweg zijn grotendeels afgerond, naar verwachting worden de laatste punten in de 1e helft van 2026 afgerond. Daarnaast is de eerste fase van de werkzaamheden in de Nieuwesluis in Zwartsluis afgerond. Fase twee en drie zijn in voorbereiding. Ook is er onderhoud aan bruggen en oeverbeschermingen uitgevoerd aan de hand van het MJOP.

Onze gemeentelijke begraafplaatsen worden beheerd en onderhouden conform het vastgestelde beheerniveau B volgens de CROW-normen. In 2025 is een analyse uitgevoerd naar de huidige capaciteit en de toekomstverwachting op het gebied van begraven binnen onze gemeente. De resultaten van dit onderzoek bieden een onderbouwde basis voor de te nemen keuzes ten aanzien van beheer, uitbreiding, herinrichting en financiële planning. We geven uitvoering aan het buitenruimteplan, gericht op bewegen, ontmoeten, sporten en spelen.

Jaarverantwoording 2025

In 2025 is het nieuwe Beheerplan spelen 2026-2030 vastgesteld. Dit beheerplan geeft uitvoering aan het Buitenruimteplan Bewegen, Ontmoeten, Spelen en Sporten (BOSS). Onze ambities zijn onder andere om in te zetten op de vernieuwing en modernisering van het areaal, op het instellen van een hoofd- en nevenstructuur in de sport- en speelvoorzieningen, en om de oude rubberen valtegels uit te faseren. We hebben dit onder andere gedaan door inwoners te betrekken bij de invulling van de voorzieningen in hun buurt.

We maken de slag naar een meerjarige onderhoudsprogrammering. Dit maakt het gemakkelijker om verschillende opgaven in de uitvoering te combineren, bijvoorbeeld wegonderhoud met verkeersveiligheid, leefbaarheid en / of energietransitie. In 2025 is er begonnen met een vernieuwde opzet voor het Uitvoeringsprogramma Werken & Projecten. Dit willen we de komende jaren door ontwikkelen zodat de integrale aanpak van werken in de buitenruimte verder kunnen verbeteren. We hebben het boombeheerplan uitgevoerd, dit houdt in dat de bomen zijn gecontroleerd op veiligheid en dat er gesnoeid is conform snoeiplanning. In 2025 hebben we extra bomen geplant in Genemuiden, in het kader van de 1.000 bomen ambitie. In 2025 is er daarnaast een start gemaakt met de actualisatie van het groenbeheerplan, en het opstellen van een uitvoeringsplan voor de renovatie van de groenvakken. In 2025 is daarnaast het meerjarenonderhoudsplan wegen geactualiseerd. Hierbij hebben we extra aandacht besteed aan industriewegen en het buitengebied vanwege de zware voertuigen die daar overheen rijden. Ook zijn de beheerplannen voor BOSS, openbare verlichting en ook het tractieplan voor de voertuigen van de buitendienst geactualiseerd. 2.

Onze wijken en buurten zijn veilig We zetten in op het behoud van wijkagenten en voldoende toezicht en handhaving, waarbij de aandacht evenwichtig verdeeld wordt over de kernen, het buitengebied en de bedrijventerreinen. • We hebben uitvoering gegeven aan het Toezicht & Handhavingsplan • In oktober is de raad in aanwezigheid van de politie bijgepraat over veiligheid. Daarbij is inzicht gegeven in de capaciteit en de samenwerking met de gemeente (Boa's en toezichthouders). • Samen met de politie is ingezet op een doorontwikkeling van het tweesporenbeleid. Dit houdt in dat we bij overtredingen kijken of naast strafrechtelijk afdoening, ook een bestuursrechtelijk aanpak kan worden toegepast. • Met de uitrol van buurtbemiddeling hebben we de wijkagenten ontzorgd. We investeren in een goede relatie tussen de politie, inwoners en ondernemers en het verhogen van de bereidheid tot aangifte. We betrekken inwoners bij de veiligheid van hun wijk. • We hebben een meldkaart ontworpen en verspreid onder de inwoners tijdens diverse bijeenkomsten en veiligheidsacties. • We hebben een doorontwikkeling gemaakt op het gebied van de samenwerking tussen gemeente, politie en beheerders Whatsappbuurtpreventie. We stellen een plan van aanpak op naar aanleiding van de risico’s die voor onze gemeente naar voren zijn gekomen uit het Ondermijningsbeeld en de internationale ontwikkelingen.

De aanbevelingen voeren we uit. • We hebben de ‘week van de ondermijning’ georganiseerd. Hiermee is binnen de eigen organisatie uitvoerig aandacht besteed aan het thema ondermijnende criminaliteit en de verschillende fenomenen. • In opdracht van de ondernemerskring Hasselt en onder leiding van het Platform Veilig Ondernemen is op het bedrijventerrein een schouw uitgevoerd naar de leefbaarheid en veiligheid.

Indicatoren Omschrijving indicator

Jaarverantwoording 2025

Eenheid

Jaar

Indicator

Verplicht

Diefstallen uit woning

2024

0,6

2024

1,9

2024

1,1

Verwijzingen Halt

aantal per 1.000 inwoners aantal per 1.000 inwoners aantal per 1.000 inwoners aantal per 1.000 jongeren

2024

Aantal bomen per inwoner

aantal

2025

0,33

Nee

Minimaal openbaar groen per woning in nieuwe wijken

m²

2025

75 m²

Nee

Geweldmisdrijven Winkeldiefstallen

Met betrekking tot het aantal bomen per inwoner heeft uw raad in de begroting vanaf 2024 budget beschikbaar gesteld voor het zgn. 1000 bomenplan als onderdeel van het groen beheer- en onderhoudsplan. De komende jaren wordt de aanplant van extra bomen gerealiseerd, waardoor het aantal bomen per inwoner ook gestaag zal toenemen. Voor wat betreft het openbaar groen per woning in nieuwe wijken wordt als uitgangspunt ongeveer 75m² gehanteerd bij de ontwikkeling van nieuwe woningen. Daarnaast proberen we in bestaande wijken zoveel als redelijkerwijs mogelijk en haalbaar is, te vergroenen.

Wat heeft het gekost (€ x1.000)

07 Onderh.op orde&veilige wijk

Rekening

Primaire Begroting begroting

Rekening

Afwijking

2024

2025

Lasten

196

238

339

292

Baten

Lasten

1.816

1.978

1.966

Baten

-5

Lasten

1.243

878

890

895

-5

Baten

Lasten

3.770

3.851

3.989

4.102

-113

Baten

187

314

292

Lasten

146

-5

Baten

179

120

151

Lasten

300

393

400

379

Baten

213

173

207

Lasten

Baten

111

Beheer ov. gebouwen en gronden

Crisisbeheersing en brandweer

Openbare orde en veiligheid

Verkeer en vervoer

Recreatieve havens

Econom. havens en waterwegen

Economische ontwikkeling

Jaarverantwoording 2025

Bedrijfsloket en bedr.regeling Lasten

Baten

Lasten

571

675

606

562

Baten

215

191

206

221

Lasten

2.154

1.988

2.024

2.013

Baten

Lasten

579

479

481

504

-23

Baten

392

357

362

363

Lasten

2.932

2.886

2.907

3.216

-310

Baten

147

Lasten

482

441

443

392

Baten

Lasten

563

781

717

618

Baten

339

276

365

370

Saldo

12.925

13.487

13.564

13.189

375

Toevoegingen aan reserve

792

460

560

1.198

-638

Onttrekkingen aan reserve

1.194

516

734

947

212

Resultaat na bestemming

12.522

13.431

13.390

13.441

-50

Sportaccommodaties

Openbaar groen en opl recr.

