a. Bijlage 1 - PreventieNota Samen zijn we Zwartewaterland

DOELSTELLINGEN Er zijn voldoende ontwikkelingsmogelijkheden voor inwoners op alle leefgebieden. We willen graag dat onze inwoners een leven lang blijven leren en ontwikkelen. Er zijn daarom voldoende toegankelijke basisvoorzieningen, gericht op activering, preventie en educatie. We willen graag dat onze kinderen en jongeren veilig, gezond en gelukkig opgroeien. Daarvoor zijn goed onderwijs en goede voorschoolse voorzieningen belangrijk. Waar nodig bestrijden we onderwijsachterstanden, maar veel liever voorkomen we deze. Daarom zetten we ook de komende jaren samen met onze partners onverminderd in op een breed onderwijskansenbeleid.

34

11.

INWONERS ONTWIKKELEN ZICH KANSRIJK OP ALLE LEEFGEBIEDEN Maar ook in latere levensfases blijft educatie onverminderd van belang. We voorzien daarom in een goede bibliotheekvoorziening in alle drie grote kernen. Ook benutten we de mogelijkheden die de Human Capital Agenda biedt om de ontwikkeling van onze inwoners te stimuleren. Er is een netwerk van vroegsignalering. Het vroegtijdig signaleren van problemen kan er voor zorgen dat op tijd wordt ingegrepen. Daarmee voorkomen we hopelijk verslechtering van de situatie en de inzet van zware vormen van hulp en ondersteuning. Als gemeente kunnen we dat niet alleen. We hebben hiervoor o.a. het onderwijs, de voorschoolse voorzieningen, kerken en verenigingen nodig. We streven naar een sluitend netwerk van vroegsignalering met een goede doorgeleiding naar ondersteuning en zorg. Inwoners beschikken over voldoende basisvaardigheden om volwaardig deel te nemen aan de samenleving. Voldoende basisvaardigheden (taalvaardigheid, digitale vaardigheid en rekenvaardigheid) zijn essentieel om te kunnen functioneren in de moderne informatie samenleving.

Preventienota 0 - 100+ jaar

Inwoners die deze vaardigheden nog onvoldoende hebben ontwikkeld, willen we graag helpen. Dit doen we via onderwijs, bibliotheek, Taalpunt, inburgering en volwasseneneducatie. Waar nodig is er ondersteuning voor inwoners en gezinnen. We bieden voorlichting en advies bij opvoeden en opgroeien aan ouders. Voor kinderen en gezinnen die dit nodig hebben is er hulp op maat. Zolang dit nodig is en dicht bij huis. Toegankelijk en laagdrempelig zijn daarbij sleutelwoorden. Ook zetten we in op groepsactiviteiten gericht op een positief leef- en groepsgedrag. We voeren ook het gesprek over ‘normaliseren’ en wat normaal gedrag is. Dit gaat onder andere over een kind ook gewoon een kind laten zijn, dat door een levensfase heen gaat. Daarnaast stimuleren en ondersteunen we initiatieven rondom relatietoerusting, om daarmee (v)echtscheidingen zoveel mogelijk te voorkomen. Is er sprake van een (v)echtscheiding, dan bieden we voorlichting en waar nodig hulp en/of ondersteuning. 35

NAAR DOELENBOOM

Doelenboom Preventie Ga naar: EEN GEZONDE BASIS

IK HEB EEN KANSRIJKE ONTWIKKELING In 2020 was dit

In 2028:

92%

• Beschikt 95% van onze inwoners over voldoende basisvaardigheden om volwaardig deel te nemen aan de samenleving. • Staat er een stevige netwerkorganisatie/structuur die zich inzet zodat jongeren zich kansrijk ontwikkelen.

INWONERS ONTWIKKELEN ZICH KANSRIJK OP ALLE LEEFGEBIEDEN

• We bevorderen het taalniveau en de digitale vaardigheden van onze inwoners via het taalpunt, WEB lessen en inburgering.

ELKAAR ONTMOETEN BELEIDSDOELEN:

SUBDOELEN:

• We zetten in op normaliseren.

• Er zijn voldoende ontwikkelingsmogelijkheden voor inwoners op alle leefgebieden.

• Inwoners zijn zich bewust van een positief leef- en groepsgedrag.

• Ondersteuning van voorschoolse voorzieningen, onderwijs, sportverenigingen en kerken in vroegsignalering.

IEDEREEN DOET MEE

IK VOEL ME GEZOND EN VITAAL

IK HEB EEN KANSRIJKE ONTWIKKELING

IK KAN MEZELF GOED REDDEN

IK VOEL ME VEILIG IN MIJN EIGEN OMGEVING

INSTRUMENTEN:

• Er is een netwerk van vroegsignalering. • Inwoners beschikken over voldoende basisvaardigheden om volwaardig deel te nemen aan de maatschappij. • Waar nodig is er ondersteuning voor inwoners en gezinnen.

