TOEGEVOEGD Gemeente Zutphen, definitief accountantsverslag 2024

Accountantsverslag Gemeente Zutphen Boekjaar 2024

Aanbiedingsbrief Aan de gemeenteraad van de gemeente Zutphen Postbus 41 7200 AA Zutphen Onderwerp: Accountantsverslag 2024 Datum: 23 juni 2025 Geachte leden van de gemeenteraad,

In overeenstemming met de opdracht tot de controle van de jaarrekening 2024 van gemeente Zutphen, zoals overeengekomen in onze opdrachtbevestiging d.d. 21 augustus 2024, bieden wij u hierbij het accountantsverslag aan. Het accountantsverslag bevat de bevindingen en conclusies naar aanleiding van onze werkzaamheden. Wij hebben u op 23 juni 2025 gemachtigd om onze goedkeurende controleverklaring op te nemen in uw jaarrekening 2024.

Wij vertrouwen erop u hiermee voldoende te hebben geïnformeerd en zijn graag bereid de inhoud van deze rapportage nader toe te lichten in de vergadering van de gemeenteraad op 30 juni 2025.

Met vriendelijke groet, Baker Tilly (Netherlands) B.V.

M.C.J.M. Bekker RA

pagina | 2

Inhoud 1. Bestuurlijke samenvatting 2. Opdracht, scope en uitkomsten 3. Financiële positie 4. Belangrijkste bevindingen 5. Bevindingen interne beheersing 6. Overige onderwerpen 7. Bijlagen

pagina | 3

1

Bestuurlijke samenvatting

pagina | 4

Management samenvatting 1. Bestuurlijke samenvatting Wij hebben bij de jaarrekening 2024 een goedkeurende verklaring verstrekt.

Het jaarverslag is cf. NV COS 720 verenigbaar met de jaarrekening en voldoet in materiële zin aan de laatste actuele voorschriften.

Uit onze controle met betrekking tot ons oordeel ten aanzien van de getrouwheid blijken geen ongecorrigeerde fouten boven de rapporteringstolerantie.

Wij hebben bij de controle van de verantwoorde informatie in de SiSa-bijlage geen controleverschillen (fouten en/of onzekerheden) geconstateerd. Daarnaast merken wij op dat het aantal te verantwoorden regelingen zich lijkt te stabiliseren. Ten opzichte van voorgaand jaar is het aantal te verantwoorden regelingen nagenoeg gelijk gebleven (2023: 33 regelingen en 2024: 30 regelingen). Evenwel heeft het grote aantal regelingen wederom een extra inspanning van zowel de organisatie als van ons gevraagd. De gemeente heeft er bewust voor gekozen de rechtmatigheidsverantwoording in de jaarrekening en de toelichting hierop in de paragraaf bedrijfsvoering onderdeel te laten zijn van het jaarverslag, ondanks dat dit als gevolg van het uitblijven van de formele wijziging van de BBV en BADO in formele zin nog niet verplicht is. Op deze wijze is invulling gegeven aan de aanbeveling van het Rijk om de verantwoording op te nemen, zoals de wetgever had beoogd. Bovendien wordt invulling gegeven aan de lokale afspraken tussen het college en de gemeenteraad, zoals opgenomen in de aangepaste verordeningen. Tevens kunnen de provincie en het Rijk gebruik maken van de opgenomen verantwoording.

We hebben vanuit onze zijde ervaren dat bij het controleproces op een prettige en constructieve wijze met de ambtelijke organisatie is samengewerkt.

pagina | 5

Management samenvatting 1. Bestuurlijke samenvatting Het totaal van de rechtmatigheidsbevindingen van het college in 2024 komt uit op € 5.354.000. Daarmee blijft het college onder de door u vastgestelde verantwoordingsgrens. De bevindingen zien toe op begrotingsoverschrijdingen en het niet voldoen aan de Europese aanbestedingsregels. Wij adviseren u kennis te nemen van de toelichting die het college opgenomen heeft in de paragraaf bedrijfsvoering.

Wij hebben vastgesteld dat de bezoldigingen over 2024 in overeenstemming zijn met de Wet normering topinkomens (WNT) en dat de jaarrekening 2024 van de gemeente Zutphen voldoet aan de publicatieverplichtingen van de WNT. Inzake de kosten Jeugdwet en de Wmo nieuwe taken steunt de gemeente voor het vaststellen van de prestatielevering (deels) op productieverantwoordingen van zorgaanbieders die zijn voorzien van een controleverklaring. Op basis van de uitgevoerde werkzaamheden en de ontvangen controleverklaringen resteert inzake de kosten Jeugdwet en Wmo een onzekerheid van € 1.815.000 respectievelijk € 636.000.

De gemeente heeft de totale kosten inzake de PGB budgetten gebaseerd op de schatting van de SVB. Evenals vorig jaar heeft geen sluitende controle op de levering van de zorg plaatsgevonden door de SVB. Als gevolg hiervan bedraagt de inherente onzekerheid inzake het PGB-budget thans € 745.000. Het boekjaar 2024 sluit met een financieel resultaat van € 10,6 miljoen (voordelig), waar dit in 2023 € 10,0 miljoen (voordelig) bedroeg. De totale vermogenspositie van de gemeente bedraagt € 86,7 miljoen (2023: € 78,1 miljoen) met een solvabiliteitsratio van 38% (2023: 34%). De vermogenspositie is gezond te noemen. Het college concludeert in de paragraaf weerstandvermogen en risicobeheersing dat de weerstandscapaciteit als uitstekend kan worden gewaardeerd. De weerstandscapaciteit is ruim van voldoende omvang om de risico's te kunnen opvangen. Tot slot merken wij op dat de meerjarenbegroting in 2025 formeel nog sluitend is, omdat het tekort van € 1,5 miljoen wordt gedekt uit de algemene reserve. De gemeente staat voor de jaren daarna voor een forse uitdaging. Er wordt reeds gewerkt aan een herijking van het beleid.

pagina | 6

Management samenvatting 1. Bestuurlijke samenvatting Financiële kengetallen en signaleringswaarden

pagina | 7

2

Opdracht, scope en uitkomsten

pagina | 8

2. Opdracht, scope en uitkomsten Reikwijdte van de controle De jaarstukken van uw gemeente bestaan uit: • Het jaarverslag (programmaverantwoording + paragrafen).

Grondslag

Bedrag

1% lasten inclusief toevoegingen reserves

€ 2.258.850

Goedkeuringstolerantie onzekerheden 3% lasten inclusief toevoegingen reserves

€ 6.776.550

Goedkeuringstolerantie fouten

• De jaarrekening. • Bijlagen, waaronder de verplichte bijlage inzake SiSa en de taakvelden.

De toleranties voor de rechtmatigheidsverantwoording, zoals vastgelegd in uw financiële verordening, wijken beperkt af van de toleranties voor de

Met de opdrachtbevestiging van d.d. 21 augustus 2024 heeft u ons opdracht

controle op de getrouwheid. Dit leidt ertoe dat de door het college opgestelde

gegeven tot het controleren van de jaarrekening 2024. De reikwijdte van

rechtmatigheidsverantwoording is opgesteld op basis van de volgende

onze controle staat omschreven in deze opdrachtbevestiging. Er is

toleranties:

gedurende het verloop van de controle geen sprake geweest van een beperking in de reikwijdte van onze controle.

Overzicht toleranties De materialiteit bij de uitvoering van onze controle is € 2.258.000. Het

Grondslag

Bedrag

Verantwoordingsgrens

3% lasten inclusief toevoegingen reserves

€ 6.758.000

Rapporteringstolerantie

Conform afspraak in de financiële verordening vastgesteld op 18 november 2024

€ 100.000

materialiteitspercentage van 1% sluit aan op het door de gemeenteraad de voorgeschreven maximale goedkeuringstolerantie.

pagina | 9

2. Opdracht, scope en uitkomsten Kernpunten en significante risico’s in de controle

Uitkomsten

Wij hebben voldoende en geschikte controle-informatie verkregen, onder

Wij hebben bij de jaarrekening 2024 een goedkeurende verklaring voor de

andere met betrekking tot de volgende kernpunten van de controle:

getrouwheid afgegeven.

• Waardering van uw grondexploitaties (en dan specifiek Helbergen, Noorderhaven en Achtermars);

Uit onze controle blijken geen ongecorrigeerde getrouwheidsfouten.

