c. Bijlage 3 - Statenvoorstel Cultuurbeleid 2021-2024

Statenvoorstel nr. 2020/1101210

Datum 26.05.2020

GS-kenmerk 2020/0143241

Inlichtingen bij M. van Engelen, telefoon 038-499 83 63 e-mail: M.v.Engelen-Kuipers@overijssel.nl

Aan Provinciale Staten

Onderwerp Cultuurbeleid 2021-2024 Bijlagen I. Ontwerpbesluit nr. n.t.b. (bijgevoegd) II. Cultuurbeleid 2021-2024 (bijgevoegd) III. Uitvoeringsplan cultuurbeleid 2021-2022 (bijgevoegd) IV. Sfeerverslag ‘Making of nieuw cultuurbeleid’ (bijgevoegd) V. Budgettaire gevolgen van de 21e wijziging van de Begroting 2020 (bijgevoegd) VI. Overzicht aanvragen BIS en fondsen (bijgevoegd)

Samenvatting van het voorgestelde besluit Provinciale Staten hebben het cultuurbeleid voor de periode 2021-2024 vastgesteld. Hiermee geven zij uitvoering aan de eerder uitgesproken ambitie om ‘met het nieuwe cultuurbeleid de maatschappelijke en economische waarde van cultuur en erfgoed voor Overijssel beter te benutten, meer te laten bloeien, meer zichtbaar te laten zijn en toegankelijk te maken voor iedereen’. Gesprekken met het culturele veld en gemeenten hebben duidelijk gemaakt dat het cultuurbeleid 2017-2020 een stevige basis heeft gelegd waarop verder kan worden gebouwd. Dat is de reden dat ervoor is gekozen om de bestaande beleidsdoelen te handhaven. De inzet in de komende periode verdeelt zich daarmee over de domeinen: 1) Erfgoed, 2) Cultuuraanbod, 3) Educatie, Participatie en Talentontwikkeling en 4) Bibliotheken. Tegelijkertijd zijn er ook veranderingen: zo wordt nog veel meer ingezet op het leggen van verbindingen met andere sectoren en pakt de provincie haar rol om organisaties en initiatieven samen te brengen sterker op. Het Uitvoeringsplan dat hoort bij het cultuurbeleid heeft een looptijd van twee jaren: dit biedt de kans om waar nodig bij te sturen en flexibel in te springen op ontwikkelingen en wensen in de sector.

Inleiding …cultuur is de zuurstof van de samenleving, zonder kunst en erfgoed verstikt zij Dit schrijft de Raad voor Cultuur in haar aanbevelingen voor het landelijk cultuurbeleid vanaf 2021 aan de minister voor Onderwijs, Cultuur en Wetenschap. Meer dan ooit herkennen wij dat. In een brandbrief schrijven 60 Overijsselse culturele organisaties ons dat juist kunst en cultuur een belangrijke bijdrage leveren in het op gang brengen van de samenleving en de economie. Daar geloven we in. Met de ‘Startnotitie Cultuurbeleid 2021-2024’ (PS/2019/1101334) hebben Provinciale Staten de eerste stappen richting nieuw cultuurbeleid voor de periode vanaf 2021 gezet. En hebben zij de intentie uitgesproken tot cofinanciering van de door het rijk meerjarig gesubsidieerde instellingen. De huidige beleidsdoelen blijven basis voor het nieuw te vormen cultuurbeleid. In dit voorstel leggen wij het beleidsplan Cultuur voor de periode 2021-2014 aan u voor. Hiermee geven wij inhoud aan de ambitie uit het coalitieakkoord voor een krachtig cultureel veld.

1

Overwegingen ‘Het is onze ambitie om met het nieuwe cultuurbeleid de maatschappelijke en economische waarde van cultuur en erfgoed voor Overijssel beter te benutten, meer te laten bloeien, meer zichtbaar te laten zijn en toegankelijk te maken voor iedereen.’ In december 2019 hebben uw Staten ingestemd met deze ambitie uit de startnotitie cultuur (PS/2019/1101334), die de basis voor het nieuwe cultuurbeleid is. Het coronavirus legde vervolgens korte tijd daarna alles stil. De maatregelen om de verspreiding van dit virus een halt toe te roepen hebben juist de culturele sector hard geraakt. Deuren moesten worden gesloten, producties, tentoonstellingen, evenementen, debatten en voorstellingen zijn uitgesteld of geannuleerd. Ook gemeenten worden financieel hard getroffen en is de vraag of zij in de toekomst mee willen of kunnen gaan in de tot dusver gebruikelijke cofinanciering van instellingen en projecten. Het coronavirus en met name de consequenties daarvan, die nu nog niet te overzien zijn, doen een aanslag op hun beperkte budgetten. Dit alles vraagt ons om juist nu te investeren en de basis van ons culturele veld te versterken. Door het cultuurbeleid nog voor de zomer vast te stellen, biedt u de culturele partners duidelijkheid en rust en blijven wij een betrouwbare partner. Het beleidsplan Cultuur is gericht op de toekomst.

En tegelijkertijd kunnen we niet om de huidige situatie heen. Daarom nemen we in het statenvoorstel een gefaseerde uitwerking mee. Dit houdt in dat we u de komende periode tot 1 januari op de hoogte houden van de laatste ontwikkelingen die te maken hebben met de coronacrisis middels een informatiebrief. We informeren u over Rijksmaatregelen in het kader van noodhulp en wat dit voor de provincie en instellingen betekent. Daarnaast houden we ook in de nieuwe beleidsperiode ruimte om in te kunnen blijven spelen op actuele ontwikkelingen. We werken in een samenspel met onze partners, zoals het Rijk en de Stedelijke Regio’s. We investeren in instellingen die onze basisinfrastructuur vormen en waar ook het Rijk op meefinanciert in de vorm van meerjarige afspraken. Deze manier van werken biedt continuïteit en zorgt voor draagvlak. Daarbinnen kiezen wij wel onze eigen accenten in het beleid, onze uitgangspunten. Aandacht voor spreiding van middelen over de regio’s hoort daar bij. In gesprekken die we in de aanloop naar het schrijven van dit voorstel hebben gevoerd, blijkt dat inhoudelijke thema’s waar we nu aan werken, een goede basis zijn voor het nieuwe beleid. Tegelijkertijd is er veel energie en vernieuwing en behoefte aan experimenteren, ontdekken van nieuwe verdienmodellen, bijzondere producten en producties en slimme verbindingen met andere terreinen.

Uitgangspunten We willen dat cultuur toegankelijk is voor iedereen. We brengen mensen en organisaties bij elkaar. En we zoeken slimme verbindingen met anderen. Deze drie uitgangspunten vormen de basis van het nieuwe cultuurbeleid. Deze punten weven als een rode draad door al onze ambities. Per beleidsdoel maken we afspraken met onze partners en maken we deze uitgangspunten concreet. Wat is nieuw Ons netwerk en partners geven aan blij te zijn met de keuzes die we in ons huidige beleid hebben gemaakt. Dat is mooi. Tegelijkertijd willen we meer. Nog meer laten zien wat de waarde van cultuur is, nieuwe doelgroepen bereiken, door nog beter inbedden van streektaal, kunst en cultuur benutten om oplossingen te bieden voor vraagstukken in het sociaal domein. Onze ambities op het gebied van vrijetijdseconomie en cultuur nog meer verbinden door het gezamenlijk ontwikkelen mooie nieuwe producten voor inwoners van Overijssel en bezoekers aan ons mooie provincie. Samen met onze partners gaan we ontdekken hoe we ruimte kunnen bieden en we zorgen ervoor dat initiatiefnemers met minder administratieve lasten te maken krijgen. Met onze instellingen in de basisinfrastructuur maken we afspraken maken we afspraken over hun rol in educatie, participatie, het bereiken van nieuwe doelgroepen (in het bijzonder jongeren) en talentontwikkeling.

Slimme verbindingen tussen verschillende beleidsvelden en sectoren hebben de afgelopen periode mooie projecten opgeleverd. We willen nog een stap verder gaan. Bijvoorbeeld in onze samenwerking met het programma Nieuwe Energie in het verduurzamen van erfgoed. En door de ontwikkeling van maatschappelijke bibliotheken die ook een plek zijn voor welzijn en preventie. We zetten in op meer ontmoeting: we worden hier door het veld toe opgeroepen en zien de meerwaarde van het samenbrengen van mensen en organisaties die met verschillende onderwerpen bezig zijn en vaak tegen dezelfde zaken aanlopen.

