TOEGEVOEGD 970065 - bijlage 3 - Omgevingsvisie gemeente Zutphen, juiste versie

27

OMGEVINGSVISIE GEMEENTE ZUTPHEN

II.

Centrumpositie

III. Schaalsprong

Zutphen speelt van oudsher een rol van betekenis in de regio. De gemeente bedient

Om de gemeente Zutphen leefbaar en aantrekkelijk te houden, is de aanwezigheid van

met een deel van haar voorzieningen de omliggende regio en bekleedt hierdoor een

voorzieningen belangrijk. Om het huidig sterke en sociaal voorzieningenniveau te behouden, zijn

centrumpositie. Naast het detailhandel en horeca-aanbod in de binnenstad en op de

ook in de toekomst voldoende gebruikers van de voorzieningen nodig. Een groei van het aantal

woonboulevard, gaat het om voorzieningen zoals het Gelre ziekenhuis, GGNet, het

gebruikers en daarmee het aantal inwoners van de gemeente (‘schaalsprong’) zien we dan ook

voortgezet onderwijs, Aventus, de Rechtbank Zutphen en de diverse culturele

als randvoorwaardelijk om het voorzieningenniveau in de toekomst te behouden. Een groei van

voorzieningen. We blijven als gemeente investeren in regionale voorzieningen,

het aantal inwoners vraagt om voldoende woningen (inbreiding en uitleglocaties), maar ook om

bedrijvigheid en de sterke positie van de binnenstad. Ook zetten we in op het

voldoende werkgelegenheid (benutting beschikbare ruimte en uitbreiding) en bijbehorende

versterken van de monumentale Hanzestad. En we verkennen mogelijkheden voor

infrastructuur (mobiliteitsknooppunten, regionale infrastructuur en elektriciteitsnetwerk). Voor het

extra verblijfsrecreatie in de gehele gemeente. Zutphen vormt daarnaast één van de

realiseren van voldoende woningen richten wij ons op woningbouw binnen bestaand stedelijk

stedelijke kernen in de Regio Stedendriehoek en speelt een belangrijke rol voor het

gebied (inbreiding). Niet de volledige opgave kan binnen bestaand stedelijk gebied worden

westelijk deel van de Achterhoek. Mensen wonen, werken, verblijven en recreëren in dit

opgevangen. We wijzen daarom ook enkele uitbreidingslocaties aan die direct grenzen aan het

hele gebied. Regelmatige verplaatsingen tussen de verschillende kernen in deze regio

bestaand stedelijk gebied (compacte stad). Deze woningbouwlocaties worden op kwalitatief

vragen aandacht voor onder andere mobiliteit en infrastructuur.

passende wijze ingevuld met voldoende ruimte voor groen-blauwe elementen. Om voldoende werkgelegenheid te bieden aan het groeiend aantal inwoners kiezen we voor uitbreiding rond de bedrijventerreinen De Mars en de Revelhorst, en voor betere benutting van de beschikbare ruimte. Daarnaast zetten we in op clustervorming om aantrekkelijk te blijven voor onze onderwijsinstellingen. Om de schaalsprong mogelijk te maken, ontsluiten we onze gemeente optimaal door onder meer mobiliteitsknooppunten en goede infrastructurele aansluitingen binnen de regio. Ook zoeken we naar (technologische) mogelijkheden voor de benodigde energietransitie in de bebouwde omgeving en verzwaring van het elektriciteitsnetwerk.

28

OMGEVINGSVISIE GEMEENTE ZUTPHEN

IV. Groen-blauwe longen

V.

Landelijk gebied op maat

De groen-blauwe longen zorgen als ruimtelijke dragers voor een stevige verbinding tussen

We zetten in op een landelijk gebied op maat. Met een goede balans tussen de

het groen en water in het landelijk gebied en de groenstructuren in stad en dorp. De groene

verschillende functies die aansluiten bij de eigenschappen van het landschap. Hierin

zones gaan daarbij samen met de IJssel, de beken en laken, waterpartijen, vestinggordels

houden we vast aan de gebiedsindeling uit de Visie Landelijk gebied van 2015

en verdedigingslinies. Ze maken deel uit van het bredere watersysteem, onder meer

(landgoederen- en natuurzone, agrarische zone, groene stadsrandzone en IJsselzone). Het

gekoppeld aan de Berkel en de Vierakkerse Laak. Bij ruimtelijke ontwikkelingen versterken

landelijk gebied direct rondom de stad is voor stadsbewoners aantrekkelijk om in te

we aanwezige groen-blauwe structuren, maar voegen we ook nieuwe groene en blauwe

recreëren, dichtbij huis. In dit gebied is agrarisch gebruik verweven met verstedelijking,

elementen toe. Op deze manier komt er meer groen en water in bebouwd gebied. Deze

woon-werkfuncties en inwonersinitiatieven. Buiten deze groene stadszone ligt de agrarische

groen-blauwe longen bieden letterlijk ademruimte in een gezonde leefomgeving: ruimte voor

zone. Deze wordt grotendeels agrarisch benut en biedt een basis voor goed functionerende,

bewegen, ontspannen, ontmoeten en stadslandbouw. Want een groeiende bevolking vraagt

economisch rendabele en natuurinclusieve bedrijven met aandacht voor de gezondheid van

om voldoende groene zones in en om het stedelijk gebied. De groen-blauwe longen zorgen

omwonenden. Aan de buitenranden kent het landelijk gebied agrarisch gebruik, verweven

voor klimaatadaptieve gebieden in het stedelijk gebied, bieden ruimte voor het verbeteren

met natuur en kleinschalige recreatie.

van de waterkwaliteit en dragen bij aan mee biodiversiteit. De haarvaten vanuit deze groen-blauwe longen reiken tot in de wijken, buurten en woonstraten.

