a. Jaarverantwoording 2020 - Definitief 01-06-2021

INWONERS MAKEN ZWARTEWATERLAND MOGELIJK Programmaverantwoording 2020 Welkom op de website van de jaarverantwoording 2020 van de gemeente Zwartewaterland. De gemeente Zwartewaterland zet in op een goede dienstverlening aan onze inwoners. Daar hoort ook bij dat we u op een toegankelijke manier informeren over de inkomsten en uitgaven van onze gemeente. Met deze online jaarverantwoording maken we op een eenvoudige manier inzichtelijk wat we in 2020 hebben gedaan. Met de jaarverantwoording 2020 legt het college van burgemeester en wethouders verantwoording af over de realisatie van de begroting 2020. De jaarstukken 2020 omvatten het jaarverslag en de jaarrekening.  

Het jaarverslag bestaat uit de algemene beschouwing, de programmaverantwoordingen en de paragrafen. De jaarrekening bevat het financieel verslag met daarin de grondslagen, de balans en de programmarekening.

Inhoudsopgave Bestuurlijke samenvatting ...............................................................................................................4 Aanbiedingsbrief ...................................................................................................................4 Leeswijzer .......................................................................................................................... 17 Programma's ................................................................................................................................ 20 Dienstbaar Zwartewaterland ................................................................................................ 20 Zorgzaam en Levendig Zwartewaterland .............................................................................. 29 Mooi en Duurzaam Zwartewaterland .................................................................................... 61 Overzicht thema's ............................................................................................................... 63 Dekkingsmiddelen ............................................................................................................... 85 Overhead ...........................................................................................................................

87 Paragrafen ................................................................................................................................... 89 Paragraaf Coronacrisis ......................................................................................................... 90 Paragraaf Lokale Heffingen .................................................................................................. 93 Paragraaf Weerstandsvermogen ........................................................................................ 102 Paragraaf Kapitaalgoederen ............................................................................................... 111 Paragraaf Financiering ....................................................................................................... 117 Paragraaf Bedrijfsvoering .................................................................................................. 120 Paragraaf Verbonden Partijen ............................................................................................ 125 Paragraaf Grondbeleid ....................................................................................................... 133 Jaarrekening 2020 ......................................................................................................................

137 Balans .............................................................................................................................. 137 Grondslagen voor waardering en resultaatbepaling ............................................................. 137 Activa ............................................................................................................................... 138 Passiva ............................................................................................................................. 142 Programmarekening .......................................................................................................... 168 Dienstbaar Zwartewaterland .............................................................................................. 169 Zorgzaam en Levendig Zwartewaterland ............................................................................ 170 Mooi en Duurzaam Zwartewaterland .................................................................................. 173 Dekkingsmiddelen ............................................................................................................. 176 Jaarverantwoording 2020

2

Overhead ......................................................................................................................... 177 Vennootschapsbelasting .................................................................................................... 179 Wet Normering Topinkomens ............................................................................................ 180 Overzicht baten en lasten .................................................................................................. 182 Incidentele baten en lasten ............................................................................................... 183 Beoordeling rechtmatigheid begrotingsoverschrijdingen ...................................................... 184 Baten en lasten per taakveld ............................................................................................. 187 Grondexploitaties ....................................................................................................................... 189 Single Information Single Audit (SiSa) ......................................................................................... 195 Controleverklaring accountant .....................................................................................................

210 Proclaimer ........................................................................................................................ 210

Jaarverantwoording 2020

3

Bestuurlijke samenvatting Aanbiedingsbrief Zoals gebruikelijk doen wij in deze jaarverantwoording verslag van de financiële resultaten en de uitvoering van de doelstellingen zoals deze in de Programmabegroting 2020 zijn opgenomen. Bij de start van dit verslagjaar konden wij ons geen enkele voorstelling maken van de enorme impact die de wereldwijde verspreiding van het Corona-virus op ons land en onze gemeente zou hebben. De Corona-crisis kende het hele jaar een grillig en moeilijk beheersbaar verloop. Na de eerste besmettingen in ons land in het vroege voorjaar van 2020 koos ons Kabinet voor een centraal geleide aanpak tijdens de eerste Corona-piek. Onze gemeente werd in die periode zwaar getroffen door de uitbraak van het virus. Er is sprake van veel verdriet en rouw in onze gemeenschap, vanwege het verlies van dierbaren in de nabije familie- en vriendenkring. De gevolgen voor de getroffen gezinnen zullen nog lang voelbaar blijven. Als gemeente proberen wij voor alle noden op maat steun en hulp te bieden. Nadat de besmettingscijfers tegen de zomer daalden, volgden landelijk versoepelingen en lag de nadruk op een regionale en lokale aanpak.

Wij hebben geprobeerd waar dit kon én verantwoord was onze samenleving te faciliteren en inwoners, verenigingen en ondernemers de ruimte te geven om elkaar weer te ontmoeten, (samen) activiteiten te ondernemen of zakelijke initiatieven te ontplooien. Onze dank gaat daarbij uit naar de organisaties en vele vrijwilligers en mantelzorgers die zich belangeloos en met toewijding voor anderen hebben ingezet. Omdat in het najaar landelijk de cijfers weer fors opliepen, werden stapsgewijs door het kabinet meer maatregelen doorgevoerd. Aan het eind van het jaar zat de samenleving opnieuw grotendeels op slot. Door de Corona-pandemie stond het realiseren van onze doelstellingen in 2020 onder druk. Onze inspanningen waren er primair op gericht om de dienstverlening zoveel mogelijk doorgang te laten vinden voor onze inwoners en ondernemers en voorwaarden te scheppen voor het behoud van de veiligheid, gezondheid en welzijn van een ieder in dit bijzondere jaar. Meer informatie hierover is opgenomen in de nieuwe Corona-paragraaf die aan deze jaarverantwoording is toegevoegd. Als gevolg van de extra taken die op ons af kwamen, hebben wij een aantal activiteiten die wij ons voor 2020 hadden voorgenomen verschoven naar een later moment. Desondanks hebben we door de hoge inzet van veel mensen in onze organisatie en in onze omgeving veel kunnen bereiken.

In de bestuurlijke samenvatting doen we verslag van de belangrijkste resultaten. Verderop -onder de programma's zelf- is een uitgebreidere inhoudelijke verantwoording opgenomen. Ook in een ander opzicht hadden we te maken met een bijzonder bestuurlijk jaar. Na de gemeenteraadsverkiezingen in 2018 is een coalitie gevormd door de partijen ChristenUnie, SGP en BGZ. De bestuurlijke doelstellingen die geformuleerd zijn door de samenwerkingspartijen voor deze raadsperiode, zijn verwerkt in de producten van onze besturingscyclus. Begin 2020 is een breuk in de coalitie ontstaan. In maart is een nieuwe coalitie van start gegaan die bestaat uit de ChristenUnie, SGP en PvdA. Er is voor gekozen om niet met een compleet nieuw actieprogramma aan de slag te gaan. Er is én wordt doorgewerkt aan de belangrijke onderwerpen die voor deze raadsperiode zijn afgesproken. Op onderdelen zijn nieuwe accenten toegevoegd.

Jaarverantwoording 2020

4

Financieel resultaat 2020

De jaarrekening 2020 sluiten we per saldo af met een voordelig resultaat van € 2,1 miljoen ten opzichte van de vastgestelde begroting. Hiervan is € 118.000 als onderdeel van de Zomernota aan de raad voorgelegd en verwerkt in een bijstelling van de begroting. Het resterende saldo van € 2 miljoen geven we hieronder weer in een overzicht en lichten we toe op hoofdlijnen.

