Bijlage 2 - Reactienota zienswijzen energievisie Zwartewaterland

Vanuit daar werken we naar een concretisering van de activiteiten. Inhoudelijk missen we de link met de nieuwe Energiewet en Wet Met de nieuwe energiewet krijgen Collectieve Warmte: wat zijn de gevolgen hiervan tov vorige vooral leveranciers, afnemers en systeembeheerders meer handvatten om flexibel gebruik te

Niet noodzakelijk. De genoemde punten worden meegenomen in het warmteprogramma dat in 2027 wordt vastgesteld.

wetgeving en wat betekent dat dit voor de gemeentelijke visie en maken van het elektriciteitsnet. Daardoor kan de druk op het strategie voor de energietransitie? netwerk verlicht worden. De energiewet staat niet concreet in onze visie, maar werkt door in het onderdeel ‘betrouwbaardER energiesysteem'. Ook in het uitvoeringsprogramma wordt veel aandacht besteedt aan het slim omgaan met het elektriciteitsnet.

We lezen veel focus op de netcongestie problematiek, waarvoor de oplossing veelal lange termijn werk is. Er is erg weinig aandacht voor oplossingen die op korte termijn kunnen. Lokale energiesystemen en de organisatie ervan door een energiegemeenschap komen niet aan bod (par 3.3.4)

Met de Wet collectieve warmte krijgt de gemeente meer regie in de warmtetransitie. Zo krijgen gemeenten de bevoegdheid om wijken aan te wijzen die overgaan naar een collectief warmtesysteem en om te bepalen wie dat systeem mag exploiteren. In de energievisie zetten we echter niet actief in op collectieve warmtenetten. Stel dat warmtenetten in de toekomst wel een haalbare optie zijn, dan wordt de wet uiteraard toegepast. Energiegemeenschappen zijn met Toegevoegd aan 3.3.4 dat we de de komst van de herziene mogelijkheden van een energiewet toegestaan. Hoe dit energiegemeenschap verkennen. nieuwe instrument werkt en op welke wijze dit een bijdrage kan leveren aan het oplossen van netcongestie is momenteel nog niet bekend. In het uitvoeringsprogramma besteden we hier aandacht aan.

We vinden het jammer dat een aantal cruciale elementen van een lokaal energiesysteem zoals lokaal eigendom en de rol van de energie coöperatie, waar de afgelopen jaren veel over is besproken met gemeente en -raad(vrijwel) niet zijn terug te vinden in het document. De afgelopen jaren hebben we er bijvoorbeeld voor gepleit om eerder bij nieuwe projecten betrokken te worden door de gemeente, opdat we maximale meerwaarde kunnen leveren voor de lokale gemeenschap, we zouden het erg op prijs hebben gesteld dat dit als zodanig als strategieaspect was benoemd.

Lokaal eigenaarschap en samenwerking met inwoners en ondernemers is een van de leidende principes (zie tabel onder 3.3.1) In de visie is momenteel geen expliciete aandacht opgenomen voor lokaal eigendom en de rol van energiecoöperaties. Dit aspect zal alsnog worden toegevoegd.

Ten tweede onze rol binnen de energietransitie en de Goed dat u ons op deze omissie hebt gewezen. We passen de gemeenschap.Mobil visie op dit punt aan. Energiek Zwartewaterland wil toegevoegde waarde leveren voor de gemeenschap en haar leden. Om hier een duidelijker beeld van te scheppen hebben we als bijlage een document toegevoegd. Hierin hebben we omschreven hoe wij onze positie zien binnen de gemeente en gemeenschap. Ons verzoek is om hier kennis van te nemen om zo met elkaar in gesprek te kunnen gaan en elkaars rol te kunnen verduidelijken en versterken. Op basis van het huidige document "Visie en strategie voor de energietransitie in Zwartewaterland" zouden we dan ook graag zien dat ook een rol wordt toegekend aan de energie coöperatie in de paragrafen 3.3.2, gebouwde omgeving en mobiliteit. Ook in paragraaf 3.3.4. is het benoemen van de energie coöperatie essentieel. Ook in paragraaf 3.5 is een verwijzing naar de energie coöperatie als belangrijke partij om de energietransitie mede te kunnen realiseren voor ons erg belangrijk.

Onder 3.5 toegevoegd: We betrekken inwoners, ondernemers, energiecooperaties en andere belanghebbenden op een passende manier.

Aanpassing 3.3.2.: -

-

Gebouwde omgeving: ‘We werken samen met inwoners, de energiecoöperaties, sociaal domein en de woningcorporatie. Mobiliteit: laatste zin: ‘Hierbij betrekken we ook de energiecoöperaties’.

