d. Bijlage 4 -Omgevingsvisie Zwartewaterland concept-definitief
Tekst van het document
9.2.4
Neutraal
Geen aanscherping nodig
Historisch kapitaal Archeologische waarden Uit de leefomgevingsfoto blijkt op basis van de archeologische verwachtingskaart van de gemeente Zwartewaterland dat er voornamelijk een archeologische verwachting ten oosten van Zwarte Water bestaat (zie figuur 9.2). Het thema archeologie heeft nog geen plek gekregen in de omgevingsvisie. In de visie kan benoemd worden dat archeologische waarden worden beschermd. Vervolgens kan in het omgevingsplan de archeologische verwachtingswaarde (en bijbehorende aanbevelingen voor archeologisch onderzoek) opgenomen worden.
Blad 53 van 61
Omgevingseffectrapport Omgevingsvisie gemeente Zwartewaterland projectnummer 0436271.100 29 september 2020 gemeente Zwartewaterland
Figuur 9.2 Archeologische verwachtingskaart (bron: gemeente Zwartewaterland)
In de omgevingsvisie kan benoemd worden dat archeologische waarden beschermd worden. Vervolgens kan dit in het omgevingsplan uitgewerkt worden door de archeologische verwachting (en bijbehorende aanbevelingen voor archeologische onderzoek) op te nemen in het omgevingsplan.
Onvoldoende
Aanscherping mogelijk en vastleggen in omgevingsplan
Landschappelijke waarden In paragraaf 5.2.5 is toegelicht dat een deel van de gemeente Zwartewaterland onderdeel uitmaakt van het Nationaal Landschap IJsseldelta. Energieopwekking in deze gebieden kan tot negatieve gevolgen leiden voor de landschappelijke waarden. De gemeente kan overwegen om gebieden met belangrijke landschappelijke waarden uit te sluiten van energieopwekking, om daarmee het landschap te beschermen. Anderzijds kunnen ook zoekgebieden opgesteld worden waar duurzame energieopwekking de voorkeur heeft. Dergelijke landschappelijke beperkingen of zoekgebieden voor nieuwe ontwikkelingen kunnen opgenomen worden in het omgevingsplan. Hiermee blijven landschappelijke waarden gewaarborgd die van belang zijn voor toerisme en recreatie, het behouden van een aantrekkelijke leefomgeving, het behoud van cultuurhistorische elementen en de beleving van het buitengebied. Met de omgevingsvisie wordt de beleving van het buitengebied verbeterd door het Nationaal Landschap IJsseldelta beter bereikbaar te maken voor inwoners en toeristen.
Blad 54 van 61
Omgevingseffectrapport Omgevingsvisie gemeente Zwartewaterland projectnummer 0436271.100 29 september 2020 gemeente Zwartewaterland
Landschappelijke waarden bieden ander andere kansen voor toerisme, recreatie en cultuurhistorie. Door de bereikbaarheid van het Nationaal Landschap te verbeteren kunnen deze kansen worden benut. Nieuwe ontwikkelingen in het buitengebied, zoals de energietransitie, bieden risico’s voor landschappelijke waarden. In het omgevingsplan kunnen richtlijnen worden opgenomen de energieopgave landschappelijk in te passen.
9.2.5
Voldoende
Vastleggen in omgevingsplan
Economie en werkgelegenheid Agrarische sector In het buitengebied van de gemeente Zwartewaterland zijn een groot aantal agrarische bedrijven te vinden, met name grondgebonden melkveehouderijen. Zij vertegenwoordigen een aanzienlijke economische waarde en bieden werkgelegenheid, maar hebben ook een rol als beheerder van het landschap (bijvoorbeeld weidevogelbeheer) of gastheer van het platteland (bijvoorbeeld door middel van recreatieve functies). Steeds meer agrarische ondernemers houden zich bezig met nevenfuncties. Deze druk neemt toe omdat steeds meer functies ruimte vragen in het buitengebied. Een voorbeeld is de opwekking van duurzame energie. Het is daarom van belang om agrarische functies zoveel mogelijk te koppelen met andere ruimtevragende functies. Om de balans tussen functies in het buitengebied te waarborgen wordt een nieuwe visie op het buitengebied opgesteld. In deze visie kan functiemenging gestimuleerd worden en kunnen randvoorwaarden voor ontwikkelingen in het buitengebied geformuleerd worden. In deze visie kunnen koppelingen gelegd worden tussen agrarisch gebruik en de ambities voor klimaatadaptatie, natuur en milieu. Zo heeft kleinschalig/extensief agrarisch gebruik door middel van landschappelijke waarde bijdragen aan de waardering en beleving van het buitengebied. Deze nieuwe visie op het buitengebied kan verder uitgewerkt worden in het omgevingsplan.