Programma

Verschil

Begroting 2020

Rekening 2020

+=voordeel -=nadeel

Dienstbaar

2.851.149

2.712.911

138.238

Zorgzaam en Levendig

20.349.117

20.419.950

-70.833

Mooi en Duurzaam

6.018.972

4.637.137

1.381.835

Overhead

6.781.585

6.633.321

148.264

14.000

18.670

-4.670

-36.014.823

-36.462.893

448.070

0

-2.040.904

2.040.904

Vennootschapsbelasting Dekkingsmiddelen Resultaat voor bestemming

Het resultaat betreft voor € 892.000 nog niet uitgevoerde werkzaamheden waarvoor in de begroting 2021 en volgende jaren geen middelen zijn opgenomen. Voor dit bedrag stellen we de raad voor om bij de vaststelling van de jaarrekening 2020 een specifieke resultaatsbestemming te doen. Hierdoor kunnen de activiteiten alsnog worden uitgevoerd in 2021 en eventueel latere jaren. De belangrijkste afwijkingen zijn hieronder opgesomd. De toelichting op de afwijkingen treft aan in de programma's:

Dienstverlening € 138.000 voordelig     

hogere ontvangsten uit het gemeentefonds via de septembercirculaire waarvan € 474.000 als compensatie voor corona effecten lagere uitgaven voor het interbestuurlijk programma vitaal platteland en regio Zwolle: € 70.000 lagere rentelasten: € 101.000 vrijval van de stelpost voor onvoorziene uitgaven: € 59.000 hogere uitgaven voor de pensioenverplichtingen voor (ex) wethouders als gevolg van de verder gedaalde rekenrente en waardeoverdracht: € 497.000

Zorgzaam en Levendig € 71.000 nadelig      

lagere uitgaven voor arbeidsparticipatie en leenbijstand: € 251.000 hogere uitgaven door inhaalafschrijvingen op in 2020 vervangen toplagen van de kunstgrasvelden: € 121.000 lagere uitgaven voor de invoering van de nieuwe wet inburgering: € 57.000 lagere uitgaven voor het veiligheidsnetwerk zorg en Jeugd: € 70.000 hogere uitgaven voor Zorg in Natura Jeugd: € 471.000 lagere uitgaven voor Wmo-zorg: € 150.000

Mooi en Duurzaam € 1.382.000 voordelig       

hogere opbrengsten uit omgevingsvergunningen: € 515.000 hogere opbrengsten uit verkoop van gronden: € 278.000 per saldo hogere baten uit de begraafplaatsen: € 56.000 lagere opbrengsten uit de verkoop van gronden Tag West: € 182.000 (nadeel) lagere uitgaven voor de invoering van de Omgevingswet € 139.000 lagere uitgaven verkeersknelpunten i.v.m. cofinanciering: € 250.000 lagere uitgaven voor gebouwen: € 70.000

Jaarverantwoording 2020

5



lagere uitgaven door meer werkzaamheden ten laste van Grexen en projecten: € 120.000

Overhead € 148.000 voordelig 

hogere inzet en toerekening aan grondexploitaties en projecten per saldo voordelig € 148.000

Dekkingsmiddelen € 448.000 voordelig 

hogere ontvangsten via het gemeentefonds voor 2018 en 2019 (samen € 100.000) en voor 2020 (€ 365.000) door een gunstige vaststelling van het areaal t.o.v. het landelijk gemiddelde: € 465.000.

Resultaatbestemming 2020 Wij stellen uw raad voor van het resultaat van € 2.040.903 een bedrag van € 892.000 over te hevelen naar volgend jaar. Op grond van het budgetrecht bepaalt de gemeenteraad of het budget overgeheveld mag worden naar het volgende jaar, zodat het alsnog aangewend wordt voor de te realiseren doelen. Daarnaast wordt voorgesteld om het resterende saldo van € 1.148.903 toe te voegen aan de algemene reserve. Met de resultaatsbestemming zetten we weer een stap naar een financieel gezonde gemeente. De specifieke doelen van de resultaatbestemming zijn: nr. Programma

Omschrijving

1

Dienstbaar

Vrijheid 75 jaar

€ 14.000 De in 2020 niet doorgegane activiteiten zouden in 2021 alsnog kunnen plaatsvinden. Daarvoor moet dan wel het budget beschikbaar komen.

2

Dienstbaar

Meerkosten verkiezingen 2021 Corona

€ 40.000 Voor het coronaproof organiseren van de verkiezingen voor de tweede kamer worden meerkosten gemaakt. Het bedrag is het door het rijk beschikbaar gestelde bedrag in de septembercirculaire 2020.

3

Dienstbaar

Top Werklocatie

€ 30.000 uitvoering is in 2020 vertraagd.

4

Dienstbaar

Vitaal Platteland

€ 40.000 Overleg met Provincie over bestedingen en cofinanciering gaat plaatsvinden.

5

Zorgzaam en levendig Coronafonds Cultureel maatschappelijk

€ 150.000 In het gemeentefonds zijn middelen toegekend om maatschappelijke en culturele instellingen te helpen bij problematiek agv Corona. Voor het beoordelen van individuele aanvragen is onlangs een uitvoeringsregeling vastgesteld.

6

Zorgzaam en levendig Participatiebudget Inburgering

€ 57.000 Nieuwe wet is uitgesteld tot 2022, diverse kosten moeten worden gemaakt.

7

Zorgzaam en levendig Veiligheidsnetwerk Zorg en Jeugd

€ 70.000 Werkzaamheden zijn uitgesteld naar 2021.

8

Mooi en Duurzaam

Invoering Omgevingswet

€ 130.000 De invoering van de Wet is uitgesteld. Een aantal belangrijke werkzaamheden ook. In 2021 is € 270.000 beschikbaar. De totale werkzaamheden in 2021 vergen € 400.000.

9

Mooi en Duurzaam

Werkzaamheden omgevingsaanvragen

€ 70.000 Gevraagd wordt overheveling omdat de werkzaamheden voor de omgevingsvergunning in 2021 plaatsvinden.

Jaarverantwoording 2020

Bedrag

Reden

6

10

Mooi en Duurzaam

Stelpost Verkeer

€ 250.000 Activiteiten niet uitgevoerd om optimaal gebruik te kunnen maken van de rijks- en provinciale subsidiemogelijkheden. Deze subsidies zijn inmiddels toegekend. Besteding vindt plaats in 2021 en 2022.

11

Mooi en Duurzaam

Energietransitie en Klimaatadaptatie

€ 41.000 Uitgestelde werkzaamheden, middelen zitten in de reserve resultaatsbestemming.

Totaal:

Jaarverantwoording 2020

€ 892.000

7

Dienstbaar Zwartewaterland Communicatie en dienstverlening

In 2020 hebben we mede vanwege de Corona-maatregelen meer ingezet op het beter en sneller communiceren over dienstverlening, projecten, besluiten en nieuws via online middelen. Dit hebben we per doelgroep gericht gedaan via de verschillende (sociale) media, (online) bijeenkomsten en bestaande netwerken. Het communiceren over de Corona-maatregelen nam hierbij een centrale plaats in. We maakten hierbij gebruik van de traditionele media, de nieuwe media en de lokale radio. Het grootste deel van de gemeentelijke administratie is digitaal. Via het programma Digitale Agenda Zwartewaterland werken wij aan oplossingen om de gemeentelijke dienstverlening verder te verbeteren. In 2020 zijn onder andere de volgende grote projecten uitgevoerd:  Digitaal Stelsel Omgevingswet (een nieuw vergunningensysteem dat klaar is voor de Omgevingswet)  doorontwikkeling Burgerzaken (digitaal afspraken maken en digitale producten aanvragen)  optimalisatie van het systeem voor het Sociaal Domein  nieuwe systemen voor het beheer van basisregistraties. In het tweede deel van 2019 is gestart met de planvorming om de personeels- en salarisadministratie (PSA), inkoopadvies en automatisering gefaseerd onder te brengen bij het samenwerkingsverband SSC ONS Zwolle. In 2020 heeft de raad het college toestemming verleend om als partner toe te treden in het SSC. Deze toetreding is inmiddels geëffectueerd.