2

Participatie samenleving Het beleidsplan dat we in dit statenvoorstel aan u voorleggen is het resultaat van intensieve gesprekken met onze partners, van gemeenten tot instellingen en scholen. We organiseerden levendige debatten en deden beleidsevaluaties. Ook de input vanuit landelijke ontwikkelingen en adviezen van bijvoorbeeld de Raad voor Cultuur zijn voor ons belangrijk. De opbrengst hiervan is inmiddels in verschillende informatiesessies met u gedeeld. In bijlage IV leest u de sfeerverslagen per bijeenkomst. In veel van deze documenten zijn samenwerken en netwerken sleutelbegrippen. Logisch ook, want alleen samen kun je zorgen voor een bloeiend cultureel leven. Om tegemoet te komen aan onze en uw nadrukkelijke wens om inwoners en jongeren te betrekken in de totstandkoming van het nieuwe cultuurbeleid hebben wij Humint Solutions gevraagd ons hierbij te ondersteunen. Zij deden onderzoek (jan-maart 2020) naar de ervaringen en meningen van onverwachte kennisdragers over de culturele sector. De basis van deze innovatieve onderzoeksmethode is het benutten van kennis die er wel is, maar waarvan kennisdragers zich niet bewust zijn. Bovendien hebben deze kennisdragers geen direct belang. Jongeren zijn daar actief bij betrokken.

Het onderzoek heeft waardevolle informatie opgeleverd voor de thema’s van de cultuurnota, de manier waarop we de impact van cultuur kunnen vergroten en de manier waarop we jongeren beter kunnen aansluiten op ons cultuurbeleid. In de webinar bent u uitgebreid over de methode en onderzoeksresultaten geïnformeerd. Uw bijdrage en betrokkenheid in het hele participatie proces is van groot belang geweest. We zullen u tijdens de crisis, maar zeker ook in komende periode blijven informeren over ontwikkelingen in het culturele veld en u hierbij betrekken. We stellen voor om in de komende periode gesprekken tussen instellingen en uw Staten te blijven organiseren. Hierdoor ontstaat meer verbinding tussen het culturele veld en de politiek en krijgt u goed inzicht in hoe de culturele wereld zich ontwikkelt. Doelstellingen We werken aan het behalen van resultaten met deze vier beleidsdoelstellingen: 1. Erfgoed We zetten in op cultureel erfgoed in de breedste zin (archeologie, gebouwd erfgoed, cultuurlandschap en immaterieel erfgoed waaronder volkscultuur en streektaal) en streven naar duurzaam behoud voor de toekomst. Dit bereiken we door de geschiedenis in verhalen te blijven vertellen, goede onderlinge contacten te stimuleren en projecten te ondersteunen.

Het betekent dat we met veel organisaties in het veld afspraken maken over hun inzet en deze afspraken en de verschillende organisaties optimaal op elkaar afstemmen. 2. Cultuuraanbod We streven naar een breed cultureel aanbod dat aansluit bij de vraag, dat impact heeft en ook van waarde is buiten het culturele domein. Een bijzondere plek in het aanbod vormen de instellingen die meerjarig door het Rijk gefinancierd worden. Zij brengen kwaliteit en – belangrijker nog –ze leveren een grote en relevante bijdrage aan de regio op het gebied van cultuureducatie, talentontwikkeling, participatie en publieksbereik. Een overzicht van de in 2020 ingediende aanvragen bij het Rijk vindt u in bijlage VI. Verder blijven we investeren in netwerken zoals OKTO en Filmkenniscentrum. 3. Educatie, participatie en talentontwikkeling Ons doel is dat alle leerlingen in het (speciaal) basisonderwijs toegang hebben tot cultuuren muziekonderwijs. Het landelijke programma Cultuureducatie met Kwaliteit heeft hier een belangrijke versnelling aan gegeven. Net als de verbinding tussen bestuurders in het onderwijs en gemeenten in het Bestuurlijk Kader Cultuur en Onderwijs Overijssel. We gaan door met het mogelijk maken van initiatieven rondom cultuurparticipatie waardoor nog meer inwoners van Overijssel deelnemen aan kunst en cultuur.

Talentontwikkeling helpt om talenten de weg naar de arbeidsmarkt te laten vinden. Tegelijkertijd willen we inwoners van Overijssel zelf ook laten ervaren welk talent ze in huis hebben.

3

4. Bibliotheken Bibliotheken worden plekken waar iedereen kennis en informatie kan vinden. Het zijn ontmoetingsplekken, waar je ook kennis kan maken met literatuur, kunst, ontmoeting en debat. Iedereen doet mee en de bibliotheek heeft een belangrijk rol in het creëren van ontmoeting, maken van verbinding en leveren van informatie. Daarom zetten we ook in op het terugdringen van laaggeletterdheid en mensen op weg helpen in de digitale maatschappij. Uitvoering In bijlage III kunt u kennisnemen van ons uitvoeringsplan 2021-2022. We maken vierjarige afspraken waar dat cofinanciering van het Rijk oplevert en voor activiteiten die onderdeel uitmaken van onze wettelijke taken. We maken afspraken met organisaties voor de gehele beleidsperiode, omdat duidelijkheid noodzakelijk is als stevige basis. Daarnaast streven we ernaar zoveel mogelijk flexibel mee te bewegen met de ontwikkelingen in de snel veranderende cultuursector. Dat betekent dat we op onderdelen afspraken voor één of twee jaar maken en deze monitoren en waar nodig bijsturen. Monitoring en verantwoording aan PS Wij informeren u periodiek over de voortgang en de resultaten met de P&C-cyclus, via beleidsprestaties 6.1, 6.2, 6.3 en 6.4. Daarnaast laten we, meer dan de afgelopen jaren, de impact van de cultuur- en erfgoedsector zien en houden we altijd een vinger aan de pols.

In 2022, of eerder wanneer de situatie daarom vraagt, komen we bij u terug met een beeld van de ontwikkelingen en de effecten van ons beleid. We presenteren dan ook onze uitvoeringsplannen voor de periode 2023-2024. Financiën Onderstaande tabel geeft een beeld van de verdeling van het KVO budget, dat in totaal neerkomt op een bedrag van € 19 mln.

Tabel 1 KVO Cultuurbeleid 2021-2024 Prestatie 6.1.1 Erfgoed bewaren, delen en vertellen

4,84 mln.

6.2.1 Een basis voor cultureel aanbod 6.2.2 Cultureel aanbod vernieuwen en ontwikkelen

3,20 mln. 1,04 mln.

6.3.1 Cultuureducatie en Participatie

9,04 mln.

6.3.3 Talentontwikkeling

0,68 mln.

6.4.1 Een leven lang lezen èn leren

0,20 mln. Totaal 19,00 mln.

In het structurele budget is in totaal een jaarlijks bedrag beschikbaar van € 13,2 mln. De verdeling hiervan over de vier beleidsdoelen is als volgt: Tabel 2 Structurele middelen Cultuurbeleid 2021-2024 Beleidsdoel structureel Erfgoed 5,06 mln. Cultureel aanbod 3,74 mln. CE, CP en TO 1,10 mln. bibliotheken 3,30 mln. totaal 13,20 mln.

4

Conclusie De resultaten uit de gesprekken met het veld bevestigen het beeld dat ons cultuurbeleid een stevige basis heeft gelegd waarop we de komende jaren verder kunnen bouwen. Tegelijkertijd is er veel vraag naar meer onderlinge contacten en afstemming, zien we nog volop mogelijkheden om bruggen te slaan naar andere sectoren en willen we de toegankelijkheid van cultuur en erfgoed voor iedereen een flinke stap voorwaarts brengen. Ons voorstel biedt zowel behoud van de basis als vooruitstrevende stappen om de sector verder te brengen. We zien er naar uit om deze acties, samen met de Staten, de komende jaren naar mooie resultaten te brengen.

Voorstel Gelet op het voorgaande stellen wij u voor het besluit te nemen, als in concept in bijlage I verwoord. Gedeputeerde Staten van Overijssel,

voorzitter IR. A.P. HEIDEMA

secretaris IR. N. VERSTEEG MCM

5

6

Bijlage I

Ontwerpbesluit nr. n.t.b.