• Er zijn voor inwoners voldoende toegankelijke basisvoorzieningen, gericht op activering, preventie en educatie.

• Opzetten van groepsactiviteiten ter bevordering van positief leef – en groepsgedrag.

• Er is een sluitende keten van tijdige vroegsignalering en doorgeleiding naar ondersteuning en zorg.

• Subsidiëren en afspraken maken op het gebied van jongeren- en opbouwwerk.

• Inwoners in (tijdelijke) kwetsbare posities worden ondersteund.

• We bieden hulp op maat, zo lang als nodig is en dichtbij huis.

• Er is een veilige opvoed- en opgroeisituatie in gezinnen.

• We stimuleren een doorgaande leerlijn bij jongeren.

• Een leven lang ontwikkelen en leren voor onze inwoners.

• We zetten in op voorlichting over veilige opvoed- en opgroeisituaties in gezinnen. • We benutten de mogelijkheden die de Human Capital Agenda biedt om de ontwikkeling van onze inwoners te stimuleren.

36

12.

THEMA: IK KAN MEZELF GOED REDDEN

INWONERS ZIJN FINANCIEEL ZELFREDZAAM

Mayson zal in zijn leven al vroeg in aanraking komen met geld. Net zoals ieder kind. Tegenwoordig krijgen kinderen al op jonge leeftijd te maken met digitaal geld. Dat brengt nieuwe uitdagingen met zich mee. Want geld is minder ‘tastbaar en zichtbaar’ geworden waardoor het soms makkelijker is om geld uit te geven. Hoe eerder Mayson om leert gaan met geld, hoe minder de groot de kans is dat hij later financiële problemen krijgt. Natuurlijk biedt dit geen garantie en zijn er ook vele andere factoren die hierop van invloed kunnen zijn. Bijvoorbeeld in welk sociaaleconomisch milieu Mayson opgroeit; de kansen die hem worden geboden, de mate van zelfredzaamheid op andere levensgebieden en of hij later een hoog of laag inkomen heeft. ‘Ik kan mezelf goed redden’ gaat over inkomen en het voorkomen van schulden en armoede. Maar ook over participeren. Het leven in armoede gedurende een langere tijd, is een obstakel richting participatie. Wij vinden dat een laag inkomen in geen enkele levensfase een belemmering mag vormen om mee te kunnen doen in de samenleving. Daarom bieden we ondersteuning waar nodig. Belangrijkste doel is om inwoners financieel zelfredzaam te maken en te houden. Inwoners die financieel zelfredzaam zijn, hebben meer grip op hun leven en ervaren over het algemeen een betere gezondheid.

WAAR ZETTEN WE OP IN? Inwoners zijn financieel zelfredzaam. Financieel zelfredzaam betekent dat iemand weloverwogen keuzes maakt, zodanig dat de financiën in balans zijn, op zowel korte als lange termijn. We vinden het belangrijk dat inwoners opgroeien en leven met voldoende middelen. Het hebben van inkomsten via arbeid biedt daartoe de beste mogelijkheden. Preventienota 0 - 100+ jaar

Daarom streven we er naar dat zoveel mogelijk inwoners betaald werk hebben. Echter, er zijn inwoners die om wat voor reden dan ook (tijdelijk of permanent) zijn aangewezen op een uitkering of inkomensondersteuning. In beide groepen vinden we inwoners die moeite hebben om hun financiën op orde te houden en/of te maken hebben met schuldenproblematiek. 37

12.

Kwetsbare inwoners op dit gebied ondersteunen we waar nodig. We helpen hen om (weer) inzicht te krijgen in en grip te krijgen op hun financiën. Vaak ondervinden zij naast financiële problemen ook andere problemen rondom gezondheid, werk of anderszins. Denk dan aan mensen die moeite hebben met de Nederlandse taal, zoals statushouders en laaggeletterden. Het belang van het hebben van basisvaardigheden wordt hiermee onderstreept.

WAT WILLEN WE BEREIKEN? In 2028: • Kan 92% van onze inwoners rondkomen van het inkomen (in 2020 was dit 89%). • Er zijn minder inwoners (met betalingsachterstanden) die in een problematische schuldensituatie terechtkomen.

