bijlage - concept Omgevingsvisie DSO versie

Bedrijvigheid Een eigen bedrijventerrein met topwerklocatie voor de tapijtindustrie, ruimte voor zware bedrijvigheid en volumineuze detailhandel. Uitgebreid winkelcentrum met een regionaal bereik.

Toerisme en recreatie Bezienswaardigheden zoals het Tapijtmuseum en het Historisch Centrum Genemuiden zijn belangrijke toeristische trekpleisters.

Landschap en erfgoed Voormalige havenstad aan de Zuiderzee, nog te zien in het cultureel waardevol gebied de historische oude kern met het historische stedenbouwkundige patroon van straten, stegen en watergangen, de karakteristieke bebouwingsstructuur en historische bebouwing, zoals het historische stadhuis.

Ligging aan het water, met onder andere de havens (binnenhaven, passantenhaven) die tot diep in de stad reiken, het Sas, het Zwarte Water en het Varkensgat. Dooraderd met een groenstructuur, waaronder de groene randen, parkgebieden en de ring van dijken rondom Genemuiden. Veel immaterieel erfgoed (tradities, gewoonten, vaardigheden), zoals het psalmzingen met de Bovenstem (opgenomen in het Nationaal Register Immaterieel Erfgoed), het plaatselijke dialect (streektaalevenement Genemuiden Kamerbreed vanaf 2020) en ‘monumenten van gemeenschapszin’ zoals de Grootburgerij, het Provisoorfonds en het Armenfonds Camen.

4.1.3 Hoe gaan we aan de slag Wonen We zetten in op een mix van nultredenwoningen, rijwoningen en appartementen met lift binnen de vrije en sociale huursector en de koopsector. We bouwen tot 2030 minimaal 265 woningen, onder andere in Tag West en Binnenveld. Op het Binnenveld voor specifieke ontwikkelingen zoals vrijstaande kavels of appartementen. We zetten extra in op betaalbare koopwoningen voor starters vanuit de eigen gemeenschap, bijvoorbeeld in de vorm van rijwoningen. We bieden ruimte voor gestapelde woningbouw van drie tot vijf verdiepingen hoog centraal gelegen in Genemuiden.

Welzijn en voorzieningen Meer ruimte voor ontmoetingsplekken, onder andere aan het water.

Bedrijvigheid Versterken van de tapijtindustrie, door ruimte te bieden aan ondernemen en de bereikbaarheid te verbeteren. Versterken van de toekomstbestendigheid van de tapijtindustrie, met aandacht voor duurzame opwek van energie, circulariteit en profilering. Ingezet wordt op het beter benutten van de beschikbare ruimte op het bedrijventerrein en combinatiemogelijkheden met Hasselt. Het havenhoofd is een inbreidingslocatie dat buitendijks ligt. Deze locatie biedt kansen voor watergebonden bedrijvigheid, maar ook woningbouw is denkbaar. Vergroten van verblijfskwaliteit van het centrum voor mensen die er wonen, werken en winkelen.

Recreatie en toerisme We onderzoeken welke wensen er zijn voor de doorontwikkeling van Genemuiden tot aantrekkelijke plek voor toeristen. We bieden ruimte aan toeristische ontwikkelingen waarmee de havens van Genemuiden beter benut kunnen worden. We verbeteren de bereikbaarheid van het omliggende landschap voor recreatie.

Verkeer en bereikbaarheid We verbeteren van de verkeerscirculatie en/of overlast door laden en lossen en laad- en losverkeer in het centrum verminderen. We verbeteren de fiets- en voetgangersvoorzieningen naar en in het centrumgebied en het bedrijventerrein. We pakken de parkeeroverlast aan. We werken aan nieuwe fietsverbindingen naar Hasselt en Zwolle langs de provinciale weg.

Landschap en erfgoed Het vergroten van de beeldkwaliteit en beleefbaarheid van het centrumgebied Genemuiden en het havengebied van Genemuiden. Verhogen van de biodiversiteit (1) in de kern, bijvoorbeeld via bermbeheer. Vormgeven van groene randen van de stad met een brede landschappelijke zone. Uitbreiden van de groene structuur in het centrumgebied, het woongebied en bedrijventerrein Zevenhont.

Klimaat en natuur Tegengaan van wateroverlast. Nieuwe ruimtelijke ontwikkelingen moeten bijdragen aan de compartimenteringsstrategie en het voorkomen van wateroverlast.

Energietransitie Het verkennen aquathermie of restwarmte van de tapijtindustrie of overige industrie kan worden gebruikt als energiebron. In de stadsrand zien we mogelijkheden voor een zonnepark, bijvoorbeeld bij het bedrijventerrein. In de warmtetransitievisie is voorzien dat huizen in de historische binnenstad van Genemuiden in de toekomst verwarmd worden door middel van hybride warmtepomp in combinatie met duurzaam gas. Voor Greente wordt gekeken naar een collectief TEO-warmtenet en individuele all-electric oplossingen. De overige wijken zijn all electric-wijken.

4.2 Hasselt 4.2.1 Koers: Hanzestad en bedevaartsplaats Versterken van de toeristische identiteit als Hanzestad, vestingstad en als bedevaartsplaats.

Visie- en waardenkaart Hasselt

BügelHajema Adviseurs B.V.

4.2.2 Welke waarden willen we behouden en versterken Wonen De kleinschalige en rustige omgeving. Veilig en prettig woonklimaat.