• Prestatielevering inkopen; • Onterechte batchbetalingen als gevolg van onjuiste mutaties van de

Voorts zijn er onzekerheden met betrekking tot de getrouwheid naar voren

crediteurenstamgegevens waardoor de lasten ten onrechte zijn

gekomen die betrekking hebben op de decentralisaties in het sociaal domein

verantwoord;

van in totaal € 3.196.000. De achtergrond van deze onzekerheid lichten wij toe

• Onterechte handmatige betalingen waardoor de lasten ten onrechte zijn verantwoord;

op pagina 29 van dit verslag. Evenwel blijven deze onzekerheden ruim binnen de door u gestelde goedkeuringstolerantie van € 6.776.000.

• Wet Normering Topinkomens; • Prestatielevering sociaal domein; • Risico dat het management van de gemeente de procesafspraken doorbreekt, hetgeen een standaard risico is vanuit onze beroepsregels; • Het risico dat de rechtmatigheidsverantwoording in de jaarrekening geen getrouw beeld geeft doordat onrechtmatigheden onvolledig zijn verantwoord in de rechtmatigheidsverantwoording ten aanzien van het onderdeel aanbestedingsrechtmatigheid.

pagina | 10

2. Opdracht, scope en uitkomsten Interne beheersing Als onderdeel van de jaarrekeningcontrole hebben wij de interne beheersing inclusief de IT-omgeving, voor zover van belang voor de jaarrekeningcontrole, beoordeeld. Wij merken daarbij op dat onze werkzaamheden niet gericht zijn op het geven van een oordeel over de interne beheersing van de organisatie als geheel. Onze rapportage naar aanleiding van de interim-controle (management letter) bevat daardoor niet alle onvolkomenheden in de interne beheersing, die bij een eventueel uitgebreid en hierop specifiek gericht onderzoek naar voren zouden kunnen komen.

Naar aanleiding van onze werkzaamheden hebben wij een management letter en boardletter opgesteld. De management letter hebben wij besproken met de portefeuillehouder en daarna in definitieve vorm uitgebracht. De boardletter hebben we besproken met de auditcommissie op 19 februari 2025.

Vanuit concern control is veel aandacht voor het optimaliseren van de planning en control cyclus. Het belang van een goed werkende AO/IB wordt niet door alle betrokken functionarissen voldoende onderkend.

2. Opdracht, scope en uitkomsten Frauderisico’s en continuïteit

frauderisico te ondervangen hebben wij de volgende werkzaamheden verricht:

Onze controleverklaring over boekjaar 2024 bevat, gelijk aan voorgaand jaar, een

• Analyseren en beoordelen van op basis van risicocriteria geselecteerde

verplichte paragraaf over onze werkzaamheden met betrekking tot fraude en een

journaalposten en hierop specifieke controlewerkzaamheden verricht om de

met betrekking tot continuïteit. Hierna wordt uiteengezet hoe de accountant bij de

nauwkeurigheid van de geselecteerde journaalposten te controleren;

controleaanpak inspeelt op risico’s ten aanzien van fraude en continuïteit en worden de uitgevoerde werkzaamheden toegelicht. De mate van detail en de omvang van de rapportage over fraude en continuïteit in de controleverklaring hangen onder meer af van de onderkende risico’s, de omvang en aard van de

• Analyse van aanpassingen die tijdens het opstellen van de jaarrekening zijn gemaakt; • Doornemen van notulen van vergaderingen van het management, college en de raad.

organisatie alsmede de bevindingen naar aanleiding van de werkzaamheden. Frauderisico - Het risico dat batchbetalingen uitgevoerd worden aan nietFrauderisico - Risico dat het management van de gemeente de procesafspraken doorbreekt Het college dan wel het management bevindt zich vanuit haar rol binnen de organisatie in een unieke positie om fraude te plegen, omdat het op basis van hiërarchie in staat is de administratieve vastleggingen te manipuleren en

rechthebbenden als gevolg van onrechtmatige mutaties van de crediteurenstamgegevens De gemeente beschikt over een collegiale toetsing van mutaties van crediteurenstamgegevens waarbij geen gebruikt gemaakt wordt van een tweede

frauduleuze financiële overzichten op te stellen door interne beheersings-

externe bevestiging om de juistheid van de mutatie te verifiëren. Wij hebben

maatregelen te doorbreken, die anderszins effectief lijken te werken. Een incentive

vastgesteld of voor de mutaties het boekjaar deze collegiale toetsing heeft

van het college of management zou hierbij kunnen zijn om op die wijze een betere

plaatsgevonden. Wij hebben hierbij geen onverklaarde wijzigingen geconstateerd.

financiële situatie of prestatie te presenteren. Dit risico ziet in onze optiek met name toe op het verschuiven tussen verschillende budgetten, Onze beroepsregels schrijven voor dat de accountant dit risico in zijn controle onderkent. Om dit

pagina | 12

2. Opdracht, scope en uitkomsten Frauderisico - Het risico dat handmatige betalingen uitgevoerd worden

Frauderisico - Het risico dat inkoopfacturen niet in overeenstemming zijn

aan niet-rechthebbenden

met de geleverde prestatie omdat de prestatie niet is ontvangen

Dit risico ziet toe op handmatige betalingen waarbij betalingen niet via de

Wij hebben vastgesteld dat binnen het gemeentelijke proces inkopen

reguliere crediteurenadministratie en de daaruit voortvloeiende betaallijsten gedaan worden, maar waarbij handmatig bankrekeningnummers worden ingevuld. Hierdoor bestaat de gelegenheid om via handmatige betalingen

sprake is van een functiescheiding tussen prestatieakkoordverklaarder en budgethouder. Binnen het proces inkopen geeft de prestatieakkoordverklaarder akkoord voor de geleverde prestatie. Uit intern onderzoek is gebleken dat de interne afspraken niet worden nageleefd waardoor ook

bewust betalingen aan onjuiste bankrekeningnummers te doen om zo gelden

facturen worden betaald waarvoor geen adequate onderbouwing is voor de

aan de organisatie te onttrekken.

prestatielevering. Hierdoor bestaat het risico dat lasten niet nauwkeurig zijn verantwoord, omdat de inkoopfactuur niet in overeenstemming is met de

Met betrekking tot het uitvoeren van handmatige betalingen hebben wij

geleverde prestatie of de inkoop niet tegen de juiste prijs is gefactureerd.

gegevensgerichte deelwaarnemingen op de handmatige betalingen uitgevoerd. Hierbij hebben wij vastgesteld dat het juiste bedrag volgens de

Om dit frauderisico te ondervangen hebben wij aanvullende gegevensgerichte

factuur betaald is aan het juiste bankrekeningnummer.

werkzaamheden uitgevoerd in de vorm van een statistische steekproef op basis van een hoger risicoprofiel waarbij voor elke waarneming op basis van onderliggende stukken is vastgesteld dat de prestatie (zowel de prijs component als de hoeveelheid component) onderbouwd is.

pagina | 13

2. Opdracht, scope en uitkomsten Onze werkzaamheden hebben niet geleid tot specifieke aanwijzingen voor

op dat het weerstandsrisico geen reden tot twijfel geeft of de gemeente haar

fraude of vermoedens van fraude die kunnen leiden tot een afwijking van

activiteiten in continuïteit kan voortzetten.

materieel belang ten aanzien van het doorbreken van de interne beheersing door het college of management.