29

De visie op het landelijk gebied wordt in 2025 geactualiseerd.

OMGEVINGSVISIE GEMEENTE ZUTPHEN

Aanpassingen die zijn gedaan ten opzichte van de ontwerp-omgevingsvisie op basis van de zienswijzen en ambtshalve constateringen staan beschreven in Hoofdstuk 6 van het Vaststellingsrapport Omgevingsvisie gemeente Zutphen

30

Figuur 7 Visiekaart en bijbehorende legenda voor de Omgevingsvisie gemeente Zutphen

OMGEVINGSVISIE GEMEENTE ZUTPHEN

4

Drie kernambities voor Zutphen 2040 31

OMGEVINGSVISIE GEMEENTE ZUTPHEN

De gemeente Zutphen in 2040 is een aantrekkelijke en

Werken aan een toekomstbestendig Zutphen kan niet

Voor een gezonde leefomgeving te stellen bestaande wet- en

gezonde gemeente, met een sterke stad en wijken, een

zonder de thema’s gezondheid en (fysieke) veiligheid.

regelgeving eisen en normen aan geur, geluid, water, bodem,

vitaal dorp Warnsveld en een verbindend en beleefbaar

Sterker nog, richting 2040 vormen ze de basis en

licht- en luchtkwaliteit. Nieuwe ontwikkelingen moeten hieraan

landschap. We benutten ons erfgoed als uitgangspunt en

randvoorwaarden waar vanuit we als gemeente denken

voldoen. Bij de inrichting van onze leefomgeving kiezen we

inspiratie voor toekomstige ontwikkelingen en bouwen

en handelen. Op het gebied van veiligheid hebben we

voor ontwikkelingen die een gezonde en veilige leefomgeving

voort op onze zorgzame samenleving. In 2040 blinkt

aandacht voor thema’s zoals brandveiligheid,

versterken en gezondheidsschade en veiligheidsrisico’s zoveel

Zutphen uit in stedelijk wonen in een compacte stad, waar

omgevingsveiligheid, risicobeheersing en

mogelijk voorkomen. Ook houden we rekening met

de menselijke maat centraal staat. Een plek met zichtbaar

crisisbeheersing. Daarbij gaat het onder andere over het

aanvullende (lokale) regelgeving op het gebied van

veel cultuurhistorie en groen, waar de bezoeker zich altijd

anticiperen op de gevolgen van klimaatverandering.

gezondheidsbescherming en omgevingsveiligheid, als nieuwe

welkom voelt.

Samen met onze ketenpartners werken we aan een

landelijke juridische mogelijkheden en/of wetenschappelijke

leefomgeving die bijdraagt aan een goede kwaliteit van

inzichten daartoe aanleiding geven.

Om dit beeld in 2040 te bereiken maken we een aantal keuzes. Want we moeten zorgvuldig met onze ruimte omgaan.

leven. Waarin de samenleving bekend is met de eventuele risico’s en weet hoe te handelen.

Dat blijkt wel uit de complexe opgaven en transities van nu en in de toekomst, onder andere op het gebied van wonen, duurzaamheid, voorzieningen, gezondheid, klimaat, landbouw en economie. Deze verschillende opgaven zijn nauw verbonden en beïnvloeden elkaar. Duidelijk is dat afzonderlijke ruimteclaims niet zomaar eenvoudig naast elkaar in te passen zijn binnen de gemeentegrenzen. We moeten op zoek gaan naar slimme verbindingen. Bij nieuwe ontwikkelingen kiezen we voor meervoudig ruimtegebruik. Ook bouwen we zo veel mogelijk voort op de kenmerken en kwaliteiten van onze omgeving. Zo hanteren we de kwaliteit van het bodem- en watersysteem als sturend uitgangspunt. Daarnaast zetten we ons cultuurhistorisch erfgoed in als inspiratie en houvast voor toekomstige ontwikkelingen. De keuzes die we maken beschrijven we in onze drie integrale kernambities. Deze vormen het fundament voor de omgevingsvisie van de gemeente Zutphen:

32

1.

Zutphen bloeit: een gezonde stadse en dorpse leefomgeving met sterke sociale verbondenheid.

2.

Zutphen onderneemt: een vitale en duurzame economie die slim verbonden is.

3.

Beleven in Zutphen: historische Hanzestad van de 21e eeuw in een groen-blauwe jas.

Figuur 8 Impressie van het DNA van de gemeente Zutphen: foto’s ingezonden door deelnemers van de vragenlijst ‘Zutphen Spreekt’.

OMGEVINGSVISIE GEMEENTE ZUTPHEN

4.1

33

ZUTPHEN BLOEIT: EEN GEZONDE STADSE EN DORPSE LEEFOMGEVING MET STERKE SOCIALE VERBONDENHEID

OMGEVINGSVISIE GEMEENTE ZUTPHEN

voor alle inwoners. We willen niet alleen investeren in de

bewonersinitiatieven en religieuze gebouwen. Maar

zichtbare fysieke leefomgeving (stapelen van stenen), maar

ook bijvoorbeeld openbaar vervoer. In de grotere

ook inzetten op de sociale leefomgeving (sociale basis).

wijkharten is aanvullend wat detailhandel zoals een

Deze ‘sociale basis’ bestaat uit een netwerk van informele

(supermarkt, drogist, bakker) en/of (woon-)

sociale verbanden (buurten, groepen, verenigingen,

werklocaties. Hiermee stimuleren we een bloeiende

→ Voldoende voorzieningen verspreid over de gemeente in wijkharten.

netwerken, families) aangevuld en ondersteund vanuit de

buurteconomie. De wijkharten zijn te vinden in De

lokale overheid, organisaties, diensten en voorzieningen.

