Voorjaarsnota geactualiseerd
Tekst van het document
VOORJAARSNOTA 2023 VERSIE voor college 30 MEI 2023
1
Inhoudsopgave Inleiding ................................................................................................................................................... 3 Leeswijzer ................................................................................................................................................ 5 Hoofdstuk 1 Grote opgaven .................................................................................................................... 6 Hoofdstuk 2 Inhoudelijke ontwikkelingen en financiële gevolgen ......................................................... 9 Programma 1 Politiek dichtbij ............................................................................................................. 9 Programma 2 Wonen en leefbaarheid .............................................................................................. 13 Programma 3 Werken en leren ......................................................................................................... 22 Programma 4 Zorgen en samenleven ............................................................................................... 27 Programma 5 Algemene dekkingsmiddelen .....................................................................................
37 Paragraaf Bedrijfsvoering .................................................................................................................. 38 Hoofdstuk 3 Financiën algemeen .......................................................................................................... 43 Hoofdstuk 4 Technische en financiële uitgangspunten meerjarenbegroting 2024 – 2027 .................. 44 Hoofdstuk 5 Financiële doorkijk 2024 – 2027 ....................................................................................... 45
2
Inleiding Met het vaststellen van de Voorjaarsnota 2023 stelt uw raad de kaders voor de Programmabegroting 2024-2027 vast. Deze Voorjaarsnota laat zien voor welke ontwikkelingen de gemeente Zutphen de komende jaren staat, wat daarvan de financiële consequenties zijn en hoe we die willen financieren. Afgelopen jaren was de Voorjaarsnota met name financieel gericht. Het gevolg daarvan was dat bij de Programmabegroting voornamelijk de inhoudelijke ontwikkeling aan de orde kwam inclusief de financiële consequentie hiervan. Hierdoor vond de kaderstelling voor de begroting door de raad niet bijtijds plaats en werd het begrotingsproces diffuus. Met deze Voorjaarsnota willen we het gesprek met uw raad weer meer inhoudelijk maken. En u de gelegenheid geven te sturen op alle relevante kaders. Zes toetsstenen We werken verder aan de uitvoering van ons coalitieakkoord ‘Natuurlijk betrokken, gelijk vooruit’. Deze heeft een eerste vertaling gekregen in de Najaarsnota en de Programmabegroting 2023. De uitvoering van deze Programmabegroting loopt en geeft ons inzicht in relevante ontwikkelingen voor de Voorjaarsnota 2023. De wereld om ons heen staat niet stil. Ook dat heeft invloed op deze Voorjaarsnota. We leven in een tijd van grote mondiale veranderingen en crises. Crises die hun weerslag hebben op onze inwoners en op de verantwoordelijkheden van raad en college.
In ons coalitieakkoord ‘Natuurlijk betrokken, gelijk vooruit’ hebben we ingezet op verdere vergroening en verduurzaming, op kansengelijkheid, inclusiviteit, sterke wijken met woningen voor iedereen en een sterke economische infrastructuur. De ontwikkelingen die in ons land plaats vinden zoals de energiecrisis en de gevolgen van de stikstofproblematiek maken deze thema’s extra actueel. In deze Voorjaarsnota bouwen we verder aan een toekomstgericht en toekomstbestendig Zutphen. In het Coalitieakkoord staan zes toetsstenen. De toetsstenen hebben we gebruikt om te bepalen welke ontwikkelingen moeten leiden tot voorstellen voor de Voorjaarsnota. De toetssteen ‘Ambitieus maar realistisch’ geldt voor onze inhoudelijke opgaven én voor de randvoorwaarden. Het is belangrijk dat de organisatie alle opgaven uit kan voeren. We kiezen er voor om zoveel mogelijk –in alle drie domeinen- te investeren in vaste formatie. Soms betreffen het dermate specialistische opgaven of kortdurende opdrachten dat we daarvoor middelen vragen om extern in te huren. Zes toetsstenen: 1. Vergroot het de kansengelijkheid van onze inwoners? 2. Verkleint het onze ecologische voetafdruk? 3. Draagt het bij aan sociale samenhang en inclusiviteit? 4. Is het ambitieus maar realistisch? 5. Kunnen we het uitleggen aan iedere inwoner van de gemeente? 6.
Versterkt het de positie van de gemeente Zutphen? Relatie met de Meicirculaire De Voorjaarsnota geeft de belangrijkste kaders voor de komende begroting. Wij brengen in beeld welke plannen er zijn, welke budgetaanpassingen we moeten doen en welk nieuw beleid er voor met name 2024 ligt. Het totaal van de Voorjaarsnota zoals wij u die nu presenteren kent een negatief saldo. Een belangrijke ontbrekende schakel voor het voltooien van de Voorjaarsnota is de meicirculaire. Deze is nog niet bekend tijdens het schrijven van deze Voorjaarsnota waardoor we het actuele beeld van de Algemene Uitkering niet kennen. Inmiddels is duidelijk dat het Rijk de incidentele extra bijdrage in 2026 voor alle gemeenten doorzet voor 2027 en verder, en de bijdrage (€2,6 miljoen) structureel van aard wordt. Daarnaast gaat het Rijk de inflatie compenseren. Vooralsnog gaan wij ervan uit dat de Meicirculaire de negatieve resultaten gaat opheffen en de meerjarenbegroting 2024 – 2027 structureel sluitend is. 3
Tijdens de bespreking van deze Voorjaarsnota in het forum op 15 juni a.s. is de meicirculaire bekend en kunnen de consequenties daarvan meegenomen worden en kunnen we bij het opstellen van de meerjarenbegroting 2024 – 2027 desgewenst aanvullende maatregelen treffen. In de tabellen staan de inhoudelijke voorstellen met hun financiële consequenties op volgorde van prioriteit. Mocht de meicirculaire de begroting niet sluitend maken heeft dit uiteraard consequenties en gaat nieuw beleid niet door of moet er bezuinigd worden.
4
Leeswijzer In hoofdstuk 1 gaan we in op de grote opgaven waarvoor de gemeente Zutphen staat. In hoofdstuk 2 schetsen we de relevante ontwikkelingen voor met name 2024. Ook nieuwe wetgeving, investeringen en budgetaanpassingen spelen een rol in het bijstellen en prioriteren van onze opgaven en daarmee de inzet van financiële middelen. Dit maken we zichtbaar bij elk programma. In hoofdstuk 3 schetsen we de financiële situatie, we leggen in hoofdstuk 4 de financiële uitgangspunten aan u voor en in het laatste hoofdstuk geven we u een financieel overzicht op hoofdlijnen. In hoofdstuk 2 geven we per subprogramma inzicht in de ontwikkelingen. We beschrijven onder het kopje inhoudelijke ontwikkelingen de gewenste, noodzakelijke en budgettair neutrale ontwikkelingen. Onder het kopje wettelijke ontwikkelingen staat het verplichte beleid. Budgetaanpassingen staan beschreven onder het kopje financiële ontwikkelingen. Als er geen sprake is van één van deze ontwikkelingen dan zijn de kopjes weggelaten. Per subprogramma geven we in de tabellen de financiële consequenties voor 2024 weer. In de tabellen met financiële gevolgen gebruiken we de verschillende categorieën. Ter toelichting het volgende: In de tabellen staan de voorstellen op volgorde van de mate van verplichting: - Wettelijk nieuw beleid: dit is nieuw beleid waarvan de gemeente Zutphen verplicht is om het uit te voeren.
In de meeste gevallen is hiervoor geld beschikbaar gesteld in de Algemene Uitkering. - Budgetaanpassingen: dit zijn onvermijdelijke verhogingen of verlagingen in reeds bestaande budgetten. Voorbeelden hiervan zijn CAO aanpassingen van uitvoerende partijen binnen de jeugdzorg. Het betreft geen aanpassing van het gevoerde beleid, maar budgetaanpassingen van bestaand beleid. - Noodzakelijk nieuw beleid: dit betreft nieuw beleid dat geen wettelijke grondslag kent, maar wel noodzakelijk is omdat het bijvoorbeeld een uitvloeisel is van een raadsbesluit. - Budgettair neutrale voorstellen: de uitgaven van deze voorstellen worden gedekt door bijvoorbeeld reserves. Dit heeft voor de Voorjaarsnota geen gevolgen. De bedragen (inclusief dekking) worden in de begroting opgenomen. Indien er een krediet beschikbaar wordt gesteld, benoemen we dit in de tabel. - Gewenst nieuw beleid: dit betreft nieuw beleid passend bij de genoemde ontwikkelingen, het coalitieakkoord en de zes toetsstenen. Als een voorstel incidenteel is staat dit aangegeven met (I).