Naleving wet- en regelgeving en overige Wij informeren de gemeenteraad over illegale handelingen waarbij het hoger

Continuïteit

kader is betrokken en over fraude en illegale handelingen (of deze nu door het

Als onderdeel van de vereisten voor de nieuwe controleverklaring hebben wij

hoger kader of door andere werknemers zijn veroorzaakt) die een onjuistheid

ook de continuïteitsveronderstelling getoetst. Voor gemeenten geldt dat

van materieel belang in de jaarrekening tot gevolg hebben. Gedurende de

vanwege de onbegrensde leencapaciteit bij de BNG (en daardoor altijd

controle zijn geen significante punten gesignaleerd ten aanzien van feitelijke of

aanwezige liquiditeit) per definitie geen onzekerheid kan bestaan over de

vermoedelijke niet-nakoming van wet- en regelgeving, voor zover deze van

continuïteitsveronderstelling. Naast feitelijke discontinuïteit is ook de mate

belang worden geacht voor de mate waarin de gemeenteraad in staat is haar

waarin de gemeente zelfstandig en autonoom (financieel) beleid kan voeren

taken te vervullen.

een belangrijke veronderstelling. Wij hebben vastgesteld dat de gemeente Zutphen voor 2025 over een (formeel) structureel sluitende begroting beschikt. De provincie Gelderland heeft in haar schrijven van 30 januari 2025 de gemeente onder regulier (repressief) toezicht geplaatst. Wij delen de zorg van de provincie over de tekorten die vanaf 2026 geraamd zijn. Verder merken wij

pagina | 14

2. Opdracht, scope en uitkomsten Corruptie en omkopingsrisico’s

• De gemeente Zutphen heeft zelf werkzaamheden uitgevoerd om te

Uw gemeente maakt onderdeel uit van de overheidssector waarin corruptie

controleren dat de aanbestedingen conform de geldende Europese

vaker dan bij andere sectoren voorkomt. Dit komt onder andere omdat veel

aanbestedingsregels en de Aanbestedingswet 2012 zijn aanbesteed. Wij

transacties met een relatief grote omvang plaatsvinden, de transparantie over

hebben steekproefsgewijs een deel van deze werkzaamheden

marktprijzen niet in alle gevallen voldoende is om te beoordelen en frequent

gecontroleerd;

zaken gedaan wordt met andere corruptiegevoelige sectoren (vastgoed,

• Door middel van steekproeven vaststellen of voor alle inkopen die in

constructie, infrastructuur et cetera). Hierdoor hebben wij dit als

rekening zijn gebracht aan de gemeente ook een prestatie is geleverd door

aandachtspunt in onze controle meegenomen.

de tegenpartij; • Door middel van steekproeven vaststellen of bij alle materiële

Corruptie is een wereldwijd probleem waarbij het uw verantwoordelijkheid is

grondaankopen en –verkopen door de gemeente de prijs op een

om corruptie binnen uw gemeente te voorkomen. Onze beroepsregels zijn in

markconforme wijze tot stand is gekomen.

de praktijkhandreiking “Corruptie, werkzaamheden van de accountant” verder

Uit bovenstaande werkzaamheden zijn geen bevindingen voortgekomen.

aangescherpt, hetgeen tot aanvullende werkzaamheden heeft geleid. De gemeente Zutphen beschikt over beschreven procedures ten aanzien van de samenwerking met derden en een intern inkoop- en aanbestedingsbeleid.

Wij hebben de volgende werkzaamheden verricht om eventuele effecten van dit risico ten behoeve van onze controle van de jaarrekening te mitigeren:

pagina | 15

3

Financiële positie

pagina | 16

3. Financiële positie Vermogenspositie

Analyse van het resultaat

Het eigen vermogen, inclusief het gerealiseerde resultaat, bedraagt per 31

Het resultaat vóór mutaties in de reserves laat een positief saldo zien. Het

december 2024 volgens de jaarrekening € 86,7 miljoen.

gerealiseerde totaal saldo van baten en lasten bedraagt afgerond € 8,6 miljoen

Grafiek ontwikkeling eigen vermogen (x € 1.000)

positief.

100.000 90.000

Ter illustratie en aanvullende informatie geven wij u in het hierna opgenomen

80.000

overzicht de ontwikkeling van het resultaat (“gerealiseerde totaal saldo van baten

70.000 60.000

en lasten” en “gerealiseerde resultaat”) weer over de jaren 2022 tot en met 2024.

50.000 40.000 30.000 20.000 10.000 0 2022 Algemene reserve

2023 Bestemmingsreserve

2024

Gerealiseerd resultaat

Van de totale reserves (exclusief resultaat) ter hoogte van € 76 miljoen is € 24,8 miljoen opgenomen als algemene reserve. Het saldo van deze algemene reserve is ten opzichte van voorgaand jaar gestegen met € 2,1 miljoen. Het gerealiseerde resultaat in 2024 bedraagt € 10,6 miljoen (positief).

pagina | 17

3. Financiële positie Wij constateren dat in meerjarenperspectief de operationele resultaten

De inzet van het surplus algemene reserve (= vrije reserve) wordt door dit

(gerealiseerd saldo van baten en lasten) positief zijn.

gebruik als structurele bate bestempeld en is daarmee ook een uitzondering op de regel dat reservemutaties incidenteel zijn. Het weerstandsvermogen moet

Ravijnjaar

daarbij dan wel, naar het oordeel van de toezichthouder, voldoende zijn.

Vanaf 2026, het zogeheten ravijnjaar, dreigt een groot financieel tekort voor Nederlandse gemeenten. Het dwingt gemeenten tot moeilijke keuzes:

Voor boekjaren 2025-2028 is in de meerjarenbegroting een negatief operationeel

vasthouden aan bestaande taken en voorzieningen of ingrijpende

resultaat begroot. De begrote resultaten in de meerjarenbegroting 2025-2028

hervormingen doorvoeren.

laten voor 2026 en verder daarmee geen structureel sluitende saldo zien. De gemeente is druk doende om mogelijke maatregelen in beeld te brengen.

Op 19 december 2024 is de notitie structurele baten en lasten van de

Wellicht ten overvoede merken wij op dat het van belang is om realistische

commissie BBV gepubliceerd. Nieuw hierin is de mogelijkheid om het surplus

doelstellingen te formuleren en daarnaast de realisatie van de ingerekende

van de algemene reserve in te zetten als (structurele) bate in de begroting. Dit

besparingen goed te monitoren en waar nodig tijd bij te sturen.

surplus is het deel dat niet nodig is voor het afdekken van risico’s (weerstandscapaciteit). Van dit vrij besteedbare deel (surplus) kan een gemeente met ingang van 1 januari 2024 jaarlijks maximaal 10% inzetten voor het dekken van structurele lasten met de voorwaarde dat de solvabiliteit groter of gelijk aan 20% is en blijft.

pagina | 18

3. Financiële positie Weerstandsvermogen en financiële kengetallen

Hieronder hebben wij de ontwikkelingen in uw kengetallen en een relatie naar

De analyse van het weerstandsvermogen en de financiële kengetallen is een

de landelijke ontwikkelingen weergegeven:

onderdeel van het jaarverslag en de paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing. Vanuit onze controlerende rol dienen wij vast te stellen of het

Gemeente Kengetal

Landelijk

2024

2023

2024*

2023

jaarverslag (en dus deze paragraaf) niet strijdig is met de jaarrekening en geen

Netto schuldquote

38%

41%

57%

38%

materiële onjuistheden bevat. De kengetallen moeten altijd in relatie tot elkaar

Netto schuldquote gecorrigeerd

34%

37%

51%

32%

worden bezien.

Solvabiliteit

38%

34%

35%

39%

Grondexploitaties

-1%

-1%

7%

6%

Uit de combinatie van de kengetallen kan een beeld worden gegeven van de

Belastingcapaciteit

92%

100%

101%

100%

financiële positie van de gemeente. Daarbij kan ook inzichtelijk worden gemaakt

Structurele exploitatieruimte

11%

4%

2,0%

3,3%

wat de oorzaak is van een sterke of zwakke financiële positie. De financiële kengetallen geven, met de inherente beperkingen hierbij, inzicht in (de ontwikkeling) uw financiële positie, mede in relatie tot de landelijke benchmark.

* = op basis van begroting

We constateren dat de financiële kengetallen van de gemeente Zutphen op alle punten in lijn liggen of beter zijn dan het landelijke en provinciale gemiddelde.

Het kengetal schuldquote is gedaald ten opzichte van 2023, hetgeen als verbetering moet worden gezien. De netto schuldquote weerspiegelt het niveau van de schuldenlast van de medeoverheid ten opzichte van de eigen middelen en geeft een indicatie van de druk van de rentelasten en de aflossingen op de exploitatie. Voor de schuldquote geldt een signaalwaarde van 130 en bij percentages tussen de 100 en 130 is voorzichtigheid gevraagd. De schuldquote van de gemeente Zutphen blijft ruim onder de signaalwaarden.

pagina | 19

3. Financiële positie De solvabiliteit stijgt naar 38% in 2024. Dit kengetal geeft inzicht in de

Op basis van het kengetal structurele exploitatieruimte blijkt dat er

mate waarin de gemeente in staat is aan haar financiële verplichtingen te

structurele begrotingsruimte is om tekorten of extra lasten binnen de huidige

voldoen. Indien er sprake is van een forse schuld én veel eigen vermogen

begroting op te vangen. Op basis van de begroting 2025-2028 komt dit cijfer

(het totaal van de algemene en de bestemmingsreserves), hoeft een hoge

volgende jaren onder druk te staan en de verwachting is dat het zal bewegen

schuld geen probleem te zijn voor de financiële positie. De VNG hanteert

tussen -2% en 0%.

een signaalwaarde als de solvabiliteit onder de 20% komt. Aan de bovenkant oordeelt het VNG dat een solvabiliteit boven de 50% als zeer

In de paragraaf "Weerstandsvermogen en risicobeheersing" in het jaarverslag

goed aan te merken is. De gemeente Zutphen kent derhalve een solide

is een toelichting opgenomen op de weerstandscapaciteit van de gemeente.

financiële positie.

