c. Bijlage 3 -Platte web-tekst Omgevingsvisie Zwartewaterland

Wel kunnen we inzetten op het zo vitaal mogelijk houden van de centra en zo min mogelijk concurrentie met de bestaande detailhandel. Dit door na te denken over branding (het in de markt zetten van en het geven van bekendheid aan de centra), de samenstelling van functies (waaronder horeca, wonen, kantoren en detailhandel) en een aantrekkelijke inrichting. Wonen op het bedrijventerrein is niet toegestaan Bedrijfswoningen zijn niet toegestaan op de bedrijventerreinen in Genemuiden en op het bedrijvenpark Hasselt, met uitzondering van de bedrijfswoningen die in het verleden al zijn toegestaan. Op de bedrijventerreinen in Zwartewaterland zijn geen nieuwe bedrijfswoningen toegestaan, met uitzondering van het gebied Waterfront in Hasselt en de zuidkant van het Meppelerdiep in Zwartsluis.

Pagina 32 ‘Thema Energie’ De gemeente Zwartewaterland draagt bij aan de landelijke ambitie om voor 2050 CO2-neutraal te zijn. Voor 2030 moet er al een CO2-vermindering van 49% zijn bereikt. Samen met de partners uit de regio

West-Overijssel stellen we een Regionale Energie Strategie (RES) op. In deze strategie, ook wel bod genoemd, beschrijven we op welke wijze wij onze bijdrage leveren aan de landelijke ambitie. Programma Energietransitie gemeente Zwartewaterland We hebben een gemeentelijk Programma Energietransitie opgesteld. Dit programma is opgesteld samen met maatschappelijke partijen, bedrijven, beleidsspecialisten en externe deskundigen. Met deze partijen is gekeken wat Zwartewaterland kan betekenen in de energietransitie en welke stappen nodig zijn om onafhankelijk te worden van het aardgas. Daarbij is gekeken naar de vertaling van deze opgaven naar ruimte en de ruimtelijke potentie die de gemeente heeft. Hoe kunnen we deze ruimte invullen met projecten rond grootschalige energieproductie en welke versnelling is er nodig op diverse thema’s? Dit heeft geleid tot de volgende opgaves: • • •

De gemeente geeft medewerking aan pilotprojecten voor zonnevelden Tot 2030 moet er ruimte gevonden worden voor 50 hectare aan zonnevelden en vijf windturbines (3MW molens) In de periode tussen 2030 en 2050 moet er vervolgens nog ruimte gevonden worden voor nog 30 hectare aan zonnevelden (in totaal dus 80 hectare zonnevelden) en circa vier windturbines (3MW molens)

Daarnaast stimuleren we mogelijkheden voor zon op dak om te komen tot: • Tot 2030 160.000 panelen op gebouwen • In de periode tussen 2030 en 2050 nog eens 251.000 panelen op gebouwen We brengen de mogelijkheden voor grootschalige opwek in de gemeente ook in beeld bij de visievorming op het buitengebied. We onderzoeken of grootschalige opwek in het Nationaal Landschap onder voorwaarden mogelijk is. Daarbij wordt aansluiting gezocht bij de bijzondere kenmerken van het landschap. Deze locaties komen pas in beeld wanneer er elders onvoldoende mogelijkheden zijn. In de loop van 2021 stekt de gemeenteraad de zoekgebieden voor duurzame energie-opwek (zon, wind) vast. Warmtetransitievisie volgt in 2021 We staan voor de opgave om onafhankelijk te worden van het aardgas. De warmtetransitie-visie moet ons meer inzicht geven in alternatieve warmtebronnen en de planning van de transitie. De uitwerking van de transitievisie vindt plaats in wijkuitvoeringsplannen. Hierin staat per wijk op welke manier we de transitie willen uitrollen. Dit biedt inwoners een handelingsperspectief. Ambities moeten haalbaar en betaalbaar zijn De ambities op dit thema zijn hoog, maar moeten ook haalbaar en betaalbaar zijn. Het is belangrijk dat iedereen mee kan doen. Het bestaande beleid op deze thema’s wordt verder geïntensiveerd.

De gemeente faciliteert, adviseert en communiceert actief over de energie- en warmtetransitie.

Pagina 33 ‘Thema Gezondheid’ In het lokale gezondheidsbeleid van Zwartewaterland gaan we uit van positieve gezondheid. Dat wil zeggen dat we gezondheid niet alleen zien als het afwezig zijn van ziekte, maar dat we een veel bredere kijk op gezondheid hebben. We zien gezondheid als het vermogen van een persoon om met de fysieke, mentale en emotionele uitdagingen van het leven om te gaan. Bij positieve gezondheid staat de persoon centraal, niet de ziekte. Mensen worden benaderd vanuit hun kracht. De nadruk ligt op wat ze wel kunnen. Het werken aan gezondheid vraagt brede inzet, op verschillende domeinen. Niet iedereen is in staat zich in dezelfde mate aan de uitdagingen van het leven aan te passen. Als gemeente willen wij onze inwoners hierbij dan ook waar mogelijk helpen. Het verkleinen van

gezondheidsachterstanden is daarbij een belangrijk doel. Er is daarom speciale aandacht voor (kwetsbare) groepen inwoners. De speerpunten van ons lokale gezondheidsbeleid zijn: 1. Bevordering van een gezonde leefstijl 2. Bevordering van een gezonde leefomgeving 3. Samenleven en participeren 4. Mentaal welbevinden en suïcidepreventie 5. Een hartveilig Zwartewaterland De omgeving als belangrijke factor bij gezondheid Naast leefstijl is ook de omgeving van invloed op de gezondheid en gezondheidservaring van mensen. Denk bijvoorbeeld aan geluid en geur, maar ook aan fijnstof en andere schadelijke stoffen die door verkeer, landbouw of industrie worden uitgestoten. De gemeente voert een gebiedsgericht milieubeleid. Dit betekent dat we onderscheid maken per gebiedstype: woongebieden, werkgebieden en buitengebied. Voor ieder gebiedstype worden de normen bepaald voor lucht-, bodem- en waterkwaliteit. Zo definiëren we de leefbaarheid per gebied. De normeringen worden opgenomen in het omgevingsplan. In positieve zin kan de leefomgeving ook bijdragen aan de gezondheid. Bijvoorbeeld een goed voorzieningenniveau kan de sociale cohesie en daarmee de gezondheid van mensen bevorderen. Maar ook doordat de inrichting van de (toekomstige) woonomgeving van onze inwoners uitnodigt tot gezond gedrag.

De buitenruimte is een belangrijke plek voor ontmoeting en biedt ruimte voor groen, water en voldoende sport- en spelmogelijkheden. De gemeente wil de toegankelijkheid van de natuur en de belevingswaarde van het groen vergroten via goede en veilige wandel- en fietsroutes. Beweging draagt bij aan een gezonde leefstijl Ook sport(activiteiten) zijn een belangrijk onderdeel van een gezonde en vitale samenleving. Door samen te werken met sportclubs, welzijnsorganisaties en onderwijs stimuleren we bewegen en bevorderen we gezond leven. Het actief deelnemen aan verenigingen is daarnaast niet alleen gezond en leuk, maar het verbindt ook. Daarom wordt specifiek ingezet op het betrekken van minima, ouderen, mensen met een beperking en mogelijk andere doelgroepen. We ondersteunen verenigingen en we faciliteren gezamenlijke inzet op het gebied van vrijwilligers en sponsorwerving.

Pagina 34 ‘Thema Klimaat’ Alle overheden in Nederland doen aanpassingen in het ruimtelijk domein om de gevolgen van klimaatverandering aan te pakken. Ook de gemeente Zwartewaterland is hiermee begonnen. Daarvoor zijn verschillende knelpunten in kaart gebracht in de bouwsteen klimaatadaptatie. We gaan aan de slag met de volgende vier thema’s: • • • •

Het wordt natter Het wordt warmer Het wordt droger Het IJsselmeer- en de rivierpeilen stijgen

In lokaal en regionaal verband zijn klimaatstresstesten uitgevoerd. Aan de hand van deze stresstesten, risicodialogen en de Notitie ‘Bouwsteen Klimaatadaptatie’ bepalen we de prioriteiten voor uitvoeringsmaatregelen. Maatregelen om wateroverlast te voorkomen Voor waterveiligheid zetten we in op de compartimentering van dijkringen. Dit om te voorkomen dat er bij overstromingen in één keer een groot gebied overstroomt. Aan nieuwe ruimtelijke ontwikkelingen stelt de gemeente in de toekomst eisen om wateroverlast te voorkomen. Hiervoor zijn

dan geen extra investeringen in riolering en waterberging nodig. Dit betekent dat in de planvorming eisen gesteld worden aan nieuwbouw, herontwikkelingslocaties en ontwikkelingen op bedrijventerreinen op het gebied van: • • •

Voldoende groen dat water kan opslaan Eisen aan gebouwen om hemelwaterafvoer op te slaan Eisen aan erfinrichting om hemelwater niet direct te laten afvloeien naar de openbare weg / de riolering

Groenstructuren voor verkoeling en schaduw Bij integrale gebiedsontwikkeling kijken we of toekomstgerichte reservering voor waterberging noodzakelijk is. Daarbij zetten we in op het realiseren van extra groene structuren en de versterking van bestaande groene structuren in de kernen. Deze kunnen bijdragen aan verkoeling en schaduw, maar ook ten goede komen van de ruimtelijke kwaliteit. Voldoende koelte in de kernen kunnen we bereiken door groene waterrijke structuren in de kernen aan te leggen. Deze structuren maken verbinding met het buitengebied.