Hoven, Noorderhaven, Noordveen, Warnsveld,

→ Groei van het aantal inwoners naar 55.000 tot 60.000 inwoners in 2040, te bereiken door een forse toevoeging van woningen voor diverse doelgroepen, met aandacht voor betaalbaarheid en specifieke doelgroepen: jongvolwassenen en ouderen om o.a. voorzieningen op peil te houden.

Dankzij dit netwerk kunnen inwoners participeren in sociale

Waterkwartier, Zuidwijken en Leesten. We kiezen

verbanden op een manier die hun welzijn, capaciteiten en

ervoor om bestaande wijkharten te versterken en

individueel potentieel verbetert.3

wijkharten toe tevoegen op plekken waar veel nieuwe

DEZE KERNAMBITIE IN HET KORT: → Sterke sociale basis voor alle inwoners. Stimuleren van een leefbare, sociaal verbonden en inclusieve samenleving door versterking van de sociale infrastructuur en een oriëntatie op collectieve voorzieningen.

→ Nieuwe locaties voor woningen in het verstedelijkt gebied (inbreiding) met verdichting en ruimte voor hoogteaccenten passend bij de Zutphense schaal en het stadssilhouet. (Torenstad 2.0). → Investeren in natuurinclusieve en klimaatadaptieve woonmilieus, waarbij bodem- en watersysteem sturend zijn.

woningen worden gebouwd. Hierbij hebben we → We vinden het belangrijk dat iedereen toegang heeft tot

specifiek aandacht voor de nabijheid van woningen

een compleet palet aan voorzieningen. Voorzieningen

voor oudere en/of mindervalide inwoners.

moeten voor al onze inwoners nabij en laagdrempelig zijn. Hierbij kiezen we voor een samenspel in spreiding en

→ De inrichting van de omgeving om ons heen kan mensen

gebruik van voorzieningen in stads- en wijkharten:

helpen om gezonde keuzes te maken. Bij de ontwikkeling van de leefomgeving richten we ons daarom op het

‣

Het dynamisch stadshart van Zutphen biedt een

bijdragen aan alle aspecten van positieve gezondheid.5

→ Op weg naar een toekomstbestendige bestaande woningvoorraad: kwaliteitsverbetering en verduurzaming voor de koop- en huursector.

compleet en hoogwaardig voorzieningenniveau met

Hierbij zien we gezondheid als het vermogen van mensen

diverse (regionale) culturele- en

om zich aan te passen en zelf regie te voeren, in het licht

→ Versterken lokale bereikbaarheid vanuit het principe ‘15-minuten stad’: goed verbonden doorfietsroutes (rode lopers), mobiliteitsknooppunten en ruimer aanbod aan deelvervoer.

onderwijsvoorzieningen, commerciële functies,

van de sociale, fysieke en emotionele uitdagingen van het

horeca, huiskamervoorzieningen en eventueel

leven (zie figuur 9).

→ Investeren in een veilige, gezonde, groene en beweegvriendelijke leefomgeving die de mentale en fysieke gezondheid van inwoners bevordert.

werkplekken. ‣

Elke wijk heeft een wijkhart met een passend niveau

→ We erkennen dat iedere wijk in de gemeente Zutphen

aan voorzieningen. In principe is in elk wijkhart een

anders is. Per wijk bekijken we gebiedsgericht welke

ontmoetingsplek en een zorgpunt 4, aangevuld met

ingrediënten nodig zijn6 voor sterke sociale infrastructuur.

dagelijkse voorzieningen zoals cultuur, detailhandel,

We zetten in ieder geval in op de volgende onderdelen:

dienstverlening, primair onderwijs, andere zorg- en welzijnsfuncties, sport, (vraaggestuurd) openbaar ONZE AMBITIES RICHTING 2040: → In Zutphen helpen we elkaar. We kiezen voor een leefomgeving die bijdraagt aan een sterke sociale basis

34

‣

We hebben uitnodigende en goed bereikbare

vervoer en eventueel werk. Met wijkhart bedoelen we

sport- en cultuurvoorzieningen. We hebben een

de fysieke plekken die onderdeel zijn van de sociale

diversiteit aan culturele en sportverenigingen, die

infrastructuur zoals bibliotheken, scholen, winkels,

binnen de gemeente een belangrijke bijdrage leveren

parken, horeca, moestuinen, sportclubs, cultuur,

op het gebied van positieve gezondheid en sociale

3 ‘STERKE BELEIDSINTERVENTIES, STERKE SOCIALE BASIS’ MOVISIE, 2021 4 HUISARTS, APOTHEEK, (MENTAAL) GEZONDHEIDSCENTRUM, BUURTZORGHUIS, ETC. 5 DE BENADERING POSITIEVE GEZONDHEID GAAT UIT VAN 6 DIMENSIES VAN GEZONDHEID, TE WETEN: DAGELIJKS FUNCTIONEREN, LICHAAMSFUNCTIES, MENTAAL WELBEVINDEN, ZINGEVING, KWALITEIT VAN LEVEN EN MEEDOEN. (IPH, HTTPS://WWW.IPH.NL/POSITIEVE-GEZONDHEID/WAT-IS-HET/). 6 VIA O.A. EEN SOCIALE WIJKANALYSE