Op basis van de inventarisatie van de geïdentificeerde risico’s, waarbij rekening wordt gehouden met kans op voordoen en financiële impact, wordt

Het kengetal grondexploitaties geeft weer hoe de waarde van de in

berekend welk bedrag benodigd is ter dekking van de geïdentificeerde risico’s.

exploitatie genomen gronden zich verhoudt tot de totale (geraamde) baten. Op de volgende pagina is het verloop over de afgelopen 3 jaar weergegeven Het kengetal belastingcapaciteit laat de lastendruk in de gemeente

inclusief een kwalificatie van de weerstandsratio. De weerstandscapaciteit is

Zutphen ten opzichte van het landelijk gemiddelde zien. Geconstateerd

opgebouwd vanuit de algemene reserve.

kan worden dat dit het gemeentelijke kengetal in 2024 lager ligt dan het landelijke (begrote) gemiddelde, hetgeen als positief moet worden gezien.

pagina | 20

3. Financiële positie X € 1.000

2024

2023

Er is sprake van een stijging van de beschikbare weerstandscapaciteit in 2024

2022

Weerstandscapaciteit

€ 24.959

€ 22.736

€ 13.397

Risico’s

€ 5.803

€ 5.707

€ 6.325

4,3

4,0

2,1

Weerstandsratio

ten opzichte van 2023. Uw gemeente heeft vervolgens op basis van een risicoinventarisatie berekend wat de benodigde weerstandscapaciteit is. Hieruit volgt een gekwantificeerd bedrag aan benodigde weerstandscapaciteit van € 5,8 miljoen (2023: € 5,7 miljoen).

Ten opzichte van 2023 zijn de door de gemeente ingeschatte risico’s in totale omvang gelijk gebleven. De grootste door uw gemeente geïdentificeerde risico’s zijn risico’s samenhangend met langdurige uitval van computersystemen (€ 2,0 miljoen) en risico’s samenhangend met de ontwikkeling van de grondexploitatie (€ 2,0 miljoen).

De forse stijging van de beschikbare weerstandscapaciteit en de daling van de benodigde weerstandscapaciteit leiden ertoe dat de ratio van het weerstandsvermogen per 31 december 2024 verder verbeterd is van 4,0 naar 4,3. Hiermee kwalificeert het weerstandsvermogen volgens uw eigen kaders als uitstekend.

pagina | 21

4

Belangrijkste bevindingen

pagina | 22

4. Belangrijkste bevindingen Rechtmatigheidsverantwoording

De gemeente heeft er evenwel voor gekozen de rechtmatigheids-

Met het goedkeuren van een aanpassing van de Gemeentewet door de

verantwoording in de jaarrekening en de toelichting hierop in de paragraaf

Eerste Kamer op 27 september 2022 is de verplichting voor de accountant

bedrijfsvoering onderdeel te laten zijn van het jaarverslag. Dat is ook zo

om een oordeel te geven over rechtmatigheid uit de wet gehaald. Sinds

vastgelegd in de vigerende gemeentelijke financiële verordening (ex artikel

voorgaand jaar wordt een rechtmatigheidsverantwoording opgenomen in de

212 Gemeentewet) d.d. 18 november 2025. Op deze wijze heeft de

jaarrekening. In deze rechtmatigheidsverantwoording legt het college zelf

gemeente invulling gegeven aan de aanbeveling van het Rijk om de

verantwoording af over rechtmatigheid. Dit doet het college door zelf een

verantwoording op te nemen, zoals de wetgever had beoogd. Bovendien

oordeel te geven of de totstandkoming van de lasten, de baten en de

wordt zo invulling gegeven aan de lokale afspraken tussen het college en de

balansmutaties in overeenstemming is met de door de gemeenteraad

gemeenteraad, zoals opgenomen in de aangepaste verordeningen. Tevens

vastgestelde kaders. Deze kaders liggen vast in de begroting en

kunnen de toezichthouder en het Rijk gebruik maken van de opgenomen

de gemeentelijke verordeningen alsook in bepalingen in de relevante wet-

verantwoording.

en regelgeving.

Alle rechtmatigheidsafwijkingen (individueel en/of cumulatief) boven de door u als raad vastgestelde verantwoordingsgrens (€ 6.776.000) worden in de

De gedelegeerde regelgeving die relevant is voor het opstellen van de jaarrekening en voor de uitvoering van de accountantscontrole en oordeelsvorming in de controleverklaring is echter nog altijd niet aangepast. Het Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten (BBV) en het Besluit accountantscontrole decentrale overheden (BADO) bevatten nog niet de verplichting tot het opnemen van de rechtmatigheidsverantwoording.

rechtmatigheidsverantwoording benoemd. Ons getrouwheidsoordeel over het getrouwe beeld van de grootte en samenstelling van zowel de baten, lasten als van de activa en passiva ziet ook toe op de getrouwheid van de rechtmatigheidsverantwoording en daarmee op de juistheid en volledigheid van de in de rechtmatigheidsverantwoording vermelde rechtmatigheidsfouten.

pagina | 23

4. Belangrijkste bevindingen Bij het verantwoorden over de baten, lasten en balansmutaties in de

Op grond van Kadernota rechtmatigheid wordt over de criteria die direct van

jaarrekening zijn negen rechtmatigheidscriteria van toepassing. Zes criteria

invloed zijn op de verslaggeving c.q. het getrouwe beeld van de jaarrekening

(kunnen) direct van invloed zijn op de posten in de balans en de staat van

niet gerapporteerd in de rechtmatigheidsverantwoording. In de

baten en lasten (zien toe op getrouwheidsaspecten inzake grootte en de

rechtmatigheidsverantwoording komen dus alleen de drie

samenstelling van zowel de baten en de lasten als van de activa en passiva)

rechtmatigheidscriteria tot uitdrukking die aanvullend zijn op de criteria die

en drie criteria zien uitsluitend toe op specifieke rechtmatigheidsaspecten

ook gelden voor getrouwheid, te weten: het begrotingscriterium, het

van de baten, lasten en balansmutaties en raken niet de grootte en

voorwaardencriterium en misbruik en oneigenlijk gebruik.

samenstelling. Het college is verantwoordelijk voor alle negen criteria; in de jaarrekening van het college worden deze afgedekt langs de volgende lijnen:

Begrotingscriterium De rechtmatigheidsverantwoording bevat belangrijke informatie voor het (politieke) verantwoordingsdebat van de gemeenteraad met het college. U stelt als raad met het vaststellen van de begroting de budgettaire kaders voor de uitgaven, investeringen en reservemutaties vast. Met het vaststellen van de geactualiseerde financiële verordening heeft u vastgelegd op welke wijze binnen uw gemeente om moet worden gegaan met begrotingsoverschrijdingen en welke begrotingsonrechtmatigheden als acceptabel worden beschouwd (dus wel onrechtmatig, maar acceptabel).

pagina | 24

4. Belangrijkste bevindingen In de Kadernota rechtmatigheid beveelt de commissie BBV daarnaast aan

Voorwaardencriterium

dat het college de afwijkingen op het begrotingscriterium nader toelicht in de

Het voorwaardencriterium ziet toe op voorwaarden die gelden voor de

paragraaf bedrijfsvoering in het jaarverslag. Er is sprake van een

uitvoering van de financiële beheershandelingen. Deze voorwaarden komen

begrotingsonrechtmatigheid als het college:

voort uit externe- en interne regelgeving en hebben betrekking op aspecten

1. Bij de realisatie van doelen en het realiseren van activiteiten de door de

zoals: doelgroep, termijn, grondslag, administratieve bepalingen,

gemeenteraad vastgestelde budgetten voor wat betreft de lasten of

normbedragen, bevoegdheden, bewijsstukken, recht, hoogte en duur voor

investeringsbudgetten overschrijdt en de begroting niet tijdig met

zover deze relevant zijn voor de financiële rechtmatigheid.