Welzijn en voorzieningen Hechte gemeenschap met veel actieve vrijwilligers.

Bedrijvigheid Eigen bedrijventerrein aan het water, waaronder watergebonden industrie en scheepsbouwgerelateerde activiteiten en ruimte voor zwaardere bedrijven. Samen met Genemuiden een sterke locatie voor de tapijtindustrie.

Toerisme en recreatie Evenementen met regionale uitstraling.

Landschap en erfgoed De historische binnenstad Binnen de Veste, in 1982 aangewezen als, is nog grotendeels intact. Van grote historische waarde zijn: de omringende verdedigingswerken (17e-eeuwse vestinggrachten en bastions), de vele monumenten en de zichtbare middeleeuwse stedenbouwkundige structuur. Vele historische monumenten, zoals de kalkovens, als onderdeel van het agrarisch-industriële verleden, en de scheepswerf Bodewes. Ligging aan en beleving van het Zwarte water. Dooradering van groen door de kern, met lange groene lijnen, de uiterwaarden en oevers, het de groene gordel rondom de binnenstad, waaronder het Van Stolkspark, en de leilindes langs de grachtengordel. Zichtlijnen vanaf de omgeving naar Hasselt en zicht vanuit Hasselt over het water: de rivier en uiterwaarden.

4.2.3 Hoe gaan we aan de slag Wonen Realiseren van woningen, onder andere in Om de Weede en op nieuw aan te wijzen woningbouwlocaties. We bouwen tot 2030 minimaal 290 woningen. Wij zetten extra in op betaalbare huur- en koopwoningen voor lokale starters. Daarnaast is ruimte voor het duurdere segment vanwege instroom van buitenaf. We zetten in op een mix van nultredenwoningen, rijwoningen en appartementen met lift binnen de vrije en sociale huursector en de koopsector. We bieden ruimte voor gestapelde woningbouw van drie tot vijf verdiepingen hoog centraal gelegen in Hasselt. Woningbouw op een inbreidingslocatie is mogelijk. We bieden hiervoor ruimte op verschillende locaties.

Welzijn en voorzieningen In het Van Stolkspark bieden we ruimte aan evenementen, verblijf, wandelen en sporten, en het park wordt voor iedereen toegankelijk gemaakt.

Bedrijvigheid Vergroten van de aantrekkelijkheid van het centrumgebied, door ruimte te bieden aan detailhandel, horeca en cultuur. Versterken van de tapijtindustrie, door ontwikkelruimte te bieden aan bedrijven, ruimte te bieden aan uitbreiding en de beschikbare ruimte beter te benutten.

Toerisme en recreatie Versterken van de toeristische aantrekkingskracht, door verblijfsrecreatie mogelijk te maken dicht bij het centrum en de toegankelijkheid en belevingswaarde van groen en water te vergroten. We verbeteren de bereikbaarheid van het omliggende landschap.

Verkeer en bereikbaarheid We passen de verkeerscirculatie aan om gemotoriseerd verkeer in het centrum te verminderen en fietsers en voetgangers voorrang te geven. We verbeteren de fietsverbinding richting Genemuiden en richting Zwolle. We verbeteren de verkeersveiligheid en bereikbaarheid van het bedrijventerrein.

Landschap en erfgoed Behoud en herstel van de aanwezige en verloren gegane ruimtelijke, historische en architectonische kwaliteiten in het beschermd stadsgezicht. Bij bouwplannen in het beschermd stadsgezicht moet altijd om advies worden gevraagd aan de stadsbouwmeester en het burgerlid, en indien nodig aan de gezamenlijke (regionale) monumentencommissie, zeker als sneltoetscriteria niet worden gevolgd.

Klimaat en natuur Versterken en verder ontwikkelingen van groen, zodat groen bereikbaar, aantrekkelijk en beleefbaar wordt en daarmee bijdraagt aan zuivere lucht en biodiversiteit. Bereikbaar houden van Hasselt bij extreme hitte, door ervoor te zorgen dat infrastructuur (bruggen) ook tijdens perioden van hitte blijft functioneren.

Energietransitie We willen meer ruimte geven aan energiebesparende maatregelen in het beschermd stadsgezicht. We stimuleren zon op dak. Dat doen we voorzichtig, waarbij we een balans zoeken tussen ruimte bieden voor maatregelen en het behoud van cultuurhistorische waarden. Storende elementen in het straatbeeld moeten zoveel mogelijk worden tegengaan. Mogelijkheid onderzoeken voor water als warmtebron of ondiepe geothermie. In de warmtetransitievisie is voorzien dat huizen in de historische binnenstad van Hasselt in de toekomst verwarmd worden door middel van hybride warmtepomp in combinatie met duurzaam gas. Voor Dedemsvaart Zuid wordt gekeken naar een collectief TEO-warmtenet en individuele all-electric oplossingen. De overige wijken zijn all electric-wijken.

4.3 Zwartsluis 4.3.1 Koers: Nautische toegangspoort tot Wieden en Weerribben Ontwikkelen als watersportgebied en toegangspoort naar het natuur- en recreatiegebied Wieden en Weerribben, met een aantrekkelijk cultuurhistorisch toeristisch centrum.

Visie- en waardenkaart Zwartsluis

BügelHajema Adviseurs B.V.