Provinciale Staten van Overijssel, gelezen het voorstel van Gedeputeerde Staten d.d. 26.05.2020Fout! Verwijzingsbron niet gevonden.kenmerk 2020/0143241 overwegende: 1. dat de huidige Cultuurnota ‘Cultuur in de Schijnwerpers’ eind 2020 afloopt en dat in het Coalitieakkoord is uitgesproken dat er nieuw beleid wordt gemaakt in samenspraak met PS en de culturele partners; 2. dat met het Statenvoorstel ‘Startnotitie Cultuurbeleid 2021-2024’ PS/2019/1101334is afgesproken dat de huidige beleidsdoelen worden gehandhaafd en de intentie tot cofinancieren van rijksgefinancierde instellingen is uitgesproken; 3. dat het participatieproces het beeld bevestigd dat het huidige cultuurbeleid een stevige basis heeft gelegd waarop de provincie de komende jaren verder kan bouwen 4. dat de huidige coronacrisis veel onzekerheden met zich meebrengt voor de culturele sector; 5. dat er daarom duidelijkheid bij de culturele partners nodig is over de inzet van de provincie voor de culturele sector; 6. dat er samenhang is met het Rijksbeleid.

besluiten: 1.

In te stemmen met het beleidsplan ‘Cultuurbeleid 2021-2024’ met de ambitie: Duurzaam en beleefbaar Cultureel erfgoed, Hoogwaardig(e) culturele infrastructuur en cultuuraanbod, Cultuureducatie, cultuurparticipatie en kansen voor talentvolle makers, Toekomstbestendig Overijssels Bibliotheeknetwerk;

2.

En de vier beleidsdoelen te weten: Erfgoed, Cultuuraanbod, Educatie, Participatie en Talentontwikkeling en Bibliotheken.

3.

Kennis te nemen van het uitvoeringsplan Cultuurbeleid 2021 en 2022;

4.

In te stemmen met het voorstel van Gedeputeerde Staten om Provinciale Staten te informeren over de financiële en inhoudelijke consequenties als gevolg van de coronacrisis voor de culturele sector en eventueel te wijzigen beleid of benodigde aanvullende investeringen;

7

5.

In te stemmen om het bedrag van € 19 miljoen voor cultuur, zoals beschreven in het Coalitieakkoord 2019-2023, vanuit de Algemene reserve Kwaliteit van Overijssel over te hevelen naar de prestaties zoals weergegeven in tabel “overzicht verdeling KVO” en toe te voegen aan de bijbehorende Reserve uitvoering Kwaliteit van Overijssel conform bijgevoegde begrotingswijziging (bijlage V);

Zwolle, Provinciale Staten voornoemd,

voorzitter,

griffier,

8

Raak! Cultuurbeleid 2021-2014

Alstublieft! Het cultuurbeleid voor de periode 2021–2024. U leest allereerst over de uitgangspunten die we steeds voor ogen houden als we aan de slag gaan. Vervolgens beschrijven we de doelen voor de verschillende culturele onderwerpen én hoe we daaraan willen werken. Daarna leggen we kort uit op welke input dit beleid gebaseerd is. In het uitvoeringsplan voor de periode 2021-2022 vindt u een volledige uitwerking. Daar leest u ook hoe we dit beleid en de resultaten ervan over het voetlicht brengen, hoe we herkenbaar zijn als betrouwbare partner, en hoe we de effecten van het beleid meten. De uitgangspunten We willen dat cultuur toegankelijk is voor iedereen … Onze missie is dat iedereen kan meeprofiteren van de rijkdom van cultuur, ongeacht leeftijd, culturele achtergrond, inkomen en woonplaats. We willen daarom drempels verlagen en nog meer mensen betrekken bij het moois dat Overijssel te bieden heeft. Of het nu gaat om mensen die digitaal minder goed mee kunnen komen of om jongeren die de weg naar cultuur nu nog minder goed weten te vinden. Dat doen we natuurlijk altijd samen met deze doelgroepen zelf, en onze partners binnen en buiten het culturele domein.

… brengen mensen en organisaties bij elkaar op gemeenschappelijke thema’s Veel organisaties zijn bezig met gelijksoortige vraagstukken: hoe kunnen we ons verder ontwikkelen, hoe versterken we ons ondernemerschap, hoe werken we met vrijwilligers? Wij zien netwerkontwikkeling en kennisverspreiding in de sector als een belangrijke taak. Als provincie kennen we weer mensen en organisaties die kunnen helpen om deze vragen te beantwoorden. Daarin zien wij ruimte voor de interactie tussen cultuur professionals en vrijwilligers(organisaties) Door deze partijen bij elkaar te brengen, groeien de gezamenlijke kennis en de slagkracht en ontstaan nieuwe initiatieven. Een dat leidt tot wat zo belangrijk is: een bloeiend cultureel leven in Overijssel. … en zoeken de verbinding met anderen Cultuur verbinden aan andere provinciale opgaven biedt kansen. Kunstenaars, historici, landschapsarchitecten en dichters: ze kijken met een frisse blik naar andere sectoren en komen zo op creatieve oplossingen voor opgaven. Andersom kunnen professionals uit andere sectoren ons nieuwe perspectieven bieden. Er zijn al bruggen geslagen tussen bijvoorbeeld het erfgoeddomein en de vrijetijdssector. En de samenwerking met het programma Sociale Kwaliteit rondom het terugdringen van laaggeletterdheid smaakt ook naar meer.

We gaan deze samenwerkingen verder uitbouwen, en verbreden naar andere terreinen, zoals leefbaar platteland, evenementen, digitale innovatie met het MKB en de arbeidsmarkt. We kijken daarbij ook over de grenzen van onze provincie en ons land. Zo zetten we de succesvolle samenwerking met Gelderland in landsdeel Oost-verband en onze oosterburen net over de grens voort.

De doelen ERFGOED Cultureel erfgoed behouden met waarde voor de toekomst … We willen het cultureel erfgoed in Overijssel behouden en van waarde laten zijn voor de toekomst. Erfgoed maakt een belangrijk onderdeel uit van onze identiteit en tradities zorgen voor verbinding. Of het nu gaat om archeologisch erfgoed, gebouwd erfgoed, cultuurlandschappen of om immaterieel erfgoed zoals volkscultuur, tradities en streektaal. Voor een deel is dit een wettelijke taak, namelijk

vondsten bewaren en beheren in ons depot, en ontsluiten voor het publiek. Daarnaast hebben we met het Rijk afspraken over subsidie voor restauratie van rijksmonumenten en over een provinciaal steunpunt dat gemeenten helpt bij het uitvoeren van de wettelijke taken op het gebied van monumentenzorg. … dankzij verhalen, goede contacten en projecten Behouden gaat makkelijker als mensen begrijpen waar het over gaat. Daarom ondersteunen we het vertellen van verhalen en het actief beleefbaar maken van de geschiedenis. Daar hebben we al veel aan gedaan, bijvoorbeeld met het Verhaal van Overijssel en de Vondst van Overijssel. En hiermee gaan we verder met specifieke doelgroepen, bijvoorbeeld het onderwijs. Tegelijkertijd willen we dat de projecten nog meer effect hebben op de bekendheid van het Overijssels erfgoed en de geschiedenis bij onze inwoners en – waar mogelijk – in Nederland. Daarvoor is het belangrijk dat instellingen onderling goede contacten hebben en ontdekken dat samenwerking tot nieuwe initiatieven leidt. En dat er meer samenhang is met andere provinciale onderwerpen. Bijvoorbeeld door bij het restaureren van rijksmonumenten te prioriteren op monumenten die aansluiten bij andere provinciale opgaven, zoals binnenstadsbeleid, leefbaar platteland, duurzaamheid (een samenwerking met het programma Nieuwe Energie Overijssel) en vrije tijd.

Zo kunnen we door samen te werken met Gastvrij Overijssel gasten van onze provincie nieuwe producten bieden én Overijssel nog beter op de kaart zetten. … en met onze ondersteuning kennis en kunde opbouwen en onderhouden We bieden op verschillende manieren ondersteuning: via subsidies, regelingen, kennisdeling, of het creëren van netwerken. En het liefst een combinatie daarvan. We zetten in op het verduurzamen van monumenten én ontsluiten informatie over het verduurzamen en toekomstbestendig maken van beeldbepalende objecten. Praktisch betekent onze inzet vooral: veel afspraken maken met het grote veld aan organisaties, en de uitvoering van die afspraken bewaken. Of het nu met de Overijsselacademie is over het behoud van het Nedersaksisch of met het Historisch Centrum Overijssel over hoe zij op hun beurt kleinere cultuurhistorische organisaties, zoals kleine musea en oudheidkamers, kunnen ondersteunen. We bekijken hierbij ook kritisch hoe met de beschikbare middelen dit brede veld kan worden bediend. Bijvoorbeeld door bij het verlenen van subsidie onze partners te vragen om andere initiatiefnemers te laten leren van hun aanpak en ervaringen.