Pagina 35 ‘Thema Onderwijs’ Onderwijs speelt een belangrijke rol in het leven van de jeugd en hun ouders/verzorgers. Als kinderen naar school gaan ontwikkelen zij vaardigheden en doen zij kennis op. Hiermee worden zij voorbereid op een plek in de samenleving van de toekomst. Goed onderwijs is in het begin een taak van de scholen. De gemeente ondersteunt waar nodig of gewenst. Het zorgen voor goede huisvesting van scholen is een taak van de gemeente en de schoolbesturen samen. Gelijke onderwijskansen voor iedereen We willen onze kinderen optimale ontwikkelingskansen bieden en ze veilig, gezond en gelukkig laten opgroeien. Sociale, economische of culturele factoren mogen hierbij geen belemmering vormen. Het gemeentelijk onderwijskansenbeleid ondersteunt en maakt deel uit van het bredere preventiebeleid en de zorgstructuur rondom onze jeugd. Preventie en vroegsignalering staan daarbij centraal. We bieden goede basisvoorzieningen voor alle kinderen en extra hulp voor kinderen die dit nodig hebben. Breed onderwijsaanbod in gemeente Zwartewaterland Zwartewaterland is een kinderrijke gemeente. 25 procent van onze inwoners is jonger dan 18 jaar (2020). In onze gemeente zijn 16 basisscholen. Ook is er een school voor voortgezet onderwijs in onze gemeente. Daarnaast zijn er verschillende voorschoolse voorzieningen als peuterspeelzalen en kinderopvang.

We bieden ook opleidingsmogelijkheden voor volwassenen die de Nederlandse taal onvoldoende beheersen. In de regio Zwolle zijn er diverse voorzieningen voor voortgezet onderwijs, speciaal onderwijs, mboen hbo-opleidingen beschikbaar. Ook onze inwoners maken hiervan veel gebruik. We proberen om ook in de toekomst een divers aanbod aan onderwijsvoorzieningen in stand te houden. De verwachte daling van het aantal leerlingen vormt daarbij een uitdaging, vooral in het buitengebied.

Pagina 36 ‘Thema Openbare Ruimte’ Wij gaan voor een openbare ruimte die schoon, heel en veilig is. Een goed onderhouden openbare ruimte ondersteunt de leefbaarheid, de bereikbaarheid, de veiligheid, de economie en recreatie in onze gemeente. Voor openbare verlichting geldt: functioneel, veilig, spaarzaam, en duurzaam verlichten. Daarmee leveren we een bijdrage aan het voorkomen van de lichtvervuiling, vooral in het buitengebied. Lichtvervuiling is het overmatig verlichten van de omgeving in de nacht. Openbaar groen speelt een rol bij klimaatverandering

We vinden cultuurhistorisch waardevol groen (bijv. een monumentale boom of historisch park) belangrijk. We willen dit groen herstellen en de historische groenstructuren zo versterken. Een robuuste groenstructuur, met meer biodiversiteit en een groene dooradering van de bebouwing draagt bij aan het weerbaarder maken van de gemeente. Dit helpt tegen de gevolgen van klimaatverandering. Een belangrijk aandachtspunt is het vergroten van de biodiversiteit. Meer biodiversiteit betekent meer variatie in soorten groen (afwisseling van gras, ruigte, struiken, bomen). Bij het realiseren van deze ambitie willen we de betrokkenheid van inwoners en bedrijven bij groen vergroten. Ook in het groenbeheer is er ruimte voor inwonersparticipatie. We willen inwoners ertoe bewegen verhard oppervlak in te wisselen voor meer en gevarieerd groen. We willen de toegankelijkheid van de natuur en de belevingswaarde van het groen vergroten. Zorgplicht waterkwaliteit en -kwantiteit We willen dat de openbare ruimte voor verschillende doelen gebruikt wordt. Daarbij kijken we naar natuurgebieden, openbaar groen en naar wateren (rivieren, meren). We zetten in op extra mogelijkheden voor waterbeleving en varen. Het gaat daarbij om het mogelijk maken van de recreatie- en de beroepsvaart. Op het gebied van waterkwaliteit en waterkwantiteit heeft de gemeente drie belangrijke zorgplichten: 1.

Zorgplicht voor de inzameling en het transport van afvalwater. 2. Zorgplicht om in stedelijk gebied structurele nadelige gevolgen van hoge of lage grondwaterstanden te voorkomen of te beperken, voor zover doelmatig. 3. Zorgplicht voor inzameling en verwerking van hemelwater, voor zover doelmatig. Hoe we met deze zorgplichten omgaan en welke dilemma’s we daarbij tegen komen, is opgenomen in de “RIVUS Bouwstenen omgevingsvisie en omgevingsplan”. RIVUS is een samenwerkingsverband in de afvalwaterketen (alle activiteiten tussen drinkwaterwinning en rioolwaterzuivering) in West Overijssel tussen de gemeenten Dalfsen, Deventer, Kampen, OlstWijhe, Raalte, Staphorst, Zwartewaterland, Zwolle en Waterschap Drents Overijsselse Delta. Ontmoeten, bewegen, sporten en spelen in de buitenruimte De buitenruimte is een belangrijke plek voor ontmoeting en biedt voldoende sport- en spelmogelijkheden. De openbare ruimte moet daarom veilig en toegankelijk zijn. Ontmoeting verbindt mensen en vergroot zo de leefbaarheid. De inrichting van de openbare ruimte is daarmee van invloed op de gezondheid van mensen. Ondersteunen zelfstandigheid ouderen bereikbaarheid voorzieningen Ouderen wonen steeds langer zelfstandig in een woning. Wij richten nieuwe woonwijken in zodat voorzieningen goed bereikbaar en obstakelvrij zijn voor ouderen en mensen met een beperking.

Ook zijn er voldoende rustpunten op wandelroutes. In bestaande woonwijken en centra wordt tijdens onderhoud en vervanging van de openbare ruimte de bereikbaarheid zoveel mogelijk geoptimaliseerd.

Pagina 37 ‘Thema Toerisme & Recreatie’ Voor de vrijetijdssector zijn er in Zwartewaterland veel kansen en mogelijkheden. Onze gemeente ligt tussen het Nationaal Landschap IJsseldelta, het Zwarte Water en natuurgebieden Weerribben-Wieden en Oldematen. Deze mooie gebieden zijn o.a. via het regionaal netwerk van wandel- en fietsroutes te ervaren. In onze gemeente zijn veel bezienswaardigheden te vinden. Hasselt is één van de oudste bedevaartsplaatsen van Nederland. In Hasselt staan ruim 70 rijksmonumenten. In zowel Hasselt als Zwartsluis vinden een aantal charmante evenementen plaats met regionale uitstraling. De wateren van Zwartewaterland zijn van belang

We maken op verschillende manieren gebruik van Het Zwarte Water, voor de pleziervaart, maar ook voor de beroepsvaart. Zwartsluis ligt op het kruispunt van een aantal belangrijke waterwegen. Zwartsluis is daarmee de “Poort naar de Weerribben-Wieden”. Van biezen matten tot tapijt Genemuiden staat uit het verleden bekend om het maken van biezen matten. Nu staat Genemuiden bekend om de tapijtindustrie. Het Tapijtmuseum vertelt het verhaal van deze geschiedenis. Het centrum, met haar haven, musea, de evenementen, en regionaal gericht winkelbestand, vormen hier de toeristische trekkers. De buitenruimte is een belangrijke plek voor ontmoeting De buitenruimte is een belangrijke plek voor ontmoeting en biedt voldoende sport- en spelmogelijkheden. De gemeente wil de toegankelijkheid van de natuur en de belevingswaarde van het groen vergroten via goede en veilige wandel- en fietsroutes. We zetten in op extra mogelijkheden voor waterbeleving en varen. Het gaat daarbij om het mogelijk maken van de recreatie- en de beroepsvaart. De laatste jaren wordt er geïnvesteerd in bestaande en nieuwe recreatief-toeristische voorzieningen, doelgroepgerichte promotie en marketing. De komende jaren zetten we in op: •

• •

het (toeristisch) beleefbaar maken van de natuur, water, cultuur (o.a. evenementen) en (religieus) erfgoed. Dit met behoud en versterking van de monumentale en cultuurhistorische waarden; het investeren in de doorontwikkeling van wandel- en fietsroutevoorzieningen; het mogelijk maken van kwaliteitsverhogingen en marktgerichte dag- en verblijfsrecreatie. Zoals campervoorzieningen en verblijfrecreatie vanuit agrarische en landelijke roots. Het zorgen voor meer diversiteit in het aanbod is hierbij een belangrijk uitgangspunt.