OMGEVINGSVISIE GEMEENTE ZUTPHEN

‣

verbondenheid. Door cultuur en sport leer je

en informele ontmoeting stimuleert. Dit geldt ook bij

vaardigheden waardoor je instaat bent om te gaan

het inrichten van de overgang van openbare ruimte

met de complexiteit van het leven, samen sterker te

naar privéruimten. We zetten onder andere in op

staan en netwerk te vormen. Daarom investeren we

collectieve voorzieningen zoals collectief groen in

hierin. Onze verenigingen hebben een sterke

bijvoorbeeld de vorm van (buurt)tuinen, gezamenlijke

organisatiekracht en zijn nauw verweven met de

activiteiten in volkstuinencomplexen en openbare

lokale gemeenschap. De gesubsidieerde cultuur- en

recreatiemogelijkheden. Zo kunnen inwoners elkaar in

sportorganisaties werken nauw samen met de

hun dagelijks leven tegenkomen, zonder dat ze de

verenigingen. We zetten steeds meer in op

moeite moeten nemen om naar een voorziening te

multifunctionele sportaccommodaties en verbreding

gaan. Dit doen we om sociale verbinding,

van de bestemming.

zelfredzaamheid en het ontstaan van gezamenlijkheid

Samen met zorg- en welzijnspartners stimuleert de de gemeente Zutphen inwoners, jong en oud, om

‣

‣

35

Door toenemende vergrijzing en extramuralisering

sociale verbondenheid met elkaar te organiseren.

van de zorg zal in de toekomst vaker een beroep

Voor én achter de voordeur.

worden gedaan op mantelzorg. Tegelijkertijd zien we

We stimuleren talentontwikkeling en vinden het

een afname van het potentieel aantal mantelzorgers

belangrijk dat inwoners worden uitgenodigd om

en van beschikbare vrijwilligers. Veel mantelzorgers

kennis en vaardigheden op te doen. Daarbij gaat het

zijn zelf ook steeds meer senior. De mantelzorg kan

bijvoorbeeld om mensen die moeite hebben met

een zware belasting geven. Als gemeente

Figuur 9 Positieve gezondheid. Een ruimtelijke vertaling. De figuur toont

lezen en schrijven, financiën en digitale vaardigheden.

ondersteunen we mantelzorgers door hen tijdelijk of

welke ruimtelijke factoren bijdragen aan positieve gezondheid. Het model

Maar ook om het ontwikkelen van talenten door

gedeeltelijk te ontlasten en het bieden van mantelzorg

middel van kunst, cultuur, sport of onderwijs.

zo veel mogelijk te faciliteren.

Voorzieningen en wijkharten zijn belangrijke

‣

inspireert en geeft richting bij het creëren van een leefomgeving die positieve gezondheid bevordert (Stichting Institute for Positive Health).

De gemeente heeft volop aandacht voor inclusiviteit

ontmoetingsplekken. Om deze te behouden en

en diversiteit in de samenleving. We willen dat alle

openbare ruimte een heel geschikt middel zijn. Ons

versterken, zijn vrijwilligers onmisbaar. Als gemeente

Zutphenaren de kans hebben om mee te doen in de

uitgangspunt voor inwonersinitiatieven is ‘ja, mits’.

ondersteunen we hen. Hierbij is het essentieel dat het

samenleving en zich verbonden voelen met elkaar en

aanbod van ontmoetingsplekken aansluit bij de

hun leefomgeving.

veranderende bevolkingssamenstelling in de buurten

‣

te stimuleren binnen onze woonbuurten. ‣

‣

→ Voor een toekomstbestendig voorzieningenaanbod zijn

De gemeente Zutphen kent een lange traditie van

extra inwoners en daarmee ook extra woningen nodig. De

en de veranderende behoeften. Dit betekent onder

inwonersparticipatie. Initiatieven uit de samenleving

gemeente maakt dan ook een schaalsprong. Hierbij

andere dat ontmoetingsplekken elkaar in sommige

die bijdragen aan de kwaliteit van de leefomgeving

kiezen we voor groeien met kwaliteit en verkennen in

gevallen aanvullen. De invulling van

waarderen we en faciliteren en stimuleren we daarom

regionaal verband hoe deze groei vorm krijgt. Dit doen we

ontmoetingsplekken vindt plaats in nauwe

graag. Cultuur kan bij uitstek mensen verbinden,

met name om de slagingskansen van starters en

samenspraak met inwoners en maatschappelijke

eenzaamheid bestrijden en bijdragen aan het

jongvolwassenen te vergroten, in te spelen op de

organisaties uit de buurten.

wij-gevoel in de wijken. We geven inwoners de ruimte

toenemende woonvraag van ouderen, doorstroming te

Bij nieuwe ruimtelijke ontwikkelingen streven we naar

om eigen projecten/initiatieven op het gebied van

faciliteren én om woningen te bieden aan huishoudens die

een inrichting van de openbare ruimte die spontane

cultuur te ontwikkelen. Hiervoor kan kunst in de

in Zutphen willen komen wonen en werken. Ook maken we

OMGEVINGSVISIE GEMEENTE ZUTPHEN

de schaalsprong om het (financiële) draagvlak van onze voorzieningen te vergroten en zo ook onze centrumpositie