Samenkracht en burgerparticip.

Riolering

Begraafplaatsen en crematoria

Wonen en bouwen

Verkeer en vervoer Op gladheidsbestrijding is per saldo een incidenteel voordeel ontstaan van € 28.000 ten opzichte van de begroting. Dit wordt veroorzaakt doordat in 2025 minder kosten zijn gemaakt voor gladheidsbestrijding dan in de begroting is opgenomen. De hevige sneeuwval deze winter met grote inzet van de buitendienst heeft natuurlijk pas in januari 2026 tot inzet en kosten geleid. Dat effect zien we derhalve niet terug in deze jaarrekening 2025, maar komt aan de orde bij de Zomernota 2026. Op het onderhoudsbudget voor civieltechnische kunstwerken (o.a. bruggen) is in 2025 een incidenteel voordeel ontstaan van € 60.000 dat hoofdzakelijk wordt veroorzaakt doordat er minder onderhoudskosten zijn uitgegeven dan begroot. Dit wordt veroorzaakt doordat een aantal opdrachten die wel in 2025 zijn verstrekt door aannemers nog niet in hun planning konden worden opgenomen. Voorbeelden hiervan zijn het aanbrengen van slijtlagen op bruggetjes en het herstellen van de betonnen wand in het tunneltje bij SC Genemuiden. De uitvoering van die werkzaamheden schuift derhalve door naar 2026. Jaarverantwoording 2025

Voordeel 28.000

Voordeel 60.000

Op het budget voor openbare verlichting is in 2025 een voordeel ontstaan van € 98.000. Dit wordt voor € 54.000 veroorzaakt doordat de werkelijke energiekosten lager zijn dan begroot. Voor een deel wordt dit veroorzaakt door voortdurend dalen van energieverbruik vanwege de verduurzaming van de openbare verlichting, anderzijds speelt de ontwikkeling van de werkelijke tarieven voor energie een rol en die fluctueren nog steeds aanzienlijk. Het is daarom lastig om precies te bepalen welk deel van dit voordeel structureel is en welk deel incidenteel. Wanneer wij de raad een rapportage in de P&C cyclus aanbieden, herijken wij de totale raming van energiekosten in de begroting om een zo goed mogelijke voorspelling te doen van de werkelijke energiekosten in het desbetreffende begrotingsjaar. De overige € 43.000 voordeel ontstaat doordat incidenteel minder (onderhouds)kosten zijn gemaakt dan is begroot. Voor het budget openbare verlichting geldt dat er ook in het onderhoudsbudget ruimte is/moet zijn voor incidentele bijplaatsingen van openbare verlichting (bijvoorbeeld bij werkzaamheden), verplaatsingen, verwijderingen of vervangingen. Dat komt in het ene jaar gewoon vaker voor dan het andere, terwijl het budget gebaseerd is op gemiddelde jaarlijkse kosten.

Voordeel 97.000

Recreatieve havens Op het budget voor recreatieve havens is een incidenteel voordeel ontstaan van € 26.000. Dit wordt veroorzaakt doordat meer havengelden zijn ontvangen dan is begroot.

Voordeel 26.000

Econom. havens en waterwegen Op het budget voor economische havens is incidenteel een voordeel ontstaan van € 40.000. Dit wordt veroorzaakt doordat meer inkomsten zijn ontvangen dan is begroot aan havengelden en aan vergoedingen voor het gebruik van electriciteitskasten door de beroepsvaart.

Voordeel 40.000

Economische ontwikkeling Volgens de verordening ondergrondse infrastructuur zijn bijvoorbeeld bedrijven die glasvezel aanleggen leges verschuldigd voor de instemmingsbesluiten die daarvoor worden verstrekt. In 2025 zijn meer inkomsten ontvangen dan begroot waardoor een incidenteel voordeel van €78.000 is ontstaan.

Voordeel 78.000

Riolering Voor de baten en lasten van riolering en analyse van de realisatie in 2025 t.o.v. de begroting verwijzen wij naar de toelichting op dit onderdeel in de paragraaf lokale heffingen in deze Jaarverantwoording.

Voordeel 0

Begraafplaatsen en crematoria Op het budget voor begraafplaatsen is een incidenteel voordeel ontstaan van € 40.000 dat hoofdzakelijk wordt veroorzaakt doordat meer leges voor begraven zijn ontvangen dan is begroot.

Jaarverantwoording 2025

Voordeel 40.000

8. Transparante en toegankelijke dienstverlening Wat willen we bereiken Als gemeente zijn we goed bereikbaar voor onze inwoners, organisaties en ondernemers. Onze dienstverlening is servicegericht en toegankelijk. We houden rekening met inwoners die niet of minder digitaal vaardig zijn. De informatie die we geven is actueel en transparant. We gaan zorgvuldig om met persoonsgegevens en minimaliseren het risico van verkeerd gebruik. Dit gebeurt onder andere door de beveiliging van onze gegevens en het bestrijden van digitale dreigingen en aanvallen. We spannen ons in voor vlotte afhandeltijden. Brieven en mails worden binnen de daarvoor geldende termijn beantwoord.

Wat is onze agenda 1. Onze dienstverlening is professioneel, laagdrempelig en veilig ingericht We communiceren eenduidige, herkenbare en begrijpelijke informatie, met behulp van toegankelijke (digitale) middelen beschikbaar gemaakt. De visie op dienstverlening is onder Programma Organisatie ontwikkeling onderverdeeld in een 7-tal aandachtsgebieden, waar communicatie-uitingen één van is. Hieronder zijn inspanningen geleverd op bijvoorbeeld schrijfskills, mediaberichten, een schrijfwijzer en vereenvoudigde schrijfstijl van brieven. De gemeentelijke website is vernieuwd op het gebied van indeling (in informatiecategorieën), zoekfunctie, vindbaarheid, digitale toegankelijkheid en veiligheid. De projectleider van vernieuwing website heeft haar project afgesloten met een advies ten aanzien van algemeen redactioneel beheer. Besluitvorming naar aanleiding van dat advies moet nog plaatsvinden. We richten ons op een meer procesmatige inrichting van onze werkwijze. We hebben hierbij aandacht voor het slim en zorgvuldig gebruiken van gegevens (met inachtneming van de AVG). Voor het behandelen van complexe casuïstiek en het zorgen voor de communicatie met inwoners en ondernemers, is een vast regisseur geworven. Verbeteren van onze dienstverlening is onderdeel van Programma Organisatie ontwikkeling. De 10 gouden regels van dienstverlening zijn geïntroduceerd.

En met de introductie van het nieuwe zaaksysteem is een nieuwe sjablonengenerator geïmplementeerd ten behoeve van uniforme brieven en berichtgevingen. Om de compliance aan regelgeving op het gebied van informatiebeveiliging en privacybescherming te vergroten, is een professionaliseringsslag in bewustzijn gemaakt met de implementatie van een iBewustwordingsprogramma. Het programma draait, de medewerkers krijgen op wekelijkse basis vragen gemaild die gaan over informatieveiligheid en privacy. We besteden aandacht aan de omgang met (digitale) informatie in de organisatie. Via de Academy kunnen de medewerkers trainingen op het gebied van digitale vaardigheden volgen. Om de compliance aan regelgeving op het gebied van informatiebeveiliging en privacybescherming te vergroten, is een professionaliseringsslag in bewustzijn gemaakt met de implementatie van een iBewustwordings-programma. Het programma draait, de medewerkers krijgen op wekelijkse basis vragen gemaild die gaan over informatieveiligheid en privacy. Toegespitste trainingen op het gebied van informatiebewustzijn worden zo nodig toegevoegd aan het aanbod in de Academy. We verbeteren de digitale toegankelijkheid, onder meer met het implementeren van een aantal ingrijpende wetten op dit gebied. Dit resultaatgebied kent een continu karakter.