Aanpassing 3.3.3. Het windpark Genne Holten is hierin een belangrijk project. Hier willen we voor 2030 circa 60 GWh/jaar aan windenergie opwekken.

Wordt Het windpark Genne Holten is hierin een belangrijk project. Hier willen we voor 2030 circa 60 GWh/jaar aan windenergie opwekken. We ondersteunen de lokale energiecooperatie DuurSaam BuurtWint in deze opgave. We streven daarbij naar een zo hoog mogelijk percentage lokaal eigendom. Toevoegen bij 3.3.4 BetrouwbaardER energiesysteem 3.3.4 Daarbij werken we het intensief samen met inwoners, bedrijven en energiecoöperaties. Aanpassing 3.5: ‘We betrekken inwoners, ondernemers, energiecoöperaties en andere belanghebbenden op een passende manier.’ Toevoegen: In dit proces is een wezenlijke rol weggelegd voor energiecoöperaties en energiegemeenschappen, mede vanuit het oogpunt van lokaal eigendom, lokaal eigenaarschap en betrokkenheid.

We hopen dat je de benoemde aspecten in deze mail als zodanig Wij danken u voor uw zienswijze en zien de samenwerking met herkent, waardeert en wil overnemen. vertrouwen tegemoet.

Wetland Wonen Inhoud van de zienswijze

Beoordeling Geachte heer/mevrouw, geachte leden van de gemeenteraad, Dank voor het delen van uw zienswijze. Goed om te horen dat Wij hebben kennis genomen van de vernieuwde (concept) visie en u 2050 als een haalbare en strategie voor de energietransitie van de gemeente Zwartewaterland. realistische opgave ziet. Wij Graag maken wij gebruik van de mogelijkheid om onze inhoudelijke beseffen ons dat financiën hierbij (positieve) zienswijze met u te delen. randvoorwaardelijk zijn. 1. Gedeelde ambitie en maatschappelijke verantwoordelijkheid Als woningcorporatie onderschrijven wij de ambitie van Zwartewaterland om in 2050 gasloos en klimaatneutraal te zijn. Wij zijn blij met de bijstelling van de ambitie - die in 2019 nog was gesteld op gasloos in 2040 - naar 2050. Deze doelstelling sluit aan bij onze eigen missie en strategie en we zorgen daarmee ook in de toekomst voor betaalbare, comfortabele en duurzame woningen. In de huidige context zien wij dit als een haalbare en realistische opgave, maar er ligt een enorme uitdaging voor ons. Rand voorwaardelijk voor de woningcorporatie is dat deze opgave financieel haalbaar is en blijft. 2. Betaalbaarheid, bestrijden van energiearmoede en wooncomfort Wij zien daarbij een gedeelde urgentie als het gaat om het behouden of verbeteren van de betaalbaarheid van onze woningen en het bestrijden van energiearmoede.

Door het verduurzamen van woningen ontstaat een kans om woonlasten te verlagen en het comfort van onze huurders te verbeteren.

Betaalbaarheid is een belangrijk uitgangspunt in de visie. We willen dat iedereen mee kan doen aan de energietransitie. We werken hier graag in samen.

Aanpassing visie

Niet noodzakelijk.

3. Heldere richting voor de warmtetransitie De keuze om alle woningen uiterlijk in 2050 aardgasvrij te maken en in 2040 aardgasvrij gereed te hebben, geeft ons een duidelijk kader voor onze investeringsplanning. Het sluit ook goed aan op onze uitvoeringsplannen. Het isolatieprogramma en de reductie van de warmtevraag en de inzet op elektrische warmtepompen (eindstap) passen bij onze strategie om gasloos te worden. We zien ook dat netcongestie één van de grootste uitdagingen vormt voor uitvoering van de warmtetransitie, we blijven daarin ook graag samenwerken met de gemeente en Enexis, zoals we de afgelopen jaren ook deden. 4. Samenwerking en regie De gemeente neemt een actieve regierol in de warmtetransitie. Dit geeft ons vertrouwen dat er een integrale aanpak komt waarin wij als woningcorporatie tijdig betrokken worden bij buurtaanpakken en het eventueel onderzoeken van initiatieven. Dit voorkomt versnippering en zorgt voor efficiënte uitvoering. Ook zien wij in deze visie terug dat er perspectief wordt geboden aan particuliere woningeigenaren voor de toekomst, een duidelijke stip op de horizon met tussenstappen. Daarbij wordt hulp geboden vanuit de gemeente om het einddoel te bereiken, die hulp is ook nodig, want de warmtetransitie vraagt om een grote investering. Dit is dus belangrijk voor het draagvlak en is rand voorwaardelijk voor de uitvoering van de visie.