CULTUURAANBOD Een divers cultureel aanbod dat aansluit bij de vraag … We willen allereerst dat Overijssel een breed en professioneel cultureel aanbod heeft van hoge kwaliteit, in de zin dat alle categorieën van podia in Oost-Nederland vertegenwoordigd zijn en producties kunnen programmeren waar publiek op af komt. Op dit vlak werken wij samen met Gelderland en de steden. Dus ook voor jongeren en ook voor mensen die houden van films waar geen groot publiek voor is. Dit aanbod moet impact hebben en van waarde zijn, ook buiten het culturele domein. Bijvoorbeeld in de vrijetijdseconomie of het sociale domein. Hierin willen we voorop lopen door bijzondere innovaties tussen zorg en cultuur en economisch succesvolle arrangementen voor inwoner van Overijssel en bezoekers aan onze provincie. Een bijzondere plek is er hierbij voor instellingen die door het Rijk gefinancierd worden. Zij brengen hoge kwaliteit, zijn van landelijke betekenis, hun plannen zijn getoetst door de Raad voor Cultuur, en – belangrijker nog – regionale inbedding is hun uitgangspunt. Ze leveren een grote en relevante bijdrage aan de regio op het gebied van cultuureducatie, talentontwikkeling, participatie en publieksbereik. We financieren samen met Gelderland een aantal Gelderse instellingen die van belang zijn voor heel OostNederland.

We werken samen op alle niveaus: met kleine, lokale partners als ook met nationale partijen en Nedersaksische relaties.

… dankzij stevige netwerken en subsidie Een breed cultureel aanbod is essentieel, ook buiten de stedelijke regio’s. Dat kan niet zonder samenwerking en kennisdeling tussen podia. Daar zijn al mooie voorbeelden van. Neem het OKTO, een netwerkorganisatie voor de kleine en middelgrote theaters in Overijssel. Het OKTO investeert in deskundigheid van de aangesloten leden, in programmering van kwetsbaar aanbod (waaronder nieuw Overijssels talent) en in gezamenlijke marketing. Een ander voorbeeld gaat over artistiek filmaanbod. Dit loopt in Overijssel goed, dankzij een fijnmazige structuur van grotere filmtheaters tot kleinere kulturhusen die ondersteuning krijgen van het Filmkenniscentrum. En het sterke netwerk in de Popsector in Oost-Nederland wat kracht is bijgezet door het convenant van Basis tot Booster. Samenwerking gaat niet altijd vanzelf en organisaties weten elkaar nog niet automatisch te vinden. Daar zien wij als provincie een belangrijk rol als verbinder. Zo organiseren we elk jaar ons Cultuurcongres. Dit is dé dag waarop de culturele sector, gemeenten en andere betrokkenen kennis opdoen, kennis delen en elkaar ontmoeten. Daarnaast trekken we op met drie cultuurregio’s in Overijssel en werken we samen met Gelderland en acht steden in Oost Nederland. Dat doen we langs de lijnen van ROUTE OOST. Met deze partners voeren we een sterke lobby in Den Haag.

We brengen ons netwerk vanuit verschillende culturele, maatschappelijke en economische werelden samen en agenderen actuele vraagstukken die we vanuit verschillende invalshoeken benaderen. We benutten fondsen waar deze aansluiten op onze eigen kracht en ambitie. En we investeren net als in eerdere jaren in De Fundatie, ons museum met nationale uitstraling dat onze provinciale kunstcollectie beheert en vernieuwt. … en met onze ondersteuning De grote lijn van wat we deden, zetten we de komende periode voort. Zéker als het gaat om de samenwerking met partners. Wij doen wel een aantal aanpassingen om nog effectiever aan een divers en relevant aanbod te kunnen werken: door meer flexibiliteit toe te staan, de financiële instrumentenmix te verbreden, de administratieve lasten te verkleinen en een loketfunctie voor kleinere gemeenten. We focussen op het verbinden van de topaanbieders met de basis (bijvoorbeeld op het gebied van cultuureducatie), op het aanbod voor en door jongeren, op zichtbaarheid, en op de verbinding met de vrijetijdseconomie en het sociaal domein. Tegelijkertijd dagen we instellingen uit om hun maatschappelijke waarde nog meer over het voetlicht te brengen, te blijven innoveren en inhoud te geven aan onze uitgangspunten, zodat de maatschappelijke opbrengst van onze investeringen wordt vergroot.

Bovendien kijken we hoe we het aanbod verder kunnen vernieuwen en nieuwe makers in staat kunnen stellen om vlieguren te maken.

EDUCATIE Goed cultuuronderwijs voor alle basisschoolleerlingen … Ons hoogste doel is dat alle leerlingen in het (speciaal) basisonderwijs toegang hebben tot cultuuronderwijs. Dat betekent dat scholen in toenemende mate cultuuronderwijs een structurele plek geven in het curriculum. Met het huidige Overijsselse cultuuronderwijsprogramma en deelname aan het landelijke programma Cultuureducatie met Kwaliteit zijn hierin de afgelopen jaren flinke stappen gezet. Het Bestuurlijk Kader Cultuur en Onderwijs Overijssel zette cultuuronderwijs bij bestuurders in het onderwijs en gemeenten op de agenda. We zijn met deze aanpak een landelijk voorbeeld. Maar we zijn er nog niet.

… dankzij een goede infrastructuur De komende jaren willen wij de ondersteuning voor het cultuuronderwijs goed regelen. Anders blijft het hangen op het niveau van goede bedoelingen van enthousiaste docenten, directeuren, en cultuuraanbieders. Voor zo’n infrastructuur zijn afspraken nodig op bestuurlijk niveau en met gemeenten. Bijvoorbeeld over financiën en professionalisering. … en met onze ondersteuning Gemeenten zien de provincie als vliegwiel om cultuuronderwijs op de kaart te zetten en financiering te borgen, zo blijkt uit rondetafelgesprekken die we hielden. Het is belangrijk dat óók de scholen meefinancieren. We zijn immers samen verantwoordelijk. Daarom willen we werken met een nieuw financieringsmodel waarin we kosten samen dragen. Ook op andere manieren willen we bijdragen aan een sterke infrastructuur. Bijvoorbeeld door het aantal partners in het Bestuurlijk Kader te vergroten. En met hen lokale cultuuronderwijsconvenanten te realiseren. Daarnaast onderzoeken we hoe we kunnen ondersteunen bij het organiseren van randvoorwaarden, zoals het betrekken van ouders bij cultuuronderwijs aan hun kinderen. En het verbeteren van het vervoer van en naar culturele instellingen.

PARTICIPATIE Meer inwoners van Overijssel nemen deel aan kunst en cultuur … Deelnemen aan kunst en cultuur helpt mensen om zich te ontplooien. Het ontdekken, ontwikkelen en presenteren van talent geeft plezier. Dat is waarom we willen dat meer inwoners van Overijssel meedoen met cultuur. De afgelopen jaren hebben we met een aantal communicatieacties laten zien wat er op het gebied van cultuurparticipatie in Overijssel gebeurt. En onze samenwerking met het Prins Bernhard Cultuurfonds om kleine culturele initiatieven in Overijssel te stimuleren, maakte andersoortige vormen van cultuur mogelijk. We hebben hiermee mensen bereikt die we voorheen minder in beeld hadden. … dankzij zichtbaarheid en toegankelijkheid Een grotere deelname begint met een groter bereik. Concreet: meer zichtbaarheid en een grotere toegankelijkheid. Dat lukt door samen op te trekken. Bijvoorbeeld met het cultureel en sociaal domein en erfgoedparticipatie. En door initiatiefnemers die verder kijken dan het project duurt, en die bijvoorbeeld ook bedenken hoe het publiek online bereikt kan worden.

… en met onze ondersteuning We investeren in andere presentatievormen om het bereik van activiteiten die wij mede mogelijk maken te vergroten, bijvoorbeeld met een Overijsselse cultuurdag Bovendien willen we de communicatie verder verbeteren, want communicatie is essentieel om mensen te bereiken en de waardering, toegankelijkheid en het draagvlak voor cultuurparticipatie toe te laten nemen. We continueren activiteiten zoals cultuurmakelaars en onze inzet om amateurkunst een podium te geven in de Week van de Amateurkunst of Ik Toon, onder de titel ‘Overijssel Toont Talent’.