Inkoop- en contractmanagement en de personeels- en salarisadministratie zijn begin 2021 overgezet. In 2021 volgt stapsgewijs de ICT-omgeving. De geldende algemeen verbindende voorschriften van onze gemeente zijn geïnventariseerd en beoordeeld op actualiteit. Dit heeft ertoe geleid dat een aantal verouderde regelingen en verordeningen is ingetrokken in 2020, waarmee onze gemeente nu beschikt over een actueel regelgeving-bestand.

Financieel gezond, lagere schuldquote en interbestuurlijk toezicht

Voor het behoud van een structureel gezonde financiële positie is in deze raadsperiode bijzondere aandacht voor onze schuldquote. Eind 2020 bedraagt de schuldquote 95% en is daarmee ruimschoots gedaald tot onder de beoogde maximale streefwaarde. De nominale waarde van de schuld is wel gestegen omdat een jaar eerder dan strikt noodzakelijk een lening is aangetrokken. Dit is gedaan om gebruik te maken van de gunstige rentestand. Op de aangetrokken lening ontvangt Zwartewaterland rente in plaats van dat moet worden betaald. Dit gedurende de komende 14 jaar. De lening is onder andere aangetrokken als herfinanciering van de aflossingen 2021. De provincie heeft op een aantal terreinen een toezichtstaak op de gemeenten. Naast het domein financiën betreft dit de domeinen Wabo (Wet algemene bepalingen omgevingsrecht), Wro (Wet ruimtelijke ordening), monumenten, informatie- en archiefbeheer en huisvesting statushouders. Onze gemeente scoort in 2020 op alle domeinen groen, behalve op het domein financiën waar een oranje score is behaald. Dit laatste komt doordat onze gemeente de begroting 2020 sluitend heeft gemaakt door een toevoeging uit de algemene reserve en de reserve sociaal domein. Wanneer het materiële evenwicht in het meerjarenperspectief wordt hersteld, is er weer sprake van een groene codering voor financiën.

Zorgzaam en levendig Zwartewaterland Ontmoeting in een vitaal centrum

De ontmoetingen die plaatsvonden voor de Omgevingsvisie boden tevens input voor de leefbaarheidsplannen. Met vertegenwoordigingen van de inwoners en het werkveld zijn de uitdagingen in de verschillende kernen en het buitengebied nader besproken. De opbrengst is verwerkt in de leefbaarheidsplannen die eind 2020 zijn vastgesteld. De leefbaarheidsplannen versterken het toerisme in de kernen, ontmoeting, verbinding en betrokkenheid van inwoners. Het op peil blijven van het voorzieningenniveau en het versterken van de Jaarverantwoording 2020

8

gemeenschapsgebouwen in het buitengebied hebben aandacht in de plannen. Daar waar het kan koppelen we de projecten mee met de beheersopgaven van onze gemeente. Met verschillende maatschappelijke organisaties is overleg gevoerd over de privatisering van de binnen- en buitenhaven van Genemuiden en de kades en grachten in Hasselt. Doel is om de inkomsten ten goede te laten komen aan de samenleving en de gastvrijheid van de havens te vergroten. We zijn in de afrondende fase om het dagelijks beheer daadwerkelijk over te dragen. Om de samenwerking tussen de ondernemers in de binnenstad van Hasselt te versterken en inwoners en toeristen aan het centrum te binden, is het plan van aanpak 'Opladen in Hasselt' gereedgekomen. Er is een Stadsteam samengesteld en een aantal actiepunten zoals de aanleg van Free Wifi en het ontwikkelen van een gezamenlijke cadeaubon zijn al gerealiseerd. Er is een route ontwikkeld die de geschiedenis vertelt van Hanzestad Hasselt Bedevaartsoord. In 2021 gaan we dit verhaal visualiseren in de openbare ruimte.

Bewegen, sport recreëren en cultuur Eind 2019 is een inventarisatie gedaan onder een aantal culturele organisaties naar de wensen en aandachtspunten voor het nieuwe cultuurbeleid. Er zijn vier speerpunten geformuleerd: investeren in vrijwilligers, cultuur is jong geleerd, de bibliotheek als sociaal-cultureel hart en erfgoed en evenementen ter versterking van de lokale identiteit. Deze speerpunten en beleidsinstrumenten zijn uitgewerkt in de Cultuurnota Zwartewaterland 2021-2024 die in januari 2021 door de gemeenteraad is vastgesteld. In 2020 is het Sport- en Beweegakkoord gesloten. De ambitie van dit akkoord is dat alle inwoners van onze gemeente met plezier kunnen sporten en bewegen, dichtbij huis. Samen met (sport)verenigingen is onderzocht hoe sport en bewegen kan bijdragen aan een gezondere samenleving voor alle doelgroepen. Hieruit zijn drie belangrijke pijlers uit voortgekomen: vitaal en gezond Zwartewaterland, vitale en "veilige" sport- en beweegaanbieders en (jong) vaardig in bewegen. Het aantal sportcoaches is in 2020 uitgebreid. Eind 2020 hebben wij onze visie op de Fiets Agenda Zwartewaterland aan de gemeenteraad gepresenteerd. Met de opgehaalde input werken wij deze agenda in 2021 verder uit. Ten behoeve van de uitvoering van onderdelen uit de fietsagenda hebben wij eind 2020 vanuit de Rijksregeling Investeringsimpuls Verkeersveiligheid een bijdrage ontvangen.

De werkzaamheden zoals de fietsvoorziening Zwolsesteeg en het fietspad Hasselt-Zwartsluis worden in 2021 uitgevoerd. Knelpunten in de regionale recreatief-toeristische routestructuren voor wandelen en fietsen zijn opgelost. Als gevolg van de landelijke Corona-maatregelen zat de verblijfsrecreatie het grootste deel van het jaar op slot. Binnen de mogelijkheden die er waren hebben wij onze trekpleisters in de etalage gezet. Verder hebben we een nieuwe Hanze-fietsroute ontwikkeld, waarvan de stad Hasselt de kern vormt. Op het Diamanten Bolwerk te Hasselt is aan het Zwarte Water in 2020 de aanleg van een camperparking gestart. Gemeentebreed zijn 120 historische objecten voorzien van ANWBinformatieborden met QR-code. We hebben een vijftal ondernemers gefaciliteerd met het realiseren van een verblijfsrecreatieve voorziening. De Stichting Erfgoed Zwartewatersklooster heeft een uitvoeringsplan opgesteld en eind 2020 aan de colleges van Staphorst en Zwartewaterland gepresenteerd. Beide gemeenten hebben cofinanciering beschikbaar gesteld. Met het door ons beschikbaar gestelde uitvoeringsbudget kan de stichting de informatievoorziening op deze historische plek in 2021 op niveau brengen.

Visie Sociaal Domein Ondanks de gestegen kosten blijven we zorg dicht bij de burger leveren. We maken de beweging van achteraf oplossen naar preventie. Het beleid is verbreed naar alle doelgroepen en vastgelegd in de visie op het Sociaal Domein "Schouder aan Schouder 2020-2024". We leggen verbinding tussen de verschillende beleidsvelden in het Sociaal Domein en waar mogelijk ook met het fysieke domein. We sluiten vraag en aanbod beter op elkaar aan door een kerngerichte benadering. De regels voor zorg, Jaarverantwoording 2020

9

jeugdhulp en ondersteuning bij werk en inkomen zijn samengevoegd in één verordening "Sociaal Domein". Met de nieuwe verordening is de hulpvraag centraal komen te staan en daarna de toetsing of deze past binnen de wettelijke kaders van het Sociaal Domein. Met de inkoop van maatwerkvoorzieningen begeleiding en hulp bij het huishouden is de door het bestuur gewenste optimale keuzevrijheid voor inwoners bij het contracteren van maatwerkvoorzieningen als uitgangspunt gehanteerd. Na een indicatie voor zorg in natura kunnen inwoners kiezen uit meerdere aanbieders. In het afgelopen jaar is het gelukt om onder de moeilijke omstandigheden die Corona-crisis met zich meebracht de dienstverlening aan de cliënten uit te voeren.