Pagina 38 ‘Thema Veiligheid Veiligheid is een onderwerp dat iedereen raakt. De gemeente wil haar inwoners een veilige leefomgeving bieden en dat lukt goed. Zwartewaterland is één van de veiligste gemeenten in Nederland. De speerpunten voor de komende jaren zijn: • • • • • • •

In onze gemeente is het veilig wonen Onze inwoners moeten kunnen rekenen op een eerlijke en transparante overheid In onze gemeente groeien jongeren gezond en veilig op Er is extra aandacht voor psychisch kwetsbare personen en hun omgeving In onze gemeente is een veilig vestigingsklimaat voor ondernemers. Binnen de horecabranche is het veilig en plezierig uitgaan Voetgangers en fietsers kunnen veilig deelnemen aan het verkeer Organisaties en inwoners zijn zelfredzaam en voorbereid op crisissituaties

Naast deze veiligheidsthema’s zijn er ook binnen andere thema’s belangrijke veiligheidsaspecten, bijvoorbeeld bij het thema klimaat. Denk aan het beheersen van de risico’s die komen door klimaatverandering, zoals het tegengaan van hittestress en het beheersen van overstromingsrisico’s. Daar hoort ook bij dat we beschikken over voldoende en schoon drinkwater, in periodes van langdurige en/of extreme droogte. Ook bij het thema verkeer speelt veiligheid een belangrijke rol.

Pagina 39 ‘Thema Verkeer’ Zwartewaterland is qua ontsluiting over de weg vooral gericht op de A28. Zwartewaterland heeft een provinciaal wegennet dat alle kernen met elkaar verbindt en aansluit op het rijkswegennet. Een

uitzondering hierop is de verbinding tussen Genemuiden en Zwartsluis. De verbinding tussen deze twee kernen is via een veerpont over het Zwarte Water. Openbaar vervoer in en om Zwartewaterland Treinverbindingen en -haltes liggen niet in de gemeente, maar in de omliggende plaatsen Zwolle, Kampen en Meppel. De gemeente ligt wel direct aan een aantal buslijnen. Knooppunten van buslijnen liggen in Hasselt en Zwartsluis. Het openbaar vervoer is erg geschikt om tussen de kernen te reizen. Tijdens de spits maken inwoners, vooral scholieren, veel gebruik van het openbaar vervoer. Gemeente Zwartewaterland zet de komende jaren in op: • • •

Verkeersveiligheid Fietsen Circulatie en parkeren

Verkeersveiligheid vraagt aandacht De gemeente is goed ontsloten via het provinciaal wegennet. Toch geeft dit netwerk binnen de bebouwde kom van Hasselt en Zwartsluis problemen. In deze kernen delen de ontsluitingswegen het woongebied in tweeën. Inwoners ervaren deze wegen als belemmering, tijdens het dagelijks oversteken ervan. Dit vraagt om extra aandacht voor de verkeersveiligheid. Samen met de provincie blijven we sterk inzetten op verkeersveiligheidscampagnes, bijvoorbeeld in de omgeving van scholen. Ook zijn de kwaliteit van wegverharding, openbare verlichting en verkeersgeleidende voorzieningen een aandachtspunt bij het verbeteren van de verkeersveiligheid van alle weggebruikers. Voor openbare verlichting geldt: functioneel, veilig, spaarzaam, en duurzaam verlichten. Daarmee leveren we een bijdrage aan het voorkomen van de lichtvervuiling, vooral in het buitengebied. Lichtvervuiling is het overmatig verlichten van de omgeving in de nacht. Binnen de kernen zijn een aantal 30 km/u-wegen, die er uit zien als 50 km/u-wegen. Dat zijn ook wegen waar veel klachten over komen. We willen deze wegen opnieuw inrichten als 30 km/u-wegen. Als het kan doen we dit tegelijk met onderhoud en beheer. Bijvoorbeeld als het riool vervangen moet worden. Voor deze herinrichting hebben we een subsidie van de provincie nodig. Hierdoor doen we de herindeling in delen.

We gaan een nieuw Gemeentelijk Verkeers- en VervoerPlan (GVVP) ontwikkelen. Dit beleidsplan vervangt het verouderde plan uit 2008. Verbeteren van fietsroutes De provincie wil fietsroutes in de regio verbeteren, zo ook de route van Genemuiden door de Mastenbroekerpolder. Op die route ontbreekt een fietsverbinding bij de Zwolsesteeg. Daarnaast ontbreekt de directe verbinding van Hasselt naar Genemuiden in het fietsnetwerk. Ook de bereikbaarheid per fiets van het bedrijventerrein Zevenhont en de verbinding naar de woonwijken in Genemuiden willen we verbeteren. Verder vraagt de fietsverbinding tussen Hasselt en Zwolle aandacht. Met maatregelen gericht op prettig, snel en veilig fietsen willen we dat meer mensen de fiets gaan gebruiken. In Zwartsluis gaat de provincie werken aan onderhoud op de N334. We gaan de oversteek voor met name het langzame verkeer hier verbeteren. Circulatie en parkeren Steeds meer inwoners bezitten een auto. Hierdoor neemt de parkeerdruk toe en komt de leefbaarheid onder druk te staan. Het centrum van Genemuiden, Hasselt en Zwartsluis zijn niet ontworpen op deze verhoogde parkeervraag. Per situatie moeten we kijken hoe we daar mee om willen gaan. Dit kan bijvoorbeeld door het aantal blauwe zones uit te breiden (parkeerplekken waarvoor een parkeerschijf

nodig is). Hierdoor zorgen we voor voldoende parkeerplekken voor bezoekers van winkelvoorzieningen. Op dit moment wordt parkeren in de openbare ruimte in het centrum nog toegestaan. We gaan hierop handhaven als er meer parkeeroverlast is of bij een verminderde bereikbaarheid voor hulpdiensten. Dat betekent dat de parkeerdruk zal gaan verschuiven naar de randen van de centra. Daarom gaan we de parkeercapaciteit aan de randen van de centra uitbreiden. Dit betekent dat de loopafstand vooral voor bewoners van centra gaat toenemen, maar zeker acceptabel is. Het is dan minder vanzelfsprekend dat er een parkeerplaats voor de deur beschikbaar is. Naast deze thema’s kijken we ook hoe mobiliteit er in de toekomst uit ziet. We verwachten een toenemende vraag naar laadmogelijkheden voor elektrische voertuigen (auto en fiets).

Pagina 40 ‘Thema Voorzieningen’ In de gemeente Zwartewaterland is een hoog voorzieningenniveau (het aanbod van diensten, goederen en activiteiten). Daarnaast zijn er veel publieke voorzieningen (voorzieningen die de overheid beschikbaar stelt) voor het aantal inwoners. De verbondenheid met een kerk is bepalend voor het verenigingsleven en het brede onderwijsaanbod. In de grotere kernen kunnen inwoners hun dagelijkse boodschappen kunnen doen. Omliggende grotere plaatsen als Kampen, Meppel en Zwolle bieden mogelijkheden voor niet-dagelijkse aankopen. Het voorzieningenniveau in de kernen staat onder druk. Dit komt onder anderen door de afstand en de goede bereikbaarheid van deze grotere plaatsen. De laatste jaren is er veel geïnvesteerd in toeristische en recreatieve voorzieningen. Daarnaast is er ook geïnvesteerd in de aanleg van de toeristisch-recreatieve infrastructuur binnen het Nationaal Landschap. De recreatieve mogelijkheden van het Zwarte Water versterken We maken op verschillende manieren gebruik van Het Zwarte Water, voor de pleziervaart, maar ook voor de beroepsvaart. Bij het toeristisch en recreatief gebruik houden we rekening met de wensen van de verschillende gebruikers. Ook de randvoorwaarden, zoals klimaatverandering zijn hierbij van belang. Een levendig en vitaal centrum We willen horeca en winkels zoveel mogelijk in het centrum vestigen.