4.3.2 Welke waarden willen we behouden en versterken Wonen Veilig en prettig woonklimaat. Wonen aan het water.

Welzijn en voorzieningen Sluuspoort als belangrijke ontmoetingsplek. Actief verenigingsleven, grote onderlinge betrokkenheid en sterk sociaal netwerk. Aanwezigheid van diverse voorzieningen, zoals de bibliotheek, Museum Schoonewelle en het toeristisch informatiepunt in Sluuspoort.

Bedrijvigheid Ondernemerszin en een vitaal lokaal bedrijfsleven, waaronder veel watergebonden bedrijven en industrie. Ruimte voor verschillende functies in het Gemengd gebied.

Toerisme en recreatie Aantrekkelijk voor toerisme. Evenementen met regionale uitstraling.

Landschap en erfgoed Zwartsluis als poort naar het natuurgebied Wieden en Weerribben Gelegen op knooppunt van waterwegen, met veel water door de kern.

Rijke scheepvaartgeschiedenis, zichtbaar in cultuur en erfgoed, zoals de historische haven, de Kolksluis en Staphortstersluis. Cultuurhistorische kwaliteiten van het cultuurhistorisch waardevol gebied de historische oude kern Oud Zwartsluis met de karakteristieke bebouwingsstructuur en historische bebouwing, het oude, oorspronkelijke stadsgezicht en het industriële erfgoed.

4.3.3 Hoe gaan we aan de slag Wonen We verkennen of en zo ja waar en in welke vorm we met hoger bouwen (max. 3 à 4 lagen) aan de woonbehoefte kunnen voldoen. We bouwen tot 2030 minimaal 170 woningen. We wijzen nieuwe uitbreidingslocaties wonen aan voor de periode tot 2040. We kijken ook naar woningbouwlocaties nabij het water. We zetten in op een mix van nultredenwoningen, rijwoningen en appartementen met lift binnen de vrije en sociale huursector en de koopsector.

Welzijn en voorzieningen We verbeteren de kwaliteit en het onderhoud van de openbare ruimte, met speciale aandacht voor het centrumgebied. Ruimte bieden aan uitbreiding met een gevarieerd en interessant aanbod aan voorzieningen voor zowel inwoners als toeristen.

Bedrijvigheid Onderzoeken waar beperkte uitbreidingsmogelijkheden voor de bedrijventerreinen zijn zonder nadelige effecten op de cultuurhistorische en landschappelijke kwaliteiten. Onderzoeken van de haalbaarheid om bedrijventerrein te revitaliseren. In het gemengd gebied is ruimte voor kleinschalige bebouwing, winkels, (watergerelateerde) bedrijven, horeca en woningen.

Recreatie en toerisme Meer overnachtingsplaatsen realiseren. Meer activiteiten voor toeristen bieden. In het centrum bieden we ruimte voor horeca en winkels, in balans met de woonfunctie. Gebruik maken van kunst, cultuur en historie in het centrum om aantrekkelijker te worden voor toerisme en recreatie. We verbeteren de bereikbaarheid van het omliggende landschap voor recreatie.

Verkeer en bereikbaarheid Verbeteren van de verkeersveiligheid, in het bijzonder met betrekking tot de oversteekbaarheid en fietsverbindingen.

We verbeteren de verkeersveiligheid rond schoolomgevingen. Inzetten van (lang)parkeermogelijkheden aan de randen van het centrumgebied.

Landschap en erfgoed Bevorderen van waterrecreatie. De toegankelijkheid en belevingswaarde van de natuurgebieden rond Zwartsluis moeten worden vergroot. Hierbij kijken we naar de realisatie van wandel-, fiets- en vaarroutes, eventueel met nieuwe paden, boothellingen en drijvende terrassen. Realiseren van een hogere afmeercapaciteit, bijvoorbeeld langs de Handelskade. Behouden en herstellen van de aanwezige en verloren gegane ruimtelijke en architectonische kwaliteit in het cultureel waardevol gebied Oude kern Zwartsluis.

Klimaat en natuur Meer groen toevoegen in het centrum.

Energietransitie Verkennen van mogelijkheden voor nieuwe lokale alternatieve energiebronnen, bijvoorbeeld voor Thermische Energie uit Oppervlaktewater (TEO). We kijken naar het ontwikkelen van kleine zonneveldjes nabij de kern eventueel met een educatieve werking en zorgvuldige inpassing, mogelijk gecombineerd met recreatieve kwaliteiten, waterberging en natuurwaarden. In de warmtetransitievisie is voorzien dat huizen in de historische binnenstad van Zwartsluis in de toekomst verwarmd worden door middel van hybride warmtepomp in combinatie met duurzaam gas. De overige wijken zijn all electric-wijken.

4.4 Kamperzeedijk 4.4.1 Koers: Dorps Landelijk en kleinschalig dorp met een hechte gemeenschap

Visie- en waardenkaart Kamperzeedijk

BügelHajema Adviseurs B.V.

4.4.2 Welke waarden willen we behouden en versterken Wonen De kleinschalige en rustige omgeving. Veilig en prettig woonklimaat.

Welzijn en voorzieningen Landelijk en kleinschalig. Saamhorigheid en gemeenschapszin. Actief verenigingsleven en een betrokken bevolking.

Bedrijvigheid Bloeiend bedrijfsleven.