5
Hoofdstuk 1 Grote opgaven We hebben grote opgaven te realiseren de komende jaren. Deze hebben we in de Najaarsnota benoemd en deze komen de komende jaren steeds terug op uw agenda. We noemen hier de grote opgaven voor onze gemeente die op diverse plekken in de Voorjaarsnota terugkomen.
Kansengelijkheid en voldoende werk Bestaanszekerheid vergroten Het aantal huishoudens dat niet meer structureel rond kan komen neemt toe in de gemeente Zutphen. Er is meer armoede en de bestaanszekerheid van onze inwoners staat steeds meer onder druk. Inwoners zijn minder zeker van een voldoende en voorspelbaar inkomen. Hun banen staan onder druk en het wordt lastiger om mee te kunnen doen in de maatschappij. Als gemeente hebben we, in samenwerking met inwoners en maatschappelijke organisaties, een bijzondere verantwoordelijkheid voor inwoners die ondersteuning nodig hebben om op de arbeidsmarkt en in de maatschappij te kunnen participeren. In 2024 zetten we hier op in, met het ontwikkelen van een lokaal beleid bestaanszekerheid, het doorontwikkelen van het noodfonds, één toegang voor kinderen in armoede, en preventie gericht op jongeren. Preventie voorop We zetten meer in op preventie, bijvoorbeeld door het versterken van de verschillende thematafels gezondheid , dementie en eenzaamheid. De ingezette lijn voor transformatie van de jeugdzorg geven we verder vorm. We willen geïndiceerde zorg verminderen en meer middelen beschikbaar stellen om met name lichte jeugdhulp te versterken. Het jongerenwerk heeft de afgelopen jaren met de straatcoaches en de activiteiten gezorgd voor minder overlast op straat en dat willen we voortzetten, versterken en uitbreiden.
Inwoner in beeld De inwoner vormt bij ons het vertrekpunt bij beleid en uitvoering in het sociaal domein. De oplossingen en ideeën van de inwoner gaan voor ons leidend zijn, niet de afzonderlijke wet- en regelgeving en systemen. Dit vraagt van ons als gemeente dat we dingen anders durven doen en (meer) integraal werken. Vertrouwen en gelijkwaardigheid zijn daarbij sleutelbegrippen. Vertrouwen van de overheid in de inwoners én inwoners die vertrouwen hebben in de overheid. Hier gaan wij het komende jaar en de jaren daarna vol op inzetten met een duidelijk en gefaseerd projectplan. Aantrekkelijk ondernemen Het vestigingsklimaat van onze gemeente moet verbeterd worden om te zorgen dat we meer werk krijgen voor onze inwoners. Het is van belang om de beschikbare ruimte op de bedrijventerreinen zo optimaal mogelijk te benutten. Voor De Mars-Bufferzone-IJsselzone-Industriehaven werken we aan een ontwikkelkader voor het gebied. We werken met ondernemers en onderwijs samen aan de aansluiting en versterking van het MBO en vakonderwijs in de gemeente Zutphen. We onderzoeken de mogelijkheden voor een innovatiecampus.
Toekomstgericht Omgevingsvisie In 2024 stelt de gemeenteraad de Omgevingsvisie vast. Deze visie biedt het integrale kader voor de ontwikkeling en beleidsuitgangspunten voor de gemeente Zutphen. In aansluiting op de Omgevingsvisie maken we een nieuw VCP (verkeerscirculatieplan) en parkeerbeleid. Ook starten we in 2024 met het opstellen van een visie op het landelijk gebied en maken we de sociaal-economische visie. De fysieke ruimte in onze gemeente is schaars: samen met inwoners en ondernemers kiezen we scenario’s die gaan gelden als voorwaarden voor onze toekomstbestendige besluiten. We laten
6
ons in het najaar van 2023 inspireren door het Toekomstfestival, waar we met stad en dorp in gesprek gaan over de toekomst van de gemeente. In 2024 geven we hier een vervolg aan. Rechtvaardige energietransitie Om CO2-reductie te realiseren zetten we de komende jaren in op het besparen van energie, het lokaal koppelen van vraag en aanbod van energie en duurzame mobiliteit. We zetten ons samen met woningcorporaties op verschillende manieren in tegen energiearmoede en stimuleren eigen opwek en woningisolatie voor alle doelgroepen. We verkennen met ondernemers de oprichting van een Smart Energy Hub op De Mars. Ook stellen we wijkwarmteplannen op. We bereiden het warmtenet Helbergen voor. Als gemeente nemen we een aandeel in het warmtenetwerkbedrijf en nemen we een deel van de onrendabele investering op ons. In de meerjarenbegroting anticiperen we hierop. Woningbouwopgave We bereiden meerdere woningbouwlocaties voor zoals de Hoven Noord, Leesten-Schouwbroek, Kleine Linie en rondom de binnenstad. In 2024 bouwen we minstens 230 woningen. We zetten in op betaalbaarheid en op de instrumenten die daarvoor nodig zijn. Voorzieningen op peil De gemeente zet in op vernieuwbouw van de Hanzehof en herinrichting van de openbare ruimte rondom de Hanzehof.
We blijven investeren in de binnenstad, want dit is voor ons een belangrijke trekpleister door de historische waarde en de veelheid aan voorzieningen. We streven naar een school, een ontmoetingsplek en een supermarkt in elke wijk. Ook in 2024 blijven we ons inzetten voor goede en laagdrempelige zorg voor onze inwoners.
Sterk en inclusief Voortbouwen aan sterke wijken We vinden het belangrijk om de sociale cohesie in de wijken te versterken en daar waar mogelijk onze dienstverlening wijkgericht aan te bieden. De afgelopen jaren hebben we met inwoners en organisaties gebouwd aan betere leefbaarheid in de wijken. In 2024 willen we hier extra in investeren. Dit doen we door projecten in de wijken voort te zetten en door met betrokkenen een plan te maken hoe wijkgericht werken nog beter kan. Vertrouwen in de democratie / lokale politiek Inwoners krijgen meer invloed op de dingen die in hun gemeenschap gebeuren. Dat vraagt van bestuur en organisatie een verandering in houding en gedrag. Zichtbaar, geïnteresseerd en duidelijk, zijn kenmerken van dat gedrag. Participatie en dienstverlening zijn in 2024 speerpunten. Regionale samenwerking Regionale samenwerking neemt aan belang toe. Naast internationale crises waar het effect voelbaar is in onze regio, staat Nederland voor tal van nationale opgaven die regionaal aangepakt dienen te worden. Bijvoorbeeld woningbouw, bereikbaarheid, energie en klimaat, water, de transitie van de landbouw en de stikstofproblematiek. Vanuit het kabinet verschenen in korte tijd tientallen Kamerbrieven waarin het kabinet richting geeft. Provincies spreken vervolgens regio’s aan om in nauwe samenwerking concrete afspraken te maken over aanpak van deze opgaven.
De Regio Stedendriehoek staat daarmee vol in de schijnwerpers. Om grote opgaven te kunnen realiseren is een goede samenwerking met de provincie, de Regio Stedendriehoek en onze buurgemeenten erg belangrijk. Ook de samenwerking met andere gemeenten bijvoorbeeld in de M50 (middelgrote gemeenten) en RS4 (middelgrote gemeenten Gelderland) is van belang om doelen te bereiken. Samen zijn we sterker en effectiever.
Financieren van de grote investeringen De komende jaren doen we een aantal nieuwe investeringen, met name voor gebiedsontwikkeling/ woningbouw. Deze komen terug in deze Voorjaarsnota. De meeste investeringen hebben nog geen 7
lasten in 2024. Wel dient er een krediet beschikbaar te worden gesteld, zodat een begin gemaakt kan worden met de investering. In de meerjarenbegroting zijn dan de uitgaven op termijn zichtbaar gemaakt. Dit geldt bijvoorbeeld voor de Hanzehof waarvoor nu een krediet wordt gevraagd. De lasten hiervan komen voor het eerst in 2027. Een andere investering betreft het warmtenet Helbergen. Dit betreft een investering tussen de €2.000.000 en €2.500.000. Deze investering is nu nog niet opgenomen in de Voorjaarsnota, omdat het nog onduidelijk is of deze investering doorgang vindt en voor welk bedrag. Daarom wordt deze investering opgenomen in de risicoparagraaf van de meerjarenbegroting 2024 – 2027.