Daarbij zoeken we naar een goed evenwicht met de woonfunctie in het centrum. Hiervoor stellen we een horecavisie en visie op detailhandel op. De buitenruimte is een belangrijke plek voor ontmoeting De buitenruimte is een belangrijke plek voor ontmoeting en biedt voldoende sport- en spelmogelijkheden. De gemeente wil de toegankelijkheid van de natuur en de belevingswaarde van het groen vergroten via goede en veilige wandel- en fietsroutes. We zetten in op extra mogelijkheden voor waterbeleving en varen.

Pagina 41 ‘Thema Wonen’ Zwartewaterland is niet vergelijkbaar met een gemiddelde gemeente in Nederland. De woningmarkt binnen de kernen van Zwartewaterland is gesloten. Inwoners verhuizen niet vaak van de ene naar de andere kern. De inwoners van Zwartewaterland verhuizen met name binnen de eigen kern of naar een andere gemeente. Er is wel vrij veel instroom van buitenaf, met name Zwolle. Weinig huizen per hectare

De woonwijken kenmerken zich door laagbouw en er staan naar verhouding weinig huizen per hectare. Inwoners mogen een bedrijf aan huis hebben (categorie 1 en 2 Staat van bedrijfsactiviteiten). Hoogbouw komt in Zwartewaterland niet veel voor, met uitzondering van seniorenwoningen die in lagen gebouwd zijn. Dicht bij het centrum en snel in het buitengebied In het buitengebied wordt vooral aan linten en in buurtschappen gewoond. De uitbreiding van de kernen maakt dat iedereen dicht bij het centrum woont. Tegelijkertijd is iedereen redelijk snel in het buitengebied. Alle drie de kernen liggen aan het water en aan verschillende landschappen. Elke kern heeft een eigen karakter. Veel gezinnen, weinig eenpersoonshuishoudens Er wonen in verhouding veel gezinnen en maar weinig jonge eenpersoonshuishoudens. In Zwartewaterland staan veel koop-eengezinswoningen. Er zijn weinig (sociale) huurwoningen en appartementen. Het hoge aantal gezinnen zorgt in de gemeente Zwartewaterland voor groei van het aantal jonge kinderen. Het geboorteoverschot (verschil tussen het aantal geboortes en het aantal sterfgevallen) ligt bijna vijf keer hoger dan het landelijk gemiddelde. Het toekomstbeeld voor onze gemeente is een gemeente met unieke en vitale kernen. In de kernen is een goed woon- en leefklimaat. Iedereen met ‘roots’ in onze gemeente kan (blijven) wonen als dat de woonwens is.

Dit toekomstbeeld willen we bereiken met de volgende zes pijlers: • • • • • •

Pijler 1: Sterke positionering in de regio Pijler 2: Voldoende betaalbare huurwoningen beschikbaar Pijler 3: Duurzame woningvoorraad en leefomgeving Pijler 4: Wonen, services en zorg Pijler 5: Bouwen voor vitale kernen Pijler 6: Voldoende woningen voor jongeren en stimuleren eigen woningbezit starters

Woningbouw vindt zoveel mogelijk binnen de bestaande bebouwde omgeving plaats. Dit gaat vóór uitbreiding van het bebouwd gebied. Echter, bouwen buiten bestaand bebouwd gebied zal niet altijd te voorkomen zijn. In die gevallen zorgen we voor een zorgvuldige inpassing in groen en landschap volgens de Kwaliteitsimpuls Groene Omgeving’ en het Groenbeleidsplan. Zwartewaterland heeft de Regionale Woonagenda ondertekend en voert de afspraken uit die hierin zijn gemaakt:  We voorzien in de woningbehoefte van de gemeente tot 2030 door de bouw van 750 woningen). De gemeente biedt hiervoor de benodigde ruimte (plancapaciteit). Tag-West in Genemuiden en Hasselt Om de Weede zijn de twee belangrijkste woningbouwlocaties die in de behoefte moeten voorzien. Tot en met 2025 ligt de focus op realisatie van harde (vastgestelde) woningbouwplannen en het versneld ontwikkelen van zachte (nog niet vastgestelde) woningbouwplannen. Voor de periode tot 2030 wordt gezocht naar extra ruimte voor potentiële woningbouwplannen, mede in relatie tot de bestaande achterstanden in de woningbouw en de verstedelijkingsambities in de regio Zwolle.  We werken mee aan de versnelde uitvoering van de woningbouwopgave in de regio. Het woningbouwplan Tag-West 2e fase in onze gemeente is aangemerkt als een regionaal sleutelproject woningbouwimpuls (240 woningen vanaf 2022).

Door de toenemende vergrijzing is er aandacht nodig voor de bouw van levensloopbestendige woningen in nieuwbouwplannen. De gemeente staat positief tegenover de ontwikkeling van nieuwe woon-zorgconcepten voor ouderen.

Pagina 42 ‘Genemuiden’ Genemuiden heeft een rijke geschiedenis. In 1275 kreeg Genemuiden stadsrechten van bisschop Jan van Nassau. De ligging aan Zuiderzee is altijd van belang geweest. De zee was belangrijk voor vissers, de mogelijkheid tot handel en scheepvaart. Later werd via het water het benodigde materiaal geleverd voor de vanaf 1700 groeiende tapijtindustrie. Ook veeteelt en hooibouw werden belangrijke bronnen van bestaan. Genemuiden is met ruim 10.000 inwoners de grootste kern van de gemeente Zwartewaterland. De stad kent hechte geloofsgemeenschappen met een sterk sociaal netwerk. Ook zijn er veel actieve verenigingen. Het bedrijventerrein in Genemuiden Het bedrijventerrein in Genemuiden is met ruim 125 hectare (1 250 000m²) groter dan het woongebied. De bedrijven zorgen samen voor ruim 5.000 banen. Een groot deel van dit bedrijventerrein bestaat uit tapijtindustrie. Ongeveer 60% van de Nederlandse tapijtindustrie is in Genemuiden. In 2018 heeft de Provincie Overijssel de tapijtbedrijven in Genemuiden en Hasselt aangewezen als topwerklocatie. Topwerklocaties zijn locaties die zich niet alleen richten op een stad of regio. De locaties spelen ook (inter)nationaal een belangrijke rol. Hierdoor dragen deze locaties bij aan de ontwikkeling van de economie in de regio. Naast de nog steeds groeiende tapijtindustrie bieden ook andere bedrijven veel arbeidsplaatsen.

De stad heeft een eigen industriehaven en in het buitengebied zijn riethandel en landbouw belangrijke bedrijfstakken.

Pagina 43 ‘Waarden (Genemuiden)’ Genemuiden kijkt uit op drie verschillende landschappen. Het rivierenlandschap van het Zwarte Water in het noorden, het bijzondere polderlandschap van Mastenbroek aan de oost- en zuidwestzijde en de buitendijkse Zuiderzeepolders op het westen. Ieder landschap heeft verschillende kenmerken De landschappen hebben bijvoorbeeld een andere bodem en kennen verschil in hoogte. De landschappen zijn op een verschillende wijze ontstaan, worden op diverse manieren gebruikt en er staan verschillende bomen en planten. Al deze kenmerken zorgen ervoor dat inwoners de landschappen op een andere manier beleven en ervaren. De verschillen binnen het stedelijk gebied Het noorden en het oosten van Genemuiden bestaan vooral uit bedrijventerrein. Aan het zuiden grenst de randweg en in het westen grenzen de woongebieden direct aan het open landschap. De kenmerken van het Nationaal Landschap IJsseldelta Genemuiden grenst aan het Nationaal Landschap IJsseldelta. De kenmerken van dit landschap zijn: de oude rationele geometrische verkaveling (van Polder Mastenbroek), het reliëf in de vorm van huisterpen en kreekruggen en de grote mate van openheid. Genemuiden heeft door de eeuwen heen te maken gehad met verschillende stadsbranden. Hierdoor is bovengronds niet veel van de vroege geschiedenis van de stad af te lezen.

Door archeologische onderzoeken is deze geschiedenis toch in kaart gebracht. Inzet is om de aanwezige waardevolle panden te behouden. De gemeente zet daarom in op een actuele gemeentelijke monumentenlijst, het verstrekken van subsidie en informatie en het faciliteren van cultuurhistorische initiatieven. De gemeente wil de cultuurhistorische waarden goed kunnen vertalen in het Omgevingsplan. Daarom is het belangrijk dat deze vastliggen in een waardenkaart. Daarmee kan de gemeente bijvoorbeeld zelf beschermde stadsgezichten aanwijzen. Deze cultuurhistorische waardenkaart biedt een goed handvat voor beleid bij ruimtelijke ontwikkelingen en een beoordelingskader voor bouwinitiatieven. In het

bestemmingsplan Genemuiden Centrum is al een regeling opgenomen gericht op het behoud van gevels of de hoofdvorm.Zie verder ‘De kracht van Zwartewaterland’.