Landschap en erfgoed Groen en landschap is altijd dichtbij. Karakteristieke dijk met bebouwing en kolken. Historische lintbebouwing met rietgedekte huizen en boerderijen langs de dijk.

4.4.3 Wat gaat de gemeente doen Wonen We bouwen tot 2030 minimaal 40 woningen. We zetten hoofdzakelijk in op betaalbare en middeldure grondgebonden koopwoningen passend bij de schaal van de kern. Als er uitbreiding in de sociale huursector plaatsvindt, dan zijn dit uitsluitend

grondgebonden woningen.

Welzijn en voorzieningen Bereikbaar houden van de school.

Verkeer en bereikbaarheid We zetten in op een verkeersveilige inrichting van de provinciale weg. Daarbij is aandacht voor een gepaste snelheid en veilige (fiets)oversteekplaatsen.

Landschap en erfgoed Belevingswaarde van groen en landschap en de toegankelijkheid van de natuur vergroten door fietsen wandelpaden en ommetjes te realiseren, bijvoorbeeld langs de kolken. De bestaande ruimtelijke en architectonische kwaliteit van de dijkbebouwing behouden en respecteren bij nieuwe ontwikkelingen.

4.5 Buitengebied 4.5.1 Koers [reservering]

Visie- en waardenkaart Buitengebied

BügelHajema Adviseurs B.V.

4.5.2 Welke waarden willen we behouden en versterken Wonen De groene, rustige omgeving. Veilig en prettig woonklimaat.

Welzijn en voorzieningen Landelijk en kleinschalig. Samenhorigheid en gemeenschapszin. Buurtschappen met een actieve en betrokken gemeenschap.

Bedrijvigheid Economische functie door de aanwezigheid van agrarische en andere bedrijven. Landbouw Agrarische karakter van het buitengebied.

Toerisme en recreatie Toeristisch-recreatieve bedrijven en voorzieningen.

Landschap en erfgoed Groene, waterrijke polders met een rijke afwisseling aan waterlopen, dijken, natuurgebieden, graslanden, bosschages en solitaire bomen. Rust en stilte, openheid en weidsheid. Cultuurhistorische landschapselementen, gebouwen en erven, zoals boerderijen, kalkovens, eendenkooien, dijkstructuren. Waterstaatkundige bouwwerken, waaronder gemalen en sluizen. Het Stoomgemaal Mastenbroek (d’Olde Mesiene) aan de Kamperzeedijk is opgenomen in de top 100 van Nederlandse Unescomonumenten. Cultuurhistorisch waardevolle beplantingen zoals knotwilgen, elzensingels en dijkbeplantingen. De historische dijk- en wegenpatronen met beeldbepalende erven en boerderijen. Het cultureel waardevol gebied buurtschap Zwartewatersklooster is bijzonder door zijn middeleeuwse bebouwing en structuur, inclusief een kerkhof dat sinds de 13e eeuw zijn functie heeft behouden, en drie eendenkooien. Cultuurhistorische waarden in cultureel waardevol gebied buurtschap Genne en in buurtschap De Velde. Diverse herkenbare landschappen met hun oorspronkelijke karakteristieken: Polder Mastenbroek als oudste polder in de gemeente, is een cultuurhistorisch waardevol gebied met een uniek karakter door zijn planmatige ontwerp, vaste patroon van wegen en weteringen, en boerderijen op huisterpen. De weidsheid, zichtlijnen en verspringende kruisingen van wegen zijn karakteristiek.

Nationaal Landschap IJsseldelta, de afzetting van veen, klei en zand heeft het landschap en het gebruik daarvan bepaald. We zien oude rivierarmen, kreekruggen, keileembulten en hooggelegen stuwwallen en oorspronkelijke buurtschappen die de historische structuren vormen. Het rivierenlandschap van het Zwarte Water en Zwarte Meer met uiterwaarden en een historische dijk- en wegenpatroon en kolkenpatroon.

Klimaat en natuur Natuurwaarden in natuurgebieden.

4.5.3 Wat gaat de gemeente doen Wonen Zorgvuldige inpassing van uitbreidingslocaties wonen voor woningbouw. Behoud en versterking van de leefbaarheid in het buitengebied. Ruimte voor passende woningbouw voor de eigen behoefte, vooral voor starters en ouderen, om de lokale gemeenschap in stand te houden. We zoeken naar ruimte voor woningbouw in het buitengebied. We zien vooral mogelijkheden door herontwikkeling van agrarische bedrijven of het toevoegen van woningen op bestaande erven. Woningsplitsing behoort ook tot de mogelijkheden. Het ontwikkelen van nieuwe erven in het buitengebied is niet toegestaan. Huisvesting van arbeidsmigranten is toegestaan in agrarisch gebied of op het erf van een bedrijf onder specifieke voorwaarden. Realisatie van uitbreidingslocatie wonen Overwaters, een kleinschalige landschappelijke woonlocatie langs de Cellemuiderdijk tussen Hasselt en Genemuiden. De ontwikkeling sluit aan op het natuurgebied De Kolken.

Welzijn en voorzieningen Bereikbaar houden van de school.

Bedrijvigheid Zorgvuldige inpassing van uitbreidingslocaties werken voor bedrijventerreinen.

Landbouw Behoud en ontwikkeling bieden aan agrarische bedrijven. We bieden, onder voorwaarden, ruimte aan de toevoeging van niet-agrarische functies als verbreding of herontwikkeling van agrarische bedrijven. Daarbij moet rekening worden gehouden met de landschappelijke waarden, natuur, omliggende functies en de bestaande agrarische functie.