Ouderen Uit het in 2020 gehouden woonbehoefteonderzoek is naar voren gekomen dat er meer behoefte is aan voor senioren geschikte woningen dan waar eerder vanuit werd gegaan. Het vergroten van dit aandeel kan zowel door nieuwbouw als door aanpassingen in bestaande woningen. De uitkomsten van het woonbehoefteonderzoek zijn het uitgangspunt bij het vormgeven van nieuwe woningbouwplannen in samenwerking met projectontwikkelaars en de woningcorporatie. Er zijn in 2020 diverse activiteiten opgezet om de eenzaamheid als gevolg van de Corona maatregelen te bestrijden. De gemeente is aangesloten bij het initiatief "Eén tegen Eenzaamheid" en er worden huisbezoeken afgelegd.

Arbeidsparticipatie en beschut werk

Vanaf 2020 werken we aan de hand van een driesporenbeleid: directe bemiddeling, re-integratie en participatie. Hierdoor geven wij de begeleiding en bemiddeling van onze klanten meer gestructureerd en tijdgebonden vorm. Veel klanten op trede 1 en 2 van de participatieladder hebben een passende plek. Door de Coronacrisis geldt dit niet voor alle klanten. Ook hebben er minder re-integratieactiviteiten kunnen plaatsvinden voor klanten in trede 3 dan gehoopt. Klantcontact vond op afstand plaats. Er konden geen groepsactiviteiten plaatsvinden en samenwerkingspartners moesten hun deuren (tijdelijk) sluiten. De effecten zullen waarschijnlijk ook in 2021 voelbaar blijven. Het zelfde beeld zien we bij de bemiddeling van de klanten richting betaald werk (trede 4 en 5). Wél zijn in het derde kwartaal 2020 veel mensen uitgestroomd omdat voor een deel van de bedrijven het werk weer aantrok. In 2020 hebben wij de nieuwe notitie beschut werk 2020-2022 vastgesteld. Belangrijke uitgangspunten zijn onder andere: het proactief benaderen van inwoners, zoveel mogelijk plaatsen bij reguliere werkgevers en lokale instellingen, flexibiliteit en maatwerk in contracten en de kwaliteit van de begeleiding van de werknemer. Voor het aantal te realiseren plekken sluiten wij aan bij de verplichting van het rijk.

Statushouders Op de peildatum (mei 2020) waren 32 van de 52 statushouders aangewezen op een uitkering op grond van de Participatiewet. Van deze 32 waren 22 personen actief, onder andere via een (reintegratie)traject, vrijwilligerswerk of een werkervaringsplaats. De aanbevelingen die voortkomen uit de uitgevoerde evaluatie spelen een belangrijke rol bij de voorbereiding op de Wet Inburgering die in de toekomst van kracht wordt. Na de eerste periode van de lockdown in maart 2020 is halverwege mei weer gestart met het huisvesten en de (maatschappelijke) begeleiding van statushouders. Als gevolg van de inmiddels opgelopen achterstand en het beperkte woningaanbod is de taakstelling 2020 niet gehaald.

Schulddienstverlening Met onze netwerkpartners zetten wij in op preventie en vroege signalering van (beginnende) schulden. Dit doen wij via onze samenwerkingsafspraken met Wetland Wonen. Daarnaast hebben wij op basis van signalen van energie- en waterleveranciers contact gezocht met inwoners. Om hiermee (problematische) schulden te voorkomen. Degenen die zich hebben aangemeld voor schulddienstverlening hebben in 2020 binnen twee weken een eerste gesprek gehad.

Jaarverantwoording 2020

10

Integraal Huisvestingsplan Onderwijs

In 2020 is het nieuw Integraal Huisvestingsplan voor het Onderwijs (IHP) 2020 -2041 voor het basisonderwijs vastgesteld. Per gebouw is aangegeven welke maatregelen op welk moment aan de orde zijn om de kwaliteit van het gebouw te verbeteren. Het huisvestingsplan houdt rekening met belangrijke ontwikkelingen zoals de veranderingen van de leerlingenaantallen, onderwijskundige veranderingen, de invoering van passend onderwijs, de wens om kinderopvangfuncties te integreren in de school, duurzaamheid en energiebesparing.

Zorg voor kinderen en jongeren We hebben jongeren en gezinnen passende ondersteuning geboden zoals ambulante begeleiding in de thuissituatie of een tijdelijke woonplek met behandeling buiten huis met de meest passende hulpinzet. In 2020 hebben we ook weer te maken gehad met jongeren met een voogdijmaatregel die van buiten onze gemeente in Zwartewaterland zijn gaan wonen in een 24 uur setting. Afgelopen jaren hebben wij hiervan de kosten moeten dragen en worden we achteraf hiervoor deels gecompenseerd. In 2021 gaat dit systeem veranderen door de wijziging van het woonplaatsbeginsel, waardoor de kosten direct door de vertrekkende gemeente worden betaald. Naast het bieden van jeugdhulp zetten we volop in op transformatie en preventie. Lokale preventieprojecten die goed aanslaan zijn het project Steunouders, de cursussen Positief opvoeden, THINK op school, de KIES training en de SOVA training. Met de kerken is het project Maak je Har(d)t voor je relatie gestart. Vanuit het onderwijskansenbeleid is een netwerk ontstaan van onderwijs, jeugdhulpaanbieders, welzijnswerk en de gemeente. In het voorjaar van 2020 is de ambitie-overeenkomst ondertekend waarin de deelnemende partners gaan voor optimale ontwikkeling voor alle kinderen. Er zijn drie werkgroepen aan de slag met de thema's: voorveld, zorgstructuur op de scholen en kennisdeling/gezamenlijke visie.

Veiligheid

Vanuit toezicht en handhaving is in het afgelopen jaar veel inzet gepleegd op de correcte uitvoering en naleving van de Corona-maatregelen. Het accent lag op een coachende vorm van handhaving zodat mensen konden wennen aan de (in de loop van het jaar veranderende) maatregelen, zonder dat direct verbaliserend werd opgetreden. Daarnaast werden inwoners geadviseerd hoe zij op verantwoorde wijze nog uitvoering konden geven aan diverse activiteiten. Voor de aanpak van ondermijnende criminaliteit heeft het Regionaal Informatie- en Expertisecentrum Oost Nederland een ondermijningsonderzoek binnen onze gemeente uitgevoerd. Er is een ondermijningsbeeld opgesteld. Verdere uitwerking volgt in 2021 in het plan van aanpak. Voor de aanpak van internetfraude is een regionale werkgroep opgezet om inwoners weerbaarder te maken tegen digitale criminaliteit.

Mooi en duurzaam Zwartewaterland Omgevingswet

In de Zomernota 2020 is aangegeven dat de landelijke invoeringsdatum voor de Omgevingswet is verschoven van 2021 naar 1 januari 2022. Belangrijke landelijke aanleidingen voor het uitstel zijn: de Coronacrisis, de stappen die nog gezet moeten worden voor de invoering van het Digitaal Stelsel Omgevingswet (DSO) en het afronden van de ruimtelijke regelgeving. Of de wet daadwerkelijk op de nieuwe datum in werking treedt is nog niet zeker. De Eerste Kamer wil eerst meer helderheid over drie pijnpunten die spelen rond de invoering van de wet. Naast het al genoemde DSO gaat het ook om het extra geld dat gemeenten voor de invoering nodig hebben en de mate van kennis bij de uitvoeringsorganisaties als de rechtspraak en de VTH-kolom. Door de latere invoeringsdatum spreiden we de activiteiten iets meer uit over de tijd. Onder andere zijn het plan van aanpak om te komen tot een Omgevingsplan en het projectplan Omgevingsvergunning verschoven naar 2021.

Jaarverantwoording 2020

11

De Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) heeft een overzicht opgesteld van minimale vereisten waaraan gemeenten moeten voldoen voordat de Omgevingswet van kracht is. Deze zijn opgenomen in ons overkoepelende plan van aanpak waarmee we ons voorbereiden op de invoering van de wet.