TALENTONTWIKKELING Talent dat loont én publiek vindt … We zien Overijssel als broedplaats voor nieuw talent. En we willen dat dit talent ook iets oplevert. Voor de makers zelf, doordat ze de weg naar de arbeidsmarkt vinden. En voor hun publiek. Zodat zij de meerwaarde ervan ervaren. Talentontwikkeling is een zaak van lange adem, het vraagt om een meerjarige aanpak. In Overijssel werken we hier al een aantal jaren aan via verschillende voorzieningen.

… dankzij samenwerking en ondernemerschap Samenwerking is het sleutelwoord bij talentontwikkeling. Allereerst tussen de provincie en instellingen die meerjarige rijkssubsidie krijgen om makers te helpen bij hun ontwikkeling. Maar ook tussen instellingen onderling. De poppodia ontwikkelen nu ieder voor zich, met deels hetzelfde soort activiteiten. Het is belangrijk dat zij één netwerkorganisatie vormen. Daardoor wordt de samenhang tussen hun activiteiten sterker, en kan de sector talent beter ontwikkelen én uitdragen binnen en buiten de provincie. Ook zijn samenwerkingen buiten de culturele sector nodig. Bijvoorbeeld met het mkb om het ondernemerschap van nieuwe makers te versterken. … en met onze ondersteuning Wij scheppen de voorwaarden, stimuleren en faciliteren. We spitsen de regeling Nieuwe Makers Overijssel nog meer toe op versterking van het ondernemerschap van nieuwe makers in Overijssel. Hierbij betrekken we andere beleidsvelden zoals het mkb-beleid. Ook maken we cofinancieringsafspraken met instellingen die makers helpen zich te ontwikkelen, en die meerjarige rijksfinanciering krijgen voor de ontwikkelfunctie binnen de rijksbasisinfrastructuur of die financiering krijgen van een landelijk cultuurfonds. Met de Overijsselse poppodia maken we afspraken over hoe we het netwerk voor de popsector kunnen versterken.

Afhankelijk van de besluiten over de meerjarige aanvragen bij het Rijk en landelijke cultuurfondsen, gaan wij na hoe de eventueel resterende financiële ruimte kan worden ingezet voor talentontwikkeling en vernieuwing van het cultuuraanbod.

BIBLIOTHEKEN In alle gemeenten een maatschappelijke bibliotheek…. Over vier jaar is voor iedereen in Overijssel een volwaardige bibliotheek bereikbaar. Dit kan zijn in de basisschool, het kulturhus of de sportclub of in een hoofdvestiging in een naburig dorp of stad. Bibliotheken worden plekken waar iedereen informatie kan vinden en zich kan ontwikkelen, plekken die lezen bevorderen en waar mensen kennis kunnen maken met literatuur, kunst en cultuur. Of voor vragen over een maatschappelijk initiatief dat je wilt nemen. Maar ook een plek waar je terechtkunt voor ontmoeting en debat als je daar behoefte aan hebt. Hiermee dragen we bij aan het hogere doel, dat iedereen kan meedoen. Bijvoorbeeld doordat laaggeletterdheid bestreden wordt en meer mensen veilig en verantwoord hun weg weten te vinden op internet. … dankzij innovatie en sterke samenwerkingen We hebben in Overijssel een uniek en sterk netwerk van gemeenten en bibliotheekbesturen. Zij geven samen richting aan de toekomst van bibliotheken. Met een lokale uitwerking die past bij de schaal en de ambitie van individuele gemeenten. Helder is dat bibliotheken zichzelf verder willen ontwikkelen, van klassieke bibliotheek richting maatschappelijke ontmoetingsplek.

Dat vraagt om creativiteit, organiseren en pionieren, maar vooral ook om sterke samenwerkingen met andere partners in cultuur, sociaal domein en het reguliere onderwijs. En als het gebouw niet voldoet, met partners in het ruimtelijk domein. We zien bibliotheken voor ons die een huiskamerfunctie vervullen en in die zin bijdragen aan de ontwikkeling van steden en dorpen en de leefbaarheid van gemeenschappen. De basisstructuur van bibliotheken in Overijssel helpt om snel kennis te delen en van elkaar te leren. De volgende stap is bestaande projecten en innovaties onderdeel te maken van reguliere activiteiten.

Er worden stappen gezet om het Overijsselse bibliotheeknetwerk naar een volgende fase van samenwerking te brengen. Samen met het netwerk hebben we de ambitie hebben om voordelen op het gebied van schaal, professionaliteit, kwaliteit en cultureel ondernemerschap te bereiken.

… en met onze ondersteuning De provincie Overijssel ondersteunt de bibliotheken bij hun ontwikkeling. Dat doen we vanuit onze wettelijke taak die voortkomt uit de Wet stelselherziening Openbare Bibliotheken. We doen dat op twee manieren. Allereerst door bibliotheken te verbinden met het sociaal domein en het onderwijs, zoals we dat eerder deden in projecten als Techniektaal en het provinciale programma Human Capital. Daarnaast door thema’s die structureel aandacht verdienen, uit de projectmatige aanpak te halen en hier het beleid en de subsidiëring op aan te passen. Voorbeelden van zulke thema’s zijn: cultuureducatie, digitale inclusie en de bestrijding van laaggeletterdheid. Op die manier boeken we duurzame resultaten. De input We waarderen de mening van onze partners … Deze nota is onder meer gebaseerd op de onze ervaringen in de afgelopen beleidsperiode, en het Statenvoorstel ‘Startnotitie Cultuurbeleid 2021-2024’ (PS/2019/1101334). Ook nemen we de Wsob-evaluatie (het Kwink-rapport), ministeriële beleidsvoornemens en beantwoording van Kamervragen, en de adviezen van de Raad voor Cultuur mee. In veel van deze documenten zijn samenwerken en netwerken sleutelbegrippen. Logisch ook, want alleen samen kun je zorgen voor een bloeiend cultureel leven. Daarom zijn veel verschillende partijen betrokken bij de totstandkoming van dit beleidsplan.

Van gemeenten tot instellingen, makers en scholen. In vele individuele gesprekken en tijdens werkbezoeken met ambtelijk adviseurs en Gedeputeerde Staten is gesproken over onze koers. Dit deden we onder meer tijdens het Cultuurcongres 2019, tijdens bijeenkomsten met BIS-instellingen (16 januari 2020), gemeenten (23 januari 2020), fondsinstellingen (23 januari 2020), en bibliotheken (24 februari 2020). En tijdens cultuurdebatten in Kampen (12 maart 2020), Nijverdal (13 maart 2020), en Hengelo (al werd die laatste wegens het coronavirus vervangen door een online enquête). In bijlage 2 leest u de sfeerverslagen per bijeenkomst. Om aan de nadrukkelijke wens tegemoet te komen om inwoners en jongeren te betrekken bij de totstandkoming van het nieuwe beleid, hebben wij gekozen voor een unieke onderzoeksmethode. Kortgezegd: wie met strategische keuzes bezig is, haalt vaak kennis op bij voor de hand liggende en betrokken partijen. Dat is ook nodig. Toch zijn ook inzichten uit onverwachte hoek inspirerend. Humint Solutions deed namens de provincie onderzoek (jan-maart 2020) onder een ‘onbekende’ doelgroep, waaronder jongeren, die wel ervaringen en meningen heeft over de culturele sector, maar geen enkel belang. Kennis die er dus wel is, maar nog niet wordt benut.

Het onderzoek heeft waardevolle input opgeleverd voor de thema’s van de cultuurnota, de manier waarop we de impact van cultuur kunnen vergroten, de verbinding met andere sectoren beter kunnen maken en de manier waarop we jongeren beter kunnen aansluiten.

… en nemen deze mee in ons beleid Uit de input concludeerden we dat we met onze netwerkfunctie op de goede weg zijn, ruimte moeten geven aan experimenten en de impact van cultuur moeten laten zien. Ook gaan we meer aandacht besteden aan deskundigheidsbevordering van vrijwilligers. Omdat zij een schat aan kennis en ervaring hebben. Verder willen we grote instellingen uitdagen om intensiever samen te werken met kleinere organisaties en zo een betere verbinding te krijgen tussen maker, product en de eindgebruiker. Er is nog veel meer potentie voor slimme verbindingen tussen cultuur het sociaal domein en onze samenwerking met gemeenten. Er ligt een schat aan ervaringen bij onze partners die met jongeren werken. Deze kennis willen we nog meer benutten. De wereld van cultuur zal veranderen wat een versnelling geeft in de innovatie van nieuwe verdienmodellen. Intensievere samenwerking met het bedrijfsleven zal daar onderdeel van zijn. Digitalisering biedt kansen. Deze en andere ambities en accenten leest u terug in het uitvoeringsplan.