Functiekoppelingen in het buitengebied verminderen de ruimtedruk. De nieuw op te stellen visie op het buitengebied kan deze functiekoppeling dan ook in de hand spelen. In de visie kunnen ook randvoorwaarden voor ontwikkelingen in het buitengebied opgenomen worden, welke vervolgens uitgewerkt kunnen worden in het omgevingsplan.
Voldoende
Vastleggen in omgevingsplan
Kenmerken van de economie Het buitengebied van de gemeente Zwartewaterland biedt met het Nationaal Landschap IJsseldelta, het Zwarte Water en de verschillende natuurgebieden kansen voor toerisme en recreatie. De omgevingsvisie zet duidelijk in op kleinschalige recreatie in het buitengebied, waarbij altijd ruimtelijke afwegingen over inpasbaarheid gemaakt worden. Daarnaast worden ingezet op een “kwaliteitsverhoging en marktgerichte dag- en verblijfsrecreatie, zoals campervoorzieningen en verblijfsrecreatie vanuit agrarische en landelijke roots”. Er wordt duidelijk ingezet op koppelkansen met de agrarische sector waarbij aandacht is voor de ruimtelijke inpasbaarheid. De omgevingsvisie biedt zo voldoende randvoorwaarde en aanknopingspunten voor de uitwerking van de omgevingsvisie.
Blad 55 van 61
Omgevingseffectrapport Omgevingsvisie gemeente Zwartewaterland projectnummer 0436271.100 29 september 2020 gemeente Zwartewaterland
De kansen voor toerisme en recreatie in het buitengebied hebben een duidelijke plek in de omgevingsvisie. Hierbij worden voldoende randvoorwaarden en aanknopingspunten voor de uitwerking van de omgevingsvisie benoemd.
9.3
Ruim voldoende
Geen aanscherping nodig
Conclusie De beoordeling in de voorgaande paragrafen is verwerkt in onderstaande overzichtstabel. De tabel geeft inzicht in de mate waarin de omgevingsvisie aanknopingspunten biedt voor de uitwerking van het betreffende aspect. De aspecten ‘aanwezigheid groen rondom industrieterreinen’, ‘doorstroming wegennet’ en ‘multimodale bereikbaarheid’ zijn onvoldoende uitgewerkt in de omgevingsvisie waardoor risico’s voor de leefomgeving (blijven) bestaan. Deze risico’s sluiten niet aan bij de ambitie ‘toekomstbestendige en bereikbare woon- en werkomgeving’. Ruim onvoldoende
Onvoldoende
Neutraal
Voldoende
Ruim voldoende Natura 2000-gebieden en het NNN Biodiversiteit Opwekking duurzame energie Bodemopbouw Waterkwaliteit Grondwaterstanden Watersysteem Archeologische waarden Landschappelijke waarden Agrarische sector Kenmerken economie
Blad 56 van 61
Omgevingseffectrapport Omgevingsvisie gemeente Zwartewaterland projectnummer 0436271.100 29 september 2020 gemeente Zwartewaterland
10
Conclusie In het OER is onderzocht wat de impact van de omgevingsvisie van de gemeente Zwartewaterland is op de leefomgeving. Vijf ambities zijn aan de hand van thema’s en aspecten beoordeeld op hun impact op de leefomgeving.