We volgen hierin zoveel mogelijk de adviezen van de VNG en delen in de gezamenlijke inspanningen in SSC-ONS verband. Met betrekking tot passieve openbaarmaking voldoet gemeente Zwartewaterland aan de wet. Dat geldt ook voor de eerste tranche van verplicht actief openbaar gemaakte informatie. De volgende tranches bevatten meer complexe informatiecategorieën en moeten nog in werking treden. Alle e-formulieren die in de loop van de tijd aan de website zijn gekoppeld, zijn in het project vernieuwen website in kaart gebracht. Tijdens het uitrollen van het nieuwe zaaksysteem in 2026 zal per uitvoerend team worden gekeken welke e-formulieren actueel zijn en een landingsplaats moeten krijgen in het zaaksysteem.

Jaarverantwoording 2025

We gaan door met de professionalisering van ons informatiemanagement. Twee externe business analisten onderzoeken per team (o.a.) welke applicaties er gebruikt worden, welke applicaties gegevens met elkaar uitwisselen of koppelingen hebben, en welke gegevenssets welke routes afleggen. Dit zal resulteren in een visueel applicatielandschap en een informatiestructuuroverzicht dat we in kunnen zetten om te zorgen dat applicaties het werkproces optimaal ondersteunen, en om vanuit informatievoorziening beter te kunnen voldoen aan de wensen van de organisatie, op team- en domeinniveau. Dit project is in 2025 gestart en het loopt tot halverwege 2026. Hier is een kwaliteitssysteem (IBA framework) voor geïmplementeerd. De doorontwikkeling van het systeem wordt samen opgepakt met het vergelijkbare managementsysteem voor informatiebeveiliging. Als onderdeel van Programma Organisatie ontwikkeling is een aantal herstelprojecten door ons DIV-team opgepakt. Achterstallig onderhoud in de selectie voor vernietiging of overbrenging van de semi-statische archiefcollecties in het gemeentehuis is weggewerkt.

We zorgen voor een goede inrichting van de crisisorganisatie voor informatie-beveiligingsincidenten. Het businesscontinuïteitsplan wordt nog geactualiseerd. Daarin houden we rekening met fysieke en digitale beveiligingsonderwerpen. Ten aanzien van laatstgenoemde gaan we in 2026 met SSC Ons gezamenlijk de crisisplannen testen.

Indicatoren Omschrijving indicator

Eenheid

Jaar

Indicator

Verplicht

Rekening

Afwijking

Wat heeft het gekost (€ x1.000)

08 Transparant & toegankelijk

Rekening

Primaire Begroting begroting

2024

2025

Lasten

1.092

1.142

1.411

1.226

186

Baten

480

468

501

Lasten

Baten

-41

Lasten

129

125

120

170

-51

Baten

Lasten

Baten

-2

Saldo

780

832

1.138

961

178

Toevoegingen aan reserve

-21

Onttrekkingen aan reserve

-47

Resultaat na bestemming

780

832

1.048

939

110

Burgerzaken

Arbeidsparticipatie

Ruimtelijke ordening

Wonen en bouwen

Jaarverantwoording 2025

Burgerzaken Het KCC is ondergebracht bij de gemeente Steenwijkerland. Jaarlijks betalen wij hiervoor een bijdrage in de kosten. Na aftrek van de werkelijke bijdrage aan Steenwijkerland valt € 40.000 van het budget voor 2025 vrij. Daarnaast heeft zich in 2025 een eenmalig financieel voordeel voorgedaan. De factuur voor het antwoordportaal van het KCC (€ 33.000) is wel in 2025 ontvangen, maar na correctie ten laste van 2026 gebracht. Dit is conform de periode waarop de factuur betrekking heeft (november 2025 t/m oktober 2026), waarvan het grootste deel in 2026 valt. Hierdoor is in 2025 een eenmalig voordeel ontstaan.

Voordeel 77.000

Ruimtelijke ordening In 2025 hebben we onze beheersoftware voor de Basisregistratie Grootschalige Topografie (BGT) en GIS vervangen door duurzamere pakketten, wat tijdelijk dubbele kosten met zich meebrengt. We werken met VGI voor het detecteren van veranderingen in de fysieke buitenruimte van Zwartewaterland en Staphorst, waarbij vanaf 2025 ook mutatiedetectie voor BAG-WOZ wordt uitgevoerd om administratietijd te besparen. Daarnaast hebben we in 2025 zelf een ETL-tool (FME) aangeschaft, omdat een van de gebruikte pakketten in 2026 stopt met het ondersteunen van de geïntegreerde ETL, wat essentieel is voor het koppelen en verwerken van verschillende databases en informatiesets.

Jaarverantwoording 2025

Nadeel -50.000

9. Werken volgens de bedoeling van de Omgevingswet Wat willen we bereiken De Omgevingswet geeft ons meer ruimte om samen met inwoners en ondernemers lokaal beleid te ontwikkelen ten aanzien van de gewenste inrichting van de leefomgeving. Verschillende opgaven die spelen kunnen we door de komst van deze wet beter in hun onderlinge samenhang beoordelen. Om op deze wijze tot kern- of gebiedsgerichte afwegingen en keuzes te komen. Vroegtijdig samenwerken met de omgeving is een uitnodiging die in de wet besloten ligt: onze inwoners, ondernemers en belangenorganisaties kunnen inbreng hebben bij de totstandkoming van de omgevingsvisie, het omgevingsplan en grote projecten. Hiermee hopen we de kwaliteit van de besluitvorming te vergroten. Initiatiefnemers krijgen meer verantwoordelijkheid om draagvlak te verwerven voor nieuwe ontwikkelingen. Met de aanvraag van vergunningen streven we op onze beurt een snellere besluitvorming na. De komende periode passen we de gemeentelijke dienstverlening en onze werkprocessen aan. Dit geldt ook voor onze informatievoorziening. We sluiten aan op het landelijke digitale stelsel DSO. Dit wordt het centrale loket waar inwoners en ondernemers informatie vinden over de mogelijkheden die er zijn voor ontwikkelingen en de regels die gelden voor verschillende gebieden. Ook dienen initiatiefnemers hier hun aanvragen voor vergunningen en meldingen in.

Ons streven is om op de landelijke invoeringsdatum van de Omgevingswet te voldoen aan de wettelijke minimumeisen die daaraan worden gesteld. Daarnaast hebben we het voornemen het tijdelijk omgevingsplan ruim voor de wettelijke deadline van 2030 om te zetten naar een volwaardig en integraal omgevingsplan.

Wat is onze agenda 1. We voldoen aan de eisen van de Omgevingswet We actualiseren onze omgevingsvisie en nemen hierin de ‘bouwsteen Wonen’, de zoekgebieden voor zon- en windenergie en de ‘visie op het buitengebied’ op. De beleidsluwe Omgevingsvisie is opgesteld en is gereed om vastgesteld te worden. Voor de bouwsteen ontwikkellocaties is de notitie reikwijdte en detailniveau opgesteld, die ter vaststelling aan de raad is aangeboden. Daarna kan de procedure vervolgd worden. We werken toe naar één integraal gebiedsdekkend omgevingsplan. We starten met een beleid-neutrale omzetting. Daarna volgt in fasen de omzetting naar het definitieve omgevingsplan. In 2025 is de gemeenteraad tijdens een informatiebijeenkomst geïnformeerd over vertraging van de eerste fase van het Omgevingsplan. Het bouwen van het gemeentedekkende Omgevingsplan is zeer complex en er is meer tijd nodig voor het verfijnen van de systematiek en het minimaliseren van fouten in de planregeling. De verwachting is dat het plan in 2026 gereed is voor vaststelling.