begrotingswijzigingen is aangepast;

In het door u vastgestelde normenkader is een inventarisatie van de van

2. Toevoegingen en onttrekkingen aan de reserves doorvoert die niet door de gemeenteraad zijn vastgesteld en 3. Als bij onderschrijdingen van lasten of investeringsbudgetten en/of lagere of hogere baten dan begroot (3) en deze niet tijdig gemeld zijn. Wij hebben vastgesteld dat er lastenoverschrijdingen ten opzichte van de

toepassing zijnde wet- en regelgeving opgenomen. Het niet in acht nemen van de geldende voorwaarden bij financiële beheershandelingen leidt tot een onrechtmatigheid die het college moet toelichten in de rechtmatigheidsverantwoording als de verantwoordingsgrens (op basis van individuele en/of cumulatieve onrechtmatigheden) wordt overschreden.

geautoriseerde begroting op 2 programma’s zijn (€ 1.946.000) en kredietoverschrijdingen met een totale omvang van € 1.093.000. In de gemeentelijke financiële verordening is door u afgesproken met het college in welke gevallen een begrotings- of kredietoverschrijding acceptabel is. Op basis van de afspraken is, het volledige bedrag aan overschrijdingen als acceptabel aan te merken.

pagina | 25

4. Belangrijkste bevindingen Een belangrijk onderdeel van het voorwaardencriterium is de naleving van

gerapporteerd. Ten aanzien van de naleving van de renterisiconorm, het

de (Europese) aanbestedingsrichtlijnen. Europese aanbestedingswetgeving

kasgeldlimiet en de naleving schatkistbankieren merken wij op dat de

is complexe materie en het blijkt in de praktijk moeilijk volledig te beheersen.

gemeente zich aan de wettelijke normen heeft gehouden, zoals ook

De gemeente heeft dit ook onderkend en heeft derhalve een spendanalyse

toereikend is toegelicht in de paragraaf financiering respectievelijk de

uitgevoerd. Uit de controle op de rechtmatigheid van de inkopen blijkt dat

jaarrekening. Een toelichting in de paragraaf bedrijfsvoering is dus hiervoor

voor tiental gemeentelijke overeenkomsten met een inkoopwaarde van in

niet noodzakelijk.

totaal € 2.315.000 niet de juiste procedure is gevolgd. Wij hebben de gemeentelijke controlewerkzaamheden inhoudelijk beoordeeld en delen deze conclusie.

Er zijn tot slot ook voorwaarden waar geen mogelijk financieel gevolg aan is verbonden. Dan is er sprake van een formele rechtmatigheidsfout. Deze situatie doet zich ook voor bij het niet naleven van de Kasgeldlimiet en Renterisiconorm van de Wet financiering decentrale overheden (Wet fido). Maar ook bij bijvoorbeeld het niet naleven van de termijnen van de subsidieverordening. Volgens een stellige uitspraak van de Commissie-BBV betreffen deze afwijkingen van het voorwaardencriterium formele rechtmatigheidsfouten die in de paragraaf bedrijfsvoering worden

pagina | 26

4. Belangrijkste bevindingen Misbruik en oneigenlijk gebruik criterium (M&O)

Conclusie

Het college is verantwoordelijk voor het inrichten van effectieve maatregelen

Gezien het feit dat de bevindingen inzake de begrotingsrechtmatigheid

ter voorkoming van misbruik en oneigenlijk gebruik van overheidsregels om

(€ 1.946.000), kredietrechtmatigheid (€ 1.093.000) en het

overheidssubsidies en bijdragen te ontvangen dan wel een te laag bedrag

voorwaardencriterium (€ 2.315.000) gezamenlijk beneden de

aan heffingen aan de overheid te betalen. Deze maatregelen hangen veelal

verantwoordingsgrens blijven heeft het college terecht geconcludeerd in de

samen met de interne beheersing ter borging van het voorwaardencriterium.

rechtmatigheidsverantwoording dat de in de jaarrekening verantwoorde

De gemeente Zutphen heeft geen separaat M&O beleid opgesteld, maar dit

baten en lasten alsmede de balansmutaties rechtmatig tot stand zijn

is onderdeel van de verschillende verordeningen. Het college heeft een

gekomen binnen de daarvoor gestelde grens van € 6.776.000.

uitspraak gedaan in hoeverre het M&O-beleid feitelijk wordt nageleefd en of de getroffen maatregelen effectief werken. Hieruit zijn geen zaken naar voren gekomen die gerapporteerd moeten worden.

pagina | 27

4. Belangrijkste bevindingen Grondexploitatie

Opbrengstenstijging

De waardering van de grondexploitaties is een significant risico in onze

Het college rekent met de volgende opbrengstenstijgingen voor woningbouw:

controleaanpak, vanwege de mate van schattingsonzekerheid. Wij hebben

8% voor 2025 en 3% voor de middellange termijn. Voor bedrijventerreinen

het proces rondom de totstandkoming van de waardering in opzet en

zijn voor 2024-2026 geen opbrengstenstijgingen ingecalculeerd, voor 2027

bestaan getoetst en aanvullend gegevensgerichte werkzaamheden

en volgende wordt gerekend met een opbrengstenstijging van 2%.

uitgevoerd. De waardering van uw grondexploitaties is voor een groot deel

Aangezien referentiecijfers op de lange termijn (2028 en verder) meestal

afhankelijk van de gemaakte schattingen. Om inzicht te krijgen in de

uitgaan van het maximale meerjarig streefpercentage van de Europese

financiële risico’s stelt de gemeente exploitatieoverzichten op waarin

Centrale Bank voor inflatie binnen de Eurozone (2%) achten wij deze

schattingen zijn opgenomen. Aan deze schattingen liggen diverse

parameter voorzichtig. Gezien de ontwikkelingen in de markt is het in onze

parameters en uitgangspunten ten grondslag. Wij hebben de door gemeente

optiek evenwel van belang dit goed te blijven volgen.

Zutphen gehanteerde uitgangspunten en parameters getoetst. Verliesvoorziening Kostenstijging

Onder de grondexploitaties is een zestal grondexploitaties opgenomen,

De gehanteerde kostenstijging (2% - 5%) zoals gehanteerd ligt in lijn met de

waarbij een viertal exploitaties een verlies laat zien. Voorzichtigheidshalve en

landelijke prijsindexcijfers en referentiemateriaal, zoals nu bekend zijn. Op

in lijn met de verslaggevingsregels, is voor het verlies op de betreffende

basis van deze informatie achten wij deze parameters evenwichtig. Gezien

grondexploitaties een voorziening getroffen. De voorziening verlieslatende

de prijsontwikkelingen in de markt is het van belang de ontwikkelingen hierin

complexen is ten opzichte van 2023 met € 0,6 miljoen toegenomen. Deze

goed te monitoren.

toename ziet grotendeels toe op het verwachte verlies op Noorderhaven Veld 18.

pagina | 28

4. Belangrijkste bevindingen Sociaal Domein

Jeugdwet en Wmo - Zorg in natura

De gemeente Zutphen voert diverse regelingen uit in het sociaal domein

De uitvoering van deze taken vindt plaats binnen de gemeente. Hiervoor zijn

waarbij taken in sommige gevallen zijn ondergebracht bij derde partijen.

zorgleveranciers gecontracteerd, die in opdracht van de gemeente zorg

Hieronder hebben wij een overzicht opgenomen van de belangrijkste

leveren aan cliënten. De verantwoording van de daaruit voortkomende lasten

onderdelen en door wie deze werkzaamheden uitgevoerd worden:

vindt plaats in de jaarrekening van de gemeente, waardoor ook de eindverantwoordelijkheid voor de controle van de prestatielevering

Onderdeel

Uitvoerder

Bepaling last boekjaar

Uitkeringen (Participatiewet)

Zelfstandig

n.v.t.

Jeugdwet Zin

Zelfstandig

n.v.t.

zij op basis van het controleprotocol van Ketenbureau i-Sociaal Domein

Wmo Zin

Zelfstandig

n.v.t.