8
Hoofdstuk 2 Inhoudelijke ontwikkelingen en financiële gevolgen Programma 1 Politiek dichtbij Ambitie Lokaal betrokken en wijkgericht Wij zijn een open en laagdrempelige gemeente, dicht bij alle inwoners. We zijn zichtbaar in stad, dorp en wijken. We staan voor democratische vernieuwing en een betrouwbare overheid. We maken gebruik van de aanwezige kwaliteiten in de samenleving. We stimuleren dat inwoners, ondernemers, maatschappelijke organisaties en buurten actief oppakken wat zij zelf kunnen. Samen werken wij verder aan een inclusief Zutphen waarin inwoners met elkaar verbonden zijn, naar elkaar omkijken, waarin iedereen van betekenis is. Waar elke wijk een herkenbare identiteit heeft die door de wijkbewoners zelf gekozen is. We hebben in onze dienstverlening oog voor de menselijke maat. We zorgen ervoor dat zaken zorgvuldig worden opgepakt en dat we transparant en aanspreekbaar zijn. Onze dienstverlening is toegankelijk en begrijpelijk, zodat iedereen eenvoudig zaken met ons kan doen. We sluiten aan bij landelijke standaarden voor (digitale) dienstverlening. Onze inwoners zien de gemeente Zutphen als een benaderbare, betrouwbare en transparante organisatie met een open blik. Onze communicatie is duidelijk, efficiënt, toegankelijk, inclusief en betrouwbaar.
Over gemeentegrenzen heen Wij zetten ons in voor een goede samenwerking met de regio Stedendriehoek, onze buurgemeenten en de provincie Gelderland. Als gemeente staan wij voor meervoudige en maatschappelijke opgaven. Die opgaven gaan over onze gemeentegrens heen, vragen grote investeringen en hebben soms conflicterende belangen. De rol van de regio neemt daardoor aan belang toe. Ook het Rijk verwacht in toenemende mate van regio’s, dat zij een rol pakken in complexe maatschappelijke opgaven zoals de Regionale Energietransitie en het woon- en stikstofdossier.
Subprogramma’s 1.1 Lokaal betrokken en Wijkgericht
1.2 Over gemeentegrenzen heen
1.1.
Producten 001 - Bestuur 003 – Burgerzaken 005 – Communicatie 007 – Wijkgericht werken 001 – Bestuur
Lokaal betrokken en wijkgericht
001 - Bestuur Inhoudelijke ontwikkelingen Lokaal betrokken: Inwoners krijgen meer invloed op de dingen die in hun gemeenschap gebeuren. Dat vraagt van het college en de gemeenteraad een verandering in houding en 9
gedrag. Lokaal betrokken gemeentebestuur kenmerkt zich door oprechte en aantoonbare interesse in inwoners en hun omgeving. De griffie zet in op betere zichtbaarheid van de gemeenteraad, door expliciete communicatie, zichtbaarheid in de wijken en bestuurlijke vernieuwing. Financiële ontwikkelingen (budgetaanpassingen) Storting pensioenen wethouders: Jaarlijkse storting omlaag brengen vanwege vrijval rente. Wachtgeldverplichtingen: Budget verhogen en aanpassen aan huidige situatie 003 - Burgerzaken Inhoudelijke ontwikkelingen Complexere verkiezingen: De organisatie van de verkiezingen wordt steeds complexer, zowel op het stadhuis als op de stembureaus. Er is een aantal oorzaken zoals veranderende wetgeving, de toename van het aantal stembureaus en de verzwaring van het proces op de stembureaus. Daarom gaan we in 2024 de organisatie en de randvoorwaarden verbeteren. We willen het budget verhogen voor extra stembureaus, meer licenties voor digitale trainingen, hogere vergoeding (voor meer) stembureauleden en een projectleider aantrekken (tevens beleidsmedewerker Publiekszaken) (conform de benchmark). Wettelijke ontwikkelingen Toename verstrekking paspoorten: Er komt vanaf 2024 en verder een toename in aanvragen in paspoorten en ID-kaarten.
De documenten zijn vanaf 2019 10 jaar geldig in plaats van 5 jaar en dat leidt ertoe dat er vanaf 2024 een piek gaat ontstaan in het aanvragen van deze documenten. Voor behandeling van de aanvragen is er extra formatie nodig aan de balie. Deze formatie uitbreiding wordt zoveel mogelijk gefinancierd uit de leges opbrengsten. Effect digitalisering: Sinds mei 2022 is het mogelijk digitaal een rijbewijs aan te vragen via een plaatselijke fotograaf. Het percentage rijbewijzen dat op deze manier aangevraagd wordt, stijgt geleidelijk sinds de invoer van dit systeem. Dit heeft ook gevolgen voor de inkomsten en uitgaven van rijbewijzen voor de gemeente (deel van de dienstverlening komt te vervallen). 007 - Wijkgericht werken Inhoudelijke ontwikkelingen Wijkgericht werken: In diverse projecten werken we aan sterke wijken en buurten. In 2023 zijn we gestart met twee sporen waarop we wijkgericht werken verder doorontwikkelen in 2024, in denken en doen. In het eerste spoor werken we in specifieke opgaven en projecten meer integraal en wijkgericht, zoals in de energietransitie (sociale perspectief meenemen in communicatie naar en ondersteuning van inwoners over warmtenet), programma Waterkwartier (versterken leefbaarheid door integrale aanpak), de Omgevingsvisie (ruimtelijke kwaliteit verbinden met sociale kwaliteit) en de Buurtkijker (verdieping van Zutphen in cijfers op buurtniveau).
In 2024 zetten we ook verder in op het evalueren en doorontwikkelen van het Zutphenfonds. Met dit fonds versnellen we laagdrempelige buurten inwonersinitiatieven. Ook maken we middelen vrij voor cofinanciering van projecten voor sterkere sociale cohesie in de wijken. Op die wijze kunnen meer nationale fondsen en provinciale gelden worden aangetrokken voor projecten. In het tweede spoor werken we toe naar organisatiebreed meer wijkgericht werken, parallel aan de ontwikkeling van de visie op dienstverlening (hoe zijn we als gemeente aanwezig in de wijken?). Hiervoor gebruiken we natuurlijk de geleerde lessen van onze eigen projecten, en 10
inspiratie van wijkgericht werken in andere gemeenten. In 2024 werken we dit uit in Plan van aanpak ‘wijkgericht werken in Zutphen en Warnsveld’. Ondertussen werken steeds meer consulenten al in de wijken, bijvoorbeeld bij verschillende formuliereninlopen in buurtcentra (Wmo), of bij de vroegsignalering van ons team van schuldhulpverleners. Overheids- en inwonersparticipatie: In 2023 zijn we gestart met het vertalen van de ambitie uit het coalitieakkoord naar de volgende doelen: 1) We hebben hetzelfde beeld van participatie. Zowel bestuurders, ambtenaren, inwoners weten wat we verstaan onder overheids- en inwonersparticipatie, over verschillende vormen van participatie, rollen en bestuursstijlen. 2) We weten welke instrumenten er zijn om beter samen te werken als inwoners en overheid (bestuur en ambtelijke organisatie). 3) We weten wat er van ons als overheid gevraagd wordt ten aanzien van participatie en samenwerking met inwoners (houding en gedrag). Als verwachte resultaten hebben we een geüpdate versie van het Kader Anders Samenwerken, een instrumentenwaaier en werkafspraken geformuleerd. Het project loopt door tot eind 2024.
Financiële gevolgen subprogramma ‘Lokaal betrokken en wijkgericht’: Product 003 003 001 001 003 960 003 001 007 007 007
1.2.