Indicatoren Omschrijving indicator

Eenheid

"Standaard" vergunningen Percentage binnen een termijn van 8 weken afgerond "Complexe" Percentage vergunningsaanvragen met advies met instemming binnen een termijn van 14 weken afgerond

Jaar

Indicator

Verplicht

2025

82%

Nee

2025

78%

Nee

Wat heeft het gekost Jaarverantwoording 2025

(€ x1.000)

09 Werken volgens Omgevingswet

Rekening

Primaire Begroting begroting

Rekening

Afwijking

2024

2025

Lasten

1.140

1.207

1.364

653

711

Baten

Lasten

1.780

1.478

1.944

1.777

167

Baten

882

1.058

908

1.701

794

Saldo

1.999

1.622

2.395

702

1.694

Toevoegingen aan reserve

173

-173

Onttrekkingen aan reserve

523

1.139

498

-641

Resultaat na bestemming

1.476

1.622

1.256

376

880

Ruimtelijke ordening

Wonen en bouwen

Wonen en bouwen Omgevingsdienst: uit de eindafrekening van 2025 bleek dat de gemeente ca. 1.000 uren meer had afgenomen dan gepland. Dit leidt tot een nadeel van € 53.000. De extra uren worden enerzijdse veroorzaakt door complexere vergunningsverleningstrajecten en meer adviesvragen vanuit lopende ruimtelijke projecten. De tarieven voor omgevingsvergunningen worden berekend op basis van het gemiddelde van voorgaande jaren, waarbij grotere bouwprojecten een groter deel van de kosten dragen dan kleinere. In 2025 was het resultaat positief met € 504.000, ondanks dat de uitgaven € 115.000 hoger waren dan verwacht door het wegvallen van een interne verrekening. De opbrengsten waren hoger dan begroot (€ 692.000 extra), vooral door meer grote bouwprojecten dan verwacht. De inkomsten hangen sterk af van het aantal en type aanvragen, waarbij de bouwsom bij grote projecten ook invloed heeft op de leges.

Jaarverantwoording 2025

Nadeel -53.000

Voordeel 577.000

10. Financieel Vitaal Wat willen we bereiken In financieel opzicht zijn we een gezonde gemeente en willen we dit blijven. Dit is belangrijk om onze plannen in de toekomst te kunnen uitvoeren. Onze inkomsten en uitgaven zijn in balans, onze reservepositie is op orde en onze schuldenlast is afgenomen. Deze stevige financiële basis willen we de komende periode behouden. Als een goede rentmeester willen we de beschikbare middelen beheren en benutten. We bouwen daarbij voort op de bestaande ambities. Onze begroting is structureel sluitend. Onze financiën zijn transparant. We zijn duidelijk over onze inkomsten en uitgaven en we geven inzicht in de financiële mogelijkheden. De financiële risico’s zijn toegenomen. De lange termijn effecten van de Coronacrisis en de oorlog in Oekraïne zijn onbekend. De inflatie is hoog waardoor de kosten voor producten en diensten sterk stijgen. Verder is er voor gemeenten al een reeks van jaren onzekerheid omtrent de hoogte van de Algemene Uitkering van het gemeentefonds, terwijl er een aantal langjarige maatschappelijke opgaven bij zijn gekomen. Vanaf 2026 ziet ook onze gemeente de Rijksinkomsten fors teruglopen. We stellen de gemeenteraad telkens in staat de verschillende ambities, urgenties en belangen af te wegen en bij tegenvallende inkomsten prioriteiten te stellen binnen het beschikbare financiële kader.

Het ambitieniveau waarmee we uitvoering kunnen geven aan grote landelijke opgaven is mede afhankelijk van de budgetten die het rijk hiervoor ter beschikking stelt. Bij een samenloop van initiatieven uit de samenleving die ambtelijke ondersteuning vergen, maken we keuzes, zodat we onze kerntaken kunnen blijven vervullen. We respecteren waar dit kan de al gemaakte afspraken met partijen met wie we samenwerken.

Wat is onze agenda 1. We behouden onze stevige financiële basis We zijn terughoudend met belastingverhoging. In 2025 hebben we onze lijn van terughoudendheid met belastingverhoging voortgezet. De lokale heffingen bedroegen € 14,4 miljoen en vormden daarmee een stabiel en beperkt deel van de totale inkomstenstructuur. Er zijn geen substantiële verhogingen in OZB, afvalstoffenheffing of rioolheffing doorgevoerd. Hiermee is onze inzet om lastenstijging voor inwoners te beperken ook in 2025 gerealiseerd. Onze tarieven voor rioolrecht, afvalstoffenheffing en dergelijke zijn kostendekkend. In de paragraaf Lokale heffingen wordt aangegeven dat het uitgangspunt van de gemeente blijft dat tarieven kostendekkend worden vastgesteld; dit sluit aan bij de financiële beleidslijn binnen het programma Financieel Vitaal zoals opgenomen in de begroting 2025. Bij het bepalen van de tarieven voor begraafrechten houden we rekening met de betaalbaarheid voor onze inwoners. De betaalbaarheid van de begraafrechten blijft een structureel beleidsuitgangspunt van Zwartewaterland. Inwoners die moeten rondkomen van een laag inkomen ontvangen kwijtschelding van de gemeentelijke belastingen. Zwartewaterland biedt voor inwoners met een laag inkomen de mogelijkheid om kwijtschelding van gemeentelijke belastingen aan te vragen. Dit betreft doorgaans belastingen zoals afvalstoffenheffing en rioolheffing.

Wij hanteren hierbij inkomens- en vermogensgrenzen, gebaseerd op de bijstandsnorm. De inkomensgrens wordt gekoppeld aan een percentage van 110% van de bijstandsnorm. We stellen opnieuw middelen beschikbaar voor de leefbaarheidsplannen en inwonersinitiatieven.

Jaarverantwoording 2025

In 2025 heeft de gemeente Zwartewaterland opnieuw middelen beschikbaar gesteld voor leefbaarheidsplannen en inwonersinitiatieven. Dit blijkt uit de voortzetting van de campagne “Verrijk je Wijk”, waarbij inwoners ideeën kunnen indienen om hun straat, wijk of buitengebied te verbeteren. De gemeente ontving in deze periode tientallen plannen, selecteerde “gouden plannen” en stelde leefbaarheidscheques beschikbaar van € 5.000 tot € 40.000 om deze initiatieven te realiseren. [zwartewaterland.nl] Daarnaast toont het overzicht van inwonersinitiatieven dat ook in 2025 meerdere projecten zijn gestart, gepland of afgerond. Hiermee bevestigt Zwartewaterland dat zij inwonersinitiatieven actief blijft ondersteunen en structureel middelen inzet voor het versterken van de leefbaarheid in alle kernen. De ontwikkeling van de inkomsten van het Rijk volgen we nauwgezet. Indien tegenvallende inkomsten nopen tot het bijstellen van onze ambities, treden we hierover tijdig in overleg met de raad. We volgen de ontwikkeling van de Rijksinkomsten nauwgezet, aangezien de algemene uitkering met € 45,1 miljoen onze grootste inkomstenbron vormt. Eventuele afwijkingen in de bekostiging verwerken we binnen onze Planning & Control-cyclus, zodat we tijdig kunnen bijsturen. Wanneer tegenvallende Rijksinkomsten aanleiding geven om ambities aan te passen, gaan we hierover tijdig in overleg met de raad.