Figuur: Huishoudensprognose Schaalsprong, 2023-2040

binnen de regio te behouden. In de woningmarktanalyse van 2023 is onderzocht wat het effect van verschillende groeiscenario’s (basis, trend en schaalsprong, zie bijlage 1) is op het voorzieningenniveau van de gemeente Zutphen. Hierin wordt geconcludeerd dat zonder substantiële toestroom van jonge gezinnen van buitenaf, Zutphen en Warnsveld sterk zullen vergrijzen. Bij het ontbreken van voldoende kinderen en jongeren zullen voorzieningen als onderwijs (onvoldoende leerlingen voor primair en voortgezet onderwijs) en verenigingen (te weinig leden) in aantal terug lopen. Ook is een schaalsprong nodig (ca. +5.400 woningen) om voldoende draagvlak te houden voor bijzonder winkelaanbod en cultuurvoorzieningen7. → In 2040 zijn we een gemeente van zo’n 55.000 tot 60.000 inwoners. Tot 2030 voegen we 2.340 woningen toe aan

ϳϬϬϬ ϲϬϬϬ ϱϬϬϬ ϰϬϬϬ ϯϬϬϬ ϮϬϬϬ ϭϬϬϬ Ϭ

ϭͲϮƉŚŚƚŽƚϯϱũĂĂƌ ϭͲϮƉŚŚϯϱͲϱϱ ũĂĂƌ

ϭͲϮƉŚŚϱϱͲϲϱ ũĂĂƌ

ϮϬϮϯ

onze woningvoorraad en tot 2040 voegen we ongeveer 2.700 woningen toe. Hierbij ligt het accent voor de korte

ϭͲϮƉŚŚϲϱͲϳϱ ϭͲϮƉŚŚŽƵĚĞƌĚĂŶ 'ĞnjŝŶ;ƐƚĞůŵĞƚ ũĂĂƌ ϳϱũĂĂƌ ŬŝŶĚĞƌĞŶͿ

ϮϬϯϬ

ϮϬϰϬ

Figuur 10 Huishoudensprognose Schaalsprong 2023-2024 (Gelderse variant Primos trend, bewerkting Companen, 2024)



termijn (tot 2030) op woningen in het betaalbare segment

Bron: Gelderse variant Primos trend, bewerking Companen, 2024.

zodat voor een zo groot mogelijke groep mensen een

leefstijlen uit balans is. Met de direct omliggende

collectieve woonvormen. We verkennen hoe we de

woning in de gemeente Zutphen bereikbaar wordt.8 We zijn

gemeenten overleggen we over het toevoegen van extra

bestaande woningvoorraad en ander vastgoed optimaal

ons ervan bewust dat het toevoegen (en behouden) van

woningen bij Eefde, Empe- Voorst en rondom De Hoven.

kunnen benutten voor nieuwe woningen. Bijvoorbeeld door

betaalbare woningen in de praktijk een uitdaging is. We onderzoeken in de uitwerking van deze visie aan welke

36

ϮϬϯϱ

ĞŶŽƵĚĞƌŐĞnjŝŶ

optoppen, woningsplitsing, transformatie, slimme → Met de compacte stad als uitgangspunt voor woningbouw

verkaveling en meervoudig ruimtegebruik. We kiezen voor

knoppen we kunnen draaien om hierop te sturen. Daarbij

benutten we zoveel mogelijk de ruimte binnen het bestaand

een torenstad 2.0 met hoogbouw die past bij de Zutphense

bieden we ruimte voor een breed aanbod aan

stedelijk gebied (inbreiding) en zoeken aanvullend de

schaal9, de cultuurhistorische uitstraling en het

woningsoorten, met als uitgangspunt dat aanbod nauw

mogelijkheden die direct aansluiten aan de bebouwde

stadssilhouet. Hierbij zetten we in op een zorgvuldige

aansluit op de vraag. Tegelijkertijd kijken we (met name

gebieden (uitleglocaties). Binnen het bestaand stedelijk

afweging in ruimtelijke kwaliteit en onderzoeken we plekken

voor de periode na 2030) naar een breder palet

gebied zetten we in op verdichting: de stationsomgeving,

waar hoogteaccenten mogelijk zijn en tot zijn recht komen.

prijsklassen en woonmilieus om een zo divers en

binnenstad, de Bufferzone, Waterkwartier (oa.

We betrekken inwoners hierbij en stellen de kwaliteit van de

aantrekkelijk mogelijke woningmarkt te blijven. Bij dit

Zeeheldenbuurt), De Stoven, Noordveen, Zuidwijken-De

woon- en leefomgeving centraal. Met het oog op

proces werken wij nauwlettend aan het weer in evenwicht

Brink en enkele zoeklocaties in Warnsveld (waaronder

klimaatverandering, gezondheid en het versterken van de

brengen van wijken waar de samenstelling van de

Lage Weide). We zetten in op het ontwikkelen van kleinere

biodiversiteit kiezen we voor het toevoegen van groen in

woningvoorraad, inkomensgroepen, zorgdoelgroepen en

woonruimtes en kavels en stimuleren geclusterde en

bebouwd gebied.

*

*

*

*

7 ZIE: HTTPS://WWW.COMPANEN.NL/WP-CONTENT/UPLOADS/2024/06/301.103-GEMEENTE-ZUTPHEN-WONINGMARKTANALYSE-2023-DEFINITIEF.PDF. 8 DE DEFINITIE VAN ‘BETAALBAAR’ WORDT INDIEN NODIG GEÏNDEXEERD EN LEGGEN WE VAST IN ONS LOKALE WOONBELEID; OMGEVINGSPROGRAMMA WONEN C.Q. VOLKSHUISVESTINGSPROGRAMMA. 9 DEZE ZUTPHENSE SCHAAL WORDT NOG NADER GESPECIFICEERD IN EEN KADER HOOGBOUW.