Wij lezen ook terug dat de gemeente vooralsnog geen gebruik maakt van de aanwijsbevoegdheid, dat is verstandig als het gaat om het behoud van draagvlak en eigen regie voor bewoners. 5. Circulariteit als onderdeel van de aanpak Ook als het gaat om circulariteit onderschrijft Wetland de ambities, wij vinden het belangrijk om in te zetten op circulariteit en het voorkomen van rest- of afvalstromen. We gaan door met onze initiatieven voor circulair nieuw- of verbouwen. Conclusie De visie van Zwartewaterland biedt een solide en realistisch kader voor de energietransitie. Voor ons als woningcorporatie biedt deze visie een mooi kader om te werken aan betaalbare en duurzame woningen en bij te dragen aan een klimaatneutrale toekomst. Wij zien uit naar de

Energiearmoede vooral in sociale huur. Deze samenwerking zetten wij ook graag voort. Dit wordt verder uitgewerkt in het uitvoeringsprogramma.

Niet noodzakelijk.

In de uitwerking van de visie werken we graag samen met de woningcorporatie. Goed om te lezen dat u zich in de uitgangspunten kunt vinden.

Niet noodzakelijk.

n.v.t.

Niet noodzakelijk.

Wij danken u voor uw ondersteunende reactie. De waardering voor de visie en de gezamenlijke inzet voor

Niet noodzakelijk.

voortzetting van de samenwerking met de gemeente en andere partners om deze ambities gezamenlijk waar te maken.

betaalbare, duurzame woningen en een klimaatneutrale toekomst onderstrepen het belang van voortgezette samenwerking met u en andere partners.

RENDO Inhoud van de zienswijze Wordt netbewuste nieuwbouw op termijn de standaard voor nieuwbouw of wordt dit gestimuleerd via subsidies of andere middelen?

‘Voor het aardgasvrij verwarmen zijn inwoners met name aangewezen op elektrische warmtepompen, meestal individueel’. Ik zou adviseren om hier een hybride warmtepomp ook te benoemen, in ieder geval als tussenoplossing richting 2050. Voor sommige woonwijken zou deze oplossing zelfs een eindoplossing kunnen zijn.

‘De bedrijven zullen hun processen veelal elektrificeren.’ Is dit zo? Tijdens een bijeenkomst van de provincie voor de zomer, kijken ze ook naar groen gas. Is het daarnaast nettechnisch mogelijk om deze bedrijven te elektrificeren? Aangezien ze een behoorlijke gasvraag hebben, zul je ongeveer een vertienvoudiging nodig hebben qua elektravraag.

Beoordeling We verwachten dat hier landelijke of provinciale richtlijnen voor komen. Tot die tijd stellen wij een checklist voor initiatiefnemers op. Dit wordt uitgewerkt in het uitvoeringsprogramma. Hybride warmtepompen zien we op dit moment alleen als tussenoplossing. We voegen dit wel toe aan de visie.

Rondom groen gas is er nog veel onzekerheid. De verwachting is nu dat een klein deel van de industrie mogelijk in aanmerking komt voor groen gas. Ook rondom waterstof zijn nog onzekerheden. Daarom verwachten we dat een groot deel

Aanpassing visie Niet noodzakelijk.

Toevoeging 3.1.1: Voor het aardgasvrij verwarmen zijn inwoners met name aangewezen op elektrische warmtepompen, meestal individueel. Een hybride warmtepomp is hierbij een mogelijke tussenstap. De volledig elektrische warmtepompen kunnen luchtwarmtepompen zijn, maar in Zwartewaterland is de bodem ook uitermate geschikt als warmtebron. Niet noodzakelijk.

Goed dat jullie groen gas hebben meegenomen als transitiebrandstof, maar ik zou groen gas nog steeds voor een deel verwachten in 2050. Waarom nemen jullie groen gas niet mee in de energiemix voor 2050? Juist om de laatste redenen in de alinea zou ik groen gas verwachten in de energiemix van 2050. Zeker ook omdat jullie zeer hoge temperatuur industrieën in de gemeente hebben en het onzeker is of waterstof jullie kant op gaat komen. Door Groen Gas nu al niet op te nemen in de energiemix kan het betekenen dat er ook niet op ingezet gaat worden en dat is risicovol. Daarnaast als het figuur over energiemix over het verbruik gaat en niet de opwek, zullen er woonwijken of industrieën zijn in jullie gemeente die gebruik zouden willen gaan maken van groen gas. ‘Maatschappelijk gezien is er minder draagvlak voor zonnevelden en grote windturbines. De opwek van elektriciteit zal met name met zonnepanelen op daken plaatsvinden.’ Gaan jullie de RES doelstellingen halen met alleen zon op dak? Willen jullie niet ook inzetten op wind? Het leest nu heel erg dat jullie alleen inzetten op zon op dak.

van de bedrijven zal elektrificeren. We zijn ons bewust van de impact op het netwerk. Daarom pakken we het oplossen van netcongestie en het verduurzamen van bedrijven gelijktijdig op. Ook andere partijen hebben dit Opgenomen in energiemix punt onderkend. Dit zal worden meegenomen bij de aanpassing van de energiemix.