Omgevingsvisie De gemeenteraad heeft in het voorjaar van 2020 de ambities vastgesteld voor onze Omgevingsvisie. Deze zijn vervolgens opgenomen in de concept Omgevingsvisie die de raad in september heeft vrijgegeven voor inspraak. Tijdens de periode van de ter inzagelegging zijn vier informatieavonden over de concept Omgevingsvisie georganiseerd. De reactie op de ingebrachte zienswijzen is verwerkt in de 'Nota van beantwoording zienswijzen Ontwerp Omgevingsvisie Zwartewaterland'. De zienswijzen hebben geleid tot een aantal aanpassingen van het visiedocument. Onder andere is het thema Natuur en Landschap toegevoegd, waarin de waardevolle kenmerken van het cultuurlandschap worden opgenomen. De Nota van beantwoording voegen we bij de Omgevingsvisie. Voorafgaand aan de vaststelling van de Omgevingsvisie wordt tijdens een informele bijeenkomst van de raad met elkaar besproken of er op onderdelen nog aanscherping nodig is.

Ondernemen

Programmeringsruimte voor bedrijven

In het voortraject van de voorgenomen uitbreiding van het bedrijventerrein Zevenhont in Genemuiden zijn verschillende onderzoeken uitgevoerd en heeft de gemeente gesproken met betrokken partijen. Dit heeft geresulteerd in een concept Nota van Uitgangspunten (NvU). Deze is in februari 2020 aan de raad gepresenteerd. Na de ter inzage legging is de Nota van Uitgangspunten medio 2020 de raad ter kennis gebracht. Ook is er een visie op de landschappelijke inpassing van de uitbreidingen opgesteld. Het gaat bij de verruiming om circa 17 hectare in het oosten en 15 hectare (beiden netto) in het zuiden. De door de raad vastgestelde NvU vormt de basis voor de vervolgstappen, waaronder de Nota Reikwijdte en Detailniveau, Milieu Effect Rapportage (MER) en de bestemmingsplannen Zevenhont Oost en Zevenhont Zuid. In 2020 is de laatste kavel op het Waterfront verkocht. Het Waterfront is onderdeel van het bedrijventerrein Zwartewater te Hasselt. Ook in Zwartsluis verloopt de verkoop van kavels op de uitbreiding van bedrijventerrein Kranerweerd voorspoedig. In 2020 zijn twee kavels verkocht.

Agenda Regio Zwolle

In de Regio Zwolle nemen we naast de samenwerking op het gebied van economie deel aan de samenwerking ten aanzien van Menselijk Kapitaal (HCA). Investeren in mens en werk staat hierbij centraal. In 2020 is vanuit het project 'Upgrade jezelf' (het ontwikkelfonds van de Regio Zwolle) extra aandacht geweest voor loopbaanondersteuning en (om- en bij)scholing voor ZZP-ers, werknemers en werkzoekenden. Vanuit onze gemeente zijn hiervoor diverse aanmeldingen geweest en trajecten gestart. Andere thema's waaraan de Regio werkt zijn: bereikbaarheid, duurzame energie en leefomgeving.

Topwerklocatie

Het programma Topwerklocatie bestaat uit drie deelthema's: profilering, circulair en duurzame energie. Het deelthema profilering ligt op schema en het online portaal is gelanceerd. Binnen het deelthema duurzame energie is een onderzoek uitgevoerd naar het energieprofiel van het tapijtcluster en de mogelijkheden voor verduurzaming. De voortgang in het deelthema circulair is beperkt geweest. Verkend is welke samenwerkingsmogelijkheden kansrijk en gewenst zijn. In 2021 wordt dit nader geconcretiseerd.

Duurzaam wonen

Starterslening

De gemeenteraad heeft in 2020 ingestemd met het voortzetten van het verstrekken van startersleningen, is akkoord gegaan met het verhogen van de aankoopgrens tot € 230.000 en heeft hiervoor budget beschikbaar gesteld. Met het verstrekken van startersleningen worden koopwoningen

Jaarverantwoording 2020

12

beter bereikbaar voor starters en stimuleren wij de doorstroming op de woningmarkt. In 2020 zijn 25 startersleningen toegekend.

Sociale huurwoningen

Met de woningcorporatie Wetland Wonen zijn in november 2020 de prestatieafspraken ondertekend. Overeengekomen is dat Wetland in 2021 het aantal sociale huurwoningen op 1741 handhaaft.

Arbeidsmigranten

Voor de huisvesting van arbeidsmigranten is een startnotitie opgesteld als eerste stap naar een beleidsplan. De aard en de omvang van het vraagstuk rond de huisvesting van arbeidsmigranten is in kaart gebracht. Hiertoe is overleg gevoerd met betrokken ondernemers, uitzendorganisaties die bemiddelen in buitenlandse werknemers, particuliere huisvesters en de woningcorporatie Wetland Wonen. Om de toenemende druk op het gebruik van huizen in reguliere woonwijken een halt toe te roepen heeft de raad daarnaast een voorbereidingsbesluit genomen. Met het voorbereidingsbesluit zijn woonvormen met meer dan één huishouden niet meer van rechtswege mogelijk. Binnen een jaar dient de voorbereidingsbescherming te worden overgenomen door de inwerkingtreding van een bestemmingsplan of nieuw voorbereidingsbesluit. Eind 2020 is een klankbordgroep samengesteld bestaande uit inwoners van Zwartewaterland, huisvesters, uitzendbureaus en de gemeente. Het doel van deze klankbordgroep is om gedragen plannen op te stellen rond de huisvesting van arbeidsmigranten.

Hasselt om de Weede

Hasselt om de Weede is volop in ontwikkeling. Eind 2020 is in de stadsweide van fase 1A gestart met de bouw van een appartementencomplex van 38 woningen. Voor de Kerklocatie is een bouwplan in ontwikkeling ten behoeve van de realisatie van een kleinschalig appartementencomplex. In 2020 zijn alle particuliere kavels in deelgebied de Weede Hoven verkocht. Het restant programma bedraagt voor fase 1A en de Weede Hoven per 1 januari 2021 rond de 60 woningen. In 2020 is gestart met de planvorming voor fase 1B. Uitgangspunt voor fase 1B is een energieneutrale ontwikkeling, waarmee we een bijdrage leveren aan de energietransitie in onze gemeente. De bewoners zijn meegenomen in de planvorming via een digitaal participatieproces. Het stedenbouwkundig plan voor fase 1B betreft circa 200 woningen (exclusief boerderijlocatie). Voor de ontwikkeling van de Dedemsvaartlocatie in Hasselt is een nieuw bestemmingsplan voorbereid. Het bestemmingsplan is afgestemd met omwonenden en belanghebbenden en biedt ruimte voor de bouw van 12 nieuwe woningen. Het bestemmingsplan is begin 2021 aan de gemeenteraad ter vaststelling aangeboden.

Tag-West

De realisatie van de laatste woningen in de eerste fase van Tag-West komt dichterbij. De ontwikkelaar realiseert nog een appartementencomplex (De Wester), de Terpkamer en een reguliere woonstraat. Het gaat om ruim 50 woningen. Op basis van de actuele woonbehoefte in Genemuiden wordt het bestemmingsplan voor de tweede fase van Tag-West voorbereid. Het betreft hier circa 240 woningen. Omdat ruim de helft van deze woningen uit rij- en hoekwoningen bestaat, biedt dit ook kansen voor starters op de woningmarkt.