INWONERS ZIJN FINANCIEEL ZELFREDZAAM

We zijn een actieve gemeente met diverse organisaties die allemaal op hun eigen wijze een bijdrage leveren in het voorkomen en aanpakken van armoede. We zijn effectiever wanneer we krachten bundelen. Als gemeente nemen we het voortouw. We zijn er voor alle inwoners die het financieel moeilijk hebben, maar bemerken echter dat de bestaande minimaregelingen niet optimaal worden benut. Het gebruik van de regelingen en de schuldhulp zal actiever onder de aandacht worden gebracht. En mogelijke belemmeringen, die mensen ervan weerhouden om mee te doen, proberen we weg te nemen. Zo willen we met de belangrijkste partners binnen onze gemeente een pact ‘Samen tegen armoede’ sluiten.

DOELSTELLINGEN Inwoners groeien op en leven met voldoende middelen. We vinden het belangrijk dat voor onze inwoners de bestaanszekerheid is gewaarborgd. Betaald werk biedt hiertoe de beste kansen. Niet iedereen heeft echter (voldoende) inkomsten uit betaald werk: er is extra aandacht voor inwoners met een laag inkomen en daarmee ook vaak kinderen in armoede. Geen enkel kind zou moeten opgroeien in armoede. Preventienota 0 - 100+ jaar

Zoveel mogelijk inwoners hebben betaald werk. Betaald werk biedt de beste kansen op financiële onafhankelijkheid en zelfredzaamheid. Daarom vinden we het belangrijk dat zoveel mogelijk inwoners betaald werk hebben en behouden. Werkgevers stimuleren we om mensen duurzaam inzetbaar te houden. Leeftijdsbewust personeelsbeleid en vitaliteitsbeleid kunnen hier positief aan bijdragen. 38

12.

Voor sommigen groepen in de samenleving is de stap naar betaald werk nog een brug te ver of niet mogelijk. We onderzoeken dan of er andere mogelijkheden zijn om te participeren. Extra aandacht hebben we voor inwoners die vanuit een uitkering weer aan het werk gaan. Zij krijgen soms te maken met onzekerheden. Zij riskeren zelfs dat zij er financieel op achteruit gaan, omdat ze bijvoorbeeld geen recht meer hebben op toeslagen en andere inkomensregelingen. We noemen deze groep ook wel de ‘werkende armen’. Uit angst voor deze ‘armoedeval’ kunnen sommige inwoners er van worden weerhouden om aan het werk te gaan. Dit terwijl we uitstroom uit de uitkering willen bevorderen en werk zou moeten lonen. Maar ook inwoners die parttime arbeid aanvaarden kunnen te maken krijgen met veel onzekerheden, bijvoorbeeld bij de verrekening van hun inkomsten. We willen zoveel mogelijk van deze onzekerheden wegnemen. Dit kan door in elk geval problemen bespreekbaar te maken en financieel goed inzichtelijk te maken wat het betekent als iemand aan het werk gaat. Maar ook door gericht instrumenten in te zetten waardoor werken loont en parttimers kunnen rondkomen.

Preventienota 0 - 100+ jaar

INWONERS ZIJN FINANCIEEL ZELFREDZAAM

Inwoners hebben (meer) grip op hun financiën. We zetten in op preventie. Zo willen we bevorderen dat onze inwoners al van jongs af aan voldoende informatie hebben over omgaan met geld en weten waar ze hulp kunnen vragen. Er is een gezamenlijke verantwoordelijkheid als het gaat om het creëren van deze bewustwording en het bieden van de juiste informatie passend bij de leeftijd van het kind. Dit begint bij ouders. Ook het bieden van goede en doorlopende voorlichting via/op scholen, het jongerenwerk et cetera is van groot belang. We sluiten zoveel mogelijk aan bij activiteiten en evenementen die vanuit andere organisaties worden georganiseerd.

We denken aan de start van het nieuwe schooljaar en ‘De week van het geld’ in maart. Goede voorlichting beperkt zich niet alleen tot kinderen en jongeren. We zullen een doorlopende communicatiecampagne voeren rondom het omgaan met financiën/armoede en schulden. Daarnaast bieden we inwoners ondersteuning waar nodig (gratis financiële inloopspreekuren, cursussen (basisvaardigheden), schuldhulpverlening of het tijdelijk financieel ontzorgen van statushouders die vallen onder de nieuwe Wet Inburgering). 39

12.

We voorkomen dat inwoners met (beginnende) betalingsachterstanden in een problematische schuldensituatie terechtkomen. Armoede- en schuldenproblematiek is een complex vraagstuk dat vaak niet op zichzelf staat maar gepaard gaat met problematiek op andere terreinen. Het voorkomen en bestrijden van armoede en schulden vraagt om (maatwerk)oplossingen die deels algemeen kunnen zijn en deels meer toegespitst zijn op de individuele situatie van inwoners.