OMGEVINGSVISIE GEMEENTE ZUTPHEN

→ Op uitleglocaties kiezen we voor het aantrekkelijk

zetten we in op het toekomstbestendig maken van de

ontspanning, maar ook openbaar groen. Dit doen we op de

afronden van het verstedelijkt gebied. Denk aan De

huidige woningvoorraad, zowel koop- als

volgende manieren:

Hoven-Noord, De Hoven op de grens met Brummen,

huurwoningen. In de energietransitie kiezen we voor een

omgeving Kerkpad, rondom Bronsbergen en op Klein

gebiedsgerichte aanpak en beginnen met de buurten

Graffel als kleinschalig woongebied versmolten in het

Helbergen, Zeeheldenbuurt, Voorsterallee-kwartier,

(kleinschalig) mobiliteitsknooppunt. Hiermee

groen. Tegelijkertijd bieden we extra ruimte aan groen en is

Looërenk & Woud en Overkamp. De doelstelling voor de

verbinden we voorzieningen aan deelmobiliteit om

er ruimte voor aanvullende (nieuwe) woonmilieus. De

gemeente is om in 2050 van het gas af te zijn. In navolging

gebruik te maken van (vraaggestuurd) openbaar

natuurwaarden en cultuurhistorische waarden van het

van het warmtetransitieplan werken we er naartoe dat in

landschap zijn vooraf in kaart gebracht. Ze dienen als

grote delen van de gemeente in 2040 een besluit is

betrouwbare en inspirerende uitgangspunten voor de

genomen over het afsluiten van aardgas. Voor de

inbreiding, transformatie en uitbreiding van ons

verdere ontwikkeling. We geven onze uitleglocaties zó

historische binnenstad en het landelijk gebied is tegen die

stedelijk gebied streven we ernaar dat langzaam

vorm dat ze passen bij onze uitgangspunten van de

tijd gestart met een haalbaarheidsonderzoek naar

verkeer prioriteit krijgt in de inrichting van de

compacte stad en bodem- en watersystemen sturend zijn.

alternatieve warmtebronnen. Naast investeringen in

openbare ruimte en infrastructuur. Daarbij gaat het

We bouwen zo veel mogelijk duurzaam en circulair en

duurzaamheid betreft dit ook het faciliteren van

niet alleen om fietsers en voetgangers, maar ook om

meervoudig ruimtegebruik is het uitgangspunt. Dat wil

aanpassingen naar levensloopbestendige woningen.

inwoners met een rollator, rolstoel en/of scootmobiel.

zeggen dat bestaande kenmerkende natuurwaarden

Woningen dus die voor meerdere levensfasen geschikt zijn

worden versterkt en er bewust ruimte voor biodiversiteit

en een antwoord kunnen bieden op demografische trends

wandelen, fietsen en het openbaar vervoer. Met dit

wordt gecreëerd op, aan of in het gebouw of de (openbare)

zoals vergrijzing.

ordeningsprincipe kunnen slimme

‣

vervoer. ‣

‣

omgeving, zodat er meer diverse planten- en diersoorten

We bieden veel ruimte voor langzaam verkeer. Bij

Volgens het STO(M)P11 principe stimuleren we

mobiliteitsoplossingen een integraal onderdeel

kunnen leven. Zo ontstaat een betere leefomgeving voor

→ Bij het toevoegen van woningen bouwen we zo duurzaam

mens en dier, bijvoorbeeld door groene daken en gevels,

en circulair mogelijk. En we kiezen voor het versterken van

bomen op balkons en wadi’s. Maar ook door wat meer

de identiteit en kwaliteiten van de omgeving. We volgen

alledaagse aanpassingen zoals het planten van bomen,

hierin in beginsel de wettelijke landelijke richtlijnen en Het

belangrijke rol. In het bestaand stedelijk gebied

bosjes, struiken en hagen als nest- en schuilgelegenheden

Nieuwe Normaal (de standaard voor circulair bouwen).

kiezen we voor de ontwikkeling van veilige

voor dieren.10 We zijn ons ervan bewust dat deze

Waar mogelijk kiezen we voor herbestemming boven

‘doorfietsroutes’ zonder beperkingen tussen de

uitgangspunten een uitdaging kunnen zijn met het

sloop. Dit met het oog op het benutten en doorontwikkelen

woongebieden, het centrum van Zutphen én het

realiseren van onze ambitie voor meer woningen in het

van aanwezige erfgoedwaarden.

landelijk gebied. We noemen deze rode lopers.

betaalbare segment. We zetten ons in om hierin een goede balans te vinden.

uitmaken van onze gebiedsontwikkeling en zetten we de mens centraal. ‣

In ons mobiliteitssysteem speelt de fiets een *

*

Hiermee slaan we twee vliegen in één klap. Naast → Onze wijkharten in Zutphen en Warnsveld zijn onderdeel

een snelle verbinding dragen deze fietsverbindingen

van de ‘15- minuten stad’. Dit concept gaat ervan uit dat

bij aan een gezonde leefomgeving door het

alle dingen die belangrijk zijn in het dagelijks leven te voet

stimuleren van beweging. Rode lopers zijn in principe

de slag met de bestaande wijken. Dit doen we in

of per fiets (of scootmobiel) bereikbaar zijn binnen 15

onderdeel van de ‘groen-blauwe longen’ en vormen

samenwerking met onze woonpartners. Er ligt een urgente

minuten van huis: onderwijs, zorg, werk, winkels, OV,

prettige routes in een groene structuur. We willen de

→ Naast onze ambitieuze nieuwbouwprojecten gaan we aan

opgave in kwaliteitsverbetering en verduurzaming. Daarom

37

Waar mogelijk wordt een wijkhart gekoppeld aan een

10 NATUURINCLUSIEF BOUWEN (WUR, 2022) HTTPS://WWW.WUR.NL/NL/SHOW-LONGREAD/NATUURINCLUSIEF-BOUWEN-WORDT-DE-STANDAARD.HTM 11 DE DEFINITIE STO(M)P STAAT VOOR STAPPEN, TRAPPEN, OPENBAAR VERVOER, MOBILITY AS A SERVICE EN PRIVÉ AUTO. (GOUDAPPEL, HTTPS://WWW.GOUDAPPEL.NL/ NL/THEMAS/NIEUWE-MOBILITEIT/STOMP-ORDENINGSPRINCIPE)