Bijlage 1 Uitvoeringsplan 2021-2022 Bijlage 2 sfeerverslag Bijlage 3 overzicht aanvragen BIS en fondsen

Raak! Uitvoeringsplan bij het Cultuurbeleid 2021-2024 In dit uitvoeringsplan leest u de uitwerking van het nieuwe cultuurbeleid. We beschrijven per cultureel thema wat we gaan doen, en met wie we daarbij samenwerken. Daarbij geldt: als we organisaties of instellingen ondersteunen, betekent dat altijd dat we dat in nauwe afstemming met hen doen. We benoemen die instellingen dan niet als aparte samenwerkingspartner. Wij verwachten dat onze partners werken volgens de codes Governance Code Cultuur, code Diversiteit en Inclusie en de Fair Practice code. Voor die laatste geldt dat we het principe van ‘pas toe of leg uit’ hanteren. Wij zorgen ervoor dat administratieve lasten zoveel mogelijk worden beperkt. We helpen partners om nieuwe verdienmodellen te ontwikkelen en delen kennis hierover. Zo worden ondernemers ook eigenaar van het culturele leven en werken we voor hen aan een aantrekkelijk vestigingsklimaat.

Tijdig bijsturen dankzij een kortere looptijd Er is behoefte en noodzaak aan flexibiliteit in ons beleid. We willen beter kunnen inspelen op ontwikkelingen in de samenleving. De onzekerheid in de sector vanwege de coronacrisis versterkt dit. We houden onze basis stabiel. Daarom maken we vierjarige afspraken met instellingen die onze basisinfrastructuur vormen of die wettelijke taken voor ons uitvoeren. Voor het overige deel maken we afspraken voor twee jaar, zodat we in 2022 opnieuw met Provinciale Staten kunnen bepalen of het beleid qua inzet en impact nog op koers ligt.

AMBITIE

Cultureel erfgoed met waarde voor de toekomst

STRATEGIE

We vertellen het verhaal van Overijssel (immaterieel erfgoed)

AANPAK & SAMENWERKEN

We dragen bij aan het behoud en het gebruik van het Nedersaksisch. Dat doen we in ieder geval op twee manieren. We versterken de samenwerking tussen Nedersaksische regio’s en taalregio’s. We ondersteunen concrete initiatieven om het gebruik van Nedersaksisch in het onderwijs, de culturele sector en andere maatschappelijke domeinen te stimuleren. Hiervoor werken we samen met het Historisch Centrum Overijssel (dat verantwoordelijk is voor uitvoering) en de IJsselacademie. We zorgen ervoor dat ook de collectie en kennis van kleinere cultuurhistorische organisaties benut en bewaard worden.

We ondersteunen het netwerk van kleinere cultuurhistorische organisaties, zoals kleine musea en oudheidkamers, bij de uitvoering van hun activiteiten. Zo wordt kennis over het beheer van collecties, vrijwilligersbeleid en publieksbereik gedeeld. Hiervoor werken we samen met het Historisch Centrum Overijssel (dat verantwoordelijk is voor uitvoering). We activeren het bestaande netwerk van Overijsselse erfgoedgemeenschappen. Zodat zij er samen voor kunnen zorgen dat onze Overijsselse tradities blijven bestaan. Zo wordt kennis gedeeld en benut. Bijvoorbeeld over professionalisering en marketing. Ook gaan we sterkere relaties aan met het onderwijs. Hierbij werken we samen met Kenniscentrum Immaterieel Erfgoed Nederland (KIEN), dat verantwoordelijk is voor de uitvoering. We investeren in projecten die bijdragen aan de zichtbaarheid van het verleden van onze provincie en in projecten die Overijsselse verhalen over het voetlicht brengen. Dit doen we via de subsidieregeling ‘Verhaal van Overijssel’ die we toespitsen op kleinere initiatieven. We hebben daarbij een voorkeur voor projecten waarbij inwoners actief betrokken zijn.

Daarnaast maken we arrangementsafspraken met een aantal landschapbeherende (en koepel-) organisaties, zoals het Overijssels Particulier Grondbezit en Landschap Overijssel We brengen erfgoedorganisaties en ondernemers in de vrijetijdseconomie bij elkaar om nieuwe producten en arrangementen te ontwikkelen. Voor gasten, maar óók voor de inwoners van Overijssel. Want een gedeelde identiteit is belangrijk voor ons allemaal. We sluiten bij de ontwikkeling aan bij de ambities uit Gastvrij Overijssel. We zorgen voor onze archeologische vondsten. Dit doen we in het depot in Deventer. Ook delen we de verhalen achter de vondsten en vindplekken. Zo gaat de geschiedenis voor meer mensen leven. Dit doen we met het publieksprogramma ‘Vondst van Overijssel’.

AMBITIE

Cultureel erfgoed met waarde voor de toekomst

STRATEGIE

We onderhouden, verduurzamen en geven betekenis aan ons erfgoed (materieel erfgoed)

AANPAK & SAMENWERKEN

We investeren in energiebesparende maatregelen voor monumenten. Dit doen we via de rijksmonumentenregeling. We informeren partijen actief over het verduurzamen van oude gebouwen. Hierbij werken we samen met het programma Nieuwe Energie Overijssel (NEO). We inspecteren monumenten en adviseren eigenaren over het onderhoud. Hierbij werken we samen met Monumentenwacht, die verantwoordelijk is voor de uitvoering. We investeren in opleidingen voor restauratie. Zodat er voldoende vakmensen zijn die cultureel erfgoed op een professionele manier kunnen restaureren. Hierbij werken we samen met Stichting Ribo. Ribo is verantwoordelijk voor de uitvoering en begeleidt restauratieleerlingen naar een werkervaringsplek. We ondersteunen gemeenten bij de uitvoering van de wettelijke taken op het gebied van monumentenzorg. Dit doen we via ons Steunpunt Cultureel Erfgoed Overijssel. Een van de aandachtspunten hierbij is de toekomst van het religieus erfgoed: we brengen de eigenaren van religieus erfgoed in contact met mensen en organisaties die hen kunnen helpen met hun vragen over toekomstig beheer en onderhoud en mogelijk ander gebruik van het erfgoed. We gaan op zoek naar de meest geschikte organisatie om deze taken samen met ons uit te voeren.

AMBITIE

Een divers cultureel aanbod dat aansluit bij de vraag

STRATEGIE

We investeren in stand houden en vernieuwen van het aanbod, in jonge makers en toegankelijkheid ervan

AANPAK & SAMENWERKEN

We maken proeftuinen mogelijk die cultuur en zorg verbinden. Ook zoeken we slimme verbindingen met andere programma’s en beleidsterreinen zoals Binnenstedenbeleid, Vrijetijdseconomie en Sociale kwaliteit. Zo innoveren we en ontstaan nieuwe projecten en initiatieven die het cultuuraanbod én andere sectoren versterken.

Hierbij werken we samen met gemeenten, onderwijsinstellingen en maatschappelijke en culturele organisaties We benutten de kennis van en ervaring met jongeren van onze partners (instellingen) en gemeenten. Deze brengen we samen in proeftuinen en projecten. Zodat we meer jongeren bereiken.

We versterken de verbinding tussen makers, producten en eindgebruikers met elkaar. Hier zetten we onze partners en netwerken voor in. Bij het maken van afspraken met netwerken en samenwerkingspartners en met onze subsidieregelingen sluiten we aan bij de aanbevelingen uit het Humint-onderzoek.

Afspraak geldt voor 4 We cofinancieren Overijsselse organisaties die in de periode 2021jaar! 2024 subsidie ontvangen van het Rijk. Deze organisaties zijn onderdeel van de Basisinfrastructuur of ontvangen meerjarig een bijdrage uit één van de landelijke cultuurfondsen. De financiële ruimte die overblijft, gebruiken we voor vernieuwing van het culturele aanbod en talentontwikkeling. We cofinancieren samen met provincie Gelderland de Gelderse organisaties Introdans en Toneelgroep Oostpool, ingeval zij in de periode 2021-2024 subsidie ontvangen van het Rijk.