INWONERS ZIJN FINANCIEEL ZELFREDZAAM

We willen voorkomen dat inwoners met (beginnende) betalingsachterstanden in een problematische schuldensituatie en/of isolement terecht komen door (vroeg)tijdig te signaleren en te doen wat nodig is. Dit past bij de wijzigingen in de Wet Gemeentelijke Schuldhulpverlening (WGS). Door snel de juiste ondersteuning te bieden aan inwoners met financiële problemen kunnen we erger voorkomen en inwoners weer perspectief bieden en financieel zelfredzaam maken. Hierbij werken we samen met onze partners.

Preventienota 0 - 100+ jaar

40

NAAR DOELENBOOM

IK KAN MEZELF GOED REDDEN

Doelenboom Preventie Ga naar:

In 2020 was dit

In 2028:

89%

• Kan 92% van onze inwoners rondkomen van het inkomen. • Zijn er minder inwoners (met betalingsachterstanden) die in een problematische schuldensituatie terecht komen.

EEN GEZONDE BASIS

INWONERS ZIJN FINANCIEEL ZELFREDZAAM

ELKAAR ONTMOETEN BELEIDSDOELEN:

SUBDOELEN:

INSTRUMENTEN:

• We voorkomen dat inwoners met (beginnende) betalingsachterstanden in een problematische schuldensituatie terechtkomen.

• De weg naar begeleiding of ondersteuning is laagdrempelig en snel.

• We werken met een doorlopende communicatie campagne op het gebied van inkomen en schulden / voorlichtingscampagne.

IEDEREEN DOET MEE

IK VOEL ME GEZOND EN VITAAL

• Inwoners groeien op en leven met voldoende middelen.

IK HEB EEN KANSRIJKE ONTWIKKELING

IK KAN MEZELF GOED REDDEN

IK VOEL ME VEILIG IN MIJN EIGEN OMGEVING

• Inwoners hebben (meer) grip op hun financiën. • Zoveel mogelijk inwoners hebben betaald werk.

• Nieuwkomers met een bijstandsuitkering worden financieel ontzorgd en financieel zelfredzaam gemaakt. • We zetten in op financiële nazorg van inwoners, die vanuit hun uitkeringspositie, weer aan het werk gaan. • We werken samen aan onze beleidsdoelen met (maatschappelijke) partners, scholen en werkgevers. • Kinderen en jongeren zijn zich bewust van hun financiële in- en uitgaven.

• We sluiten met netwerkpartners een pact ‘Samen tegen armoede’. • We zetten bij onze aanpak vrijwilligers en ervaringsdeskundigen in. • We versterken het financieel spreekuur en gaan werken met een anoniem ‘vraag en antwoord’ nummer. • We zetten in op de wettelijke vroegsignalering. • (Informatie op) de gemeentelijke website en sociale kaart is goed vindbaar en toegankelijk.

41

13.

THEMA: IK VOEL ME VEILIG IN MIJN OMGEVING

ONZE INWONERS ERVAREN EN LEVEN IN VOLDOENDE VEILIGHEID

We gaan er vanuit dat Mayson opgroeit in een leefomgeving waarin hij veiligheid ervaart en waar gezonde keuzes worden gemaakt. Het is belangrijk om de leefomgeving zo in te richten dat Mayson en zijn ouders deze als prettig ervaren, en waar gezonde keuzes gemakkelijk en logisch zijn. Negatieve invloed op de gezondheid is dan zo klein mogelijk. Toch zal Mayson bij het opgroeien te maken krijgen invloeden uit de leefomgeving. Rond de puberleeftijd vervullen de ouders van Maysen en zijn vrienden hier een grote rol in. Welke keuzes worden er bijvoorbeeld gemaakt ten aanzien van ‘hangen op straat’, of alcohol- en drugsgebruik? Om jongeren zoals Mayson te leren (goede) keuzes te maken willen we hen scholen in ‘levensvaardigheden’. Levensvaardigheden zijn sociale en emotionele vaardigheden die je nodig hebt om effectief om te kunnen gaan met de eisen en uitdagingen in je dagelijks leven. Bijvoorbeeld in de omgang met anderen en een ruzie oplossen. Deze vaardigheden kan Maysen ook weer gebruiken als hij zelfstandig gaat wonen. Hoe ga je om met buren en hoe zorg je voor een gevoel van veiligheid in de straat?