Recreatie en toerisme Kleinschalige recreatie in het buitengebied wordt gestimuleerd.

Het beleefbaar maken van het cultureel waardevol gebied Hooibergenterrein. Dit agrarisch erfgoed kan mogelijk ontwikkeld worden met andere functies en in combinatie met toeristische mogelijkheden in de omgeving.

Verkeer en bereikbaarheid Toevoegen van recreatieve fietsroutes.

Gezond, veilig en schoon We zetten in op het weerbaar maken van (agrarische) bedrijven tegen ondermijnende criminaliteit.

Landschap en erfgoed We zetten in op een goede balans tussen bestaande waarden, karakteristieken en de opgaven die een plek moeten krijgen. Nieuwe ontwikkelingen in het buitengebied moeten passen bij de bestaande waarden en kwaliteiten van het gebied en bijdragen aan de ruimtelijke kwaliteit. Langs de randen van de kernen liggen uitbreidingslocatie wonen en nabij bestaande bedrijventerreinen uitbreidingslocatie werken waar we ruimte bieden aan de ontwikkeling van wonen of van werken. We zorgen voor een betere relatie en overgang tussen het buitengebied en de kernen, Vergroten van de toegankelijkheid en belevingswaarde van groen en water. De ontsluiting van het buitengebied wordt verbeterd door routestructuren zoals fietspaden, rustpunten, wandel- en kanoroutes en lokale ommetjes. Behoud, herstel of versterking van cultuurhistorisch waardevolle elementen. Voor de buurtschappen en dijkbebouwing streven we naar het respecteren en interpreteren, dan wel behouden en herstellen, van de aanwezige en verloren gegane ruimtelijke en architectonische kwaliteiten.

Klimaat en natuur Het beperken van de gevolgen van klimaatverandering, zoals bodemdaling in het veenweidegebied, gezondheidsrisico’s door warmte en droogteschade voor landbouw en natuur. We zetten in op een regionale aanpak. We zorgen voor groene waterrijke structuren vanuit de kernen naar het buitengebied. We koppelen die waar mogelijk aan recreatieve routes.

Energietransitie Woningen in het buitengebied worden geïsoleerd naar label B. Verwarming zal plaatsvinden door middel van een (hybride) warmtepomp. We bieden ruimte aan grootschalige duurzame opwek in zoekgebied duurzame zonne-energie en zoekgebied duurzame windenergie, waarbij rekening moet worden gehouden met de kwaliteiten van het landschap. We bieden onder voorwaarden ruimte aan erfmolens en kleine zonnevelden.

5 Uitvoering 5.1 Taken, rollen en verantwoordelijkheden 5.1.1 Samenwerkend bereiken we meer Samenwerking is belangrijk De samenleving verandert. Er ontstaan steeds meer maatschappelijke initiatieven. Inwoners willen graag actief betrokken zijn bij activiteiten. Als gemeente geven we ruimte aan inwoners om zelf initiatief te nemen. We zijn een betrouwbare samenwerkingspartner. We hebben een duurzame relatie met alle betrokkenen. We zoeken in onze nieuwe rol naar een goede balans tussen loslaten, vertrouwen en samenwerken. Gemeente Zwartewaterland is niet altijd meer de regisseur, maar soms ook partner of faciliteert de initiatiefnemer alleen. Zo bereiken we samenwerkend meer. Samenwerken is mooi, maar niet vrijblijvend. We maken vooraf aan de samenwerking goede afspraken. Als gemeente bepalen we niet alles, maar stellen we kaders. Kaders op het “wat” en meer vrijheid geven over het “hoe”. We houden de regie in de samenwerking met inwoners en organisaties. Zo bereiken we samenwerkend meer. Per initiatief of project bepaalt de gemeente welke rol we pakken. Ruimte voor inwonersinitiatieven De samenwerking met inwoners kan op verschillende manieren vorm krijgen. In onze gemeente denken en doen inwoners mee. Met een inwonersinitiatief kunnen inwoners kansen die ze zien in hun eigen leefomgeving samen met de gemeente aanpakken.

Dit heeft voor de overheid en voor de inwoners voordelen. Het is belangrijk om vooraf duidelijk vast te leggen wat je van elkaar kan en mag verwachten. Het managen van verwachtingen bij de start is een voorwaarde voor het slagen van de samenwerking. Versterken van samenwerking met partners De gemeente werkt nauw samen met woningcorporatie Wetland Wonen, ontwikkelaars en bouwers bij de realisatie van woningbouwplannen. Zwartewaterland maakt deel uit van het NOVEX-gebied Regio Zwolle en werkt samen met de provincie Overijssel, regiogemeenten en het Rijk aan de opgaven voor wonen, werken en mobiliteit. Met de provincie en regiogemeenten worden afspraken gemaakt over woningbouw, wonen en zorg en betaalbaarheid, zodat kan worden voorzien in voldoende en passende woningen voor verschillende doelgroepen in Genemuiden, Hasselt en Zwartsluis. Op het gebied van werken sluit Zwartewaterland aan bij regionale afspraken om de lokale en regionale economie te versterken en ruimte te bieden aan bestaande en nieuwe bedrijvigheid. Samen met de regio wordt ingezet op een goede bereikbaarheid, sterke verbindingen en duurzame mobiliteit, waarbij wonen, werken en verplaatsen in samenhang worden benaderd. De gemeente vervult hierin een regisserende rol door kaders te stellen en nieuwe ontwikkelingen te stimuleren, onder meer via gebiedsgerichte actieprogramma’s en instrumenten voor starters.