Pagina 44 ‘Ambities (Genemuiden)’ In Genemuiden zijn de volgende ambities van toepassing: • • • • •

Samenwerkend Zwartewaterland bereikt meer Een uitnodigende leefomgeving om te bewegen, ontmoeten en verblijven Nieuwe energie en klimaatadaptatie krijgen de ruimte Een toekomstbestendige en bereikbare woon- en werkomgeving Beleef de mix van cultuur en ondernemen in Zwartewaterland

Pagina 45 ‘Thema’s (Genemuiden)’ In Genemuiden spelen de volgende thema’s: • • • • • • • • • • •

•

Cultuur Economie Energie Gezondheid Klimaat Onderwijs Openbare ruimte Toerisme & Recreatie Veiligheid Verkeer Voorzieningen Wonen

Pagina 46 ‘Thema Cultuur (Genemuiden)’ Genemuiden staat bekend als Tapijtstad van Nederland. Ongeveer 60% van de Nederlandse tapijtindustrie komt uit Genemuiden. Drie eeuwen terug ontstond de mattenindustrie. De Genemuidenaren maakten matten van biezen (gewas). De mattenindustrie groeide, door de biescultuur aan de Zuiderzee. In de 20ste eeuw ging men over op de productie van kokosmatten en vanaf de jaren zestig maakt de industrie gebruik van nylon en wol. Topwerklocatie: tapijtcluster Genemuiden In 2018 heeft de Provincie Overijssel de tapijtbedrijven in Genemuiden en Hasselt aangewezen als topwerklocatie. Topwerklocaties zijn locaties die zich niet alleen richten op een stad of regio. De locaties spelen ook (inter)nationaal een belangrijke rol. Hierdoor dragen deze locaties bij aan de ontwikkeling van de economie in de regio. De benoeming als topwerklocatie versterkt de tapijtindustrie zelf maar kan ook de positie van Het Tapijtmuseum versterken. Het museum als ‘visitekaartje’ van de tapijtindustrie. Immaterieel erfgoed speelt belangrijke rol in Genemuiden Rampen als overstromingen, oorlogsgeweld en verwoesting door brand zijn bepalend geweest voor de ruimtelijke structuur van Genemuiden. Hierdoor heeft Genemuiden nu in verhouding weinig oude gebouwen en maar twee rijksmonumenten.

Daar staat tegenover dat er in Genemuiden wel veel immaterieel erfgoed (tradities, gewoonten, vaardigheden) is. Zoals het psalmzingen met de Bovenstem (opgenomen in het Nationaal Register Immaterieel Erfgoed), het plaatselijke dialect (streektaalevenement Genemuiden Kamerbreed vanaf 2020) en ‘monumenten van gemeenschapszin’ zoals de Grootburgerij, het Provisoorfonds en het Armenfonds Camen.

Pagina 47 ‘Thema Economie (Genemuiden)’ In 2018 heeft de Provincie Overijssel de tapijtbedrijven in Genemuiden en Hasselt aangewezen als topwerklocatie. Topwerklocaties zijn locaties die zich niet alleen richten op een stad of regio. De locaties spelen ook (inter)nationaal een belangrijke rol. Hierdoor dragen deze locaties bij aan de ontwikkeling van de economie in de regio. De benoeming als topwerklocatie versterkt de tapijtindustrie. Voor de komende tien jaar voorzien Zevenhont Oost en Zuid in de behoefte in Genemuiden, zo is de verwachting. De mogelijkheden voor grootschalige uitbreidingen zijn beperkt in Genemuiden. Ingezet wordt op het zo efficiënt mogelijk benutten en intensiveren van beschikbare ruimte en combinatiemogelijkheden met Hasselt. We onderzoeken de haalbaarheid van het revitaliseren van de bedrijfslocatie Tapijtwijk in Genemuiden. Op het bedrijventerrein Zevenhont kan de kwantitatieve en kwalitatieve parkeercapaciteit voor vrachtwagens verbeterd worden.

Pagina 48 ‘Thema Energie (Genemuiden)’ Zie algemene tekst ‘Thema Energie’ pagina 32.

Pagina 49 ‘Thema Gezondheid (Genemuiden)’ Zie algemene tekst ‘Thema Gezondheid’ pagina 33.

Pagina 50 ‘Thema Klimaat (Genemuiden)’ In Genemuiden is een verhoogd overstromingsrisico. Daarom wordt bij nieuwe ontwikkelingen gekeken hoe ze bijdragen aan de compartimenteringsstrategie, zodat voorkomen wordt dat er bij overstromingen ineens een groot gebied overstroomt. Aan nieuwe ruimtelijke ontwikkelingen zal de gemeente in de toekomst eisen stellen om wateroverlast te voorkomen zonder dat hiervoor aanvullende investeringen in riolering en waterberging nodig zijn.

Pagina 51 ‘Thema Onderwijs (Genemuiden)’ Zie algemene tekst ‘Thema Onderwijs’ pagina 35.

Pagina 52 ‘Thema Openbare Ruimte (Genemuiden)’ Zie algemene tekst ‘Thema Openbare Ruimte’ pagina 36.

Pagina 53 ‘Thema Toerisme & Recreatie (Genemuiden)’ Genemuiden heeft een uitgebreid winkelcentrum, gericht op de lokale bevolking. Het winkelaanbod biedt ook toeristisch mogelijkheden en heeft daarmee dus ook een regionaal bereik. Veel gebruikers van de wandel- en fietsnetwerken door het buitengebied komen uit in Genemuiden. Hier is ook een (toeristische) haven. De faciliteiten voor wandelaars en fietsers zijn beperkt. Er is behoefte aan meer rustpunten, fietsoplaadpunten en toiletvoorzieningen. Ook kan het centrum rolstoelvriendelijker gemaakt worden. Om het Zwartemeer vanaf de fiets te beleven, is een fietspad langs het Zwartemeer gewenst. De passantenhaven in het centrum van Genemuiden is een toeristische trekpleister, dit biedt mogelijkheden. De hierbij benodigde toeristische informatie verdient een actualisatieslag. De campervoorziening is aangepast, zodat ook deze doelgroep zich welkom voelt. Ook het Tapijtmuseum en het Historisch Centrum Genemuiden zijn belangrijke trekpleisters. We onderzoeken welke wensen er zijn voor de doorontwikkeling van Genemuiden tot aantrekkelijke plek voor toeristen.

Pagina 54 ‘Thema Veiligheid (Genemuiden)’ Zie algemene tekst ‘Thema Veiligheid’ pagina 38.

Pagina 55 ‘Thema Verkeer (Genemuiden)’ Verkeersveiligheid In Genemuiden worden een aantal 50 km/u-wegen afgewaardeerd. Dit betekent dat op deze wegen een maximum rijsnelheid van 30 km/u gaat gelden. Hiermee willen we onder meer een veilige situatie creëren bij wegen rondom scholen en sportvoorzieningen. Voor openbare verlichting geldt als uitgangspunt: functioneel, veilig, spaarzaam, en duurzaam verlichten. Daarmee dragen we bij aan het tegengaan van de lichtvervuiling, in met name het buitengebied. Lichtvervuiling is het overmatig verlichten van de omgeving in de nacht. Fietsen Er wordt gewerkt aan twee belangrijke fietsverbindingen:  De verbinding naar Zwolle door Mastenbroek. Hiervoor zal het ontbrekende deel langs de Zwolsesteeg worden gerealiseerd;  Een nieuwe directe fietsverbinding naar Hasselt. De gemeente is hierover in overleg met de provincie. Hierbij wordt ook gekeken naar de ontsluiting van het nieuwe bedrijventerrein van Zevenhont. Circulatie en parkeren In het centrum van Genemuiden neemt de parkeerdruk toe. We breiden de blauwe zone uit (parkeerplekken waarvoor een parkeerschijf nodig is). Voor lang parkeerders is er het nieuwe parkeerterrein de Koppel. Vanwege het goederenvervoer over de weg van en naar Genemuiden bestaat de kans dat het bedrijventerrein Zevenhont slecht bereikbaar is. Het bedrijventerrein heeft maar over één ontsluiting.

Bij noodsituaties is dit een nadeel voor hulpdiensten. Een nieuwe zuidelijke aansluiting op de N759 kan de druk op deze weg verlichten.

Pagina 56 ‘Thema Voorzieningen (Genemuiden)’ Zie algemene tekst ‘Thema Voorzieningen’ pagina 40.