WAAR ZETTEN WE OP IN? Onze inwoners ervaren en leven in voldoende veiligheid. Veiligheid is onder te verdelen in objectieve en subjectieve veiligheid. Hoe vaak een gevaarlijke situatie wel of niet voorkomt, is de objectieve veiligheid. Dit is dus een feit en is daarom ook meetbaar. Hoe onveilig mensen zich voelen, wordt de subjectieve veiligheid genoemd. Dit gaat over het gevoel van mensen, en is dus minder makkelijk te bepalen. Daarnaast kennen we de fysieke en sociale veiligheid: Fysieke veiligheid is de mate waarin Preventienota 0 - 100+ jaar

mensen beschermd zijn en zich beschermd voelen tegen ongelukken en andere zaken die niet door mensen worden veroorzaakt , zoals natuurrampen. Sociale veiligheid is de mate waarin mensen beschermd zijn en zich beschermd voelen tegen misdrijven, overtredingen en overlast door andere mensen. Het gaat hier dus om bescherming tegen bedreigingen die veroorzaakt worden door mensen. Op het laatste (sociale veiligheid) willen we inzetten. We gaan aan de slag met een veilig opvoedklimaat; dat is een opvoeding waar geweld niet thuis hoort. 42

ONZE INWONERS ERVAREN EN LEVEN IN VOLDOENDE VEILIGHEID

13. Ook de veiligheid in en nabij de woonomgeving heeft de aandacht. Hoe ga je om met elkaar en hoe zorgen we ervoor dat we als wijk/buurt prettig kunnen wonen, zonder overlast te ervaren? De woningbouwcoöperatie heeft hierin een belangrijke functie. Met hen onderzoeken we hoe we huisuitzettingen kunnen voorkomen. Ook gaan we inzetten op een ‘zachte landing’ in de wijk. Hoe bereiden we een wijk bijvoorbeeld voor op een nieuw gezin en hoe zorgen we dat het nieuwkomers gezin zich écht welkom voelt? Inzetten op veiligheid is van groot belang, want het tegenovergestelde van veiligheid is onveiligheid. En dat is niet waar we voor staan.

WAT WILLEN WE BEREIKEN? In 2028: • Werken alle onderwijsinstellingen met een preventief programma in het kader van social media, gamen, alcohol, roken en/of drugsaanpak. • Is het aantal meldingen van overlast in de woonomgeving met 10% afgenomen (2020: 671 meldingen). Preventienota 0 - 100+ jaar

DOELSTELLINGEN Kinderen en ouderen voelen zich veilig in hun thuisomgeving. Ouders hebben volgens het Burgerlijk Wetboek de vrijheid en de plicht om hun kind te verzorgen en op te voeden. Zij zijn verantwoordelijk voor het geestelijk en lichamelijk welzijn en voor de veiligheid van het kind. Gelukkig gaat het in veruit de meeste gezinnen goed. Vrijwel alle kinderen en ouders hebben de gebruikelijke strubbelingen, maar meestal komen zij weer in goed vaarwater terecht. In een aantal gevallen lukt dat minder. Soms wordt dan de situatie aangemerkt als onveilig en is het welzijn of de ontwikkeling al geschaad. 43

13.

De ambitie is om een verschil te maken bij het doorbreken van de complexe cirkel van geweld die doorwerkt tot in de volgende generatie. In de gemeente Zwartewaterland willen we ons blijvend inzetten voor een toekomst zonder geweld en een omgeving stimuleren waarin iedereen zich veilig voelt. Dit kunnen we niet alleen, de aanpak van geweld is een verantwoordelijkheid van iedereen. Vele maatschappelijk partners maar ook inwoners zelf hebben daarin een rol. We werken daarbij vanuit het gedachtegoed welke aansluit bij de landelijke en regionale visie om zo een eenduidige aanpak te genereren. Er is sprake van minder overlast in de leefomgeving van onze inwoners. Overlast in de leefomgeving kan te maken hebben met overmatig alcohol- en/of drugsgebruik. Samen met politie, OM, Veiligheidsregio en woningbouwcorporaties voeren we acties uit gericht op het creëren van een veilige woon- en leefomgeving. We gaan in gesprek met groepen die overlast veroorzaken. Het jongeren/opbouw werk krijgt hierin een nadrukkelijke rol. Belangrijk is om goed te onderzoeken wat de aanleiding is van de overlast. Is het groepsdruk, of zijn er conflicten onderling die overlast veroorzaken? Samen met het onderwijs gaan het we het project ‘levensvaardigheden’ aanbieden.

Preventienota 0 - 100+ jaar

ONZE INWONERS ERVAREN EN LEVEN IN VOLDOENDE VEILIGHEID

In dit project worden jongeren geleerd goede keuzes te maken, en om te gaan met conflicten/tegenslagen die ze tegenkomen in hun leven. Het aanpakken van woonproblemen en het voorkomen van huisuitzettingen. De jeugdgezondheidszorg, de huisarts, de politie en/ of de school. Geregeld zijn zij de eerst betrokkenen bij woonproblemen, soms als eerste gesprekspartner bij zorgen, soms als melder. We zetten in op het eerder signaleren van en/of het ondersteunen bij vraagstukken rondom veiligheid. Dit om te voorkomen dat gezinnen, maar ook een alleenstaande man of vrouw door sociale problemen op straat komt te staan. 44

NAAR DOELENBOOM

Doelenboom Preventie

IK VOEL ME VEILIG IN MIJN EIGEN OMGEVING In 2028: • Werken alle onderwijsinstellingen met een preventief programma in het kader van social media, gamen, alcohol, roken en/of drugsaanpak.