OMGEVINGSVISIE GEMEENTE ZUTPHEN

‣

Eenzaamheid onder inwoners willen we zo veel

rustpunten in openbare ruimte etc.). Waar mogelijk willen

mogelijk tegengaan met voldoende

wij de vestiging van bedrijven die passen bij een gezond

We faciliteren initiatieven op het gebied van collectief

ontmoetingsmogelijkheden zoals parken en

leefklimaat en leefstijl voorrang geven boven bedrijven die

en kleinschalig vervoer. Zo komt er een diversiteit

speelplaatsen, een toegankelijke inrichting van de

bijdragen aan een ongezonde leefstijl. Daarnaast

aan vervoersopties voor elke inwoner in de gemeente

openbare ruimte en geclusterde en/of collectieve

beschermen we de gezondheid van onze inwoners door

Zutphen. Hiermee maken we betaalbaar vervoer voor

woonvormen.

ons in te zetten voor de aanwezigheid van natuur, het

We zetten in op een dementievriendelijke

verbeteren van de milieukwaliteit (verbeteren lucht-,

In nieuwe ruimtelijke ontwikkelingen rondom

leefomgeving. Zodat mensen met dementie op een

water- en bodemkwaliteit en beperken geur- en

(toekomstige) mobiliteitsknooppunten brengen we de

prettige wijze en met kwaliteit van leven zo lang

geluidsoverlast), de borging van omgevingsveiligheid en

parkeernorm omlaag. Ook bij nieuwe

mogelijk zelfstandig thuis blijven wonen en op een

het tegengaan van hitte- en wateroverlast.

gebiedsontwikkelingen elders in de gemeente

zinvolle wijze mee (blijven) doen aan de samenleving.

alle doelgroepen mogelijk. ‣

verkennen we de mogelijkheden van een lagere

‣

‣

historische routes/zichtlijnen etc.

rode lopers zo veel mogelijk laten aansluiten bij

‣

‣

We stimuleren dat mantelzorgers dichtbij zorg kunnen verlenen. We houden daar rekening mee,

ruimte bieden aan klimaatadaptatie door groen-blauwe

meer deelvervoer.

bijvoorbeeld in het beleid rondom het plaatsen van

dooradering in de wijken. Met het oog op verkoeling en

Bij de keuze voor de auto als vervoermiddel

mantelzorgwoningen. Daarbij is het uitgangspunt dat

wateropvang vergroten we het aantal bomen in onze

stimuleren we deelconcepten en elektrisch rijden

mantelzorg tijdelijk is.

gemeente. We faciliteren inwoners en bedrijven om op

door voldoende laadmogelijkheden binnen de gemeente aan te bieden.

particulier terrein klimaatadaptieve maatregelen toe te → We gaan voor een veilige en gezonde leefomgeving en

passen, zoals het ontstenen en vergroenen van tuinen. Dit

richten de omgeving beweegvriendelijk in. Want een

doen we waar mogelijk ook in de (herinrichting van de)

→ In ons woning- en voorzieningenaanbod hebben we extra

gezonde leefomgeving maakt gezonde keuzes makkelijker.

openbare ruimte: groen is de norm en alleen functionele

aandacht voor jongvolwassenen, ouderen en inwoners

Hierbij is versterking van een beweegvriendelijke omgeving

verharding wordt toegepast. In de volgorde van aanpak ligt

met een zorg- en ondersteuningsvraag. Met het oog op

van groot belang. Steeds meer mensen kiezen ervoor om

de prioriteit bij gebieden waar het stedelijk hitte-eilandeffect

de leefbaarheid en veerkracht in woonwijken zetten we in

in de openbare ruimte te sporten en te bewegen. Ook

en/of de wateroverlast momenteel het grootst is.

op een mix van verschillende doelgroepen in de wijken.

vinden we het belangrijk om kinderen uit te dagen om

Nieuwe woningen worden toegevoegd nabij belangrijke

(samen) buiten te spelen. Om dit mogelijk te maken,

basisvoorzieningen en mobiliteitsknooppunten.

moeten we bestaande (sport)parken meer benutten voor recreatieve doeleinden. Daarnaast is een uitnodigende en

‣

We hebben in het bijzonder aandacht voor een

inspirerende inrichting van de openbare ruimte cruciaal om

laagdrempelig voorzieningenaanbod voor

lichaamsbeweging te bevorderen en het verblijven

jongeren. Denk aan uitgaansgelegenheden, specifiek

aantrekkelijk te maken. Ruimtelijke ordening speelt hierin

sport- en cultuuraanbod, evenementen en

een essentiële rol. We bieden mogelijkheden om te

ontmoetingsplaatsen voor jongeren. Op het gebied

bewegen, spelen, ontmoeten en ontspannen in de

van uitgaan hebben we in het bijzonder aandacht

openbare ruimte. Dit draagt bij aan een gezonde leefstijl en

voor het bewaken van de balans tussen beleving en

gezond gedrag. We bieden toegankelijke en bereikbare

leefbaarheid.