Pagina 57 ‘Thema Wonen (Genemuiden)’ Kenmerkend voor Genemuiden: • Woningmarkt voor eigen behoefte • Weinig instroom van buitenaf • Aandeel sociale woningbouw laag Ontwikkeling van nieuwbouw in Genemuiden In de wijk Tag West realiseert een projectontwikkelaar nieuwbouwwoningen voor Genemuiden. Tag West wordt in twee delen ontwikkeld. Het proces om de tweede en afrondende fase van Tag West in ontwikkeling te brengen, is gestart. In tegenstelling tot Zwartsluis kent Genemuiden weinig inbreidingslocaties. Na afronding van Tag West komt de locatie Binnenveld in beeld. Voor specifieke ontwikkelingen, zoals vrijstaande kavels of appartementen, is het Binnenveld nu ook al een mogelijke locatie.

Pagina 58 ‘Hasselt’ Hasselt heeft een indrukwekkend verleden als Hanzestad, vestingstad en bedevaartsplaats. Door de ligging aan een knooppunt van land- en waterwegen was Hasselt vroeger een belangrijk handelscentrum. Het stadje maakte deel uit van het handelsverbond De Hanze. Ook religie speelt een belangrijke rol in de geschiedenis van deze Hanzestad die aan verschillende Pelgrimsroutes ligt. De stad telt ruim 70 rijksmonumenten en is sinds 1982 een beschermd stadsgezicht. Met ongeveer 7.000 inwoners is Hasselt de tweede kern van de gemeente Zwartewaterland. Hasselt heeft een goed bedrijfsklimaat. Op het industrieterrein aan het Zwarte Water zijn veel bedrijven gevestigd. Die krijgen hun grondstoffen over het water aangevoerd. Deze bedrijven zijn actief in verschillende sectoren: scheepsbouw, wegenbouw, tapijtfabricage, huizenbouw en transport. Daarnaast zijn er ook twee zelfstandige jachthavens voor de recreatievaart.

Pagina 59 ‘Waarden (Hasselt)’ Door haar gunstige ligging en status als Hanzestad heeft Hasselt een rijk verleden. Niet alleen in het straatbeeld, maar ook onder de grond zijn hier veel overblijfselen van te vinden. Hasselt is in 1982 aangewezen als beschermd stadsgezicht in de zin van artikel 20 van de Monumentenwet. Hasselt heeft een beschermd stadsgezicht door een goed bewaarde ruimtelijke structuur en een bebouwingsbeeld met vele historische kenmerken. De aanwijzing tot beschermd stadsgezicht betekent niet automatisch dat ontwikkeling onmogelijk wordt. Bij verdere ruimtelijke ontwikkeling willen we recht doen aan de aanwezige kwaliteiten. We maken daarvan gebruik en bouwen daarop voort. De gemeente zet daarom in op een actuele gemeentelijke monumentenlijst, het verstrekken van subsidie en informatie en het faciliteren van cultuurhistorische initiatieven. De gemeente wil de cultuurhistorische waarden goed kunnen vertalen in het Omgevingsplan. Daarom is het belangrijk dat deze vastliggen in een waardenkaart. Daarmee kan de gemeente bijvoorbeeld zelf beschermde stadsgezichten aanwijzen. Deze cultuurhistorische waardenkaart biedt een goed handvat voor beleid bij ruimtelijke ontwikkelingen en een beoordelingskader voor bouwinitiatieven. In het bestemmingsplan “Binnen de Veste” is het beschermde stadsgezicht opgenomen als een dubbelbestemming ‘Waarde-cultuurhistorie’.

Daarmee kunnen we waardevolle panden behouden. Ook is er een regeling opgenomen gericht op het behoud van gevels of de hoofdvorm. Zie verder ‘De kracht van Zwartewaterland’.

Pagina 60 ‘Ambities (Hasselt)’ In Hasselt zijn de volgende ambities van toepassing: • • • • •

Samenwerkend Zwartewaterland bereikt meer Een uitnodigende leefomgeving om te bewegen, ontmoeten en verblijven Nieuwe energie en klimaatadaptatie krijgen de ruimte Een toekomstbestendige en bereikbare woon- en werkomgeving Beleef de mix van cultuur en ondernemen in Zwartewaterland

Pagina 61 ‘Thema’s (Hasselt)’ In Hasselt spelen de volgende thema’s: • • • • • • • •

Cultuur Economie Energie Gezondheid Klimaat Onderwijs Openbare ruimte Toerisme & Recreatie

• • •

•

Veiligheid Verkeer Voorzieningen Wonen

Pagina 62 ‘Thema cultuur (Hasselt)’ Ondanks enkele veranderingen heeft Hasselt zijn historische karakter voor een groot deel weten te behouden. De historische binnenstad van Hasselt en zijn verdedigingsgordel zijn in 1982 aangewezen als beschermd stadsgezicht. In de binnenstad bevindt zich een stadsdeel met grote historische waarde: de grachtengordel met de Brouwersgracht, Prinsengracht, Baangracht en Heerengracht. Dit deel van de stad ontleent zijn ‘belevingswaarde’ vooral aan de grachten, kades en monumentale panden. Hasselt rijk aan monumenten, religieus en industrieel erfgoed In totaal kent de binnenstad ruim 70 rijksmonumenten. Ook wat betreft het religieus erfgoed heeft Hasselt een aantal bijzondere monumenten zoals de Grote of Stephanuskerk uit de 14de eeuw, het Heilige Geestgasthuis en de overblijfselen van het Mariaklooster aan de Baangracht. De RK-kerk aan het Eiland werd gebouwd in 1933 tijdens het katholiek reveille. De jaarlijkse bedevaart naar deze ‘Heilige Stede’ verwijst naar de van oorsprong middeleeuwse bedevaarttraditie. Het laatgotische raadhuis in het centrum van de stad dateert grotendeels uit 1550 en werd in 1907/08 door Joseph Cuypers ingrijpend gerestaureerd. Het gebouw symboliseert de macht van het stadsbestuur door voorspoed en welvaart in de handel van de Hanzestad.

Tot het industrieel erfgoed behoren het gerestaureerde kalkovencomplex en korenmolen ‘De Zwaluw’ uit 1867. De molen staat aan de Stenendijk, de laatste stenen (Zuider)zeewering die in Nederland bewaard is gebleven. Vanuit het project ‘Hanze & Bedevaart’ wordt in de historische binnenstad van Hasselt het religieus erfgoed beter zichtbaar en beleefbaar gemaakt.

Pagina 63 ‘Thema Economie (Hasselt)’ In 2018 heeft de Provincie Overijssel de tapijtbedrijven in Genemuiden en Hasselt aangewezen als topwerklocatie. Topwerklocaties zijn locaties die zich niet alleen richten op een stad of regio. De locaties spelen ook (inter)nationaal een belangrijke rol. Hierdoor dragen deze locaties bij aan de ontwikkeling van de economie in de regio. De benoeming als topwerklocatie versterkt de tapijtindustrie. Ontwikkelruimte voor bedrijven wordt geboden bij bedrijventerrein Hasselt.

Pagina 64 ‘Thema Energie (Hasselt)’ In het beschermde stadsgezicht in Hasselt wordt zon op dak ook gestimuleerd. Hieraan worden, conform ons beleid, wel nadere eisen gesteld.

Pagina 65 ‘Thema Gezondheid (Hasselt)’ Zie algemene tekst ‘Thema Gezondheid’ pagina 33.

Pagina 66 ‘Thema Klimaat (Hasselt)’ Zie algemene tekst ‘Thema Klimaat’ pagina 34.

Pagina 67 ‘Thema Onderwijs (Hasselt)’ Zie algemene tekst ‘Thema Onderwijs’ pagina 35.

Pagina 68 ‘Thema Openbare Ruimte (Hasselt)’ Zie algemene tekst ‘Thema Openbare Ruimte’ pagina 36.

Pagina 69 ‘Thema Toerisme & Recreatie (Hasselt)’ Hasselt biedt haar bezoekers, met haar middeleeuwse DNA, een echte Hanzebeleving. Het historische erfgoed in het centrum, het stadspark en het Zwarte Water zorgen voor een toeristisch interessante en hoogwaardige beleving. Zowel op het land als vanaf het water. Via de aanwezige en nog te realiseren toeristische informatie, worden gasten gewezen op het verleden als bedevaartsoord. Ook is er een specifiek hierop gerichte stadswandeling. Hasselt wil verblijfsrecreatie dicht bij het centrum mogelijk maken. Daarom is eind 2019 een haalbaarheidsonderzoek voor een camperparking bij het Diamanten Bolwerk ingesteld, waarbij onderzocht is of een camperparking nabij de kern (Diamanten Bolwerk) haalbaar is. Om bezoekers op de juiste wijze te ontvangen, moet parkeren en de bewegwijzering van en naar parkeerplaatsen op orde zijn. De buitenruimte is een belangrijke ontmoetingsplek. Het is belangrijk kansen te benutten om de openbare ruimte zo in te richten dat gebruikswensen voor sport en spel in de directe woon- en leefomgeving kunnen worden vervuld. Om varende bezoekers de mogelijkheid te bieden om Hasselt te kunnen beleven, zijn passantenligplaatsen langs het Zwarte Water en in de grachten beschikbaar. Bijbehorende verblijfsvoorzieningen staan nog op de wensenlijst. Het Zwarte Water wordt gebruikt door de pleziervaart en de beroepsvaart.