Agnietenterrein

Dit plan voorziet in de ontwikkeling van 7 rijwoningen, 12 twee-onder -één-kap woningen, 5 vrijstaande woningen en 8 appartementen. Alle kavels op het Agnietenterrein zijn verkocht. De kavels voor vrijstaande woningen en 8 kavels voor twee-onder-één-kapwoningen zijn particulier verkocht. De kavels voor de rijwoningen, appartementen en 4 twee-onder-één-kapwoningen zijn verkocht aan een projectontwikkelaar. Alle particuliere bouw is gereed of bijna gereed. Nadat de projectontwikkelaar de bouw van de projectmatige woningen en appartementen heeft gerealiseerd, zullen de afrondende werkzaamheden aan het terrein plaatsvinden.

Jaarverantwoording 2020

13

Ontwikkelvisie Overwaters

AM heeft de Ontwikkelvisie Overwaters aangepast om deels tegemoet te komen aan ruimtelijke wensen van direct omwonenden en andere stakeholders (e.g. Staatsbosbeheer). De voorgestelde wijzigingen zijn aan de direct omwonenden gepresenteerd. Momenteel vinden er onderzoeken plaats en wordt een bestemmingsplan voorbereid.

Knarrenhof

De raad heeft in de tweede helft van 2020 het bestemmingsplan Knarrenhof Hasselt vastgesteld. De Knarrenhof komt nabij het centrum aan het Tijlswegje. De gemeente geeft hiermee invulling aan een ambitie uit de huidige bestuursperiode, namelijk het zoeken van mogelijkheden voor groepswonen, waarbij collectief particulier opdrachtgeverschap goed mogelijk is. De Knarrenhof is een kleinschalige woonvorm met levensloopbestendige woningen, waarbij 'noaberschap' belangrijk is. In 2021 zal, als het bestemmingsplan onherroepelijk is, het terrein bouwrijp overgedragen worden aan stichting Knarrenhof.

Water en Klimaatadaptatie Onze gemeente heeft in 2020 een hittestress analyse uitgevoerd. Ook is in beeld gebracht waar zich koele plekken bevinden in onze gemeente en of inwoners die lopend kunnen bereiken. Verder is de analyse voor wateroverlast nader uitgewerkt. Op basis van de uitgevoerde analyses (stresstesten) is het uitvoeringsprogramma voor onze gemeente opgesteld. Hierin zijn maatregelen opgenomen om de gevolgen van de klimaatverandering op te vangen. De planning is om dit uitvoeringsprogramma in het voorjaar van 2021 bestuurlijk vast te stellen. Bij nieuwe planontwikkelingen en ruimtelijke projecten zoals Hasselt om de Weede betrekken wij klimaatadaptieve uitgangspunten: bestand zijn tegen extreme regenbuien, het voorkomen van hittestress en het zorgen voor voldoende groen. In de Nota van Uitgangspunten uitbreidingen bedrijventerrein Zevenhont is opgenomen dat er een landschappelijke inpassing rondom de uitbreidingen moet komen. In deze inpassing is tevens ruimte voor dubbelgebruik voor waterretentie. In 2020 is in samenspraak met de buurt een waterproject aan het plein van De Trompstraat afgerond. Het plein is nu klimaatadaptief en kindvriendelijk ingericht. Bij het zwembad en de Sportlaan in Genemuiden is in de vervangingsopgave tevens een hemelriool aangelegd die in de toekomst bij de achterliggende wijk het overtollig regenwater kan afvoeren.

In 2021 krijgt dit project zijn vervolg in de Jan van Arkelstraat. Het project aan de Taanderij te Zwartsluis is in voorbereiding. In 2021 leggen we hier een hemelwaterriool aan waar in de toekomst de rest van de wijk op aangesloten kan worden. In de Rosmolenstraat en Klaverstraat in Hasselt passen we in 2021 de riolering en het wegprofiel aan waarmee we wateroverlast verhelpen.

Openbare Ruimte

Het Groenbeheerplan 2020 - 2024 'Groen leeft en verbindt in de praktijk' is door onze gemeente vastgesteld. Het is de uitwerking van het Groenbeleidsplan 2019 - 2029, waarin wij onder andere inzetten op het groene raamwerk, biodiversiteit, klimaatadaptatie en grotere betrokkenheid van inwoners en bedrijven. Het groenbeheerplan vertaalt het groenbeleid naar praktische richtlijnen en instrumenten voor het operationeel beheer en de dagelijkse uitvoering. Er is al een start gemaakt met het structureel bomenonderhoud en bij nieuwe beplanting kiest de gemeente zoveel mogelijk klimaatbestendige soorten. De Gemeenteraad heeft ingestemd met het beheerplan Oeverconstructies. Dit plan geeft duidelijkheid over de ambitie, het areaal, de kwaliteit en de inzet van financiële middelen voor het beheer en onderhoud van oeverconstructies. Het Beheerplan gaat uit van onderhoud op kwaliteitsniveau B (basis). Hierbij ligt de nadruk op de functie en veiligheid van de oeverconstructies. Ook is het Buitenruimteplan in 2020 voorbereid. Het is de bedoeling om de openbare ruimte met een gevarieerd aanbod in te richten voor bewegen, ontmoeten, spelen en sporten voor jong en oud. We verbinden de plekken door routes. Onder inwoners is hiervoor een enquête gehouden en met basisschoolleerlingen zijn rondgangen geweest.

Het Buitenruimteplan wordt in het voorjaar van 2021 ter vaststelling aangeboden aan de gemeenteraad. In dat jaar starten we ook met de uitvoering. Jaarverantwoording 2020

14

In het buitengebied zijn twee bruggen vervangen (Klinkerweg en Boerderijweg). In Hasselt is de Kaai ter hoogte van het brugwachtershuisje heringericht en de aansluiting Burgemeester Royerplein met de Van Nahuysweg is aangepast op het ontwerp van de Veerpoort. In 2021 worden de fundamenten van de Veerpoort opgebouwd.

Verkeer en verkeersveiligheid In samenwerking met de Provincie Overijssel en gemeenten in de regio is een risico-inventarisatie opgesteld naar de locaties met grootste verkeersrisico's. In de tweede helft van 2020 is de raad geïnformeerd over de verkeersveiligheidsprojecten die in onze gemeente uitgevoerd gaan worden. Hierbij worden de door de raad ter beschikking gestelde middelen van de jaren 2020 en 2021 benut. Bij het Rijk is een aanvraag voor subsidie ingediend. Via de Regeling Investeringsimpuls Verkeersveiligheid hebben wij inmiddels een subsidie toegekend gekregen van ruim 1,4 miljoen over de jaren 2021-2025. Ook bij de provincie is een subsidie aanvraag ingediend. Hierover neemt de provincie nog een besluit. Met de provincie is intensief overleg gevoerd over de uit te voeren onderhoudswerkzaamheden aan zowel de N334 als de N331 in de bebouwde kom van Zwartsluis. Hierbij is door onze gemeente nadrukkelijk aandacht gevraagd voor de verschillende knelpunten op het gebied van verkeersveiligheid en hebben we hiervoor oplossingen aangedragen. De provincie heeft een aantal kleinere (attentie)maatregelen gehonoreerd en opgenomen in het bestek. De werkzaamheden zijn vanaf het najaar van 2020 uitgevoerd. In Hasselt is de kruising van de Vaartweg met de Zandvoortweg en Terwee aangepast. Het verkeer wordt door de nieuwe inrichting geremd.

Ook is de kruising overzichtelijker geworden. Voetgangers en fietsers kunnen de Vaartweg in twee etappes oversteken. We monitoren het effect op de verkeersveiligheid. Eind 2020 heeft de raad de uitgangspunten vastgesteld voor de verkeerscirculatie in Hasselt centrum en de directe omgeving. Hierdoor kan een vervolg worden gegeven aan de verdere uitwerking van de verkeerscirculatie en de inrichtingsplannen van het centrum en de aanleg van de parallelweg. Dit geldt ook voor de omgevingsplannen (waaronder het bestemmingsplan Bodewes).