Dit is inderdaad niet goed geformuleerd. Voor zon op dak verwachten we het meeste draagvlak, maar windturbines produceren meer elektriciteit en leveren daardoor een grotere bijdrage.

Aanpassing 3.1.6: Maatschappelijk gezien is er minder draagvlak voor zonnevelden en grote windturbines. Wat betreft zon zetten we vooral in op zon op daken. Windenergie wordt voor een klein deel opgewekt door erfmolens. Echter, om onze doelstellingen voor duurzame opwek te halen, kunnen we niet zonder grote windturbines. Door een mix van zon en wind dragen we bij aan een systeem waarbij lokale opwek en lokaal verbruik meer in balans zijn.

Netcongestie als bottleneck: Om deze redenen kan je niet als gemeente op 1 energiedrager inzetten voor 2050, maar moet je juist inzetten op meerdere dragers, zoals groen gas en warmte, en zou ik dit dus ook verwachten in de energiemix.

Wij conformeren ons aan de lijn van de provincie om zoveel mogelijk duurzame energiedragers te gebruiken.

Niet noodzakelijk.

De beschikbaarheid van de bronnen en de mogelijkheden tot opwek binnen onze gemeentegrenzen zijn echter maar beperkt. ‘In de voorgaande paragraaf hebben we laten zien hoe het energiesysteem en de verschillende sectoren zich in de komende jaren gaan ontwikkelen. Voor een deel is dit een autonoom proces, aangestuurd door nationale en internationale ontwikkelingen, waar de gemeente weinig vat op heeft. ‘ Je kan toch juist wel heel veel doen als gemeente, verder in dit hoofdstuk geven jullie dat ook aan. Door subsidies en het juist informeren van inwoners, kan er al heel veel wel gebeuren. Nu lijkt het alsof jullie een passieve houding aannemen, wat in de praktijk niet het geval is, o.a. met Energie on Tour. Op welke manier zet de gemeente zich in om de opwek van biogas te stimuleren en wat is de hoeveelheid groen gas was opgewekt moet/gaat worden? Hebben jullie hier zicht op?

Dit klopt zeker. In de rest van het stuk tekst dat u aanhaalt staat dit ook vermeld.

Het betreft hier een visie. De concretisering hiervan zal verwerkt worden in het uitvoeringsprogramma. Ik mis een beetje de lijn met de provincie in het gehele stuk, zoveel Wij conformeren ons aan de lijn mogelijk inzetten op alle duurzame energiedragers. Is er een reden van de provincie om zoveel mogelijk duurzame energiedragers waarom jullie daar vanaf gestapt zijn? te gebruiken. De beschikbaarheid van de bronnen en de mogelijkheden tot opwek binnen onze

Niet noodzakelijk.

Zie reactie LTO.

Niet noodzakelijk.

gemeentegrenzen zijn echter maar beperkt.

4. Overzicht ambtshalve wijzigingen De visie wordt met taalkundige en redactionele aanpassingen voor de leesbaarheid en volledigheid aangescherpt. De titel Visie en strategie voor de energietransitie Zwartewaterland 2025 wordt gewijzigd in Visie en strategie voor de energietransitie Zwartewaterland 2026–2036. Deze nieuwe titel geeft duidelijker aan voor welke periode de visie geldt en wanneer deze onder normale omstandigheden aan herijking toe is. In 3.2 voegen we toe dat we energiearmoede ‘integraal’ blijven aanpakken. Hiermee erkennen we dat achter energiearmoede meer problemen schuil gaan dan alleen een slecht geïsoleerde woning. In de tekst noemen we redenen voor de afname van agrarische bedrijven. Voor de volledigheid voegen we hier toe dat Rijksbeleid ook een reden kan zijn voor de afname van agrarische bedrijven. In 3.3.2 gaat het over energie besparen en hebben we het kopje ‘landbouw’. Dit veranderen we in ‘buitengebied’ omdat naast de landbouw ook reguliere woningen en andere sectoren energie moeten besparen. In 3.3.2 hebben we ter verduidelijking toegevoegd dat alleen sport-, zorg-, en cultuurgebouwen en -voorzieningen waarvan de gemeente economisch en juridisch eigenaar is worden verduurzaamd. Tot slot, hebben we de opmaak van de tekst onder 3.6 verbeterd.