Omschrijving
Categorie
Paspoorten en ID bewijzen, rijbewijzen Extra budget verkiezingen Wachtgelden op peil Jaarlijkse storting aanpassen Extra formatie aanvraag paspoorten en ID bewijzen Communicatie uitbreiding raad Projectleider verkiezingen/beleidsontwikkelaar publiekszaken Griffie formatie uitbreiding Budget wijkgericht werken Sociale cohesie-cofinanciering Projectleider Overheids- en inwonersparticipatie
Wettelijk Noodzakelijk Budgetaanp. Budgetaanp. Gewenst Gewenst Gewenst Gewenst Gewenst Gewenst Gewenst
Mutatie begroting 2024 € 13.100 € 13.800 € 69.000 €-200.000 € 124.600 € 28.000 € 95.600 € 37.500 € 60.000 (I) € 50.000 € 80.000 (I)
Over gemeentegrenzen heen
001 - Bestuur Inhoudelijke ontwikkelingen: Regio Stedendriehoek: De acht samenwerkende gemeenten staan voor de uitdaging om met concrete plannen te komen hoe zij de verstedelijkingsambities op het gebied van wonen, werken en bereikbaarheid kunnen realiseren met behoud van de landschappelijke kwaliteit en met respect voor de natuur. Deze gezamenlijke doelen staan centraal in de strategische agenda. In 2023 stellen we de regionale uitvoeringsagenda (2023-2030) vast, waarin staat hoe deze plannen gerealiseerd gaan worden. De regio stelt voor de programmasturing van de uitvoeringsagenda, lobby en communicatie structureel en incidenteel te versterken. Investeringsplatform: Tegelijk met de uitvoeringsagenda onderzoekt de regio vanaf 2024 de mogelijkheden van een investeringsplatform. Dit platform kan het matchen van regionale projecten aan diversie financiële stromen makkelijker maken. De dossiers laten de 11
toenemende vraag van het Rijk aan de regio zien. Om aan deze vraag te kunnen voldoen, is een stevige werkorganisatie nodig die de ambtelijke en bestuurlijk processen in goede banen leidt en dit kan ondersteunen met een krachtige lobby namens de acht gemeenten. Regiodeal: De Regio koerst op deelname aan de 5e ronde van de Regiodeal. De verwachte indiening van de aanvraag is november 2023. Als de aanvraag wordt geselecteerd, wordt deze in 2024 uitgewerkt in regionale programma’s. De looptijd van de uitvoering is 2025, 2026 en 2027. De inhoudelijke basis voor de aanvraag is de Uitvoeringsagenda 2023-2030. Eén van de randvoorwaarden is dat 50% van de financiering beschikbaar komt via overheden en bedrijven. Voor een aantal grote opgaven willen wij meedoen met de Regiodeal. Voor wat betreft onze cofinanciering, brengen wij middelen (geld en capaciteit) in die al in onze begroting zijn opgenomen. Indien extra middelen nodig zijn, komen wij hierop terug in de Voorjaarsnota 2024. Versterken samenwerkingsagenda: Wij pakken een proactieve rol op in het onderhouden van de verschillende netwerken. Daar waar we samen kunnen optrekken met deze partijen, bijvoorbeeld om in aanmerking te komen voor fondsen van het Rijk, zoeken we actief naar verbindingen.
Een goede samenwerking binnen Oost-Nederland, zoals met de provincie, de Regio Stedendriehoek en onze buurgemeenten is belangrijk om de grote opgaven rondom woningbouw, bereikbaarheid, energie en klimaat te realiseren. Ook de samenwerking binnen de VNG, de middelgrote gemeenten in Nederland (M50) en de middelgrote Gelderse gemeenten (RS4) zijn van belang om doelen te bereiken. De actieve inzet op samenwerking vraagt organisatiebreed de komende jaren aandacht. Voor de ondersteuning van het bestuur en de coördinatie intern is meer capaciteit nodig.
Financiële gevolgen subprogramma ‘Over gemeentegrenzen heen’: Product 001 001
Omschrijving
Categorie
Verhoging Inwonerbijdrage Gemeenschappelijke Regeling Regio Stedendriehoek Versterken samenwerkingsagenda (formatie)
Noodzakelijk Gewenst
Mutatie begroting 2024 € 72.000 (I) € 80.000 € 53.000
12
Programma 2 Wonen en leefbaarheid Ambitie Jongeren, ouderen, gezinnen en mensen met een hoog, midden of laag inkomen: iedereen voelt zich thuis in Zutphen, Warnsveld en De Hoven. We willen dat woningen betaalbaar zijn. De binnenstad is aantrekkelijk, de daar omheen liggende woonwijken zijn prettig leefbaar en groen, de werklocaties zijn goed bereikbaar en zijn goed onderhouden. We hebben voorzieningen die passen bij het verzorgingsgebied en de behoeften van onze inwoners. We willen een rechtvaardige energietransitie, waarbij we concrete doelen en haalbare doelen stellen voor de lokale opwekking van groene energie. We werken samen met inwoners en ondernemers om de energietransitie voor elkaar te krijgen. We benutten zo veel mogelijk de beschikbare bebouwde ruimte voor opwekking van zonne-energie en gaan samen met inwoners, eigenaren, corporaties en ontwikkelaars aan de slag om woningen en gebouwen van het aardgas af te halen of klaar te maken om van aardgas af te gaan. We zetten samen met inwoners en ondernemers onze schouders onder een duurzame, aantrekkelijke en klimaatbestendige leefomgeving. Duurzaam openbaar vervoer, deelauto’s, de e-bike, slim parkeren en slimme mobiliteit worden belangrijker. Binnen de gemeente kun je snel en veilig lopen en fietsen.
Iedereen kent de gemeente Zutphen als een gemeente die goed bereikbaar is per spoor, over water, over de weg én over snelfietspaden. Voor duurzaam wonen, werken en verplaatsen is denk-, doorzettings- en uitvoeringskracht nodig. We doen dit samen met bewoners, bedrijven en instellingen. Waar dat kan ondersteunen we maatschappelijke initiatieven. We waarderen onze natuurlijke omgeving zoals de IJssel met haar uiterwaarden, de Berkel, het landelijk gebied, de groene zone tussen Zutphen en Warnsveld en het groen rondom de vestingwerken. We zetten ons in om het bomenbestand en de ecologische waarde te vergroten. Bij herinrichting, uitbreiding of inbreiding ontwikkelen we natuurinclusief waarbij groen een volwaardig uitgangspunt in het ontwerp is. De gemeente Zutphen heeft een compact stedelijk gebied. Nieuwbouw en nieuwe ontwikkelingen realiseren we in het bestaande stedelijk gebied of direct tegen de bebouwde omgeving. De herstructurering van De Mars en realisatie van Noorderhaven, transformaties in de binnenstad en de ontwikkelingen van Leesten en De Hoven Noord zijn hier goede voorbeelden van. We zetten in op diverse transformaties en inbreidingen, met -waar dat kan- het herbenutten van bestaand vastgoed. De grotere uitbreidingslocaties Leesten en De Hoven Noord bieden ruimte voor starters, doorstroming en nieuwe inwoners.
We zijn trots op onze stad en het dorp en hun geschiedenis. De gemeente Zutphen heeft een rijkdom als het gaat om historisch erfgoed. Het is de drager van onze geschiedenis en het geeft de stad en dorp identiteit en sfeer. We zijn zuinig op ons erfgoed. Daarom gaan we nieuwe monumenten aanwijzen en beschermen. De missie van het Erfgoedcentrum van de gemeente Zutphen is om die verhalen van de stad levend, zichtbaar en toegankelijk voor het voetlicht te brengen, zodat Zutphen het bruisend cultureel centrum van het oosten wordt. We vertellen en delen het verhaal van stad, dorp en wijken met inwoners om bij te dragen aan sterke wijken met een stevige sociale cohesie en een eigen identiteit die grotendeels door wijkbewoners zelf bepaald, beheerd en verrijkt wordt. De gemeente Zutphen is een aantrekkelijke gemeente om te wonen en werken, zowel voor onze inwoners als voor nieuwe inwoners. En dat willen we ook in de toekomst blijven. We zetten in op sociale en economische balans, een goed voorzieningenniveau en dynamiek en levendigheid in de stad. In de Omgevingsvisie schetsen we hoe de groei van onze gemeente vorm krijgt in relatie tot stedelijke vernieuwing, ruimtelijke kwaliteit, verduurzaming en economische versterking. 13
Subprogramma’s 2.1 Gevarieerd en betaalbaar wonen
2.2 Vergroening, Klimaatadaptatie en natuur
2.3 Rechtvaardige Energietransitie 2.4 Cultuur en Erfgoed
2.5 Schoon en Veilig Verkeer
2.6 Minder huishoudelijk afval
Producten 310 – Gemeentelijke panden en gronden 810 – Ruimtelijke ontwikkeling 821 - Wonen 830 - Grondzaken 560 – Openbaar Groen en (openlucht) recreatie 722 – Riolering 724 – Gedenkparken 723 – Milieu en Duurzaamheid 725 - Duurzaamheid 543 – Regionaal Archief en Erfgoedcentrum 544 – Monumenten en Erfgoed 545 – Archeologie 550 – Kunst en Cultuur 210 – Wegen 211 – Verkeer 222 – Havens en Kaden 721 - Grondstoffen
2.1. Gevarieerd en betaalbaar wonen 810 - Ruimtelijke ontwikkeling Inhoudelijke ontwikkelingen: Omgevingsvisie afronden: We zijn gestart met het opstellen van de Omgevingsvisie. De Omgevingsvisie biedt het integrale kader voor de ontwikkeling van ruimtelijke initiatieven en beleidsuitgangspunten met betrekking tot de fysieke leefomgeving voor de gemeente Zutphen. De Omgevingsvisie integreert diverse bestaande beleidskaders en -visies en vormt de basis voor verschillende beleidsmatige en gebiedsgerichte uitvoeringsprogramma’s. De Omgevingsvisie leggen we in 2024 aan uw raad voor. Toekomst van de gemeente Zutphen: Het maken van de Omgevingsvisie laat zien hoe belangrijk en inspirerend het is om steeds na te blijven denken over de toekomst van Zutphen en Warnsveld. Daarom organiseren we eind 2023 een toekomstfestival waarbij jong en oud worden uitgenodigd mee te denken over de toekomst van de gemeente Zutphen en wat die toekomst betekent voor het nu. Dit festival krijgt in 2024 een vervolg. Visie Landelijk Gebied actualiseren: We starten in 2024 met het actualiseren van onze visie voor het landelijk gebied. In 2015 is de Visie Landelijk Gebied vastgesteld.