Ga naar: EEN GEZONDE BASIS

In 2020 671 meldingen

• Is het aantal meldingen van overlast in de woonomgeving met 10% afgenomen.

ONZE INWONERS ERVAREN EN LEVEN IN VOLDOENDE VEILIGHEID

ELKAAR ONTMOETEN BELEIDSDOELEN:

SUBDOELEN:

INSTRUMENTEN:

• Kinderen en ouderen voelen zich veilig in hun thuisomgeving.

• Kinder- en oudermishandeling wordt aangepakt.

• Versterken van signalerings- en meldfunctie.

• Er is sprake van minder overlast in de leefomgeving van onze inwoners.

• Bij veiligheidscasussen wordt gekeken naar het hele systeem (gezin, netwerk, omgeving).

• Implementeren van vragenlijst om gezin goed in beeld te brengen bij ondersteuningsvragen.

• Het aanpakken van woonproblemen en het voorkomen van huisuitzettingen.

• Integrale aanpak van overlast door inzet op het beperken van o.a. criminaliteit, drugs en alcoholgebruik.

• Versterken van signalerings- en meldfunctie.

IEDEREEN DOET MEE

IK VOEL ME GEZOND EN VITAAL

IK HEB EEN KANSRIJKE ONTWIKKELING

IK KAN MEZELF GOED REDDEN

IK VOEL ME VEILIG IN MIJN EIGEN OMGEVING

• Zorgdragen voor adeqate woonzorghuisvesting voor GGZ.

• Een lokale campagne om gebruik op jonge leeftijd van alcohol en drugs aan te pakken.

• Bij woonproblemen wordt integraal gekeken met aandacht voor de sociale problemen.

• Ontwikkelen van beschermd thuis. Er komt een pilot voor een crisisplek. • Er is een intensieve samenwerking met de woningbouwcoöperatie op casusniveau en op beleidsniveau.

45

14.

WAT IS ER NODIG? 14.1. RANDVOORWAARDEN Integraal werken betekent dat er samenhang is in de aanpak tussen verschillende elementen. Een congruente aanpak, zoals we dat noemen. We kunnen daarbij twee aspecten onderscheiden: •

•

Vanuit het perspectief van de klant/burger: een samenhangende aanpak die aandacht heeft voor alle leefgebieden en alle vraagstukken waar de klant mee worstelt. Vanuit organisatorisch perspectief: professionals werken met elkaar samen en stemmen processen, werkwijze en expertise op elkaar af om tot een gezamenlijk plan voor de klant te komen.

Zowel voor ons als gemeente (intern) en onze maatschappelijke partners (extern) is integraal werken een randvoorwaarde om aan te sluiten bij dit preventiebeleid. Daarnaast willen we dat onze partners het gedachtegoed positieve gezondheid ondersteunen. Dit betekent dat we (soms) bestaande systemen en denkwijzen los moeten laten. Dit allemaal in het belang van de inwoners. Deze staat centraal vanuit de Positieve Gezondheid! Preventienota 0 - 100+ jaar

14.2. WAT IS ONZE ROL ALS GEMEENTE EN WIE HEBBEN WE NODIG? Als gemeente maken we onderdeel uit van een netwerk dat de gezondheid en het welbevinden van inwoners kan verbeteren. We spreken hen aan op de eigen kracht en daarmee het nemen van initiatief. We kunnen partners onderling en partners en inwoners ook met elkaar verbinden en bovenal samenwerking stimuleren. Denk dan aan sociale netwerken (in de buurt), maatschappelijke partners op het gebied van wonen, zorg en welzijn, onderwijs, (sport)verenigingen, kerkgenootschappen, ondernemers/werkgevers. Daarbij is het belangrijk om goed in acht te houden wie wat doet. Bestaand voorzieningenaanbod kan mogelijk met elkaar worden verbonden, zodat zoveel mogelijk inwoners worden bereikt en mee kunnen doen. Waar nodig bieden we (financiële) ondersteuning om ervoor te zorgen dat partijen hun werk goed kunnen doen ten behoeve van de participatie van onze inwoners. Ook bieden we zelf begeleiding en ondersteuning aan inwoners die het op eigen kracht niet redden. 46

14.