In onder andere VNG-verband dringen wij aan op een stabiele ontwikkeling van de inkomsten van het Rijk, passend bij onze taken en bijdragen die we leveren aan overheidsbrede opgaven. De afhankelijkheid van Zwartewaterland van Rijksinkomsten blijft groot: in 2025 bedraagt de algemene uitkering vanuit het Rijk € 45,1 miljoen en vormt daarmee de grootste inkomstenbron van de gemeente. Dit onderstreept het belang van een stabiele en voorspelbare rijksfinanciering, passend bij de gemeentelijke taken en opgaven. We zijn attent op het verkrijgen van cofinanciering als we hierdoor meer armslag krijgen bij het uitvoeren van onze lokale plannen en projecten. De gemeente organiseerde in 2025 een subsidiemarkt waar organisaties zoals de Provincie Overijssel, LEADER en Wetland Wonen aanwezig waren om inwoners, verenigingen en organisaties te informeren over beschikbare subsidies, vaak inclusief cofinanciering. Hierdoor waren middelen beschikbaar voor lokale projecten. Dit zijn projecten als duurzaamheid, vitale kernen, leefomgeving en sociale initiatieven.

Indicatoren Omschrijving indicator

Eenheid

Gemiddelde WOZ-waarde x 1.000 euro woningen Gemeentelijke woonlasten € eenpersoonshuishouden Gemeentelijke woonlasten € meerpersoonshuishouden Verhouding inkomsten Rijk t.o.v. % totale inkomsten gemeente

Jaar

Indicator

Verplicht

2025

333

2025

848

2025

933

2025

Nee

Rekening

Afwijking

Wat heeft het gekost (€ x1.000)

10 Financieel Vitaal

Rekening

Primaire Begroting begroting

2024

2025

Lasten

128

108

119

-11

Baten

Bestuur

Jaarverantwoording 2025

Resultaat rek. baten en lasten Lasten

2.586

384

Baten

Lasten

Baten

246

244

348

104

Lasten

345

578

801

-717

Baten

765

Saldo

2.737

465

363

-177

539

Toevoegingen aan reserve

2.282

1.000

1.456

-456

Onttrekkingen aan reserve

181

Resultaat na bestemming

4.838

465

1.363

1.222

141

Treasury

Overige baten en lasten

Mutaties reserves In 2024 is het saldo van het project Bodewes ten onrechte als verlies in het resultaat verwerkt. In 2025 heeft de gemeente echter alsnog een subsidie ontvangen die betrekking heeft op ditzelfde project. Omdat er in 2025 geen bijbehorende kosten meer tegenover staan, leidt deze ontvangst (€ 456.000) in 2025 tot een bate in het resultaat van dit jaar. We storten dit bedrag in de algemene reserve. In 2025 is een incidentele last van € 136.000 verantwoord die voortvloeit uit het afboeken van activa die niet langer in eigendom van de gemeente bleken te zijn. Deze afboeking is het resultaat van een uitgebreide controle van de activastaat, waarbij de registratie van materiële vaste activa is getoetst aan de feitelijke eigendomssituatie en fysieke aanwezigheid. Een deel hiervan (€ 57.000) verrekenen we met de reserve grondexploitaties omdat de verkoopopbrengst van een kavel hier destijds aan is toegevoegd.

Nadeel -456.000

Voordeel 57.000

Resultaat rek. baten en lasten Er is sprake van een incidenteel voordeel doordat zowel een positief saldo uit de decembercirculaire 2025 en het positieve saldo uit de zomernota 2025 zijn vrijgevallen. Het saldo uit de zomernota is als stelpost achter de hand gehouden voor incidentele, niet voorziene uitgaven maar is niet ingezet.

Voordeel 384.000

Treasury In 2025 is een meeropbrengst aan dividend van € 46.000 gerealiseerd uit de deelnemingen Enexis Holding N.V. en Wadinko N.V.. Deze hogere opbrengst komt voort uit recente financiële resultaten van de ondernemingen en de door hen vastgestelde dividenduitkeringen over het voorafgaande boekjaar.

Voordeel 46.000

Overige baten en lasten Ophoging voorziening verlofsparen: De voorziening verlofsparen is in het verslagjaar opgehoogd met € 434.000. Deels op basis van de toename van het saldo uren. En deels op basis van een herberekening van het tarief per uur waarmee de opgebouwde verlofsaldo’s worden gewaardeerd. Naast de reeds gehanteerde opslag voor het Individueel Keuzebudget (IKB) is voortaan ook een opslag voor werkgeverslasten (sociale lasten) toegepast. Hiermee sluiten we aan bij de feitelijke kostprijs van toekomstige opname of uitbetaling van gespaard verlof. Jaarverantwoording 2025

Nadeel -434.000

BTW en BCF suppleties: Er is sprake van een incidentele last van € 75.000 als gevolg van de afwikkeling van btw-suppleties binnen het BCF (BTW-compensatiefonds) en de BTW. Deze suppleties volgen uit een integrale fiscale controle over de jaren 2019–2022, uitgevoerd door een extern belastingadviseur. Bij de integrale controle zijn de gemeentelijke btw-posities opnieuw beoordeeld, waaronder de toepassing van het BCF, de kwalificatie van prestaties, de verdeling van btw tussen compensabel, aftrekbaar en nietaftrekbaar, en de administratieve verwerking van btw-bedragen in de financiële administratie. Daarbij zijn correcties vastgesteld die over meerdere jaren effect hebben op de af te dragen of te compenseren btw. In 2025 is een incidentele last van € 136.000 verantwoord die voortvloeit uit het afboeken van activa die niet langer in eigendom van de gemeente bleken te zijn. Deze afboeking is het resultaat van een uitgebreide controle van de activastaat, waarbij de registratie van materiële vaste activa is getoetst aan de feitelijke eigendomssituatie en fysieke aanwezigheid. Een deel hiervan (€ 57.000) verrekenen we met de reserve grondexploitaties omdat de verkoopopbrengst van een kavel hier destijds aan is toegevoegd. Een incidenteel nadeel van € 59.800 is ontstaan als gevolg van het afboeken van voorboekingen uit voorgaande jaren.

Bij het opschonen en actualiseren van de financiële administratie is geconstateerd dat een aantal openstaande voorboekingen niet langer betrekking had op bestaande verplichtingen, projecten of werkzaamheden. De betreffende posten voldeden daarmee niet langer aan de criteria voor schulden of nog te betalen lasten. In het verslagjaar is een incidenteel voordeel van € 191.000 verantwoord als gevolg van de vrijval van eerder ontvangen subsidiegelden waarvoor geen uitgaven meer zullen worden gedaan en die, conform de subsidievoorwaarden, niet hoeven te worden terugbetaald. In 2024 is het saldo van het project Bodewes ten onrechte als verlies in het resultaat verwerkt. In 2025 heeft de gemeente echter alsnog een subsidie ontvangen die betrekking heeft op ditzelfde project. Omdat er in 2025 geen bijbehorende kosten meer tegenover staan, leidt deze ontvangst (€ 456.000) in 2025 tot een bate in het resultaat van dit jaar. We storten dit bedrag in de algemene reserve. Er is een incidentele vrijval ontstaan van de stelpost prijsindexatie van € 28.000. Deze stelpost was opgenomen om eventuele loon- en prijsstijgingen binnen het jaar op te vangen op basis van een voorzichtige raming. Na afronding van de realisatie is gebleken dat de werkelijke indexaties lager uitvielen dan geraamd of in sommige onderdelen niet hoefden te worden benut.