Sinds 2015 zijn er echter grote opgaven in het landelijk gebied bijgekomen, zoals de landbouwtransitie, klimaatadaptatie, stikstofopgave, energieopgave, natuurontwikkeling, versterking van biodiversiteit en het principe dat water en bodem sturend dienen te worden bij ruimtelijke beslissingen. Bovendien leveren regionale ontwikkelingen (o.a. Regioarrangementen, Gelders Programma Landelijk Gebied en Droogte in de Achterhoek) en ook de eigen Omgevingsvisie nieuwe vraagstukken op voor het landelijk gebied. Daarom willen we in 2024/2025 de Visie Landelijk Gebied actualiseren. Kader voor hoogbouw actualiseren: Zutphen en Warnsveld blijven groeien en de behoefte naar woningen blijft de komende jaren onverminderd groot, maar we hebben steeds minder ruimte om uit te breiden. Stedelijke verdichting, mengen van functies en ook hoogbouw zijn middelen om het ambitieniveau een stap verder te brengen. Het eerdere kader voor 14
hoogbouw, de nota Uhrhahn / Stadssilhouet, dateert uit 1999. In vervolg op de Omgevingsvisie willen we deze nota actualiseren. Wettelijke ontwikkelingen: De Omgevingswet treedt in werking op 1 januari 2024: Dit betekent dat er zowel intern (voor de ambtelijke organisatie en het bestuur) als extern (voor initiatiefnemers, vergunningsvragers en burgers) veel gaat veranderen. Het is noodzakelijk dat er tijdens de invoering van de Omgevingswet (extra) aandacht wordt gevestigd op de communicatie over het inhoudelijke proces. Dit zorgt voor duidelijkheid in rollen en verwachtingen. De kern van de Omgevingswet is dat de behandeltijd op vergunningsaanvragen sterk wordt verkort. Tevens hebben we de afgelopen jaren goede ervaring opgedaan met de behandeling van ruimtelijke initiatieven via een proces van intake- en omgevingstafel(s). In 2024 gaan wij verder met het evalueren, herinrichten en aanscherpen van dit proces. 821-Wonen Inhoudelijke ontwikkelingen: Uitvoeren Woondeal Stedendriehoek: De gemeente Zutphen is samen met de regiogemeenten, de provincie Gelderland en het ministerie van BZK, de Woondeal Stedendriehoek aangegaan. In 2024 realiseren we (tenminste) 230 woningen. We hebben een verdeling afgesproken over verschillende prijscategorieën. Een onderdeel van de regionale prestatieafspraken is het realiseren van flexwoningen.
Samen met corporatie Ieder1 onderzoeken we mogelijke locaties. Doorontwikkeling instrumentarium betaalbare koop: Er zijn in de Woondeal afspraken gemaakt over het realiseren van betaalbare koopwoningen. Daarom gaan wij het instrumentarium (bijv. het BKZ Startersmodel, een koopstarterslening, etc.) voor het borgen van beschikbaarheid en betaalbaarheid op de woningmarkt ontwikkelen. Doorstroming bevorderen: Sinds 2023 is er een verhuiscoach actief in Zutphen en Warnsveld. Dit werkt goed. Er is veel vraag naar ondersteuning bij potentiële doorstromers op de (sociale) huurmarkt. Daarom willen we de verhuiscoach in 2024 meer gaan inzetten. Beschermd wonen: We maken de beweging van beschermd wonen naar beschermd thuis en van opvang naar wonen eerst. We stellen een geactualiseerde regiovisie op voor beschermd wonen en maatschappelijke opvang, met daarin de belangrijkste regionale acties in de periode 2024 tot en met 2026. De middelen zetten we in via de centrumgemeente Deventer. Huisvesting arbeidsmigranten: We zijn samen met de regiogemeenten gestart om de huisvesting van arbeidsmigranten beter te organiseren en beleidsmatig gezamenlijk aan te pakken. We willen proactief de negatieve kanten van arbeidsmigratie, zoals slechte woon- en arbeidsomstandigheden, tegen gaan.
Woningbouw De Hoven Noord: Voor de planvorming van de woningbouwlocatie De Hoven Noord maken we in 2024 het stedenbouwkundig plan, doen we noodzakelijke onderzoeken op het gebied van archeologie, ecologie en verkeer en werken we de financiële haalbaarheid uit. Het extra krediet maakt onderdeel uit van de grondexploitatie. Ontwikkeling Polsbroek: In 2024 gaan wij verder met de doorontwikkeling van Polsbroek waarvan het structuurplan in 2023 ter goedkeuring aan de raad wordt voorgelegd. Dit plan biedt het kader voor de gebiedsontwikkeling, waarbij woningen worden toegevoegd, leegstaand vastgoed wordt vervangen door nieuwbouw en de stedenbouwkundige opzet van het gebied verandert. Ook de ontwikkeling van de openbare ruimte is onderdeel van de gebiedsontwikkeling. Schouwbroek en Kleine Linie: in 2024 bereiden we deze locaties voor op woningbouw.
15
Wettelijke ontwikkelingen Nieuwe wetten uitvoeren: De nieuwe Wet Regie Volkshuisvesting, de Wet Regulering Middenhuur en de Wet Bevorderen Goed Verhuurderschap vragen om inzet op het gebied van het realiseren van woningbouwafspraken, het faciliteren van de Wet Regulering Middenhuur en het inrichten van een gemeentelijk Meldpunt Ongewenste Verhuursituaties.
Financiële gevolgen subprogramma ‘Gevarieerd en betaalbaar wonen’ Product
Omschrijving
Categorie
810
Omgevingswet – implementatie en communicatie Omgevingswet intake Inzet op regie Volkshuisvestingsprogramma Huisvesting arbeidsmigranten – plan van aanpak (Door)ontwikkelen instrumentarium betaalbare koop Verhuiscoach bevorderen doorstroming De Hoven-Noord aanvullend krediet Toekomst Zutphen Visie Landelijk Gebied Gebiedsontwikkeling Polsbroek
Wettelijk
810 821 821 821 821 830 810 810 810
Krediet
Wettelijk Wettelijk Noodzakelijk Budg. Neutr. Budg. Neutr. Budg. Neutr. Gewenst Gewenst Gewenst
Mutatie begroting 2024 € 50.000 (I) € 140.000 (I) € 90.000 € 20.000 (I)
€ 250.000
€ 700.000
€ 50.000 € 50.000 (I) € 100.000 (I)
2.2 Vergroening, Klimaatadaptatie en Natuur 560 - Openbaar Groen en (openlucht) recreatie Inhoudelijke ontwikkelingen Bedrijventerrein De Mars, Noorderhaven (inclusief uitloopgebied) en de binnenstad vergroenen: We willen schaduw bieden aan bewoners en bezoekers, en groen inzetten om wateroverlast te voorkomen en waterberging te creëren. We zetten de trend door wat betreft het beheer en onderhoud naar ecologisch beheer. Uitvoering klimaatadaptatiebeleid: In 2024 geven we uitvoering aan het klimaatadaptatiebeleid. De ambities en doelstellingen uit het beleid borgen we in omgevingsplannen, prestatieafspraken etc. Het lokaal hitteplan gaat in werking bij hete zomers. Versterken natuurwaarden: We geven uitvoering aan het biodiversiteitsplan door versterking van de natuurwaarden in de gemeente. In 2024 starten we diverse projecten rondom natuurinclusief bouwen en natuurbewustwording. Bomenbeleidsplan uitvoeren: We geven uitvoering aan de doelen van het Bomenbeleidsplan door het uitbreiden van het bomenbestand, het verbeteren van de vitaliteit van onze bomen en de juiste boom op de juiste plek. Dit doen we zowel in de lopende projecten en bij gebiedsontwikkeling, als bij uitbreiding van het bomenbestand in de wijken en langs de wegen. In het buitengebied willen we landschapselementen toevoegen, zowel op gemeentelijke grond als bij inwoners.