(iSD) een controleverklaring verstrekken over de juistheid en volledigheid

Sociale verzekeringsbank

Mandatering

uiteindelijk bij de gemeente berust. De gemeente is echter niet de prestatieafnemer. Met de (grote) zorgaanbieders is daarom afgesproken dat

van de geleverde en gedeclareerde zorg in natura (hierna: ZIN) over het Pgb’s

betreffende boekjaar. Uitkeringen (Participatiewet) De taken rondom de Participatiewet voert uw gemeente in eigen beheer uit.

Deze (goedkeurende) controleverklaringen heeft de gemeente nodig om

Wij hebben vastgesteld dat de uitkeringen in overeenstemming met de van

zekerheid te krijgen dat alle gefactureerde zorg conform indicatie is geleverd

geldende wet- en regelgeving zijn verantwoord.

en gefactureerd, voor de juiste prijs is gefactureerd en aan een inwoner van de gemeente is verstrekt.

pagina | 29

4. Belangrijkste bevindingen Ondanks de tijdige uitvraag van de controleverklaringen heeft uw gemeente

door het CAK. De informatie van het CAK (om privacy redenen beperkt) is

nog niet van alle zorgaanbieders een controleverklaring ontvangen.

ontoereikend om als gemeente de juistheid op persoonsniveau en

Eveneens is niet bekend wanneer deze controleverklaringen wel

volledigheid van de eigen bijdragen als geheel te kunnen vaststellen. Dit

beschikbaar zijn voor uw gemeente. Daarbij komt dat geen

betekent dat door de gemeenten geen zekerheden omtrent omvang en

controleverklaringen worden ontvangen van aanbieders met minder dan

hoogte van de eigen bijdragen kunnen worden verkregen. De gemeente

€ 125.000 omzet. Het voorgaande zorgt in de totale last uit hoofde van ZIN

Zutphen heeft deze onzekerheid in de jaarrekening 2024 toereikend

voor onzekerheden op het gebied van de juistheid en volledigheid

toegelicht in de sectie Niet in de balans opgenomen verplichtingen.

(getrouwheid en rechtmatigheid) van de kosten inzake de levering van deze ZIN – jeugd en ZIN – WMO van € 1.815.000 respectievelijk € 636.000.

Deze onzekerheden wegen wij mee in ons oordeel bij de jaarrekening van de gemeente.

Eigen bijdrage Wmo Een aanvrager van een voorziening, hulp in de huishouding, zorg in natura of een financiële tegemoetkoming (persoonsgebonden budget) is op grond van de Wmo een eigen bijdrage verschuldigd. De wetgever heeft bepaald dat de berekening, oplegging en incasso van deze eigen bijdrage wordt uitgevoerd

pagina | 30

4. Belangrijkste bevindingen PGB’s

Jaarverslag

De Sociale Verzekeringsbank (hierna: SVB) heeft over 2024 een verklaring

In het jaarverslag worden de beleidsuitgangspunten en beleidsevaluaties

met beperking bij de verantwoording PGB-stromen Jeugdwet ontvangen.

zichtbaar. De paragrafen maken deel uit van het jaarverslag en vallen dus

Hierdoor is vanuit de SVB geen 100% zekerheid over de nauwkeurigheid en

niet onder de controle van de jaarrekening. Primair object van de

rechtmatigheid van de persoonsgebonden budgetten. De impact van de

accountantscontrole (op grond van Artikel 213 van de Gemeentewet) is de

geconstateerde fouten/onzekerheden vanuit de SVB bedragen op basis van

jaarrekening, waaronder de staat van baten en lasten met toelichting en de

de zogenaamde projectiebrief voor de gemeente Zutphen blijven onder onze

balans met toelichting, zoals in de jaarstukken 2024 is opgenomen.

rapporteringstolerantie. Daarnaast blijft het de verantwoordelijkheid van de gemeente zelf om de prestatielevering ten aanzien van de PGB-bestedingen

Voor de accountantscontrole onderzoeken wij het jaarverslag om vast te

vast te stellen en omdat de gemeente Zutphen niet aanvullend c.q.

stellen of het jaarverslag verenigbaar is met de jaarrekening en geen

zelfstandig onderzocht heeft of de kosten nauwkeurig en rechtmatig

materiële afwijkingen bevat en of het jaarverslag alle informatie bevat die op

verantwoord zijn, werken de onzekerheden door in ons oordeel bij de

grond van de Gemeentewet en de Nederlandse Standaard 720 is vereist.

jaarstukken van de gemeente Zutphen. Het hiermee gemoeide bedrag

Deze werkzaamheden hebben niet dezelfde diepgang als onze

bedraagt € 745.000.

controlewerkzaamheden bij de jaarrekening.

Wij hebben geen strijdigheden geconstateerd tussen de in het jaarverslag opgenomen informatie en het beeld van de jaarrekening en geen materiele afwijkingen gesignaleerd.

pagina | 31

4. Belangrijkste bevindingen Element jaarverslag

Onze waarneming

Vereisten BBV

Uw jaarverslag bevat in materiële zin de vereiste informatie op basis van artikel 24 lid 2, artikel 25 en 26 BBV.

Verenigbaar

Uw jaarverslag is verenigbaar met de jaarrekening.

Paragrafen

Alle verplichte paragrafen zijn opgenomen en zijn kwalitatief van voldoende niveau.

Informatiewaarde

De toelichtingen zijn goed leesbaar en geven een adequate analyse tussen het uitgevoerde beleid en de financiële gevolgen.

Incidentele baten en lasten

De toelichting op de incidentele baten en lasten voldoet aan de eisen vanuit het BBV.

Fraude

Fraude en de frauderisicoanalyse is een steeds belangrijker thema. In de paragraaf bedrijfsvoering besteed u aandacht aan deze onderdelen. Wij zien dit als een zeer positieve toevoeging.

pagina | 32

4. Belangrijkste bevindingen SiSa

elektronisch bij het CBS te worden aangeleverd. Door middel van een

Wij hebben de in de SiSa-bijlage van de jaarrekening genoemde specifieke

voorgeschreven tabel dienen wij te rapporteren over onze bevindingen ten

uitkeringen gecontroleerd met inachtneming van de Nota verwachtingen

aanzien van de in de jaarrekening opgenomen SiSa-bijlage.

accountantscontrole 2024. De hierbij geconstateerde fouten en onzekerheden dienen op grond van het Bado in het verslag van bevindingen

In bijlage A bij dit rapport zijn deze bevindingen in de voorgeschreven tabel

te worden opgenomen indien de navolgende rapporteringstolerantie per

opgenomen. U kunt deze tabel hanteren ten behoeve van verzending naar

specifieke uitkering wordt overschreden:

het CBS.

• € 12.500 indien de omvangbasis kleiner dan of gelijk aan € 125.000 is; • 10% indien de omvangbasis groter dan € 125.000 en kleiner dan of gelijk aan € 1.000.000 is; • € 125.000 indien de omvangbasis groter dan € 1.000.000 is.

Op grond van ons onderzoek hebben wij bij de specifieke uitkeringen geen fouten en/of onzekerheden geconstateerd die de voor SiSa geldende rapporteringstolerantie overschrijden.

De SiSa-bijlage dient door uw gemeente samen met een aantal andere verplicht voorgeschreven verantwoordingsstukken voor 15 juli aanstaande

pagina | 33

4. Belangrijkste bevindingen WNT verantwoording

Wij hebben vastgesteld dat de bezoldigingen over 2024 niet strijdig zijn met

Als onderdeel van onze controle hebben wij de naleving van de Wet

de WNT en dat de jaarrekening voldoet aan de publicatieverplichtingen van

normering topinkomens (WNT) gecontroleerd. Op basis van deze wet zijn de

de WNT.

bezoldiging van topfunctionarissen in de publieke en semipublieke sector en de uitkeringen wegens beëindiging dienstverband aan topfunctionarissen

Wij willen benadrukken dat de naleving van de anticumulatiebepaling (het

wettelijk gemaximeerd. Voor gemeenten geldt dat de gemeentesecretaris en

nagaan of topfunctionarissen van uw gemeente betrokken zijn bij andere

de griffier als topfunctionaris worden aangemerkt. Voor gemeenten geldt dat

organisatie c.q. nevenactiviteiten hebben die onder de WNT vallen)

de gemeentesecretaris en de griffier als topfunctionaris worden aangemerkt.

overigens geen onderdeel uitmaakt van de controle van de accountant. De

Beide topfunctionarissen zijn in loondienst en er hebben zich gedurende

WNT-toezichthouders kunnen hier wel zelfstandig onderzoek naar doen en

2024 geen wijzigingen voorgedaan.

zo nodig handhavend optreden.