14.3. SAMEN ZWARTEWATERLAND In de gemeente Zwartewaterland is er al een samenwerkingsverband actief van organisaties op het brede terrein van welzijn, zorg en ondersteuning met de naam 'Samen Zwartewaterland'. De doelstelling van deze samenwerking is: • Een integraal aanbod van welzijn, zorg en ondersteuning • Dienstverlening ontwikkelen waarbij de mens centraal staat • Verbreding van het welzijnswerk • Samenwerking tussen de formele en informele zorg stimuleren. Het samenwerkingsverband kent een open structuur, dat wil zeggen dat nieuwe organisaties op het gebied van welzijn en zorg kunnen aanhaken. De samenwerkingsstructuur heeft vooral als doel om kennis en ervaringen tussen de samenwerkingspartners te delen en daarmee de dienst- en hulpverlening voor inwoners van Zwartewaterland nog effectiever (integraler) en transparanter in te richten. Vanuit die opdracht is onder andere de Digitale Sociale Kaart www.samenzwartewaterland.nl ontwikkeld. Dat is een website waarbij inwoners van Zwartewaterland in één overzicht het totale aanbod van activiteiten op het gebied van welzijn, cultuureducatie, ondersteuning

Preventienota 0 - 100+ jaar

en sport en de daaraan verbonden organisaties kan terugvinden. Dat wil zeggen gerubriceerd via de volgende hoofdthema's: Activiteiten en Meedoen, Gezond Blijven, Zorgen voor een ander, Hulp en Ondersteuning, Opvoeding en Gezin, Werk, Geld en Uitkering, Vrijwilligers, Accommodaties en Cultuur Vanuit dit samenwerkingsverband zijn er 5 werkgroepen gevormd met de volgende thema's: • Financiële veiligheid • Dementievriendelijk Zwartewaterland • Mantelzorg • Alcohol & drugs • JOGG (Jongeren op Gezond Gewicht), inclusief Golden Oldies Voorstel is om dit samenwerkingsverband te verbinden aan de Preventienota. Zij kunnen de samenwerking bekrachtigen bij de ondertekening van het Preventieakkoord en meedenken bij het ontwikkelen van uitvoeringsplannen.

47

14.

14.4. MONITORING & EVALUATIE De belangrijkste vraag is of onze inspanningen succes hebben. Zo ja, hoe valt dit succes te verklaren en zo nee, hoe kunnen we het programma bijsturen? Om die vraag te kunnen beantwoorden, gaan we onze inspanningen monitoren en evalueren. De cijfers die u in deze nota aantreft, komen voornamelijk uit de gezondheidsmonitoren van de GGD. Deze cijfers zien we als vertrekpunt. Elke vier jaar, voor het eerst weer in 2024, wordt een nieuwe rapportage uitgebracht, zowel op gemeentelijk- als regio-niveau. Deze cijfers laten zien of we op de goede weg zitten. Daar waar al eerder relevante cijfers beschikbaar zijn, zullen we die meenemen in de jaarlijkse voortgangsrapportage. Daarnaast besteden we elk jaar tijdens een raadsinformatiebijeenkomst aandacht aan de voortgang van deze preventienota. Deze bijeenkomst is vooral gericht op de evaluatie van het proces en gaat in op vragen als: wat is er tot nu toe gebeurd, waar is in geïnvesteerd, wat is het bereik van programma’s en interventies en hoe is de implementatie verlopen? Op basis hiervan kan de koers per thema waar nodig worden bijgesteld.

Preventienota 0 - 100+ jaar

Naast gebruikmaking van de cijfers van de GGD, zoeken we de samenwerking met Regionale onderwijsinstellingen. We willen op tenminste 1 thema een onderzoek laten uitvoeren. We weten nu nog niet op welk thema dit is, maar komen hier ook in de voortgangsrapportage op terug.

14.5. VERVOLGPROCES EN UITVOERING Van denken naar doen, samen met partners en inwoners. Naast het preventiebeleid voeren we als gemeente steeds meer nieuwe taken uit die direct van belang zijn voor onze inwoners. Denk aan de nieuwe Wet Inburgering, decentralisatie Beschermd Wonen en uitvoering van de Jeugdzorg. We nemen deze (zorg)ontwikkelingen mee in de beleidsvorming en bijsturing rondom preventie. Dit geldt eveneens voor demografische ontwikkelingen en arbeidsmarktontwikkelingen. Als gemeente willen we flexibel zijn en hierin actief optrekken met onze inwoners en samenwerkingspartners. Het preventiebeleid Sociaal Domein 2022-2028 is samengesteld op basis van bovengenoemde ontwikkelingen en kennis en inzichten die we in de afgelopen periode gezamenlijk hebben opgebouwd. Dit beleid gaan we vertalen naar een preventieakkoord en een uitvoeringsprogramma. 48

14.

14.6. PREVENTIEAKKOORD

14.8. VERDERE UITWERKING

Om uitvoering te geven aan deze preventienota gaan we samenwerken. We kunnen het namelijk niet alleen. Maatschappelijke partners hebben in het participatietraject al aangegeven bij te willen dragen aan een gezonde basis in Zwartewaterland.