10.1
Overzicht van aandachtspunten In het OER is onderzocht in welke mate de omgevingsvisie aanknopingspunten biedt voor de uitwerking van de visie en welke aanscherpingen en aandachtspunten te benoemen zijn. Deze aanbevelingen zijn erop gericht om het belang van de leefomgeving te waarborgen bij de uitwerking van de visie. Voor een aantal aspecten, zoals biodiversiteit, droogte en vergroening van bedrijventerreinen, zijn nog geen doelstellingen opgenomen in de omgevingsvisie. Het is aan te bevelen om de omgevingsvisie op deze punten aan te scherpen door doelstellingen of ambities te benoemen. Echter bestaat ook de mogelijkheid om deze doelstellingen uit te werken in een programma. Aan deze doelstellingen kunnen vervolgens maatregelen en monitoring gekoppeld worden. Op die manier worden doelstellingen ook bereikt. Onderstaande tabel geeft een overzicht van alle aandachtspunten uit de hoofdstukken 5 t/m 9. Tabel 10.1 Overzicht van de aandachtspunten per ambitie en thema Een uitnodigende leefomgeving om te bewegen, ontmoeten en verblijven
Nieuwe energie en klimaatadaptatie krijgen de ruimte
Een toekomstbestendige en bereikbare woon- en werkomgeving
Beleef de mix van cultuur en ondernemen in Zwartewaterland
Ons buitengebied is klaar voor de toekomst
Milieu
-
-
-
-
Klimaatadaptatie
• Opstellen van streefwaarden en/of richtlijnen voor water en groen • Realiseren van lokale waterberging op bedrijventerreinen kan verder uitgewerkt worden in de Aanpak Klimaatadaptatie -
• Opstellen van planologische eisen m.b.t. klimaatadaptatie (groen, waterberging en droogte) • Ambities of doelstellingen voor droogte zijn nog niet benoemd -
-
• Aanscherpen wat een acceptabele mate van hinder is, waarmee verdere richtlijnen uitgewerkt kunnen worden -
-
• Opstellen van richtlijnen voor gewenste type
-
• Aanscherpen van de onderbouwing voor woningbouwlocaties
• Verkeersveiligheid (in de centra) opnemen als doelstelling in het nieuwe GVVP -
Veiligheid
Wonen
-
Blad 57 van 61
-
-
Omgevingseffectrapport Omgevingsvisie gemeente Zwartewaterland projectnummer 0436271.100 29 september 2020 gemeente Zwartewaterland
Gezonde omgeving
Natuur
Energie en grondstoffen
woningen en voorzieningen • Monitoring van de woningvoorraad • Opstellen van richtlijnen voor gewenste speel- en sportvoorzieningen • Benoemen van een ambitie of doelstelling m.b.t. de vergroening van bedrijventerrein • Benoemen van een ambitie of doelstelling om verstoring van natuurgebieden te beperken • Opstellen van streefwaarden en/of richtlijnen voor water en groen -
-
• Opstellen van streefwaarden en/of richtlijnen voor water en groen
• Opstellen zoekgebieden voor energieopwekking, met oog voor landschap
• Opstellen van richtlijnen voor gewenste speel- en sportvoorzieningen • Benoemen van een ambitie of doelstelling m.b.t. de vergroening van bedrijventerrein • Het aspect stikstof is onderbelicht. In het een programma (groen of energietransitie) kunnen stikstofbeperkende maatregelen worden benoemd -
-
-
• Opstellen zoekgebieden voor energieopwekking, met oog voor landschap • In samenwerking met provincie en waterschap kunnen richtlijnen voor grondwateronttrekkende activiteiten worden opgesteld. • Bescherming van archeologische en landschappelijke waarden kunnen gewaarborgd worden in het omgevingsplan
-
• Benoemen van een ambitie of doelstelling voor verbetering van de biodiversiteit
Bodem, water en ondergrond
-
• Ambities of doelstellingen voor droogte zijn nog niet benoemd
-
-
Historisch kapitaal
• Bescherming van cultuurhistorische en landschappelijke waarden kunnen gewaarborgd worden in het omgevingsplan
• Opstellen zoekgebieden voor energieopwekking, met oog voor landschap
-
• Bescherming van cultuurhistorische waarden kan gewaarborgd worden in het omgevingsplan
Economie en werkgelegenheid
-
-
• In omgevingsplan opnemen van richtlijnen voor samenstelling functies en inrichting van centra
• Opstellen van maatregelen of richtlijnen om functiekoppelingen in agrarische sector te stimuleren
Bereikbaarheid
• Aanscherpen hoe vrijgekomen ruimte in centra door verplaatsen parkeerplaatsen wordt ingevuld
-
• Koppelkansen met onderwijs, arbeidsmarkt, inclusieve samenleving en ecologie en landschap worden nadrukkelijk benoemd • De afwikkeling van verkeer afkomstig van nieuwe woningen en verbetering van OVbereikbaarheid (m.n. op bedrijventerreinen) kan in het GVVP worden opgenomen
• D.m.v. nieuw GVVP verkeersknelpunten in centra voorkomen • Verbeteren OVverbindingen kan opgenomen worden in het GVVP • Verbetering van de multimodale bereikbaarheid biedt
-
Blad 58 van 61
Omgevingseffectrapport Omgevingsvisie gemeente Zwartewaterland projectnummer 0436271.100 29 september 2020 gemeente Zwartewaterland
koppelkansen met duurzaamheid en gezondheid.