5.1.2 Stappenplan voor uw idee Heeft u een goed idee voor een nieuw initiatief? Bekijk dan of het past bij de ambities (3) van de omgevingsvisie. Per gebied (4) geven we aan met welke waarden rekening moet worden gehouden en welke doelen we hebben voor dit gebied. Dit zijn de kaders voor toekomstige ontwikkelingen in dat gebied en de combinatie van deze drie elementen noemen we het ‘toetsingskader’. Naast dit gemeentelijk toetsingskader zal een initiatief/project ook moeten passen binnen de geldende provinciale en nationale regelgeving. We vragen u ook om gebruik te maken van ons participatiebeleid󰏌bij de voorbereiding van uw initiatief.

Draagt het bij aan de doelen en de koers voor het gebied en blijven de waarden voor het gebied behouden? Dan kunt u een positieve houding van de gemeente verwachten.

5.1.3 Meer ruimte voor eigen waarden en ambities gemeente Onze gemeente heeft meer ruimte om zelf te bepalen welke waarden en ambities zij hebben voor de fysieke leefomgeving. Hiermee wordt lokaal maatwerk mogelijk om in het ene gebied strengere of juist soepelere regels op te stellen dan voor het andere gebied. Dat doen we echter wel binnen de kaders van met name de provincie en het Rijk. Zwartewaterland wordt een netwerkende gemeente die de samenwerking opzoekt met andere overheidslagen en ketenpartners op de relevante onderwerpen. Ook de rol van de gemeenteraad verandert met de komst van de omgevingsvisie. Meer afwegingsruimte betekent dat de gemeenteraad keuzes voor de kwaliteiten van een gebied nog beter moet onderbouwen en verschillende belangen en partijen vroegtijdig bij het proces moet betrekken. De gemeenteraad stuurt met de omgevingsvisie op hoofdlijnen. De raad schept voorwaarden voor het beheer, gebruik en ontwikkelen van de fysieke leefomgeving. Deze omgevingsvisie beschrijft die keuzes en geeft daarmee kaders en wat er in één bepaald gebied mag. Dat kan voor een ander gebied weer anders zijn. Het college van B&W is verantwoordelijk voor de uitvoering.

5.1.4 Grote projecten in de openbare ruimte combineren om hinder te beperken Onze rol hangt af van het type project/initiatief en gebied. We passen maatwerk toe. We zetten waar mogelijk in op ‘werk met werk maken’. Dat betekent dat we verschillende ingrepen in de openbare ruimte zoveel mogelijk combineren. Dit om hinder tot een minimum te beperken. Ook besparen we zo op kosten, energie en grondstoffen. Zo kunnen de vernieuwing van een wegdek en vervanging van kabels of leidingen op diezelfde plek goed worden gecombineerd.

5.2 Samenhang, doorwerking en monitoring 5.2.1 Van omgevingsvisie naar omgevingsplan De omgevingsvisie is slechts één van de instrumenten van de Omgevingswet. Andere instrumenten zijn het omgevingsplan, het omgevingsprogramma en de toekomstige omgevingsvergunning. We vinden het belangrijk dat deze onderdelen goed op elkaar aansluiten. Zodoende wordt invulling gegeven aan de zorgplicht voor de leefomgeving die volgens artikel 1.7 van de Omgevingswet voor eenieder geldt. In deze omgevingsvisie hebben we keuzes gemaakt. Keuzes over waar we als gemeente willen zijn over 10 à 20 jaar. Hiervoor hebben we ambities geformuleerd. Met het uitspreken van de ambities, zorgen we er nog niet voor dat de doelstellingen, die hieraan gekoppeld zijn, ook echt gehaald worden. Het borgen van deze ambities vindt plaats in twee andere instrumenten, die de Omgevingswet ons biedt. In het omgevingsplan en in programma’s.

5.2.2 Samenhang tussen omgevingsvisie en omgevingsplan We vertalen de omgevingsvisie in een omgevingsplan. In het omgevingsplan staan regels en afspraken over de fysieke omgeving. Hier worden nieuwe projecten/initiatieven aan getoetst. In het omgevingsplan geven we ook invulling aan kwalitatieve doelstellingen, zoals een goede toegankelijke leefomgeving voor iedereen. De regels, die we hiervoor hanteren, gaan we vastleggen in het omgevingsplan.