Voor topfunctionarissen geldt naast de maximering van de bezoldiging en eventuele uitkering wegens beëindiging van het dienstverband een publicatieverplichting in de jaarrekening. Deze publicatieverplichting geldt eveneens voor bezoldiging van niet-topfunctionarissen met een dienstbetrekking, indien hun bezoldiging het algemene bezoldigingsmaximum (naar rato van de omvang van het dienstverband) overschrijdt.

pagina | 34

5

Bevindingen interne beheersing

pagina | 35

5. Interne beheersing Algemeen

In lijn met voorgaande jaren constateren we dat de organisatie aandacht

Naar aanleiding van onze tussentijdse controle over 2024 hebben wij een

heeft voor het optimaliseren van de inrichting van de interne beheersing. Het

management letter en boardletter uitgebracht. De boardletter hebben wij op

daadwerkelijk afwikkelen van bevindingen kost echter veel tijd kost, het

12 februari 2025 besproken met de auditcommissie.

merendeel van onze bevindingen staat dan ook al langer open. Vanuit concerncontrol is veel tijd en energie gestoken om betreffende punten af te

Onze doelstelling van deze controle is om een beeld te krijgen of de interne

wikkelen. Tegelijkertijd worden de verbetervoorstellen in de organisatie

beheersingsomgeving en de daarin opgenomen maatregelen van interne

echter niet opgepakt. het belang van een goed werkende AO/IB wordt niet

controle toereikend zijn in het kader van onze opdracht tot de controle van de

door alle betrokken functionarissen voldoende wordt onderkend. Terwijl dit

jaarrekening van uw gemeente. Dit beeld is in belangrijke mate bepalend

juist nu van groot belang is voor de gemeente Zutphen. Immers een goed

voor onze risico-inschatting en hiermee voor de omvang en diepgang van

werkende planning en control cyclus zorgt ervoor dat je goed en tijdig kunt

onze werkzaamheden die wij bij de jaarrekeningcontrole moeten uitvoeren

bijsturen en raakt daarmee de gehele organisatie.

teneinde de gewenste zekerheid te verkrijgen dat de jaarrekening géén

Recent is de Visie op Control vastgesteld, wij zijn van mening dat hiermee

materiële fouten bevat. Uit onze risico-inschatting komen een aantal

een belangrijke stap is gezet door de gemeente Zutphen. Het is van groot

risicogebieden naar voren die een verhoogd risico met zich meebrengen op

belang dat deze visie wordt uitgedragen door directie en management, alleen

een materiële fout in uw jaarrekening.

dan kan het gewenste resultaat bereikt worden. Wij hebben in onze management letter gerapporteerd dat wij geen significante tekortkomingen in uw AO/IC hebben geconstateerd.

pagina | 36

5. Interne beheersing Geautomatiseerde gegevensverwerking

het sociaal domein en ADP bekeken. Wij hebben daarbij geconstateerd dat

Wij rapporteren onze bevindingen met betrekking tot de betrouwbaarheid en

voor deze onderdelen nog verbeteringen mogelijk c.q. noodzakelijk zijn op

continuïteit van de geautomatiseerde gegevensverwerking in dit verslag.

de door ons beoordeelde onderdelen authenticatie, autorisatie en

Hierbij dient opgemerkt te worden dat de accountantscontrole van de

wijzigingsbeheer.

jaarrekening niet specifiek is gericht op de betrouwbaarheid en continuïteit van de geautomatiseerde gegevensverwerking. De jaarrekeningcontrole

Wij hebben het college geadviseerd deze zaken op te pakken. Enerzijds in

heeft geen tekortkomingen in de continuïteit en betrouwbaarheid van de

verband met de risico’s die er mee samenhangen. Anderzijds om de IT-

geautomatiseerde gegevensverwerking aan het licht gebracht.

omgeving de bedrijfsvoering zo goed mogelijk te laten faciliteren.

Onze controle was en is niet primair gericht op het doen van een uitspraak omtrent de continuïteit en betrouwbaarheid van (delen van) de geautomatiseerde gegevensverwerking en wij hebben daartoe ook geen specifieke opdracht van het management ontvangen. Evenwel wordt IT een steeds belangrijker onderdeel van de bedrijfsvoering en daarmee ook van de jaarrekening-controle.

Wij hebben in dat kader het netwerk en de applicaties iFinanciën, Suites voor

pagina | 37

6

Overige onderwerpen

pagina | 38

6. Overige onderwerpen Bevestiging onafhankelijkheid

er sprake is van mogelijk conflicterende diensten;

Wij zijn van mening dat wij onafhankelijk hebben gefunctioneerd en dat de

•

In- en extern kwaliteitsonderzoek;

objectiviteit van onze oordeelsvorming niet is aangetast, in overeenstemming

•

Twee registeraccountants betrokken bij wettelijke controleopdrachten;

met de Verordening inzake de onafhankelijkheid van accountants bij

•

Reviews door partners die niet betrokken zijn bij de opdracht ter

assurance-opdrachten (ViO) en artikel 24a van de Wet toezicht

waarborging van een deugdelijk / deskundig oordeel.

accountantsorganisaties (Wta). Op deze controleopdracht zijn geen specifieke maatregelen getroffen om Hierbij bevestigen wij dat wij geen geschenk en/of een persoonlijke uiting

onze onafhankelijkheid te waarborgen.

van gastvrijheid van uw gemeente hebben ontvangen met een waarde van meer dan honderd euro.

Schriftelijke bevestigingen Wij hebben aan het management schriftelijke bevestigingen gevraagd in het

Kwaliteitsborging Baker Tilly heeft diverse organisatorische maatregelen getroffen om haar onafhankelijkheid en die van haar medewerkers te waarborgen. Deze maatregelen omvatten onder meer: •

verantwoordelijkheid van het management voor het opstellen van de jaarrekening, voor het volledig verantwoorden van transacties en voor het aan ons verschaffen van alle relevante informatie.

Jaarlijkse bevestiging van onafhankelijkheid door partners, professionals en ondersteunende stafdiensten

•

kader van onze controle. Deze bevestigingen hebben betrekking op de

Wij hebben de schriftelijke bevestigingen van het management verkregen.

Cliënt- en opdrachtacceptatieprocedures, waaronder de beoordeling of

pagina | 39

6. Overige onderwerpen Aanpassing BADO en BBV Op 16 april jl. is de aanpassing van Besluit begroting en verantwoording (BBV) en het Besluit accountantscontrole decentrale overheden (BADO) gepubliceerd

grondslag voor de goedkeuringstolerantie van lasten inclusief toevoegingen aan de reserves naar lasten exclusief toevoegingen aan de reserves. De lat komt daarmee voor uw organisatie dus hoger te liggen.

in de Staatscourant. Daarmee komt er een einde aan de imperfecte wet- en regelgeving, die ontstond met het aanpassen van de Gemeentewet. Met die aanpassing werd geen rechtmatigheidsoordeel meer van de accountant gevraagd. Ter vervanging zou in de jaarrekening van de decentrale overheden op grond van aangepaste wet- en regelgeving met ingang van 2023 een

Voor de rechtmatigheidsverantwoording geldt dat deze met ingang van 2025 maximaal 2% van de lasten exclusief toevoegingen aan de reserves mag bedragen, waar dat in 2023 en 2024 nog maximaal 3% van de lasten inclusief toevoegingen aan de reserves mocht zijn.

rechtmatigheidsverantwoording worden opgenomen. De gedelegeerde regelgeving die relevant is voor het opstellen van de jaarrekening en voor de uitvoering van de accountantscontrole 2024 en oordeelsvorming in de controleverklaring (BADO en BBV) was hierop echter nog niet aangepast.

Om deze wijzigingen goed in de organisatie in te bedden adviseren wij u om te kijken of aanpassing van de financiële verordening, de controleverordening, het controleprotocol en het interne controleplan aan de orde is.

In de aanpassing van BADO is echter nog een belangrijke wijziging opgenomen: de maximale goedkeuringstolerantie van 1% voor fouten en 3% voor onzekerheden (dus samen 4%) wijzigt met ingang van boekjaar 2025 in een maximale goedkeuringstolerantie van 2% voor afwijkingen. Met afwijkingen worden zowel fouten als onzekerheden bedoeld. Daarnaast wijzigt ook de

pagina | 40

6. Overige onderwerpen Duurzaamheidsverslaggeving: last of must have?

Onlangs hebben wij een webinar gehouden voor de publieke sector.