10.2
Aanbevelingen voor programma’s Zoals in bovenstaande tabel (10.1) is weergegeven zijn in het OER verschillende aanbevelingen gedaan voor de uitwerking van de omgevingsvisie in programma’s. Niet voor elke thema hoeft een apart programma opgesteld te worden. Een aantal thema’s kunnen gezamenlijk in een programma opgenomen worden, omdat de thema’s raakvlakken of koppelkansen bevatten. Hieronder worden vier integrale programma’s benoemd die opgesteld kunnen worden. 1. Ten eerste kan een Programma Groen ontwikkeld worden. Hierbij dient in ieder geval aandacht te zien voor vier zaken: • Klimaatadaptatie. Ten eerste kunnen hittestress, wateroverlast en droogte gemonitord worden (waar zitten de knelpunten?). Met deze informatie kunnen doelgerichte maatregelen opgesteld worden. Deze maatregelen kunnen betrekking hebben op (planologische) eisen voor groen en water in stedelijk gebied, waarmee de negatieve effecten van hittestress en wateroverlast beperkt worden. Het is al bekend dat de industrieterreinen knelpunten vormen met betrekking tot klimaatadaptatie en dat hier een opgave ligt voor vergroening. Dit aspect komt niet terug in de omgevingsvisie, terwijl er op industrieterreinen veel winst behaald kan worden met betrekking tot hittestress en een aantrekkelijke leefomgeving. De Aanpak Klimaatadaptatie kan een integraal onderdeel vormen van een Programma Groen. • Sport en bewegen.
In het programma kunnen concrete richtlijnen voor nieuwe sport- en speelvoorzieningen worden opgenomen. Ook kan door middel van de inrichting van industrieterreinen (het verbeteren van groen- en waterstructuren) de beweegvriendelijkheid van de leefomgeving verbeterd worden. • Natuur en biodiversiteit. Het verbeteren van groen- en waterstructuren draagt niet alleen bij aan klimaatadaptatie en beweegvriendelijkheid, het levert ook positieve effecten voor de biodiversiteit. • Toerisme en recreatie in natuurgebieden. Natuurgebieden kunnen verstoord worden door toeristische en recreatieve activiteiten. In het programma kunnen richtlijnen en/of randvoorwaarden opgenomen worden die de ecologische waarden beschermen. 2. Het huidige Programma Energietransitie kan uitgebreid worden met de volgende zaken: • Het vormen van zoekgebieden voor de opwekking van duurzame energie, waarbij aandacht wordt besteed aan de kwetsbaarheid van het landschap. • Naast het reduceren van broeikasgassen kan het Programma Energietransitie uitgebreid worden met maatregelen die de emissie van stikstof reduceren. De emissie van stikstof vormt immers een risico voor de ecologische waarden in Natura 2000-gebieden. • Het verder stimuleren van koppelkansen tussen de opwekking van duurzame energie en agrarische functies.
De ruimte in het buitengebied staat onder druk door de ruimtevraag van nieuwe functies zoals de energietransitie. Efficiënt ruimtegebruik door middel van multifunctioneel gebruik kunnen de nadelige gevolgen voor de agrarische sector beperken.
Blad 59 van 61
Omgevingseffectrapport Omgevingsvisie gemeente Zwartewaterland projectnummer 0436271.100 29 september 2020 gemeente Zwartewaterland
3. De gemeente Zwartewaterland stelt een nieuw Gemeentelijk Verkeers- en VervoersPlan (GVVP) op. Hierin dient aandacht te zijn voor: • De ontsluiting van woningbouwontwikkelingen, zodat een toename van verkeer niet leidt tot nieuwe verkeersknelpunten. • In het GVVP kan een strategie uitgewerkt worden om de juiste vervoersmiddelen in het centrum te stimuleren, zoals het verbeteren van de OV-bereikbaarheid en het stimuleren van langzaam verkeer. Dit helpt om de parkeerdruk te verlagen en de verkeersveiligheid te verbeteren en biedt tegelijkertijd koppelkansen met klimaatadaptatie en een gezonde leefomgeving. 4. Tot slot kan er Programma Wonen en Voorzieningen opgezet worden. Hierin kan het volgende worden opgenomen: • Monitoring van de (toekomstige) woningvoorraad. Veranderingen in de woonwensen kunnen hiermee tijdig gesignaleerd worden. • Richtlijnen voor een gewenst voorzieningenniveau. Hierbij kan ook aandacht besteed worden aan de (multimodale) bereikbaarheid van voorzieningen. Let wel op eventuele overlap met een Programma Groen, waarin ingezet kan worden op sport- en speelvoorzieningen. Een andere mogelijkheid is het opnemen van richtlijnen voor voorzieningen in het omgevingsplan (zie paragraaf 10.3). • Afwegingen voor nieuwbouwlocaties. Het is aan te raden om een afwegingskader op te stellen waarmee woningbouwlocaties gekozen kunnen worden.