Daarvoor haken we aan bij lopende acties en campagnes zoals Vogelbosjes van Plan Boom en de campagne van MeerBomenNu. Starten met een Groenpunt: Samen met de Werkmakers willen we starten met een Groenpunt. Doel is om inwonerinitiatieven beter te kunnen faciliteren en het vergroenen bij inwoners te stimuleren. Dit Groenpunt bestaat uit een website waarop duidelijke 16
informatie en stappenplannen te vinden zijn voor vergroening in de openbare ruimte. Bij het Groenpunt hoort ook een groenverbinder die de vergroeningsinitiatieven gaat begeleiden. We werken samen met Mede in Zutphen, zo behalen we ook sociaal-maatschappelijk doelen. Financiële ontwikkelingen (budgetaanpassingen) Areaaluitbreiding: Door de uitbreiding van het areaal (met name Leesten, Noorderhaven en inbreidingen) nemen de onderhoudskosten evenredig toe. 722 - Riolering Inhoudelijke ontwikkelingen De leefomgeving van Zutphen en Warnsveld is, op enkele plekken na, relatief goed ingericht op meer neerslag en een grotere afvoer van rivierwater. In en rondom de gemeente Zutphen speelt met name verdroging en lagere grondwaterstanden. Samen met de Waterschappen werken we aan een ecologische en klimaatadaptieve inrichting van het landelijk gebied, de bebouwde omgeving en de uiterwaarden. We richten ons op een waterrobuust systeem. Dit wil zeggen dat de kwaliteit en kwantiteit van water in onze stad wordt gewaarborgd waarbij we anticiperen op het veranderende klimaat. 724 - Gedenkparken Inhoudelijke ontwikkelingen: We geven vervolg aan de Beheersverordening gedenkparken (2017) door onder andere het verfraaien van de entree van gedenkpark de Ooster met vaste planten en bloeiende heesters.
Financiële gevolgen subprogramma ‘Vergroening, klimaatadaptatie en natuur’ Product 560/ 210 560
560 560
Omschrijving Areaal uitbreiding
Categorie Budgetaanp.
Krediet
Vergroenen van de Noorderhaven (krediet in 2024/kosten vanaf 2025) Uitloopgebied Noorderhaven Inrichten Groenpunt
Gewenst
€150.000
Gewenst Gewenst
€ 500.000
Mutatie begroting 2024 € 70.000
€ 25.000 € 40.000 (I)
2.3. Rechtvaardige Energietransitie 723 - Milieu en Duurzaamheid Inhoudelijke ontwikkelingen Omgevingsdienst Achterhoek: Een belangrijk deel van de uitvoering van de wettelijke milieutaken wordt door de Omgevingsdienst Achterhoek uitgevoerd. De taken vallen onder een Gemeenschappelijke Regeling waarvoor separaat een wijzigingsvoorstel en een begrotingsvoorstel aan de gemeenteraad wordt aangeboden. De impact van de nieuwe Omgevingswet, maar ook de stijging van de personeelslasten komen dan aan de orde. Schone Lucht Akkoord: in 2023 ondertekenen we het Schone Lucht Akkoord. Lokale luchtverontreiniging pakken we volgens dit akkoord aan. We maken een actieprogramma en geven voorlichting. 17
725 – Duurzaamheid en Programma Energietransitie Nieuwe ontwikkelingen Reductie CO2 : Om CO2-reductie te realiseren zetten we de komende jaren in op het besparen van energie, het lokaal koppelen van vraag en aanbod van energie en duurzame mobiliteit. Hieronder is een selectie gegeven van onderwerpen waar we in 2024 aan werken: Uitvoering warmtenet Helbergen, aanpak en herstel openbare ruimte, deelneming in netwerkbedrijf en onrendabele top warmtenet Helbergen: Als gemeente participeren we met een aandeel in het warmtenetwerkbedrijf. Voor de aanleg is in 2022 een provinciale subsidie verkregen om het berekende tekort te dekken op de investering. Met de gemeentelijke bijdrage dekken we het resterende tekort / onrendabele top. In 2024 leggen we uw raad besluiten voor rondom de voorbereidingsfase voor het warmtenet in Helbergen. Financieel verwerken we dit in de risicoparagraaf van de programmabegroting. Besparen en isoleren: We zetten ons samen met woningcorporaties in tegen energiearmoede en stimuleren eigen opwek en woningisolatie voor alle doelgroepen. Warmtenet Noordveen: We gaan het warmtenet in Noordveen voorbereiden, zodat een besluit genomen kan worden over de ontwikkeling. Warmteplan Leesten-Oost: We werken samen met de inwoners aan de voortgang van de warmtetransitie in de all-electric wijk Leesten-Oost.
Herijking van de Regionale Energie Strategie: We evalueren de bestaande afspraken en indien nodig maken we aanvullende afspraken om de doelstellingen te halen. Afwegingskader wind: de besluitvorming rondom het afwegingskader wind vindt in 2024 plaats. Smart Energy Hub: Voor De Mars verkennen we samen met de bedrijven, Alliander en Oost NL de oprichting van een Smart Energy Hub. Partijen onderzoeken de mogelijkheden om gezamenlijk te investeren in het energienetwerk, de modernisering er van en het gezamenlijke eigendom. Wettelijke ontwikkeling Nationaal Klimaatakkoord: Hierin is opgenomen dat in 2030 55% CO2-reductie ten opzichte van 1990 gerealiseerd moet zijn. Financiële gevolgen (budgetaanpassingen) Omgevingsdienst Achterhoek: aanpassing bijdrage aan de Gemeenschappelijke regeling als gevolg van hogere loonkosten en extra (wettelijke ) werkzaamheden.
Financiële ‘Gevolgen subprogramma ‘rechtvaardige energietransitie’ Product 723 723 725 725
Omschrijving Omgevingsdienst Achterhoek Schone lucht akkoord Lokale aanpak isolatie nat. isolatieprogramma Proces regisseur smart energy hub
Categorie Budgetaanp. Noodzakelijk Budg. Neutr. Gewenst
Mutatie begroting 2024 € 62.100 € 25.000 € 50.000 (I)
2.4. Cultuur en erfgoed 543 - Regionaal Archief en erfgoedcentrum, 544 – Monumentenzorg en 545 Archeologie Nieuwe ontwikkelingen Erfgoednota: We stellen in 2024 een Erfgoednota op.
18
Coördinatie erfgoedcentrum: Het erfgoedcentrum vervult steeds meer een centrale rol in het leren, ontdekken en presenteren van ons erfgoed. Er is sprake van een toename van het aantal bezoekers (online en fysiek) en van de activiteiten. Professionele coördinatie is daarbij van belang.
Wettelijke ontwikkelingen: Erfgoedportaal in relatie tot Omgevingswet: Met de aankomende Omgevingswet is er een haal- en brengplicht van informatie voor de burger en overheid. Voor monumentenzorg en archeologie wordt deze informatie verstrekt via het digitale erfgoedportaal. Daarin kan de burger/initiatiefnemer alle relevante informatie halen die van invloed is op de besluiten door de overheid over diens initiatief. Het portaal sluit aan op de landelijke voorziening. Voor het op orde brengen en Omgevingswetproof maken van de content is incidentele inzet nodig. 550- Kunst en cultuur Inhoudelijke ontwikkelingen: De gemeente zet in op vernieuwbouw van de Hanzehof en herinrichting van de openbare ruimte rondom de Hanzehof. Dit is een grote investering waarvan we nu reeds kunnen voorzien dat deze verricht moet gaan worden. Conform het raadsbesluit (24 april 2023) anticiperen we in de meerjarenbegroting hier financieel op door uit te gaan van een investering van €19,6 mln. (prijspeil maart 2022) voor de aanpak van het vastgoed en € 3,1 mln. voor de herinrichting van de openbare ruimte. Uitvoeringsagenda cultuur: de uitvoering van deze agenda staat onder druk. Daarom is incidenteel budget nodig om een kwaliteitsslag te maken en scherpere prestatieafspraken te maken met onze culturele partners.