Met Phion, het orkest van Gelderland en Overijssel, gelden aanvullende voorwaarden voor financiering (zie PS/2018/693). We verbinden deze instellingen met elkaar en met andere organisaties in ons netwerk. Met professionals en amateurs. Ook maken we afspraken met hen over hoe ze zich inzetten voor educatie, talentontwikkeling, participatie en het delen van kennis en ervaring.

We werken hierbij samen met de betrokken gemeenten en de stedelijke regio’s. We zetten de samenwerking in Oost Nederland voort en versterken zo samen met de provincie Gelderland de lobby vanuit OostNederland bij het Rijk. Ook formuleren we samen met samenwerkingspartners, culturele netwerken en stedelijke regio’s heldere ambities. En pakken we samen projecten op.

Afspraak geldt voor 4 Museum de Fundatie heeft de opdracht tot beheer, onderhoud en jaar! vernieuwing van onze provinciale kunstcollectie. We maken aanvullende afspraken met het museum over zijn rol bij educatie, talentontwikkeling, participatie, het delen van kennis en ervaring, en het bereiken van jongeren. Hierbij werken we samen met gemeente Zwolle. We bouwen met gemeenten verder aan de stedelijke cultuurregio’s. Bijvoorbeeld door het optimaliseren van loketten en aanspreekpunten. We gaan kijken hoe we kleine gemeenten beter kunnen ondersteunen. We delen kennis over de door het Rijk gefinancierde proeftuinen binnen en tussen de stedelijke regio’s . We stimuleren de vernieuwing van het aanbod in verschillende kunstdisciplines, zoals muziek, theater, dans, beeldende kunst en vormgeving, film en nieuwe media. Het gaat om het ontwikkelen, maken en presenteren van nieuwe uitingen. Dat doen we met de subsidieregeling ‘Versterking productieaanbod Overijssel’. We helpen kleine theaters en filmvertoners verder te professionaliseren. En we stimuleren hen om aanbod van nieuwe Overijsselse makers op te nemen in de programmering. Hierbij werken we samen met OKTO (Overleg Kleine Theaters Overijssel) en het Filmkenniscentrum. We bieden gezelschappen en makers uit Oost-Nederland de kans podiumervaring op te doen. Hierbij werken we samen met Stichting 4 Oost.

We maken(hernieuwde) afspraken over de inzet van het programmeringfonds.

AMBITIE

Goed cultuuronderwijs voor alle basisschoolleerlingen

STRATEGIE

We investeren in een betere infrastructuur en geven cultuur een stevige plaats in het onderwijscurriculum.

AANPAK & SAMENWERKEN

We breiden het Bestuurlijk Kader Cultuur en Onderwijs Overijssel (BKCO) (2019-2026) uit met meer partners. We stimuleren de ontwikkeling van meer lokale convenanten tussen cultuur- en onderwijsinstellingen en lokale overheden. Zo wordt de lokale infrastructuur sterker en vindt deskundigheidsbevordering in het cultuuronderwijs plaats. Hierbij werken we samen met Rijnbrink, schoolkoepels, gemeenten en culturele instellingen. We introduceren een nieuwe financieringsstructuur voor cultuureducatie. Deze is aantrekkelijk voor initiatiefnemers met ideeën over hoe meer kinderen bereikt kunnen worden of die de samenwerking tussen onderwijs en cultuur verduurzaamt. We doen mee aan de regeling Cultuureducatie met Kwaliteit III. Daarbij focussen we op scholen in het primair en voortgezet onderwijs die nu nog onvoldoende cultuuronderwijs bieden. Hierbij werken we samen met het Fonds voor Cultuurparticipatie. We willen scholen die niet in de gelegenheid zijn met leerlingen een bezoek te brengen aan een stedelijk theater of museum, de mogelijkheid geven dat wél te doen. Hiervoor gaan we op zoek naar creatieve oplossingen. Die kunnen binnen het netwerk van onderwijs en cultuur liggen, maar ook daarbuiten. Bijvoorbeeld in vervoer. We doen een onderzoek naar ouderactivatie en vertalen de uitkomsten daarvan naar een haalbaar actieplan.

AMBITIE

Meer inwoners van Overijssel nemen deel aan kunst en cultuur

STRATEGIE

We maken meedoen makkelijker

AANPAK & SAMENWERKEN

We maken de inzet van Cultuurmakelaars mede mogelijk. Hierbij werken we samen met gemeenten. We bouwen verder aan onze publiekscampagne Overijssel Toont Talent, waarbij we in de Week van de Amateurkunst (WAK) of de Ik Toon maand een podium bieden aan amateurkunstenaars. Hierbij werken we samen met gemeenten en lokale organisaties. We subsidiëren kleine culturele initiatieven op het brede terrein van cultuur. Hierbij werken we samen met het Prins Bernhard Cultuurfonds. We stimuleren actieve cultuurparticipatie van zoveel mogelijk mensen door bij te dragen aan projecten die op andere beleidsterreinen, zoals sociale kwaliteit of de stadsbeweging, ontstaan.

AMBITIE

Talent dat loont en publiek vindt

STRATEGIE

In netwerkverband ondersteunen we het ondernemerschap van talenten

AANPAK & SAMENWERKEN

We maken cofinancieringsafspraken met instellingen die meerjarige rijksfinanciering krijgen en die (nieuwe) makers helpen zich te ontwikkelen. In het geval van De Nieuwe Oost doen we dat samen met de provincie Gelderland. Vervolgens bepalen wij of en hoe we eventueel resterende financiële ruimte inzetten voor vernieuwing van talentontwikkeling en het culturele aanbod. We versterken het netwerk in de popsector. Samen met dit netwerk vergroten we de kansen voor het Overijsselse poptalent. Daarmee vergroten we het publieksbereik en de toegankelijkheid. Hierbij werken we samen met de Overijsselse poppodia. We versterken het ondernemerschap en daarmee de financiële positie van jong talent. Dat doen we met de subsidieregeling Nieuwe Makers. Wij ondersteunen de organisatie van de jaarlijkse Cultuurprijs Overijssel. Hierbij werken wij samen met de Stichting Cultuurprijs Overijssel.

AMBITIE

Een maatschappelijk educatieve bibliotheek is voor iedereen bereikbaar

STRATEGIE

We investeren in een sterk bibliotheeknetwerk en dragen bij aan innovaties die kennis en informatie beter ontsluiten voor grotere groepen mensen.

AANPAK & SAMENWERKEN

We ondersteunen het Overijsselse netwerk van bibliotheken. Daarmee voeren we onze wettelijke taak uit en dragen we bij aan een bibliotheek die voor iedereen toegankelijk is, die het lezen en leren bevordert en die aandacht heeft voor cultuur, ontmoeting en debat. Hierbij werken we samen met Rijnbrink, die verantwoordelijk is voor de uitvoering. We werken samen met gemeenten en bibliotheken aan innovatie. Samen herijken we op basis daarvan de opdracht aan Rijnbrink en bepalen we hoe we innovatiegeld optimaal kunnen benutten. We betalen mee aan (grote) projecten die bijdragen aan bibliotheekinnovatie of het bereikbaar maken van kennis en informatie. We leggen de nadruk op de bestrijding van laaggeletterdheid en het vergroten van 21e-eeuwse vaardigheden. Hierbij werken we samen met Rijnbrink en partners in projecten. We ondersteunen een (nog) betere samenwerking tussen bibliotheken en andere beleidsterreinen zoals onderwijs, human capital en sociale kwaliteit. We gaan met bibliotheken en gemeenten ontdekken of en hoe het uitgebreide netwerk van bibliotheken, met haar haarvaten in de Overijsselse samenleving, kan bijdragen aan het makkelijker en beter delen van kennis. We ondersteunen de amateurmuziek in Oost-Nederland. Hierbij werken we samen met Musidesk, ondergebracht bij Rijnbrink.

Cultuurcongres 2019

Making of nieuw cultuurbeleid Een sfeerverslag van alle bijeenkomsten, debatten en onderzoeken om input op te halen voor het nieuwe cultuurbeleid.

Check in! Bestemming 2024 De provincie Overijssel is onderweg naar nieuw cultuurbeleid (2021 – 2024) en reist hierbij zeker niet alleen. Het is een groepsreis waarbij we de vertrekpunten weten en het eindpunt samen gaan verkennen. Dit is een 'levend' document dat we blijven aanvullen in de aanloop naar nieuw beleid. In dit sfeerverslag nemen we u mee langs de verschillende tussenstops waarbij het team Cultuur kennis, ervaringen en meningen heeft opgehaald. Deze input is zeer waardevol bij de totstandkoming van het nieuwe cultuurbeleid.