Heeft de gemeente een voorkeur voor inbreiding of uitbreiding? In een dergelijk afwegingskader kunnen kansen en risico’s tegen elkaar afgezet worden.
10.3
Aanbevelingen voor het omgevingsplan Naast aanbevelingen voor de uitwerking van de omgevingsvisie in programma’s zijn ook enkele aanbevelingen gedaan om thema’s op te nemen in het omgevingsplan. In de hoofdstukken 5 t/m 9 zijn de volgende aanbevelingen gedaan voor het omgevingsplan: • Minimaal percentage groen en water per buurt. Dit voorkomt hittestress en is bevorderlijk voor de aantrekkelijkheid van de leefomgeving, de biodiversiteit en stimuleert beweging. • In het omgevingsplan kunnen richtlijnen opgenomen worden voor de gewenste typen voorzieningen (waar onder sport- en speelvoorzieningen) per wijk. • Het opnemen van cultuurhistorische waarden in het omgevingsplan, zoals beschermde dorpsgezichten en monumenten. Dit biedt richtlijnen die het behoud van (materieel) cultureel erfgoed bevorderen. • Het beschermd stadsgezicht van Hasselt wordt opgenomen in het omgevingsplan zodat deze niet negatief beïnvloed wordt door bijvoorbeeld realiseren van zonnepanelen of uitbreidingslocaties voor woningbouw. • Richtlijnen voor het vitaal houden van de centra kunnen worden opgenomen in de het omgevingsplan. Bijvoorbeeld met betrekking tot de gewenste samenstelling van functies en de inrichting van de openbare ruimte. Dit bevordert de vitaliteit van de centra. • In het omgevingsplan kunnen bepaalde gebieden worden uitgesloten van duurzame energieopwekking.
Dit kunnen bijvoorbeeld gebieden zijn met een kwetsbaar landschap. Het is ook mogelijk om juist zoekgebieden aan te wijzen waar duurzame energieopwekking de voorkeur heeft.
Blad 60 van 61
Omgevingseffectrapport Omgevingsvisie gemeente Zwartewaterland projectnummer 0436271.100 29 september 2020 gemeente Zwartewaterland
•
•
Archeologische waarden worden beschermd door de archeologische verwachtingswaarde (en bijbehorende aanbevelingen voor archeologische onderzoek) op te nemen in het omgevingsplan. Multifunctioneel gebruik in het buitengebied kan gestimuleerd worden door richtlijnen voor ruimtegebruik op te nemen in het omgevingsplan.
Blad 61 van 61
Over Antea Group Van stad tot land, van water tot lucht; de adviseurs en ingenieurs van Antea Group dragen in Nederland sinds jaar en dag bij aan onze leefomgeving. We ontwerpen bruggen en wegen, realiseren woonwijken en waterwerken. Maar we zijn ook betrokken bij thema’s zoals milieu, veiligheid, assetmanagement en energie. Onder de naam Oranjewoud groeiden we uit tot een allround en onafhankelijk partner voor bedrijfsleven en overheden. Als Antea Group zetten we deze expertise ook mondiaal in. Door hoogwaardige kennis te combineren met een pragmatische aanpak maken we oplossingen haalbaar én uitvoerbaar. Doelgericht, met oog voor duurzaamheid. Op deze manier anticiperen we op de vragen van vandaag en de oplossingen van de toekomst. Al meer dan 60 jaar.
Contactgegevens Monitorweg 29 1322 BK ALMERE Postbus 10044 1301 AA ALMERE T. 06-55494890
www.anteagroup.nl
Copyright © 2020 Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd en/of openbaar worden gemaakt door middel van druk, fotokopie, elektronisch of op welke wijze dan ook, zonder schriftelijke toestemming van de auteurs.