Hierdoor valt het resterende deel van de stelpost vrij ten gunste van het resultaat. In 2024 is tegen een verleende vergunning inzake de Meente een zienswijze ingediend. De rechter heeft vastgesteld dat de gemeente in gebreke is gebleven, waarna herstel van het besluit noodzakelijk was. De daarmee samenhangende herstelkosten hadden verantwoord moeten worden onder vergunningverlening in 2024 in plaats van als te verhalen kosten in de anterieure overeenkomst. Dit wordt in 2025 gecorrigeerd, waardoor deze lasten nu ten laste van de algemene baten en lasten zijn gebracht.

Jaarverantwoording 2025

Nadeel -75.000

Nadeel -136.000

Nadeel -59.800

Voordeel 191.000

Voordeel 456.000

Voordeel 28.000

Nadeel -43.000

11. Dekkingsmiddelen Wat heeft het gekost (€ x1.000)

11 Dekkingsmiddelen

Rekening

Primaire Begroting begroting

Rekening

Afwijking

2024

2025

Lasten

322

-160

250

-410

Baten

307

267

168

Lasten

183

224

200

189

Baten

2.575

2.639

2.678

2.676

-1

Lasten

216

230

206

222

-16

Baten

3.465

3.609

3.866

3.867

Lasten

Baten

Lasten

Baten

44.781

45.064

48.025

47.800

-225

Lasten

Baten

-3

Lasten

Baten

111

107

118

Lasten

Baten

3.496

3.603

3.524

3.855

332

Lasten

Baten

2.009

2.140

2.150

Lasten

Baten

434

507

539

Saldo

-56.498

-57.149

-60.633

-60.644

Toevoegingen aan reserve

1.457

Onttrekkingen aan reserve

925

-56.568

-57.149

-60.101

-60.111

Treasury

OZB Woningen

OZB niet-woningen

Belastingen overig

Alg.uitkering + uitk.gem.fonds

Economische ontwikkeling

Economische promotie

Riolering

Afval

Begraafplaatsen en crematoria

Resultaat na bestemming

Jaarverantwoording 2025

Treasury Het rentevoordeel in 2025 wordt verklaard door enerzijds de vrijval van begrote rentelasten, omdat geplande langlopende leningen niet zijn afgesloten (door o.a. vertraging en uitstel van geplande investeringen) en anderzijds de ontvangen rente uit schatkistbankieren. Beide factoren samen leiden tot een incidenteel positief resultaat van € 239.000.

Voordeel 239.000

Alg.uitkering + uitk.gem.fonds In 2025 zijn door het Rijk de definitieve afrekeningen van de Algemene Uitkering uit het Gemeentefonds over de jaren 2023 en 2024 verwerkt. Deze afrekeningen wijken af van de voorlopige uitkeringen en leiden tot een incidenteel financieel effect van € 225.000 nadelig in het huidige verslagjaar. Een incidenteel voordeel van € 70.000 is ontstaan door de vrijval van taakmutaties uit de Algemene Uitkering (AU). Deze middelen waren in de begroting opgenomen, maar zijn in de gemeentelijke uitvoering nog niet volledig ingezet.

Jaarverantwoording 2025

Nadeel -225.000

Voordeel 70.000

12. Overhead Wat heeft het gekost (€ x1.000)

12 Overhead

Rekening

Primaire Begroting begroting

Rekening

Afwijking

2024

2025

Lasten

11.996

11.848

12.467

12.222

244

Baten

845

420

405

833

428

Saldo

11.152

11.428

12.062

11.390

672

Toevoegingen aan reserve

201

-160

Onttrekkingen aan reserve

565

401

812

942

130

10.627

11.068

11.290

10.648

642

Overhead

Resultaat na bestemming

Overhead Informatisering: In 2025 is ons nieuwe zaaksysteem aanbesteed. Dit hebben we samen met gemeente Dalfsen en gemeente Westerveld gedaan. SSC ONS heeft de projectleider van de aanbesteding bereid gevonden om bij de drie gemeenten tevens de implementatie van het nieuwe systeem te begeleiden. De bijbehorende inhuurkosten zijn met een verdeelsleutel over de drie partijen verdeeld. De nieuwe inrichting van zaakgericht werken binnen ZWL vraagt om voorziene maar af en toe ook om onvoorziene extra investeringen. Zo maken, naast het nieuw aangeschafte zaaksysteem, een aantal andere nieuwe applicaties onderdeel uit van de inrichting. Koppelingen, datamutaties, consultancy, beheerondersteuning etc. blijken soms gaandeweg voorwaardelijk voor de juiste inrichtingsoplossing. Ondanks de extra gemaakte kosten zien we een voordeel van € 37.000 op het budget informatisering doordat het, vanuit de stelpost digitale agenda, overgehevelde budget voor deze uitgaven niet volledig nodig bleek. Doorbelasting overhead: Een meeropbrengst is gerealiseerd door een hogere doorbelasting van overheadkosten als gevolg van meer projectinzet van personeel (de raming was voorzichtig) en hogere doorbelastingstarieven door actualisatie van de overhead.

Dit leidt tot een incidenteel positief resultaat in de exploitatie van € 310.000, terwijl de kosten worden toegerekend aan projecten of GREXactiviteiten waarvoor ze bedoeld zijn. SSC Ons: Het incidentele voordelige resultaat van € 85.000 op de bijdrage aan SSC Ons wordt vooral veroorzaakt door lagere kosten dan begroot. Dit komt door gerealiseerde contractbesparingen en het uitstellen van de SOC-aanbesteding, waardoor kosten doorschuiven naar 2026. De geraamde uitgaven voor standaardisatie en efficiënter capaciteitsmanagement zijn nog niet volledig gerealiseerd. Digitale communicatie (website): We hebben de gemeentelijke website doorontwikkeld. Het hiervoor beschikbaar gestelde budget is in 2025 niet volledig ingezet. De afronding vindt plaats in het eerste kwartaal van 2026. Het nog beschikbare en benodigde bedrag vragen we via resultaatbestemming aan voor de inzet in 2026. De arbo-kosten zijn € 16.000 hoger uitgevallen dan begroot door een toename van arbeidsgeneeskundige onderzoeken, extra inzet van de arbo-arts en re-integratietrajecten. Deze extra uitgaven hangen samen met wettelijke verplichtingen en een stijging in complexe verzuimcasuïstiek.

Jaarverantwoording 2025

Voordeel 37.000

Voordeel 310.000

Voordeel 85.000

Voordeel 70.000

Nadeel -16.000

Organisatieontwikkeling: Binnen het programma organisatieontwikkeling is uitvoering gegeven aan de visie langs 4 sporen: dienstverlening volgens ID-bewijs, een goede informatievoorziening, meer eenheid in leiderschap en sturing vanuit ID-bewijs, goede ambtelijk bestuurlijke samenwerking en de juiste mensen binnenhouden, binnenhalen en ontwikkelkansen bieden. Het hiervoor door de raad beschikbaar gestelde programmabudget (€ 360.000 per jaar voor de jaren 2024-2026) is in 2025 niet volledig ingezet omdat een deel van de activiteiten doorloopt naar 2026. Een greep van de activiteiten die zijn uitgevoerd, zijn: trainingen opgavegericht werken, doorlopen leiderschapstraject hulpstructuur, teamontwikkelplannen cyclus opzetten, verbeteren dienstverlening waaronder website en behandeling complexe casuïstiek, aanbesteding nieuw zaaksysteem en het in kaart brengen van ons applicatielandschap en de processen. We zien dat de organisatieontwikkeling effect heeft, zowel in de dienstverleningsonderzoeken als in de medewerkerstevredenheidsonderzoeken. Het restant budget van € 152.000 nemen we mee naar 2026 via resultaatbestemming. Verzekeringen: door grote lopende projecten en grondexploitaties betaalden we in 2025 € 39.000 meer premie voor de bouw- en montageverzekering. Een bedrag van € 22.000 valt in de grondexploitaties en heeft geen gevolgen voor het jaarrekeningresultaat 2025.