Energietransitie In de eerste helft van 2020 is het concept-bod van de Regio West Overijssel op het gebied van grootschalige opwek van duurzame energie op land gereed gekomen (RES). De door de gemeenteraad van Zwartewaterland al eerder (in 2019) vastgestelde ambitie met ruimte voor zon en wind (105 MWh) is ingebracht in het regionale bod. Voor een aantal kansrijke zoekgebieden is de gemeenteraad voorgesteld om een participatietraject te starten. De uitkomsten van het participatietraject betrekken we bij de aanwijzing en verdere uitwerking van de zoekgebieden. Het bod RES 1.0 moet op basis van de landelijk (bijgestelde) planning begin juli 2021 ingeleverd worden. De gemeenteraad is in 2020 meegenomen in het projectplan Transitievisie Warmte. In dit projectplan beschrijven we het proces om in 2020 en 2021 invulling te geven aan de wettelijke verplichting om tot een Transitievisie Warmte en de eerste wijkuitvoeringsplannen voor de gemeente Zwartewaterland te komen. Het gaat hierbij om de overgang van aardgas naar duurzame manieren van verwarmen en koken. Het Energieloket is in 2020 geprofessionaliseerd. Via een Europese aanbesteding hebben we samen met andere Overijsselse gemeenten vanaf 1 januari 2021 een nieuwe website en een gezamenlijk klant contact centrum waar inwoners met hun vragen terecht kunnen. De bemensing, kennis en ervaring is nu structureel geborgd.

We hebben € 90.000 subsidie voor de Regeling Reductie Energie (RRE) ontvangen. Via het Energieloket, bijeenkomsten en webinars kregen inwoners informatie. Ook zijn circa 625 energiebespaartassen met een waardebon van € 75 verstrekt. De coöperatie Energiek Zwartewaterland heeft twee dakprojecten voor inwoners gerealiseerd. Verder draait Energiek Zwartewaterland actief mee in

Jaarverantwoording 2020

15

de pilot 'Barsbeek van het aardgas af'. Het rapport voor deze wijk is afgerond. In 2021 gaat deze pilot een nieuwe fase in: inwoners gaan stapsgewijs naar een aardgasloze wijk.

Vitaal Platteland en gebiedsgerichte aanpak Noordwest Overijssel Eind 2020 is onder regie van de Provincie Overijssel de Gebiedsgerichte Aanpak Noordwest Overijssel van start gegaan. Binnen dit gebiedsproces worden zowel de regionale veenweidestrategie als de gebiedsgerichte aanpak van stikstof nader uitgewerkt. In ons veenweidegebied komen vier belangrijke thema's bij elkaar:  de uitstoot van milieubelastende stoffen moet zover worden teruggedrongen dat ze andere functies niet beperkt. Het gaat onder andere om broeikasgassen die met name bij veenafbraak vrijkomen en om stoffen die de water- en natuurkwaliteit negatief beïnvloeden.  de ruimteclaims die voortkomen uit de klimaat-, landbouw, voedsel- en energietransitie  het behoud en de ontwikkeling van waardevolle natuur en landschap, het erfgoed en het bijbehorende toeristische product  de zorgvuldige omgang met de verzakkende veenbodem met de gevolgen voor de waterhuishouding en schades aan infra en bebouwing. Er is inmiddels gestart met een gebiedsanalyse. Op basis hiervan volgt een gebiedsagenda. Dat gebeurt in samenwerking met de betrokken gebiedspartners. In Noordwest Overijssel werkten de betrokken overheden voor de start van de Gebiedsgerichte Aanpak Noordwest Overijssel al samen in het kader van het Interbestuurlijk Programma Vitaal Platteland.

Met projecten die in dit samenwerkingsverband zijn geformuleerd is een aanvang gemaakt. Hiervoor ontving onze regio van het rijk in 2020 een bedrag van 4,39 miljoen.

Jaarverantwoording 2020

16

Leeswijzer Inleiding In de Jaarverantwoording rapporteren wij over de realisatie van de activiteiten die in de begroting opgenomen zijn. De uitkomsten van de jaarverantwoording vormen input voor de actualisatie van het meerjarenperspectief. De Jaarverantwoording is onderverdeeld in: 1. Jaarverslag Dit is de beleidsverantwoording die bestaat uit de onderdelen:  Programmaverantwoording  Paragrafen 2. Jaarrekening Dit is de financiële verantwoording, bestaande uit de onderdelen:  Balans, te weten de uiteenzetting van de financiële positie en de toelichting daarop  Het overzicht van baten en lasten. Dit is het overzicht van baten en lasten en de toelichting daarop.

Programma's

In de programmaverantwoording gaan we in op de realisatie van de beleidsdoelen. Per programma geven we het volgende aan:  

De doelstelling aan de hand van de vraag: Wat willen bereiken? De wijze waarop we ernaar streven de doelstelling te realiseren aan de hand van de vraag: Wat gaan we ervoor doen c.q. wat hebben we ervoor gedaan?

In de tabellen staat, per beleidsdoelstelling, aangegeven of en in welke mate de geplande activiteiten zijn gerealiseerd. Om de voortgang van de activiteiten in één oogopslag te kunnen tonen, is per doelstelling en activiteit de voortgang gekoppeld aan een symbool. De betekenis van deze symbolen is als volgt: Conform planning Niet conform planning

De Programmaverantwoording bestaat uit drie programma’s: 1. Dienstbaar Zwartewaterland In dit programma ligt het accent op de plaats van onze gemeente in de samenleving, de rol van onze inwoners en de financiële gezondheid van de gemeente. 2. Zorgzaam en Levendig Zwartewaterland. Dit programma gaat over de zorg voor onze inwoners. Daarnaast is er aandacht voor onze vitale kernen en veiligheid. 3. Mooi en Duurzaam Zwartewaterland Dit programma gaat over de maatschappelijke opgave met betrekking tot duurzaamheid, onze fysieke leefomgeving en onze economie. De auditcommissie heeft in 2018 de huidige indeling van de programma's voor deze raadsperiode bekrachtigd. Hoofdlijn van de nieuwe indeling is dat per subthema (= "deelprogramma") het college operationele doelstellingen en indicatoren (= "beoogd resultaat") heeft geformuleerd. Hiermee is het Jaarverantwoording 2020

17

uitvoeringsprogramma van het college herkenbaar in de begroting en jaarverantwoording opgenomen. Voor het totale beleid (zowel bestaand als nieuw) presenteren wij per deelprogramma doelstellingen, activiteiten, indicatoren en benodigde budgetten in de begroting en verantwoorden daarover in de programmaverantwoording. Daarmee is een helder en concreet kader voor de uitvoering door de raad geformuleerd. De raad heeft zo zicht op een concreet uitvoeringsprogramma van het college en kan hier per deelprogramma op sturen.

Paragrafen

In de paragrafen komen onderwerpen aan de orde die van belang zijn voor het inzicht in de financiële positie. De paragrafen bevatten de beleidsuitgangspunten en een dwarsdoorsnede van de realisatie op het desbetreffende onderwerp. De programmaverantwoording bevat de volgende paragrafen:

Coronacrisis

In deze paragraaf wordt een dwarsdoorsnede gepresenteerd van de coronacrisis. De uitgaven die door de gemeente zijn gedaan maken onderdeel uit van de verschillende programma's waarin de begroting is onderverdeeld. De compensatie vanuit de rijksoverheid maakt onderdeel uit van de algemene dekkingsmiddelen, terwijl de instandhoudingsvergoeding voor Jeugdvoorzieningen zijn opgenomen in het programma Zorgzaam en levendig. Hierdoor is het lastig om een goed toegankelijk totaal beeld te vormen. In de paragraaf wordt de verschillende zaken bijeen gebracht.

Lokale heffingen

In deze paragraaf wordt stilgestaan bij de diverse gemeentelijke belastingen en heffingen en de consequenties daarvan voor de inwoners.