5.2.3 Programma In een programma geven we aan welke maatregelen we de komende 10 jaar gaan uitvoeren om een doelstelling uit de omgevingsvisie te halen. Om onze inwoners meer te stimuleren om te gaan fietsen en wandelen, hebben we bijvoorbeeld meer wandel- en fietspaden nodig of beter onderhouden wegen. Hiervoor kunnen we een programma verkeer of bewegen opstellen, waarin we deze maatregelen opsommen. We zien kansen voor de volgende programma’s:

Programma volkshuisvesting Programma Warmte Programma energietransitie

5.2.4 Hoe ziet die vertaling van visie naar plan er precies uit? Dat leggen we uit in onderstaand overzicht:

Vertaling van visie naar plan

Gemeente Zwartewaterland

5.2.5 Monitoring en wijziging Blijkt in de toekomst dat een bepaald thema nog niet genoeg is uitgewerkt? Is de situatie voor een gebied zo veel veranderd dat aanpassing van de visie nodig is? Wordt er nieuw beleid vastgesteld? Dan passen we de omgevingsvisie aan. De omgevingsvisie is een dynamisch document. Als er grote aanpassingen nodig zijn, maken we een wijziging. Zo zijn gebruikers altijd zeker van up-to-date en de juiste informatie. We passen alleen dat deel aan waar, gezien de ontwikkelingen, behoefte aan is. Een modulaire aanpassing vraagt wel dat we bij elke beleidswijziging een integrale afweging maken, in plaats van een sectorale. Een logisch evaluatiemoment kan elk jaar zijn, bijvoorbeeld aansluitend op vaststelling van de begroting. De beleidscyclus zorgt ervoor dat omgevingsbeleid maken een continu proces is. De cyclus zorgt ervoor dat we steeds aansluiten op nieuwe omstandigheden en werken aan de ‘verbetering’ van de leefomgeving. We houden de Omgevingsvisie Zwartewaterland actueel met deze jaarlijkse actualisatie. Bij de actualisatie worden eerder vastgestelde beleidswijzigingen in de omgevingsvisie verwerkt. Beleidsarme wijzigingen gaan om beperkte wijzigingen die het integrale karakter van de omgevingsvisie niet aantasten.

De actualisatie van de omgevingsvisie bevat zodoende alleen: beleidswijzigingen waarover het College van B&W of de gemeenteraad een besluit hebben genomen; omissies; ambtshalve wijzigingen.

Omdat de actualisatie beleidsarm is, wordt er geen apart participatietraject doorlopen. De participatie is onderdeel van het traject om te komen tot die beleidswijziging. Er kunnen wel zienswijzen ingediend worden op de actualisatie van de omgevingsvisie. Dit kan alleen op de onderdelen die we wijzigen. In de actualisatie tonen we ook alleen die onderdelen. De gemeenteraad neemt het besluit over de actualisatie van de omgevingsvisie. Bij grotere wijzigingen wordt een uitgebreider proces gestart om zo inbreng van onze inwoners op te halen en een integrale afweging ook voor de omgevingsvisie goed mogelijk te maken.

5.3 Gebiedsontwikkeling 5.3.1 Financiën [reservering]

5.3.2 Grondbeleid Het grondbeleid is vastgelegd in de nota Grond- en Vastgoedbeleid󰏌. Deze wordt eenmaal in de vier jaar vastgesteld door de gemeenteraad. In de nota heeft de gemeente bepaald wanneer en onder welke condities de beschikbare grond- en vastgoedinstrumenten worden ingezet om gemeentelijke beleidsdoelen te realiseren. We hanteren de volgende uitgangspunten: Het verevenen van positieve en negatieve resultaten van door de gemeente gewenste ontwikkelingen in het fysieke domein. Het rechtvaardig verdelen van kosten en baten tussen gemeente en grondeigenaren (kostenverhaal). Het op een transparante wijze beheersen van de risico’s die verbonden zijn aan ontwikkelingen in het fysieke domein (sturen via grondexploitatie).

De wijze van inzet van grondbeleidsinstrumenten wordt per situatie bepaald aan de hand van vastgestelde afwegingscriteria. We kunnen kiezen uit verschillende ontwikkelingsstrategieën: Actief (gemeente ontwikkelt), Samenwerken (publiek-private/publiek-publieke samenwerking) en Faciliteren (derden ontwikkelen). We passen actief of faciliterend beleid het meest toe. We sluiten samenwerking niet uit, zeker niet als grondposities, kennis- of risicodeling dit wenselijk maken.

Bijlage I Overzicht Informatieobjecten Bedrijvigheid - Bedrijventerrein /join/id/regdata/gm1896/2025/1f959edc6cfe4a81a68ce1fb3a577c95/nld@2026-01-19;13434756 Bedrijvigheid - Centrumgebied /join/id/regdata/gm1896/2025/614c3b4e26184ce698b69382eb974328/nld@2026-0119;13434756 Bedrijvigheid - Gemengd gebied /join/id/regdata/gm1896/2025/912388830a1c41e898a1a63f0c348f3e/nld@2026-0119;13434756 Bedrijvigheid - Inbreidingslocatie gemengd /join/id/regdata/gm1896/2025/bccfefa84bbb4cc0a5b41dafb1d0eb5c/nld@2026-01-19;13434756 Bedrijvigheid - Uitbreidingslocatie werken /join/id/regdata/gm1896/2025/4090da9fef4e4afeb56bd0a350924cf8/nld@2026-01-19;13434756 Buitengebied /join/id/regdata/gm1896/2025/0d21cf92a2264cb5b9fd41999b270a06/nld@2026-0119;13434756 Buitengebied - Buitengebied /join/id/regdata/gm1896/2025/6e3e58328cb94c269badffd88fff774f/nld@2026-01-19;13434756 Energietransitie - Zoekgebied duurzame windenergie /join/id/regdata/gm1896/2025/a2d04f4ab1784b2594b0086eca83141b/nld@2026-0119;13434756