Financiële gevolgen subprogramma ‘Cultuur en erfgoed’ Product
Omschrijving
Categorie
544 543 543
Actualiseren erfgoedportaal Erfgoednota Coördinatie erfgoedcentrum (formatie) Hanzehof (krediet 2024/kosten 2027) Hanzehof openbare ruimte (krediet 2024/kosten 2027) Tijdelijke capaciteit cultuur
Wettelijk Gewenst Gewenst
550 550 550
Gewenst Gewenst Gewenst
Krediet
Mutatie begroting 2024 € 90.000 (I) € 40.000 (I) € 28.500
€19,6 miljoen € 3,1 miljoen € 100.000 (I)
2.5. Schoon en veilig verkeer 210 - Wegen en 211 - Verkeer Inhoudelijke ontwikkelingen Er is toenemende schade ten gevolge van boomwortelopdruk. Boomwortels groeien onder het asfalt en door de druk die dit oplevert komt het asfalt omhoog en ontstaat er gevaarlijke wortelopdruk. Daardoor ontstaat het risico op letsel door valpartijen. Het herstel van wortelopdruk is een arbeidsintensief werk. Dit moet verantwoord gebeuren, waarbij expertise van bomen noodzakelijk is. Het huidige onderhoudsbudget is niet toereikend om het groot onderhoud uit te voeren. Structurele verhoging van het budget is noodzakelijk. 19
Kruising Gerard Doustraat – Jan Vermeerstraat: deze staat op nummer 1 in de meest verkeersonveilige punten in het politiedistrict Noord en Oost Gelderland (maart 2023). Om dit gevaarlijke punt aan te pakken moet er eerst in 2024 onderzoek worden gedaan naar wat de beste inrichting voor het kruispunt is. In 2025 kan dan het kruispunt heringericht worden. Het kruispunt bij De Dreef – Rigastraat: dit kruispunt is een druk verkeerspunt met bezoekers van de Family Mall, fietsverkeer en verkeer van het bedrijventerrein. We pakken dit kruispunt aan, mede vanwege de te verwachten toename van verkeer door de realisatie van de nieuwe school. Veilige route Kompaancollege: De Kostverlorentunnel is in 2015 gerealiseerd. De route heeft geen voorrang en kruist het stationsplein. Ten behoeve van de realisatie van de nieuwe school op De Mars neemt de intensiteit van fietsverkeer toe. We vinden maatregelen nodig om de grotere fietsstroom goed en veilig te kunnen faciliteren op de route. Verkeerskundige begeleiding vergroten: Er is extra verkeerskundige capaciteit voor ondersteuning bij tal van projecten (zowel in eigen beheer als door derden) nodig. Daarnaast is mobiliteit een belangrijk thema in de regio. En is er behoefte om op het gebied van openbaar vervoer vroegtijdig in processen te zijn betrokken. Dit samen vraagt om het vergroten van verkeerskundige capaciteit.
Wettelijke ontwikkelingen Overwegen beveiligen: Het ministerie van Infrastructuur en Milieu heeft het programma Niet Actief Beveiligde Overwegen (NABO) geïnitieerd met als doel alle openbare en openbaar toegankelijke niet actief beveiligde overwegen en overpaden op het hoofdreizigersnet, uiterlijk in 2023 te hebben gesaneerd of beveiligd. In dit kader heeft ProRail opdracht gekregen om het plan van aanpak programma NABO uit te voeren. De gemeente Zutphen is één van de laatste gemeentes waar de overwegen nog aangepakt moeten worden. Er is dit jaar een voorstel opgesteld waarmee aan de totale kosten van € 2,4 mln. door de gemeente Zutphen € 380.000,- bijgedragen wordt. Dit bedrag wordt in 2025 in één keer betaald. De provincie Gelderland heeft aangegeven dat een subsidie van maximaal € 190.000,- mogelijk is. Financiële ontwikkelingen (budgetaanpassing) Extra storting bedrijfsmiddelen: Jaarlijks wordt er gestort in de reserve bedrijfsmiddelen, doordat er in 2019 en 2020 geen storting heeft plaatsgevonden en er geen rente meer aan de reserve wordt toegekend ontstaat er een tekort. Om materieel en voertuigen duurzaam te kunnen blijven vervangen is een budgetaanpassing nodig. Product - 222 Havens en kaden Inhoudelijke ontwikkelingen Baggeren Industriehaven: In 2023 bereiden we de baggerwerkzaamheden voor de Industriehaven voor (gepland 2024).
In deze voorbereiding onderzoeken we de mogelijkheden voor extra verdieping om grotere schepen te kunnen faciliteren en de gebruiksmogelijkheden van de haven te vergroten. Voor een goede motivatie van de extra investering in verdieping formuleren we een zogenaamde businesscase, samen met de bedrijven. De kosten van deze voorbereiding voor het baggerwerk en onderzoek naar verdieping dekken we uit beschikbaar gestelde middelen.
20
Financiële gevolgen subprogramma ‘Verkeer en vervoer’ Product
Omschrijving
Categorie
Krediet
211 211
NABO’s (kosten in 2025) Herinrichting Kruising Gerard Doustraat - Jan Vermeerstraat (krediet 2024/kosten 2025) Verkeersmaatregelen De Dreef-Rigastraat (krediet 2024 Veilige route scholieren Kompaancollege Extra capaciteit Verkeer Extra storting bedrijfsmiddelen Groot onderhoud asfaltwegen
Wettelijk Budg. Neutr
€ 775.000
Budg. Neutr.
€ 400.000
Budg. Neutr Budg. Neutr. Budgetaanp Gewenst
€300.000
211 211 211 div. 210
Mutatie begroting 2024
€ 100.000 € 75.000
2.6. Minder huishoudelijk afval 721 - Grondstoffen Inhoudelijke ontwikkelingen: Afval- en grondstoffenplan uitvoeren: Samen met Circulus geven we uitvoering aan het afvalen grondstoffenplan met het accent op het inzamelen van schone grondstoffen. Bewoners, bedrijven en maatschappelijke organisaties betrekken we actief bij het grondstoffenplan en de uitvoering er van. Dit pakken we zoveel mogelijk wijkgericht op. Per 1 januari 2024 starten we met 3 pilotgebieden met het omgekeerd inzamelen van restafval.
21
Programma 3 Werken en leren Ambitie Ondernemers, groot en klein, staan voor grote uitdagingen, snelle veranderingen en een onzekere toekomst. Grondstoftekorten, personeelstekorten, problemen in de wereldwijde distributieketens, sterk stijgende energiekosten, inflatie, leveringsonzekerheid rond energie, stikstofproblematiek, energietransitie en in een aantal sectoren een sterk gestegen schuldenlasten maken duidelijk dat er op veel plekken knelpunten gaan ontstaan. Daar komt de druk op ruimte bij, waarbij o.a. vanuit wonen, klimaatadaptatie en energietransitie claims op bedrijventerreinen worden gelegd. Dit vraagt om twee sporen: een gezamenlijke stabiele koers inzetten om samen grote opgaven op te pakken en aan de andere kant flexibel zijn om acute problemen adequaat op te kunnen pakken. Dit organiseren we in de periode 2022-2026. Ondernemers hebben goed opgeleide medewerkers nodig en innovatieve ideeën. Scholen hebben behoefte aan goede input van bedrijven voor de ontwikkeling en actualisatie van lesprogramma’s maar ook plekken waar leerlingen praktijkervaring kunnen opdoen. Inwoners zoeken een passende baan of dagbesteding waarin ze hun talenten kunnen benutten en ontwikkelen. Wij stimuleren inclusiviteit in het onderwijs en de ontwikkeling van integrale kindcentra, als instrument om de algemene ontwikkeling en kansengelijkheid van kinderen te bevorderen.
Als gevolg van de personeelstekorten wordt het belang om samen te werken steeds groter. Daar hebben we al ervaring mee in de gemeente Zutphen, o.a. in de regiodeal in het Waterkwartier, in het Zutphens Ontwikkel Netwerk, via GelreWerkt! en de opzet van de Techniekfabriek. In de gemeente Zutphen zetten we de komende jaren in op intensievere samenwerking tussen inwoners, bedrijven, onderwijsinstellingen en maatschappelijke organisaties. Samen ontwikkelen we een visie hoe we in de gemeente een aantrekkelijk en onderscheidend werken leerklimaat kunnen maken dat goed aansluit op de wensen en behoeften van inwoners, bedrijven en scholen, nu en in de toekomst. Ook besteden we aandacht aan het organiseren van passende randvoorwaarden om werken en leren toegankelijk te krijgen voor alle inwoners.
Subprogramma’s
Producten
3.1.
Onderwijs en Arbeidsmarkt
3.2.