Weerstandsvermogen

Het weerstandsvermogen is het vermogen om financiële tegenvallers op te vangen zonder dat de begroting daarvoor moet worden bijgesteld. Daarmee geeft het weerstandsvermogen aan hoe solide de financiële positie van de gemeente is. De paragraaf geeft inzicht in mogelijke risico’s waarvoor weerstandsvermogen aangesproken dient te worden. Ook geeft de paragraaf inzicht in de samenstelling en het tot stand komen van de omvang van het weerstandsvermogen van onze gemeente. Wij hebben met de auditcommissie afgesproken dat ook inzicht wordt geboden in de mate waarin risico's zich in een jaar daadwerkelijk hebben voorgedaan. Wij blijven met de auditcommissie en uw Raad in gesprek om de gewenste mate van rapportering over risicomanagement te bereiken.

Kapitaalgoederen

Het beheer en onderhoud van kapitaalgoederen komt in de verschillende begrotingsprogramma’s terug. In deze paragraaf wordt het gevoerde beleid met betrekking tot het beheer en onderhoud als een “dwarsdoorsnede” vanuit de programma’s aangegeven. De kapitaalgoederen worden onderverdeeld in de categorieën: wegen, riolering, water, groen en gemeentelijke gebouwen.

Financiering

In deze paragraaf wordt toegelicht op welke wijze met de financieringsbehoefte van de gemeente wordt omgegaan. Het gaat hier om renteontwikkelingen en ontwikkelingen ten aanzien van de weten regelgeving. Deze technische financieringsparagraaf is samen met de financiële verordening en het treasurystatuut een belangrijk instrument voor het transparant maken en daarmee voor het sturen, beheersen en controleren van de financieringsfunctie.

Bedrijfsvoering

Deze paragraaf gaat in op allerlei interne ontwikkelingen binnen de gemeentelijke organisatie. Bedrijfsvoering is erop gericht de primaire processen optimaal te ondersteunen waardoor de dienstverlening aan inwoners en bedrijven van goede (op het door de raad vastgestelde niveau) kwaliteit is.

Jaarverantwoording 2020

18

Verbonden partijen

De gemeente werkt vaak samen met andere partijen om bepaalde doelen te bereiken. Als de gemeente zowel een bestuurlijk als een financieel belang in de samenwerking heeft spreken we van een verbonden partij. In deze paragraaf worden alle verbonden partijen en het beleid dat met deze verbonden partijen wordt uitgevoerd nader toegelicht.

Grondbeleid

De gemeente speelt (soms) een actieve rol in het kopen en verkopen van gronden. Grondbeleid wordt ingezet als sturingsinstrument om verschillende beleidsdoelen te realiseren, zoals het voorzien in behoefte aan bouwgrond voor woningbouw, bedrijven, kantoren, winkels, horeca en overige bestemmingen. Er zijn echter ook forse investeringen en risico’s met grondbeleid gemoeid. In deze paragraaf wordt op het actuele grondbeleid van de gemeente ingegaan, zodat de gemeenteraad ook op dit beleidsterrein de kaderstellende rol goed kan invullen.

Reserves en voorzieningen

Reserves In overeenstemming met het BBV wordt in de jaarrekening het verloop van de reserves opgenomen. De reserves bestaan uit algemene reserves en bestemmingsreserves. De algemene reserves zijn alle reserves, niet zijnde bestemmingsreserves, die bedoeld zijn als buffer (weerstandscapaciteit) voor het opvangen van financiële tegenvallers. Bestemmingsreserves zijn reserves waar de gemeenteraad een bepaalde bestemming aan heeft gegeven. Het is aan de raad om de voorwaarden rondom de besteding van een bestemmingsreserve te bepalen. In het algemeen geldt dat de stortingen in en onttrekkingen aan de reserves vooraf door de raad worden goedgekeurd.

Voorzieningen

Voorzieningen zijn onderdeel van het vreemd vermogen, omdat zij gevormd worden om toekomstige verplichtingen na te komen. Het verschil tussen een reserve en een voorziening is volgens het BBV vooral, dat de raad bij reserves de bestemming wel kan wijzigen en bij voorzieningen niet. Voorzieningen zijn dus niet vrij te besteden of te bestemmen. Het instellen van een niet verplichte voorziening en het doen van stortingen en onttrekkingen is een bevoegdheid van de raad. Het instellen van een verplichte voorziening en het doen van stortingen en onttrekkingen is een bevoegdheid van het college.

Balans

De balans verschaft op systematische wijze informatie over de samenstelling van bezittingen (activa) en schulden (passiva). Waardering van passiva en activa alsmede de bepaling van het resultaat vinden in principe plaats op basis van historische kosten. Activa en passiva zijn opgenomen tegen nominale waarde.

Baten en lasten Het overzicht van baten en lasten in de jaarrekening geeft inzicht in de raming en de realisatie van de baten en lasten: wat heeft het gekost? Per programma geven we een toelichting op de grootste financiële afwijkingen tussen begrote en gerealiseerde investeringen en activiteiten. De analyse is als volgt opgezet: 

Op basis van de indeling van de begroting is per programma het resultaat over het veslagjaar weergegeven. Het resultaat is het verschil tussen de realisatie en de begroting, inclusief wijzigingen. Een '-' is een nadeel.



Het resultaat is verder geanalyseerd op het niveau van de materiële budgetten en de reservemutaties. De salariskosten en kapitaallasten lichten we centraal op totaalniveau toe. Het saldo is gesplitst in lasten en baten.

Jaarverantwoording 2020

19

Programma's Dienstbaar Zwartewaterland Inleiding Onze gemeente is vitaal en sociaal sterk. Inwoners zijn en voelen zich betrokken bij hun directe leefomgeving. Steeds meer zaken leggen wij terug in de samenleving en we vragen meer zelfredzaamheid. Wij bieden daarbij een faciliterende en ondersteunende rol. Onze bereikbaarheid en dienstverlening is van een hoog niveau. We staan dicht bij onze inwoners en bieden hen de mogelijkheid om actief mee te denken en mee te doen bij veranderingen. We werken zichtbaar, merkbaar en meetbaar, en denken vanuit de leefwereld van onze inwoners. Onze omgeving kan rekenen op een integere en transparante overheid, die duidelijk communiceert en verantwoording aflegt. Onze gemeente is financieel gezond. Wij blijven inzetten op doelgerichtheid, efficiëntie en versterking van de financiële positie van de gemeente om tegenvallers op te kunnen vangen en durven financiële keuzes te maken. Onze schuldquote is verantwoord verminderd.

Wat willen we bereiken?

Dienstbaar

Samenwerking met inwoners We nemen regie op grote maatschappelijke opgaven. Er is sprake van meer vertrouwen in de samenleving en als gevolg daarvan minder regels. We gaan goed om met persoonsgegevens die ons zijn toevertrouwd en handelen conform de AVG. Maatschappelijke organisaties zijn belangrijke ontwikkelingspartners van onze gemeente. Onze relatie is respectvol, zakelijk en wederzijds investeren we hierin. We zorgen dat de gemeente draagvlak en vertrouwen heeft. We zijn een overheid die loslaat en ruimte geeft. Groepen inwoners die dat willen, krijgen de mogelijkheid om zelf straten, buurten en wijken te gaan onderhouden. Inwoners zijn het goud van de samenleving. Initiatieven van inwoners ondersteunen wij. Over de rol invulling van de gemeente maken wij vooraf duidelijke afspraken.

Flexibel, transparant en financieel gezond Communicatie en dienstverlening Er is sprake van duidelijke communicatie- en verantwoordingslijnen tussen de raad, het college, de medewerkers en de samenleving. De bereikbaarheid en dienstverlening van de gemeentelijke organisatie zijn van een hoog niveau. Inwoners kunnen rekenen op een eerlijke en transparante overheid. Samenwerken is nodig, en dat kan met meerdere gemeenten. Per beleidsterrein maken we een keuze. We bieden tegenwicht aan gezagsondermijning. Financieel gezond en lagere schuldquote We hebben het financiële huishoudboekje op orde. Er is inzicht in de financiële mogelijkheden van de gemeente. We gaan terughoudend om met belastingverhoging. We zijn een financieel gezonde gemeente.