Energietransitie - Zoekgebied duurzame zonne-energie /join/id/regdata/gm1896/2025/680bf44bb4d04e6daabf8c16c2ba8990/nld@2026-0119;13434756 Genemuiden /join/id/regdata/gm1896/2025/ab29127b30e04f2fab659c81fc9cf71f/nld@2026-01-19;13434756 Hasselt /join/id/regdata/gm1896/2025/c28d9ad964a148adb40fb27ae441df21/nld@2026-0119;13434756 Kamperzeedijk /join/id/regdata/gm1896/2025/14bc2eb1dcaf43778ed5e9ef41f7a26d/nld@2026-0119;13434756 Klimaat en natuur - Natuurgebied /join/id/regdata/gm1896/2025/e3d2366e1d424e7995cb14500059bae7/nld@2026-0119;13434756 Klimaat en natuur - Water /join/id/regdata/gm1896/2025/25d820235fc0433c8bc97f1c8692392b/nld@2026-0119;13434756 Landschap en erfgoed - Beschermd stadsgezicht /join/id/regdata/gm1896/2025/498613d536df4dfab45b49ff4f2277e1/nld@2026-01-19;13434756 Landschap en erfgoed - Cultureel waardevol gebied /join/id/regdata/gm1896/2025/6076ade1c3c644909cc5ae985915515b/nld@2026-0119;13434756 Verkeer en bereikbaarheid - provinciale wegen /join/id/regdata/gm1896/2025/1b94ff2599764ecf867e2119cff5625a/nld@2026-01-19;13434756 Wonen - Inbreidingslocatie wonen /join/id/regdata/gm1896/2025/26af758699fe48188e291a51d79e3ecf/nld@2026-0119;13434756 Wonen - Kernen /join/id/regdata/gm1896/2025/56eadbdc50c2498385e063137c9b7d49/nld@2026-0119;13434756 Wonen - Uitbreidingslocatie wonen /join/id/regdata/gm1896/2025/02c301ac6bf044e09f8648f7f49be8ad/nld@2026-01-19;13434756 Wonen

- Woongebied /join/id/regdata/gm1896/2025/cb19097a89d64096bbc29c8085ee5d2c/nld@2026-0119;13434756 Zwartsluis /join/id/regdata/gm1896/2025/caa01337a528426cb823427b9b6742f0/nld@2026-0119;13434756

Bijlage II Overzicht Documentenbijlagen Overzichtsblad woningbehoefte t/m 2030 /join/id/regdata/gm1896/2025/e67fb6ca93794232975432ed575f2499/nld@2026-01-19;13434756󰇚 Visie- en waardenkaart /join/id/regdata/gm1896/2025/9bb7c2f27b644c0cbbfe53b430fa7bef/nld@2026-01-19;13434756󰇚

Bijlage III Begrippen 1 Biodiversiteit De verscheidenheid aan leven op aarde, inclusief soorten, genetische variatie en ecosystemen. Biodiversiteit zorgt voor schone lucht, water, bodemkwaliteit en bestuiving. Afname komt door klimaatverandering, landgebruik, vervuiling en niet-duurzaam gebruik van natuur.

2 Circulariteit Een model waarbij producten en materialen zo lang mogelijk worden hergebruikt, gerepareerd en gerecycled. Dit verlengt de levensduur en minimaliseert afval. Materialen blijven zo veel mogelijk binnen de economie.

3 Energieneutraal Energieneutraal betekent dat het energieverbruik gelijk is aan de duurzaam opgewekte energie. Een woning is bijna energieneutraal als die zelf energie opwekt voor verwarming, ventilatie, warm water en verlichting. Ook de systemen zelf tellen mee in het verbruik.

4 Fysieke leefomgeving Het tastbare en zichtbare grondgebied van gemeente Vught. Omvat wonen, werken, mobiliteit, recreatie, toegankelijkheid en inclusie. De omgevingsvisie richt zich op de toekomst van dorpen, wijken en buitengebied.

5 Inclusiviteit Een samenleving waarin iedereen kan meedoen en zich gelijkwaardig voelt, ongeacht verschillen. Gelijke kansen en het waarderen van diversiteit staan centraal. Inclusie betekent dat iedereen erbij hoort en waardevol is.

6 Klimaatneutraal Een activiteit of gebied met netto nul uitstoot van broeikasgassen. Dit gebeurt door uitstoot te beperken, duurzame energie te gebruiken en resterende emissies te compenseren. Het doel is geen negatieve impact op het klimaat.

7 Klimaatbestendig/ klimaatadaptief Ingericht om de effecten van klimaatverandering op te vangen, zoals hitte en hevige regen. Dit geldt voor gebouwen en gebieden. Het doel is bescherming en aanpassing aan veranderend klimaat.

8 Lichtvervuiling Het overmatig verlichten van de omgeving in de nacht.

9 STOMP-principe Staat voor: Stappen, Trappen, Openbaar vervoer, Mobility as a Service en Personenauto. Prioriteit ligt bij lopen en fietsen, daarna OV en deelmobiliteit, en pas als laatste de auto. Bevordert duurzame mobiliteit.

10 Toekomstbestendig Economisch vitale bedrijven die inspelen op klimaatverandering en natuurwaarden. Gericht op circulair

bouwen, duurzaam watergebruik en grondstoffen. Langetermijnbestendigheid staat centraal.

11 Woonmilieu De omgeving waarin mensen wonen. Omvat sociale, culturele en fysieke kenmerken. Bepaalt mede de leefkwaliteit