Jaarverantwoording 2025

Voordeel 152.000

Nadeel 17.000

Paragrafen

Jaarverantwoording 2025

Paragraaf lokale heffingen Inleiding Deze paragraaf geeft op hoofdlijnen inzicht in de diverse lokale heffingen en belastingen en in de lokale lastendruk. Lokale heffingen hebben tot doel dat de gemeente door het verwerven van eigen middelen dekking vindt voor haar uitgaven in het kader van de uitvoering van de gemeentelijke taken. De invoering, wijziging of intrekking van deze heffingen en belastingen gebeurt via verordeningen die door de gemeenteraad worden vastgesteld. Een transparante kosten onderbouwing is onderdeel van het vaststellen van de verordeningen. De lokale heffingen zijn essentieel voor de financiering van gemeentelijke taken en vormen een integraal onderdeel van het gemeentelijk beleid.

Begripsbepaling De lokale heffingen kunnen worden ingedeeld in algemene belastingen, bestemmingsbelastingen en retributies (leges): 1. Algemene belastingen: Deze belastingen dragen bij aan de algemene middelen van de gemeente en kunnen voor alle gemeentelijke taken en voorzieningen worden ingezet. De gemeenteraad bepaalt waarvoor. Voorbeelden zijn de onroerende-zaakbelastingen, hondenbelastingen, forensenbelasting, (water)toeristenbelasting en precariobelasting 2. Bestemmingsbelastingen: De opbrengsten van deze belastingen zijn bestemd voor specifieke taken of voorzieningen met een duidelijk algemeen belang, zoals afvalstoffenheffing en rioolheffing. De gemeente mag niet meer heffen dan de kosten die zij maakt voor de betreffende taak of voorziening 3. Retributies (leges): Deze worden geheven voor specifieke diensten die de gemeente verleent en die een individueel voordeel opleveren, zoals het aanvragen van een paspoort of vergunning. Voor een aantal leges (bijvoorbeeld paspoort) wordt een maximum tarief landelijk vastgesteld. Andere voorbeelden zijn marktgelden, havengelden en begraafrechten. Retributies mogen niet meer dan 100% kostendekkend zijn

Beleidsuitgangspunten Het beleid voor de lokale heffingen is conform de uitgangspunten zoals vastgesteld door de gemeenteraad.  De dienstverlening van de gemeente (onder andere leges) is voor zover mogelijk kostendekkend  Een reële structurele begroting van de baten en lasten van het betreffende legesonderdeel is daarvoor nodig. Daarom wordt jaarlijks bij het opstellen van de nieuwe begroting een toets gedaan of de begroting moet worden bijgesteld  Structurele uitgaven zijn gedekt door structurele middelen  We betrachten terughoudendheid bij belastingverhoging. De lokale lastendruk stijgt in principe niet meer dan de inflatiecorrectie Voor de begroting van 2025 zijn door de raad de volgende (aanvullende) besluiten genomen:  Conform de besluitvorming bij de behandeling van de Kadernota 2025 zijn de OZB tarieven met 2,8% verhoogd  100% kostendekkendheid van de verschillende heffingen en leges. Vanwege de (landelijk) wettelijk maximum vastgestelde tarieven voor identiteitsbewijzen en rijbewijzen kan bij deze heffingen dat uitgangspunt niet worden gehanteerd  Het vastrecht voor de afvalstoffenheffing wordt verhoogd van € 198,00 naar € 211,00 per huishouden Jaarverantwoording 2025



Het tarief voor de rioolheffing voor een meerpersoonshuishouden wordt verhoogd met 10% van € 314,00 naar € 335,00 en voor een eenpersoonshuishouden van € 258,00 naar € 275,00

Bij de betreffende onderdelen in de paragraaf lichten we dit verder toe. De tarieven voor gemeentelijke belastingen en heffingen worden ieder jaar door de gemeenteraad in verordeningen vastgesteld. Op basis van het raadsbesluit van 14 november 2024 zijn de tarieven voor 2025 vastgesteld. Uitgangspunt voor de berekening van de tarieven onroerende zaakbelastingen is dat de gemiddelde waarde schommelingen (WOZ-waarden) worden geneutraliseerd in de tarieven. Naast de indexering van 2,8% is bij de vaststelling van de tarieven voor 2025 rekening gehouden met een gemiddelde waardestijging van 5,50% voor woningen. Voor de niet-woningen (bedrijven) is rekening gehouden met een gemiddelde waardestijging van 1,85%. Dit betekent dat de te betalen onroerende zaakbelasting bij een gemiddelde stijging van de WOZ-waarde (waardeontwikkeling) van een perceel met 2,8% (indexering tarief) is verhoogd t.o.v. 2024. In 2025 is het beleid conform de vaststelling uitgevoerd.

Woonlastenontwikkeling Onderstaande tabel geeft inzicht in de ontwikkeling van de woonlasten voor een gemiddeld huishouden in onze gemeente:

Bedragen in € Koopwoning meerpersoonshuishouden OZB Eigenaar woning Rioolheffing meerpersoonshuishouden Afvalstoffenheffing vastrecht Totaal* Koopwoning eenpersoonshuishouden OZB Eigenaar woning Rioolheffing eenpersoonshuishouden Afvalstoffenheffing vastrecht Totaal* Huurwoning meerpersoonshuishouden Rioolheffing meerpersoonshuishouden Afvalstoffenheffing vastrecht Totaal* Huurwoning eenpersoonshuishouden Rioolheffing eenpersoonshuishouden Afvalstoffenheffing vastrecht Totaal*

2024 358.000

2025 378.000

Stijging tarief €

Stijging %

(5,38% waardestijging)

(5,50% waardestijging)

325

334

314 198 837

335 211 880

21 13 43

325

334

258 198 780

275 211 820

17 13 39

105,13%

314 198 512

335 211 546

21 13 34

106,64%

258 198 456

275 211 486

17 13 30

106,58%

105,18%

* woonlasten exclusief variabele aanbiedingen afval

Jaarverantwoording 2025

Gemeentelijke woonlasten regio-gemeenten

In onderstaande grafiek geven wij u inzicht in de gemeentelijke woonlasten (van een meerpersoonshuishoudens met een koopwoning) van regio gemeenten. Er is rekening gehouden met de gemiddelde WOZ-waarde van de desbetreffende gemeente, het vastrecht afvalstoffenheffing (inclusief een gemiddeld aantal ledigingen) en de rioolheffing.