Voor alle genoemde acties geldt dat er nog verdere uitwerking nodig is in de vorm van een agenda aanpak, planning, overzicht met betrokkenen, procesvoorstel, benodigde inzet et cetera. Kortom: de vragen ‘hoe’, ‘wie’, ‘wanneer’ en ‘waarmee’ moeten nog worden beantwoord. De output die nu is genoemd, geeft een richting van denken. Het overzicht kan bij verdere uitwerking dus worden beperkt, uitgebreid of verfijnd.

Om dit concreet te maken, sluiten en ondertekenen we een Preventieakkoord. Dit is de basis voor de verdere samenwerking op de verschillende thema’s. Het ondertekenen van het akkoord betekent dat partners zich verbinden, maar ook gaan inzetten en actief bijdragen aan de ambities en doelstellingen.

In samenspraak met onze partners maken we een uitvoeringsprogramma. De maatregelen in het uitvoeringsprogramma moeten geprioriteerd worden. Immers niet alle maatregelen zijn tegelijkertijd op te starten. Daarnaast is de wereld om ons heen dynamisch, voortdurend in beweging. Of en in welke volgorde acties ingezet worden, is afhankelijk van de ontwikkelingen die de komende tijd plaatsvinden.

Investeren in preventie loont, op langere termijn Wij gaan er van uit dat een preventieve aanpak op termijn geld oplevert. Studies wijzen uit dat het kan: Vroeg = Beter, Eerder = Goedkoper, Duurzaam = Effectiever. Wanneer bij alle grote problematieken altijd eerst een preventieve aanpak wordt ingezet – individueel en collectief – leidt dat op termijn tot een rendabeler zorgsysteem, waarbij geleidelijk de instroom naar maatwerkvoorzieningen kan worden ingedamd. Een collectieve aanpak geeft daarbij gezondheidswinst aan een grote groep, met een uitwaaierend effect in de omgeving van de betrokken inwoner.

Denk aan nieuwe initiatieven uit de samenleving, nieuwe methodieken en technieken, veranderend (rijks)beleid of simpelweg voortschrijdend inzicht.

Daarbij moet de opmerking geplaatst worden dat het financieel effect van preventie zich voordoet op langere termijn. Investeren in preventie is geen harde

14.7. PRIORITEITEN

Preventienota 0 - 100+ jaar

14.9. FINANCIËN

49

14.

economische wetmatigheid. Het aantal beschikbare studies naar kosteneffectiviteit van preventie is beperkt. Dat heeft onder meer te maken met de complexiteit van dergelijke studies en met de meetbaarheid van de effecten van preventie. Op korte termijn mogen we dus niet te hoge financiële verwachtingen koppelen aan de inspanningen van dit preventieplan. Een langjarige inspanning, structurele investeringen en veel aandacht voor implementatie zijn nodig om de potentiële resultaten te realiseren. Duurzaam preventief beleid impliceert in sommige gevallen ook voortdurende ondersteuning (‘stut en steun’) van inwoners om effecten te behouden en terugval te voorkomen. Koppeling met bestaande budgetten Voor de uitvoering van de preventienota maken we gebruiken van bestaande budgetten en regelingen. Zo trekken we samen op/sluiten we bijvoorbeeld aan bij het huidige sport-, arbeidsparticipatie-, minima- en onderwijskansenbeleid.

In de preventienota staan echter ook nieuwe onderwerpen die nog aandacht moeten krijgen. Voor het opstarten van activiteiten en projecten vragen we een budget aan van €50.000,- per jaar. De projecten worden in co-creatie en samenwerking met de partijen die zich verbinden aan de preventienota uitgevoerd. Er zal dus in principe altijd sprake zijn van cofinanciering.

14.10. COMMUNICATIE Over de voortgang en ontwikkeling van de uitvoering van deze preventienota zal doorlopend gecommuniceerd worden. Denk hierbij aan een nieuwsbrief, persbericht, intranet voor intern gebruik, website en social media. Ook zal het gedachtegoed Positieve Gezondheid voortdurend onder de aandacht gebracht moeten worden bij onze inwoners en partners. Het delen van goede voorbeelden kan hierbij helpend zijn. Bij de ontwikkeling van het uitvoeringsprogramma komen we ook met een communicatieagenda.

Naast de bestaande budgetten hebben wij in 2022 en 2023 ook recht op het uitvoeringsbudget preventieakkoorden dat we aangevraagd hebben bij het Rijk. We ontvangen per jaar € 20.000. Dit bedrag kunnen we besteden aan de doelen uit ons preventieakkoord. Preventienota 0 - 100+ jaar

50