Om de mogelijkheden van een versterking van het verblijfsrecreatieve karakter van de locaties Molenwaard en Bodewes nader te bepalen, zal een integrale visie voor dit gebied worden opgesteld. Met betrekking tot de doorontwikkeling van de toeristische potentie van het gebied Hooibergenterrein – Zwartewatersklooster – Oldematen worden de mogelijkheden verkend. Toegankelijkheid en belevingswaarde groen vergroten De gemeente wil de toegankelijkheid van de natuur en de belevingswaarde van het groen vergroten. Bij het vergroten van het medegebruik van de openbare ruimte gaat de aandacht niet alleen uit naar natuurgebieden en openbaar groen maar ook naar het oppervlaktewater. De gemeente zet in op het creëren van extra mogelijkheden voor waterbeleving en varen. Het gaat daarbij zowel om het faciliteren van de recreatievaart als de beroepsvaart.

Pagina 70 ‘Thema Veiligheid (Hasselt)’ Zie algemene tekst ‘Thema Openbare Ruimte’ pagina 38.

Pagina 71 - Thema Verkeer (Hasselt) Verkeersveiligheid Belangrijke knelpunten op het gebied van verkeersveiligheid liggen op en langs de provinciale wegen. De N331 is opnieuw ingericht. Maar er zijn nog verschillende problemen. Bijvoorbeeld hoge rijsnelheden, sluipverkeer over de Zwartewaterweg en de veiligheid van de fietsers. We vragen hiervoor in toenemende mate aandacht bij de provincie. De N377 is voor een deel eigendom van de gemeente. Deze weg is een belangrijke ontsluiting naar de A28 (Lichtmis). Maar het is ook een barrière tussen woonwijk en het centrum van Hasselt. We zetten in op een verkeersveilige inrichting, waarbij toch de doorstroming met gepaste snelheid kan plaatsvinden.

Circulatie en parkeren In Hasselt is de wens gemotoriseerd verkeer in het centrum te verminderen. Fietsers en voetgangers moeten voorrang krijgen. De gemeente werkt aan de invulling van deze wens. Daarbij zijn verschillende variaties in circulatie mogelijk. De parkeerdruk in het centrum is groot. Met name in de avonduren en weekenden. Daarom zoeken we naar nieuwe parkeercapaciteit aan de randen van het centrum. Ook onderzoeken we op welke manier het fietsparkeren beter vorm kan krijgen. Dit kan door het realiseren van extra fietsparkeerplaatsen. We kijken ook naar oplaadmogelijkheden en toiletten, bankjes, afvalbakken enzovoort.

Pagina 72 ‘Thema Voorzieningen (Hasselt)’ Zie algemene tekst ‘Thema Voorzieningen’ pagina 40.

Pagina 73 ‘Thema Wonen (Hasselt)’ Kenmerkend voor Hasselt:    

Relatief veel nieuwbouw Vrij veel instroom van buitenaf, met name Zwolle Concurrentie vanuit Stadshagen Sociale huursector hoge vraagdruk

Hasselt heeft een sterkere verbinding met Zwolle dan de andere kernen. De verwachting is dat Zwolle nog stevig doorgroeit. Het is nog onduidelijk hoe Zwolle die groei gaat accommoderen. Afhankelijk van die groei kan Hasselt een deel van die vraag opvangen. De uitbreiding van de woningbouw in Hasselt vindt voornamelijk plaats in de Hasselt om de Weede. Hasselt om de Weede wordt gefaseerd ontwikkeld. Daarnaast wensen bepaalde doelgroepen woningbouw dichtbij voorzieningen. Bijvoorbeeld bij winkels en scholen. Deze wensen worden zorgvuldig gewogen als er in de binnenstad locaties zijn die zich lenen voor herontwikkeling.

Pagina 74 ‘Zwartsluis’ De geschiedenis van Zwartsluis voert terug naar het einde van de 14e eeuw. Met “Der Swarten Sluys” werd de toegang van het Meppeler Diep naar het Zwarte Water afgedamd. En er kwam bewoning. Zwartsluis was de tweede haven van Overijssel. De haven werd gebruikt voor het doorvoeren van turf. Nu gebruiken vooral recreanten de haven. Zwartsluis is de toegangspoort naar het unieke natuur- en recreatiegebied De Wieden/Weerribben. Zwartsluis telt bijna 5.000 inwoners. Naast de waterrecreatie, en daaraan verbonden bedrijven, is de bouw van jachten ook een belangrijke bedrijfstak. Ook zorgen de voedingsmiddelenindustrie, transport en kunststofverwerkende industrie voor een belangrijk deel van de werkgelegenheid.

Pagina 75 ‘Waarden (Zwartsluis)’ Door de strategische positie werd Zwartsluis al vroeg in de geschiedenis bewoond. In de 16e eeuw is Zwartsluis omgebouwd tot een Fortresse. Dit is een verdedigingswerk met een permanente militaire bezetting. Dit zorgt voor een rijke geschiedenis van Zwartsluis. Die is ook in de bodem terug te vinden. De gemeente zet in op een actuele gemeentelijke monumentenlijst, het verstrekken van subsidie en informatie en het faciliteren van cultuurhistorische initiatieven. De gemeente wil de cultuurhistorische waarden goed kunnen vertalen in het Omgevingsplan. Daarom is het belangrijk dat deze vastliggen in een waardenkaart. Daarmee kan de gemeente bijvoorbeeld zelf beschermde stadsgezichten aanwijzen. Deze cultuurhistorische waardenkaart biedt een goed handvat voor beleid bij ruimtelijke

ontwikkelingen en een beoordelingskader voor bouwinitiatieven. In het bestemmingsplan Oud Zwartsluis is al een regeling opgenomen gericht op het behoud van gevels of de hoofdvorm. Zie verder ‘De kracht van Zwartewaterland’.

Pagina 76 ‘Ambities (Zwartsluis)’ In Zwartsluis zijn de volgende ambities van toepassing: • • • • •

Samenwerkend Zwartewaterland bereikt meer Een uitnodigende leefomgeving om te bewegen, ontmoeten en verblijven Nieuwe energie en klimaatadaptatie krijgen de ruimte Een toekomstbestendige en bereikbare woon- en werkomgeving Beleef de mix van cultuur en ondernemen in Zwartewaterland

Pagina 77 ‘Thema’s (Zwartsluis)’ In Zwartsluis spelen de volgende thema’s: • • • • • • • • • • •

•

Cultuur Economie Energie Gezondheid Klimaat Onderwijs Openbare ruimte Toerisme & Recreatie Veiligheid Verkeer Voorzieningen Wonen

Pagina 78 – Cultuur (Zwartsluis) De ligging van Zwartsluis aan de monding van het Meppelerdiep en het Zwarte Water had grote betekenis voor de economische ontwikkeling. Door de groeiende scheepvaart ontstonden er scheepswerven, zeilmakerijen en touwslagerijen. Vooral de handel en doorvoer van turf uit de Noordelijke provincies maakten van Zwartsluis een welvarend dorp. Pas in de periode van de industrialisatie ontwikkelde Zwartsluis zich sterk. Doordat er weinig grond beschikbaar was, gingen wonen en werken in Zwartsluis lange tijd samen. Het industriële erfgoed is daarom nog steeds duidelijk te zien in Zwartsluis. Zwartsluis had in militair opzicht strategische waarde. Dit kwam door de goede ligging aan water- en landwegen. Daarom werd er in de 16e eeuw een schans aangelegd. Die was bedoeld als militaire versterking om de toegangswegen tot het Noorden te beschermen. Van deze verdedigingswerken is helaas niets meer terug te vinden. In De Sluuspoort zijn de Bibliotheek, Museum Schoonewelle en het toeristisch informatiepunt te vinden. Sluuspoort heeft daarmee een belangrijke functie als advies-, informatie- en ontvangstlocatie.

Pagina 79 ‘Thema Economie (Zwartsluis)’ We onderzoeken of bedrijventerrein Kranerweerd revitaliseren haalbaarheid is. Ook onderzoeken we waar er in Zwartsluis beperkte uitbreidingsmogelijkheden zijn zonder nadelige effecten op de cultuurhistorische en landschappelijke kwaliteiten.