Inhoudsopgave Startnotitie Provinciale Staten

5

Cultuurcongres 2019: ready for take-off

7

Consulteren culturele veld

8

Cultuurdebatten in de regio

15 15

Het ontdekken van niet-herkende kennis

19 20

Licht, Lucht & Ruimte

4

21

Startnotitie Provinciale Staten Het cultuurbeleid is breed en gaat over cultuureducatie en -participatie, bibliotheken (inclusief laaggeletterdheid), cultureel aanbod, talentontwikkeling en cultureel erfgoed (inclusief volkscultuur, streektaal en tradities). Het huidige cultuurbeleid ‘Cultuur in de schijnwerpers’ 2017-2020 is succesvol en daarom een goede basis om op voort te bouwen. In het bijzonder willen de Staten in gesprek met het culturele veld over: • het versterken en uitbouwen van de netwerkaanpak, • krachtiger verbinden van cultuur met andere sectoren, • het vergroten van de zichtbaarheid en toegankelijkheid van cultuur en erfgoed voor iedereen. Provinciale Staten spreken de intentie uit om ook in de nieuwe beleidsperiode de door het Rijk meerjarig gefinancierde instellingen te cofinancieren. Provinciale Staten benadrukken het belang om jongeren te betrekken bij cultuur(beleid).

5

6

Cultuurcongres 2019: ready for take-off De take-off van de totstandkoming van het nieuwe cultuurbeleid vond plaats op donderdag 28 november 2019. Ruim 230 betrokken cultuurvakgenoten kwamen samen op het Cultuurcongres op het Vliegveld Twenthe. Reisleider tijdens dit hele traject is Jesper Rijpma. We stelden hem voor op het cultuurcongres. Hij heeft een heleboel vlieguren als het gaat om ‘public speaking’ en debatteren, met name in de culturele sector. Ook tijdens de debatten en bijeenkomsten in 2020 die volgden op het cultuurcongres zorgden zijn scherpte en energie voor aangename gesprekken.

In the cockpit en één-op-één gesprekken Gedeputeerde Roy de Witte en zijn crew organiseerden tijdens het cultuurcongres speciale speeddates. Verkorte gesprekken om binnen het veld signalen en suggesties op te halen. Afgelopen maanden waren er natuurlijk buiten het congres om ook vele overleggen tussen de gedeputeerde en de cultuurvakgenoten.

Tekens aan de wand Tijdens het congres konden deelnemers hun wensen en signalen kenbaar maken op grote wandborden. Kleine greep uit de kansen en tips vanuit het Cultuurcongres • Ontschotten, want we moeten gezamenlijk verantwoordelijkheid dragen. Denk grensoverschrijdend / cultuur en erfgoed meer integraal maken • Doe echt aan Fair Practice • Netwerken: wie is iedereen en wat doet iedereen? • Aandacht voor ‘Nieuwe Overijsselaars’ / inclusiviteit (ook in beeld) • Verbinding tussen generaties (versterk ambacht en innovatie) • Let ook op het platteland • Geef ruimte aan experimenten • Aandacht voor Nedersaksische taal

Cultuurmagazine oktober 2019 In dit magazine organiseerden we een rondje ‘langs de velden’. Een kleine bloemlezing. • Wilja Jurg, directeur Tetem: “Het gaat niet meer alleen om cultuur beleven! Publiek wil 7

betrokken worden! De do-it-together-cultuur laat traditionele verhoudingen als zender-ontvanger en maker-bezoeker vervagen” • Dennis Platvoet, teamleider De Nieuwe Oost: “Onze meest opvallende kracht is samenwerking” • Leo Adriaanse, directeur Kenniscentrum Immaterieel Erfgoed: “Betrek de erfgoedgemeenschappen en zet tradities, rituelen en ambachten eigentijds in” • Lieke Bisseling, zakelijk directeur Theater Sonnevanck: “De doorontwikkeling van het nieuwe beleid zit in de versteviging van de cultuurprofielen van de drie cultuurregio’s (Twente, Stedendriehoek, Zwolle) • Ralph Keuning, directeur Museum de Fundatie: “Overijssel wordt in Europa het nieuwe centrum. Zet in op het verbinden van de regio met daarin plaats voor zowel de internationale kunst als de lokale initiatieven.” • Mieke Conijn: “Ruimte voor nieuwe initiatieven is nodig. De subsidieregelingen zijn behoorlijk ingekaderd. Hierdoor kan de provincie kansen op nieuwe dynamiek mislopen."

Consulteren culturele veld 16 januari 2020: bijeenkomst BIS-instellingen Locatie: Provinciehuis Zwolle Van Gogbot tot theater Sonnevanck en van Tetem tot Toneelschap Beumer & Drost; allemaal vertellen ze enthousiast over hun plannen waarmee zij bijdragen aan het culturele aanbod van Overijssel. Er klinken complimenten, er groeit enthousiasme en er worden plannen gesmeed voor samenwerking. “Dat doen jullie goed zeg!”, concludeert Peter Drost na een presentatie van Sonnevanck en Oostpool over hun gezamenlijke voorstellingen. “Midden in de maatschappij. Actueel theater voor jonge mensen, zonder dat het een preek wordt. Echt petje af!” Statenlid Jan Westert deelt zijn enthousiasme. “Misschien moet u ook eens een voorstelling houden voor statenleden, om ons te helpen over thema’s in gesprek te raken.” Wilja Jurg vertelt hoe Tetem vanuit onderzoek nog meer wil richten op de combinatie tussen beeldende kunst en e-cultuur. “De ontwikkelingen gaan snel. Een deel van de mensen is daar klaar voor, maar dat geldt niet voor iedereen. Jongeren kunnen snel swipen, maar hebben soms geen idee welke keuzes er achter de techniek zitten. We willen mensen bewust maken hoe

8

techniek invloed heeft op je leven, op onze democratie en op geluk. We hebben bijvoorbeeld een foodlab ontwikkeld waarmee we chocolade kunnen printen. Jongeren leren hoe dat werkt en gaan ermee langs ouderencentra om oudere mensen mee te nemen in de techniek.” Karin Netten van Kasko ( voorheen Kameroperahuis) ziet nog meer mogelijkheden om samen te werken. Zij werkt met jonge talentvolle makers aan muziektheaterprojecten. “Onlangs hadden we een prachtig project waarbij makers van Kasko met conservatoriumstudenten van ArtEZ Zwolle concerten aan huis gaven voor mantelzorgers. Iedereen moest huilen, zo ontroerend was het! Dit soort projecten willen we graag voortzetten.” De sessie is inspirerend, ook voor de aanwezige politici. “We worden wel eens uitgenodigd voor een voorstelling of tentoonstelling, maar vanavond hoorden we wat er allemaal achter de schermen gebeurt en hoe gemotiveerd de gezelschappen zijn voor de toekomst. Dat is interessant.”

23 januari 2020: bijeenkomst gemeenten Locatie: Provinciehuis Zwolle Gespreksleider: Jesper Rijpma Gedeputeerde Roy de Witte kijkt uit naar het gesprek met de wethouders. “We hebben zo’n 19 miljoen met elkaar te besteden. Zo belangrijk dat we elkaar op inhoud raken en vinden.” 20 wethouders schuiven aan. Jesper Rijpma is de gespreksleider en zet de menti-meter in. Om daar even mee te oefenen verschijnt in het scherm de openingsvraag: wat was eigenlijk uw laatste culturele uitje? Daarna worden de vragen serieuzer: wat zijn de meest belangrijke pijlers van uw lokale cultuurbeleid? Wat zijn de belangrijkste culturele uitingen in uw gemeente? Wat zijn de drie grootste uitdagingen? Is het huidige cultuurbeleid voldoende toegespitst op uw situatie? Hoe gaan we samenwerken? Hoe ziet de bibliotheek van de toekomst eruit? De vragen zijn stuk voor stuk het startschot voor een dialoog. Unaniem zijn de wethouders als het gaat om sterkere samenwerking en experimenteerruimte tussen het sociale domein en cultuur. Cultuur is sterk gerelateerd aan leefbaarheid. Wat valt nou precies onder cultuur? De roep om te ontschotten klinkt een paar keer tijdens de middag. Ook als het gaat om evenementen. Als dé uitdaging van de toekomst ziet het gezelschap dan ook slimmer en effectiever samenwerken. Er zijn kansen voor verbinding met andere sectoren.