Aantrekkelijk ondernemen
3.3.
Binnenstad en Toerisme
421 – Onderwijshuisvesting 422 – Kinderopvang en Lokaal Onderwijsbeleid 640 – GelreWerkt! 600 – Participatie 311 – Straatmarkten 320 – Economie 562 – Toerisme en Recreatie Programma Binnenstad
22
3.1. Onderwijs en arbeidsmarkt 600 - Participatie Inhoudelijke ontwikkelingen Agenda arbeidsmarktregio: We gaan aan de slag met de uitvoering van de meerjarenagenda arbeidsmarktregio die in 2023 is ontwikkeld als antwoord op de veranderingen in de economie en arbeidsmarkt, wettelijke ontwikkelingen en die gericht is op een inclusieve arbeidsmarkt. Inwoner in beeld: Wij bieden de inwoner, die voor het vinden van werk is aangewezen op de gemeente, ondersteuning richting participatie en/of werk. Wij gaan, als onderdeel van Inwoner in beeld, een grondige analyse doen om goed zicht te krijgen op de mogelijkheden, behoeften en benodigde voorzieningen om mensen een passende ondersteuning te bieden. Dit is onlosmakelijk verbonden met ondersteuning op het gebied van financiële zelfredzaamheid, zie daarvoor programma 4. Wettelijke ontwikkelingen Nieuwe participatiewet: Naar aanleiding van het rapport De Participatiewet in Balans volgen een aantal wetswijzigingen, waarvan de invoering is voorzien voor 2024. De voorgestelde maatregelen gaan onder andere over het makkelijker maken van de opstap naar werk. Hervorming arbeidsmarktinfrastructuur: Het kabinet heeft een hervorming van de arbeidsmarktinfrastructuur aangekondigd die gevolgen heeft voor de arbeidsmarktregio’s.
Het gaat om een ontwikkeling richting brede werkcentra waar iedereen ondersteuning en advies kan krijgen over werk, scholing en loopbaan. Deze ontwikkeling wordt opgenomen in de meerjarenagenda van de arbeidsmarktregio. Financiële ontwikkelingen (budgetaanpassingen) Bekostigen uitkeringen: Gemeenten ontvangen van het Rijk een gebundelde uitkering (BUIG) voor de uitvoering van de Participatiewet inclusief een subsidie voor de loonkostensubsidie (LKS). Vanaf 2022 is de bekostiging van de LKS gewijzigd. Voor 2024 is de verwachting dat de LKS vergoeding €1.315.000 bedraagt. 640 - GelreWerkt/Wsw/sociaal ontwikkelbedrijf Inhoudelijke ontwikkelingen: Ondersteuning WSW: Sinds 2019 voert de gemeente Zutphen de Wsw zelf uit en hebben de 300 Wsw-medewerkers een dienstverband met de gemeente Zutphen. Een derde van de medewerkers is werkzaam op onze locatie De Opmars. De ondersteuning (met name voor HR-zaken) van deze specifieke groep medewerkers willen we verbeteren. Doorontwikkeling: Het sociaal ontwikkelbedrijf Zutphen streeft naar een sterke inclusieve samenleving, waar een ieder naar vermogen mee kan doen. Vanuit deze gedachte zijn we, samen met een aantal maatschappelijke partners gestart met het sociaal ontwikkelbedrijf, waar verschillende onderdelen (oa ZON, locatie De Opmars) onder vallen.
In 2024 verkennen we op welke wijze we het sociaal ontwikkelbedrijf verder willen doorontwikkelen. 422 - Kinderopvang en lokaal onderwijsbeleid Inhoudelijke ontwikkelingen Breed aanbod jonge kinderen: We streven naar een breed aanbod aan vroeg- en voorschoolse educatie (VVE). Daarvoor stellen we nieuw beleid op om een doorgaande lijn voor het jonge kind te realiseren. Dit betreft voor- en vroegschoolse educatie, inclusief peuteropvang, en opvang sociaal medische indicatie. Dit leidt tevens tot een Lokaal Educatieve Agenda voor VVE. 23
In de gemeente Zutphen is het percentage laaggeletterden hoog (13- 16%) vergeleken met het landelijk gemiddelde. Een speerpunt uit het coalitieakkoord is beleid te ontwikkelen zodat het aantal laaggeletterden omlaag gaat met als doel meer kansengelijkheid. Met onze partners realiseren we daarvoor een doorgaande lijn voor een integrale taalaanpak voor alle leeftijden en doelgroepen. Onderzoek Innovatiecampus: Extra aandacht besteden we aan de aansluiting en versterking van het MBO met de arbeidsmarkt. In dat kader werken we samen met Aventus aan het onderzoeken en realiseren van de mogelijkheden voor een innovatiecampus, in lijn met de ontwikkelingen in Apeldoorn en Deventer. Hierbij wordt gewerkt aan het versnellen van de digitalisering in het MKB via een samenwerking met het MBO, waarbij we aansluiten op de ambities van de gemeente Zutphen voor de belangrijke economische sectoren. Gedacht wordt aan o.a. zorg, verduurzaming monumenten en/of waterstoftechniek.
Financiële ontwikkelingen (budgetaanpassingen) Leesmediacoach: In 2023 zijn we gestart met de leesmediacoach om lezen te bevorderen in het basisonderwijs. In 2024 gebruiken we het overgebleven budget van het Nationaal Programma Onderwijs (Corona herstel programma) (NPO) om nog 1 jaar de effecten te kunnen meten van deze inzet, voordat we overgaan tot structurele middelen. Andere projecten uit het NPO worden nader toegelicht bij Programma 4 Preventie Jeugd. 421 Onderwijshuisvesting Inhoudelijke ontwikkelingen Integrale onderwijshuisvestingsplan (IHP): In 2024 implementeren we dit plan (voorheen Masterplan Onderwijshuisvesting Zutphen). Deze toekomstvisie wordt vastgesteld in het najaar van 2023. We streven naar een sterke school in iedere wijk, bij voorkeur een integraal kindcentrum (IKC) zoals beschreven staat in het coalitieakkoord. In het IHP is rekening gehouden met de recent ontvangen leerlingenprognoses; dit bepaalt het minimaal aantal m2 onderwijshuisvesting. Uit het intensieve traject met de schoolbesturen komt een overzicht van de benodigde scholen per wijk. Financiële ontwikkelingen: In 2024 heeft het IHP nog geen financiële gevolgen. Vanaf 2025 vullen we de reserve onderwijshuisvesting aan in verband met gestegen bouwkosten en duurzaamheidsmaatregelen.
Financiële gevolgen subprogramma Onderwijs en arbeidsmarkt Product
Omschrijving
Categorie
600 640 421 640 422
Rijksbijdrage BUIG/loonkostensubsidie Verhoging huur De Opmars Financiering vanuit reserve Onderwijshuisvesting Extra formatie backoffice wsw Verkenning en implementatie innovatiecampus
Budgetaanp. Budgetaanp. Budg.neutr. Gewenst Gewenst
Mutatie begroting 2024 -€ 1.315.000 € 20.000 € 88.700 € 60.000 (I)
24
3.2. Aantrekkelijk ondernemen 320 - Economie Inhoudelijke ontwikkelingen Ontwikkeling De Mars: Gezien de druk op de ruimte is het van belang om de beschikbare ruimte zo optimaal mogelijk te benutten, ook op de bedrijventerreinen. In 2023 is daarom gestart met de bestuursopdracht De Mars-Bufferzone-IJsselzone-Industriehaven. Onderdeel van de bestuursopdracht is de verbetering van de ontsluiting van De Mars. We gaan onderzoeken of een derde brug haalbaar is. Samen met inwoners, ondernemers en eigenaren werken we aan een geïntegreerd ontwikkelkader voor het gebied. Dit ronden we af in 2024. De financiering van dit tweede jaar moet gedekt worden uit de begroting 2024. Sociaal-economische visie: In samenhang met de Omgevingsvisie werken we aan een sociaaleconomische visie (inclusief een uitvoeringsagenda). In 2023 start het kwantitatieve onderzoek. De visie helpt om meer samenhang en synergie te organiseren tussen bedrijven/organisaties, inwoners, onderwijsinstellingen en gemeentelijke organisatie. Zo kunnen we de gezamenlijke maatschappelijke opgaven beter oppakken. De visie draagt eraan bij dat Zutphen en Warnsveld toekomstbestendig, aantrekkelijk en onderscheidend blijven, ook in relatie tot omliggende gemeenten. In 2024 wordt de visie inclusief uitvoeringsagenda afgerond.