Pagina 80 ‘Thema Energie (Zwartsluis)’ In de wijk Barsbeek in Zwartsluis start in 2020 een pilotproject. In dit project onderzoeken we welke alternatieve warmtebronnen er zijn, welke technische aanpassingen dit met zich meebrengt en wat de

mogelijkheden zijn voor inwoners om hier mee om te gaan. De wijk kan daarmee een voorbeeld zijn voor de rest van de gemeente.

Pagina 81 ‘Thema Gezondheid (Zwartsluis)’ Zie algemene tekst ‘Thema Gezondheid’ pagina 33.

Pagina 82 ‘Thema Klimaat (Zwartsluis)’ Zie algemene tekst ‘Thema Klimaat’ pagina 34.

Pagina 83 ‘Thema Onderwijs (Zwartsluis)’ Zie algemene tekst ‘Thema Onderwijs’ pagina 35.

Pagina 84 – Thema Openbare Ruimte (Zwartsluis) In de wijk Nieuwe Sluis is aandacht nodig voor de kwaliteit van de leefomgeving en het onderhoud van de openbare ruimte. In deze wijk is het belangrijk dat er genoeg sociaaleconomisch draagvlak is voor investeringen in de leefomgeving. Ook zijn het beheer en onderhoud hier aandachtspunten.

Pagina 85 – Thema Toerisme en Recreatie (Zwartsluis) Zwartsluis ligt in een echte watersportregio. Het maakt deel uit van het Nationaal Park Wieden en Weerribben en van het Nationaal Landschap IJsseldelta. Zwartsluis heeft nautische kernkwaliteiten. Deze komen voort uit de scheepvaartgeschiedenis. Door deze kernkwaliteiten te versterken kan Zwartsluis zich ontwikkelen tot nautische poort voor Weerribben en Wieden. Natuurgebieden toegankelijker en beleefbaar maken Natuurgebieden rond Zwartsluis kunnen beter toegankelijk, beleefbaar en ontsloten worden. Hierbij kijken we naar de realisatie van wandel-, fiets- en vaarroutes. Eventueel met nieuwe wandel- en fietspaden. Zwartsluis kent ook een aantal (nautische) evenementen met regionale uitstraling. Om bezoekersstromen te kunnen ontvangen, moeten (meer) geschikte voorzieningen komen. De snel groeiende vraag naar goede camperplekken biedt op verschillende plekken kansen voor toeristische (door)ontwikkelingen. Deze kansen zijn er ook voor de Handelskade in het centrum. Door het realiseren van een hogere afmeercapaciteit kan het gewenste toerisme hier een boost krijgen. De buitenruimte is een belangrijke ontmoetingsplek. Het is belangrijk dat de openbare ruimte voldoet aan gebruikswensen voor sport en spel in de directe woon- en leefomgeving.

De gemeente wil de toegankelijkheid van de natuur en de belevingswaarde van het groen vergroten. Hierbij gaat de aandacht niet alleen uit naar natuurgebieden en openbaar groen. Ook het oppervlaktewater is belangrijk. De gemeente zet in op het creëren van extra mogelijkheden voor waterbeleving en varen. Het gaat daarbij recreatievaart en beroepsvaart.

Pagina 86 ‘Thema Veiligheid (Zwartsluis)’ Zie algemene tekst ‘Thema Veiligheid pagina 38.

Pagina 87 ‘Thema Verkeer (Zwartsluis)’ Verkeersveiligheid De knelpunten binnen Zwartsluis hebben een sterke relatie met de provinciale wegen. Die doorkruisen de kern in de verschillende richtingen naar Zwolle, Vollenhove en Meppel. Aandachtspunt is hier dat inwoners gemakkelijk kunnen oversteken van woonwijken naar het centrum en omgekeerd. De inzet is een veilige weg, waarbij de doorstroming met gepaste snelheid kan plaats vinden.

Fietsen De fietsverbinding door het centrum langs de N331 naar het Agnietencollege vraagt aandacht. Dit geldt ook voor de fietsverbindingen met Vollenhove en Meppel (N334). Er is behoefte aan veilige verbindingen en oversteken. Aan de andere kant vraagt de soms hoge rijsnelheid van fietsers door smalle woonstraatjes ook aandacht. Zeker als er een combinatie is met gemotoriseerd verkeer of voetgangers. Dat vraagt om maatwerkoplossingen en overleg met de provincie over de mogelijkheden. Circulatie en parkeren In Zwartsluis neemt de parkeerdruk toe in het centrum. Vergelijkbaar met Genemuiden en Hasselt zet de gemeente in op parkeren aan de randen. Specifiek speelt hier de stijging van de parkeerdruk door arbeidsmigranten. Die wonen vaak in panden in het centrumgebied. Zij maken gebruik van pendelbussen naar de werklocaties. Ook voor deze specifieke groep wil de gemeente langparkeermogelijkheden creëren aan de randen van het centrumgebied.

Pagina 88 ‘Thema Voorzieningen (Zwartsluis)’ Zie algemene tekst ‘Thema Veiligheid pagina 40.

Pagina 89 ‘Wonen (Zwartsluis)’ Kenmerkend voor Zwartsluis:   

Wonen aan het water Instroom van buitenaf (vooral familie) Weinig vraagdruk in sociale huursector

De locaties voor woningbouw zijn in Zwartsluis zogenaamde “transformatielocaties”. Dit zijn locaties zoals bijvoorbeeld het Agnietenterrein, waar vroeger een school stond en wat nu ontwikkeld / ”getransformeerd” wordt naar een woningbouwlocatie. Er is nog geen keuze gemaakt waar toekomstige woningbouw te realiseren. De visie “Een dag op het Zwartewater” geeft een mogelijke locatie aan bij de Barsbeek. Met de kennis van nu is de vraag of dit wel wenselijk is. De bodem in deze wijk verzakt namelijk. Er is nog een aantal inbreidingslocaties, maar de huidige plannen zijn niet groot genoeg om op de lange termijn te voldoen aan de geprognotiseerde behoefte. We zoeken naar (extra) ontwikkellocaties voor Zwartsluis onder de volgende voorwaarde: toevoeging aan de woningvoorraad is beperkt tot gemiddeld 10-15 woningen per jaar. Combinatie van in- en uitbreiding. De locaties Interfloor en sportvelden worden onderzocht. Uitbreiding in kleinschalige projecten. Kamerverhuur Ander onderwerp dat speelt in Zwartsluis is kamerverhuur. Deze vorm van bewoning is binnen het bestemmingsplan mogelijk in het centrum van Zwartsluis. In de praktijk gaat het met name om verhuur van een aantal panden aan tijdelijke werknemers. De vraag is of deze mogelijkheid blijft bestaan.

Tijdens de Ontmoetingen gaven inwoners van Zwartsluis aan zich zorgen te maken over de huisvesting van arbeidsmigranten in Zwartsluis. De mogelijkheden van regulering en een vergunningensysteem hiervoor worden onderzocht. Ook is het de vraag of de gemeente gaat investeren in de inburgering van deze groep in de samenleving van Zwartsluis.

Pagina 90 ‘Kamperzeedijk’ Kamperzeedijk is een dijkdorp gelegen in de landelijke omgeving van het Nationaal Landschap IJsseldelta. Kolken, dijken en ook rietgedekte huizen en boerderijen zijn onderdeel van het erfgoed van ‘de Zeediek’. De dijk ligt tussen de Pieperpolder, de Mandjeswaard en de Mastenbroekerpolder. Kamperzeedijk is één van de kleinere kernen binnen de gemeente Zwartewaterland.

Pagina 91 ‘Waarden (Kamperzeedijk)’ Zwartewaterland kenmerkt zich als een vitale plattelandsgemeente met een rijke geschiedenis. Deze geschiedenis is zichtbaar in het landschap en in de verschillende kernen. De gemeente ligt strategisch in en tussen bijzondere gebieden. Denk aan het Nationaal Landschap IJsseldelta, de Natura 2000 gebieden Uiterwaarden Zwarte Water en Vecht, Weerribben-Wieden, Olde Maten & Veerslootslanden en het Zwarte Meer. Bodem, landschap, natuur en agrarisch grondgebruik vormen al eeuwenlang een onlosmakelijk geheel. De robuuste landschappen zijn naar verhouding onaangetast. De verschillende ontstaansgeschiedenissen zijn nog duidelijk te herkennen. De gemeente Zwartewaterland zet in op het behouden en versterken van het buitengebied. Dit doen we door te sturen op en te investeren in ontwikkelingen die een bijdrage leveren aan de (be)leefbaarheid en concurrentiekracht van het buitengebied. De Kamperzeedijk was een belangrijke landverbinding naar het noorden en een belangrijke doorgangspoort in de Hanzeroute.