Benchmark woonlasten Overijssel 2025 (bron: COELO Atlas Lokale Heffingen 2025)

Jaarverantwoording 2025

Kwijtscheldingsbeleid Kwijtschelding kan worden aangevraagd voor de afvalstoffenheffing, rioolheffing en OZB. Onze gemeente hanteert als kwijtscheldingsnorm het wettelijk maximum, te weten 100% van de van toepassing zijnde bijstandsnorm. Voor de afvalstoffenheffing wordt beperkte kwijtschelding (vastrecht volledig en een beperkt aantal ledigingen) verleend. Ook minima worden op deze manier geprikkeld om zorgvuldig met het scheiden van huishoudelijke afvalstoffen om te gaan. Het maximaal kwijt te schelden bedrag is zodanig vastgesteld dat dit bij ‘normaal’ afvalgedrag toereikend is. Voor kwijtschelding bestaat een automatische procedure op basis van gegevens van de belastingdienst, het UWV en het RDW. Hiermee wordt de rechtmatigheid van eventuele kwijtschelding getoetst. Het Bureau InformatieDiensten Nederland (BIDN) levert deze gegevens aan de gemeente aan. Daarnaast is er een reguliere aanvraagprocedure kwijtschelding voor inwoners die in aanmerking komen voor kwijtschelding. Uitkeringsgerechtigden Participatiewet komen meestal in aanmerking voor kwijtschelding. Zij kunnen afgewezen worden voor kwijtschelding omdat ze boven de vermogensgrens zitten. Personen met een uitkering vanuit de Participatiewet mogen meer vermogen hebben dan wanneer men kwijtschelding aanvraagt.

In 2025 hebben we in samenwerking met de uitkeringsadministratie gekeken of alle personen die een uitkering van de gemeente krijgen ook kwijtschelding aangevraagd hebben. We zien dat er in 2025 minder aanvragen zijn ingediend dan in 2024. Er zijn minder aanvragen toegewezen, maar het bedrag aan kwijtschelding is nagenoeg gelijk. Jaar

2021

2022

2023

2024

2025

Aantal aanvragen

436

497

467

262

277

Aantal toegewezen

286

273

260

213

210

€ 113.522

€ 98.954

€ 92.896

€ 99.918

€ 99.856

Bedrag kwijtschelding in euro's

Jaarverantwoording 2025

Overzicht op hoofdlijnen van de diverse heffingen

Leges burgerzaken

Voor een aantal leges geldt dat uitsluitend bij wet- en regelgeving vastgestelde bedragen in rekening kunnen worden gebracht. De Rijksoverheid stelt onder andere (maximum) tarieven vast voor reisdocumenten en rijbewijzen. Daarnaast mogen er geen kosten in rekening worden gebracht voor het opmaken van akten van overlijden, geboorten en erkenning. Ook het tarief voor het afgeven van een uittreksel Burgerlijke Stand wordt vastgesteld door de Rijksoverheid. Verder moeten gemeenten op twee momenten per week de gelegenheid bieden voor een kosteloze huwelijksvoltrekking. De leges burgerzaken zijn om deze redenen niet kostendekkend. Op begrotingsbasis is de kostendekkendheid berekend op 63%. De werkelijke kostendekkendheid is 66% in 2025. Kostendekkendheid burgerzaken 2025 Kosten taakveld(en) inclusief (omslag)rente

Begroting

Jaarrekening

Uitgaven Inkomsten Uitgaven Inkomsten

Verschil Uitgaven

499

498

Overhead inclusief (omslag)rente

222

BTW

-6

Inkomsten

Inkomsten taakveld, exclusief heffingen

Opbrengst heffingen Totaal

-468 740

-468

-495 745

Resultaat

-272

-250

Dekking

63%

66%

-495

27 -5

27 22

* bedragen in € x 1.000

Leges omgevingsvergunningen

Voor de berekening van de tarieven en de opbrengsten met betrekking tot de kostendekkendheid maken we gebruik van gewogen gemiddelden over de voorgaande jaren. Het legestarief is gebaseerd op de gemiddelde inzet van ambtelijke capaciteit en overige kosten. Bij het bepalen van de tarieven wordt het principe “de sterkste schouders dragen de zwaarste lasten” gehanteerd. Dit betekent dat de meeste kosten worden gedekt door de legesopbrengsten van een aantal grote(re) bouwwerken. De kleinere bouwwerken dragen minder bij in de totale legesopbrengst. Deze methode leidt er wel toe dat een groter aantal aanvragen voor grote(re) bouwwerken, verhoudingsgewijs een grote impact heeft op de inkomsten en het % kostendekkendheid. Uiteraard wordt bij het opstellen van de begroting een zo reëel mogelijke inschatting van het aantal aanvragen gemaakt binnen de afzonderlijke categorieën. Het resultaat van de omgevingsvergunningen 2025 bedroeg € 504.000 positief. De totale uitgaven lagen € 115.000 hoger dan begroot, voornamelijk doordat er een interne verrekening binnen het taakveld niet heeft plaats gevonden (€ 150.000). Bij het opstellen van de begroting 2025 werd er vanuit gegaan dat een deel van de ambtelijke kosten gedekt kon worden uit het budget voor de invoering van de Omgevingswet. In 2025 heeft er een analyse plaatsgevonden van de processen en de bijbehorende leges.

Hieruit bleek dat de interne verrekening niet nodig was en dus ook niet heeft plaatsgevonden. Naar aanleiding van dit onderzoek is bij het opstellen van de begroting 2026 de interne verrekening dan ook komen te vervallen. Tegenover de hogere uitgaven staan hogere opbrengsten van € 692.000. Deze extra opbrengst is gerealiseerd door een klein aantal grote bouwprojecten (met een bouwsom vanaf € 1 mln. of hoger). Bij het opstellen van de begroting was de verwachting dat er 10 van dergelijke bouwprojecten zouden zijn met een legesopbrengst van ca. € 317.000. Het werkelijke aantal aanvragen in deze categorie was 14 met een totale legesopbrengst van ca. 1 mln. Het verschil tussen de begrote en werkelijke

Jaarverantwoording 2025

opbrengsten komt mede doordat de leges in deze categorie deels gebaseerd zijn op de hoogte van de bouwsom. De opbrengsten van de omgevingsvergunningen zijn sterk afhankelijk van het daadwerkelijke aantal aanvragen en het type aanvragen. Bij grotere bouwprojecten heeft de bouwsom ook invloed op de leges. Kostendekkendheid omgevingsvergunningen 2025

Begroting

Jaarrekening

Verschil

Uitgaven Inkomsten Uitgaven Inkomsten Uitgaven Inkomsten

Kosten taakveld(en) inclusief (omslag)rente

623

594

Inkomsten taakveld, exclusief heffingen

-150

Overhead inclusief (omslag)rente

491

BTW

Opbrengst heffingen

-908

Totaal

981

-1.600

-908

1.096

692

-1.600

Resultaat

-74

504

Dekking

92%

146%

-115

692 577

*bedragen in € x 1.000

Marktgelden

Marktgelden is een bestemmingsheffing. De inkomsten van de marktgelden moeten gebruikt worden om de uitgaven te bekostigen. Op begrotingsbasis is de kostendekkendheid berekend op 49%. De werkelijke kostendekkendheid van marktgelden is 39% in 2025 De werkelijke opbrengsten van marktgelden van de weekmarkt in 2025 bedragen € 17.000 ten opzichte van een geraamde opbrengst van € 22.000. Met name op de weekmarkten in Zwartsluis maar ook in Hasselt zien we een terugloop van het aantal marktlieden. Kostendekkendheid marktgelden 2025

Begroting

Jaarrekening

Verschil

Uitgaven Inkomsten Uitgaven Inkomsten

Uitgaven

Kosten taakveld (en) inclusief (omslag)rente

Inkomsten taakveld, exclusief heffingen

← Vorig deel Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api.notubiz.nl/document/17066204/1