De eisen rondom duurzaamheidsverslaggeving (Corporate Sustainability

Duurzaamheidsverslaggeving kwam hierin ook aan de orde. In dit webinar

Reporting Directive) voor bedrijven zijn de afgelopen jaren zeer actueel

spraken Michiel Ellens, business developer decentrale overheid van de BNG,

geworden. Hoewel op dit moment ter discussie staat welke bedrijven wanneer

en David Zijlmans, partner Business Advisory van Baker Tilly, over dit

verplicht moeten gaan rapporteren, is de ontwikkeling echt ingezet.

onderwerp. Bij een poll onder de deelnemers aan het webinar blijkt dat van de populatie van gemeenten, waterschappen en provincies, 40% een zelfstandig

Ongeacht de precieze kaders van de wettelijke verplichting onderkennen

programma duurzaamheid heeft opgenomen in de P&C documenten. In 26%

bedrijven dat rapporteren over hun prestaties rondom milieu (Environment),

van de aanwezige populatie wordt gebruik gemaakt van een paragraaf

mensen (Social) en governance (G) ook aanzienlijke voordelen kan opleveren,

duurzaamheid. De overige 34% heeft geen specifiek onderdeel in begroting en

zeker daar waar eindgebruikers of andere belanghebbenden hier grote waarde

jaarrekening opgenomen.

aan hechten. Voor de publieke sector gelden er nog zeker geen verplichtingen en de verwachting dat die er snel gaan komen is er ook niet. Tegelijkertijd

Michiel Ellens gaf aan dat de BNG, als belangrijke financier van de decentrale

vinden we het begrip ‘duurzaamheid’ terug in vrijwel elk coalitieakkoord,

overheid, te maken heeft met de verplichtingen vanuit de EU om zorg te dragen

programmabegroting of jaarstukken. Ook zaken als de Regionale Energie

voor sustainable finance/duurzame financiering. Dat betekent dat de bank ook

Strategie (RES), Brede Welvaart en de relatie tussen inwoners en publiek

inzicht moet hebben en inzicht moet verstrekken in haar jaarverslag of het geld

bestuur ontbreken niet, stuk voor stuk onderdelen van ESG (Environment,

dat als financiering beschikbaar wordt gesteld ook bijdraagt aan de

Social, Governance). Het rapporteren ten aanzien van duurzaamheid is dus

doelstellingen van het verdrag van Parijs (zoals halvering van de CO2-uitstoot

niet iets wat bij nul begint.

in 2030 ten opzichte van 1990). Het zou zelfs zo kunnen zijn dat financiering van duurzame initiatieven goedkoper wordt en financiering van niet-duurzame initiatieven duurder wordt voor de decentrale overheid.

pagina | 41

6. Overige onderwerpen Kortom op korte of iets langere termijn zal de BNG (en dit geldt ook voor andere

handreiking aangeboden aan de commissie BBV, de commissie BADO en het

banken) inzicht willen krijgen in de duurzaamheidsprestaties van gemeenten,

Ministerie van BZK. Wij hebben als Baker Tilly zelf een ESG Overheidskompas

provincies, waterschappen en gemeenschappelijke regelingen.

ontwikkeld, waarin wij onze expertise vanuit de rapporteringsverplichtingen voor het bedrijfsleven hebben ingezet om tot een overheidsvariant te komen. In dit ESG Overheidskompas komen ook de welbekende 3W-vragen aan de orde: •Wat willen we bereiken? •Wat gaan we daarvoor doen? •Wat mag het kosten? Zo sluit dit ESG Overheidskompas naadloos aan op de richtlijnen voor de

David Zijlmans ging in op mogelijke instrumenten die kunnen worden ingezet

programmabegroting en -verantwoording.

om de duurzaamheidsprestaties in kaart te brengen. Hij riep daarbij op om selectief te zijn, zeker in het begin, start bij zaken die al meetbaar zijn en dus

En dan wilt u natuurlijk nog het antwoord op de vraag:

ook kunnen worden gerapporteerd. Maak ook gebruik van bronnen en data die

duurzaamheidsverslaggeving een last of een must have? – In onze overtuiging

al beschikbaar zijn. Wees daarbij alert dat een publieke organisatie enerzijds te

een must have voor de publieke sector. Daarbij uitdrukkelijk de kanttekening:

maken heeft met de prestaties van de eigen organisatie, maar anderzijds ook

stel alleen doelstellingen daar waar je ook significante invloed op kan

de prestaties van het eigen areaal kan beïnvloeden door gerichte

uitoefenen, draag dan ook zorg voor de juiste brondata en stuur op basis van

beleidsvorming. Landelijk zijn er meerdere initiatieven rondom

de uitkomsten. Dan is het een must have voor beleidsontwikkeling.

duurzaamheidsverslaggeving door de decentrale overheid. Zo is er een

pagina | 42

6. Overige onderwerpen Grip op grote projecten

als een belangrijk instrument ziet om beleid en uitvoering te versterken. Deze

Grote projecten komen vooral voor bij (lokale) overheden: waterschappen,

duidelijke koers biedt een goed vertrekpunt voor verdere professionalisering en

gemeenten, provincies. In een snel veranderende wereld beïnvloeden interne

groei.

en externe factoren de uitvoering van grote projecten. Budgetoverschrijdingen en vertragingen liggen op de loer, maar met een sterke voorbereiding en strategische sturing zet je risico’s om in kansen. Transparantie over je projectdoelen en (samen)werkprocessen geven je grip. De juiste strategische aanpak maakt grote projecten succesvol en toekomstbestendig.

Er zijn al belangrijke bouwstenen aanwezig. De datavisie is bestuurlijk vastgelegd, er is een datawarehouse ingericht en een vast datateam is verantwoordelijk voor het beheer en de ontwikkeling van dashboards. In verschillende domeinen, zoals vergunningen en het sociaal domein, zijn dashboards ontwikkeld die de informatiepositie van de gemeente versterken.

In het kader van natuurlijk advies delen wij praktische inzichten met u om te zien hoe dit er in de praktijk uitziet. In dit praktijkverhaal vertellen we over het

Binnen het thema duurzaamheid zijn de eerste stappen gezet richting dashboardontwikkeling, waarbij nog verder gewerkt wordt aan het inzichtelijk maken van de beschikbare data.

omvangrijke Zeeuwse project ‘Dijkversterking Hansweert’, dat binnen tijd én budget wordt uitgevoerd.

Daarnaast is er een model en stappenplan ontwikkeld om de informatiebehoefte binnen de organisatie gestructureerd op te halen en te

Datagedreven werken

concretiseren. Dit helpt om vooraf helder te krijgen wat het doel van het

Naar aanleiding van onze interim-controle hebben wij vanuit onze natuurlijke

dashboard of dataproduct is, welke vragen beantwoord moeten worden en hoe

adviesfunctie met de gemeente gesproken over datagedreven werken.

de inzichten uiteindelijk gebruikt gaan worden. Zo ontstaat structuur in de

Wij hebben geconstateerd dat de gemeente de afgelopen jaren een sterke

aanpak en wordt voorkomen dat dashboards worden gebruikt zonder duidelijke

basis heeft gelegd om datagedreven werken verder te ontwikkelen. Door dit

toepassing of vervolg.

bestuurlijk als speerpunt vast te leggen, onderstreept de organisatie dat zij data

pagina | 43

6. Overige onderwerpen Deze werkwijze biedt niet alleen houvast, maar stimuleert ook dat de vraag

datagedreven initiatieven. Zo wordt niet alleen de afhankelijkheid van enkele

centraal staat: eerst bepalen welk vraagstuk speelt en vervolgens kijken welke

functies verkleind, maar ontstaat ook meer continuïteit en wendbaarheid.

data en visualisaties nodig zijn. Dit vergroot de kans dat dataproducten daadwerkelijk bijdragen aan beleids-en uitvoeringvraagstukken en versterkt

Daarnaast zien wij kansen om het gebruik van data en dashboards verder te

tegelijkertijd de samenwerking met de inhoudelijke teams. Door medewerkers

verbreden binnen de organisatie. Op dit moment zijn deze producten vooral in

vanaf de start te betrekken, wordt bovendien het draagvlak vergroot en neemt

gebruik bij medewerkers met een natuurlijke data-affiniteit, waardoor het

de kans op daadwerkelijk gebruik van de dashboards toe.