voorzieningen en hebben hierbij aandacht voor mensen met een verminderde mobiliteit (toegankelijke paden,

38

→ Een gezonde leefomgeving betekent ook dat we volop

parkeernorm. Dit vanuit het beoogde gebruik van

OMGEVINGSVISIE GEMEENTE ZUTPHEN

CONTEXT, OPGAVEN EN KANSEN: → De komende jaren zet de vergrijzing van de bevolking in

→ Een groot deel van de woningen dat nodig is in de

de gemeente Zutphen verder door. Oudere inwoners blijven

gemeente Zutphen staat er momenteel al. De

in de regel langer zelfstandig thuis wonen en het aandeel

woonbehoefte van de toekomst zal dus grotendeels landen

kleinere huishoudens (een- tot tweepersoons) stijgt.

in de bestaande woningvoorraad. Een deel van de

Tegelijkertijd neemt het tekort aan reguliere ouderenzorg

huidige woningvoorraad is verouderd en vraagt hierdoor om

toe en stijgt door de vergrijzing ook het aantal inwoners met

een (energetische) kwaliteitsslag. De warmtetransitie

dementie. Dergelijke ontwikkelingen bepalen de vraag naar

vraagt om een duurzame warmteoplossing voor de

het type woningen en stellen eisen aan de inrichting van de

verwarming van gebouwen in de toekomst. Voor het

leefomgeving. Om het uitgangspunt van gezond oud

verduurzamen van de bestaande woningen en het

worden in de gemeente Zutphen te bestendigen, ligt er een

ontwikkelen van nieuwe woongebieden, is verzwaring van

opgave in de aanwezigheid van voldoende (zorg)personeel.

het energienetwerk een belangrijke randvoorwaarde.

→ Voor het leefbaar en aantrekkelijk houden van de gemeente

→ Kijkend naar de ervaren gezondheid en het aanbod van

is het behouden van een goed voorzieningenniveau

sportfaciliteiten in de gemeente, biedt Zutphen een goede

belangrijk met voldoende (financieel) draagvlak. De groei

uitgangspositie als gezonde leefomgeving. Toch spelen er

van het aantal inwoners is een randvoorwaarde om de

ook opgaven op het gebied van fysieke en mentale

positie van de gemeente als (regionaal)

gezondheid. Zo heeft een relatief groot deel van de

voorzieningencluster te verstevigen. Met het oog op

inwoners gevoelens van eenzaamheid. Om eenzaamheid

demografische ontwikkelingen (vergrijzing) is het belangrijk

tegen te gaan en sociale cohesie te bevorderen, ligt er

om jonge huishoudens aan te trekken om zo het

een opgave voor het versterken van de sociale

sociaal-economische evenwicht te versterken.

infrastructuur (plekken die ontmoeting stimuleren) binnen het weefsel van de gehele buurt. Daarbij liggen er kansen

→ Zowel landelijk, regionaal als lokaal is er momenteel een grote druk op de woningmarkt. Met name voor starters,

in het stimuleren en faciliteren van nieuwe en bestaande bewonersinitiatieven.

lage-en middeninkomens en ouderen is het in de gemeente Zutphen en de regio Stedendriehoek moeilijk om een

Dit kader schetst op hoofdlijnen de belangrijkste context van

passende woning te vinden. Een belangrijke opgave in de

opgaven en kansen voor deze kernambitie. In de Atlas

omgevingsvisie is dan ook het zorgen voor een

Zutphen 2040 staat een uitgebreidere uiteenzetting van de

gebalanceerde woningmarkt, met voldoende woningen

trends, opgaven en kansen die de toekomst van de gemeente

voor álle doelgroepen. Het op gang brengen van de

Zutphen beïnvloeden.

verhuisketen en het bevorderen van doorstroming dragen bij aan het creëren van voldoende, passend aanbod.

39

OMGEVINGSVISIE GEMEENTE ZUTPHEN

4.2

40

ZUTPHEN ONDERNEEMT: EEN VITALE EN DUURZAME ECONOMIE DIE SLIM VERBONDEN IS

OMGEVINGSVISIE GEMEENTE ZUTPHEN

houden we rekening met bestaande natuurlijke en

DEZE KERNAMBITIE IN HET KORT:

ONZE AMBITIES RICHTING 2040:

→ Goed wonen én werken in de gemeente: behoud van een

→ We koesteren het diverse aanbod aan bedrijvigheid in de

benoemd zijn als “ruimte voor nieuwe bedrijvigheid” geven

divers aanbod aan bedrijvigheid met aandacht voor

gemeente Zutphen. We faciliteren bedrijven die passen bij

dan ook ruimte voor de beschreven mix van bedrijven en

milieubelasting, de fysieke veiligheid, gezondheid,

de kwaliteiten die we als aantrekkelijke en sterke

natuurlijke en landschappelijke elementen. We laten de

toekomstbestendigheid, voldoende werkgelegenheid en

woongemeente willen bieden. Hiermee zorgen we dat je in

gezondheid en fysieke veiligheid voor omwonenden zwaar

maatschappelijke meerwaarde.

Zutphen goed kan werken én wonen. We bieden ruimte

meewegen.

landschappelijke elementen. De gebieden die op de kaart

voor bedrijven die bijdragen aan de circulaire economie en → Extra ruimte voor bedrijvigheid op De Mars en Revelhorst

kijken hierbij ook hoeveel werkgelegenheid die bedrijvigheid meebrengt. Verder vinden we het belangrijk

clustervorming. Hiermee bouwen we aan goede

uitbreiding, rekening houdend met de milieubelasting,

dat bedrijven in onze gemeente een maatschappelijke

randvoorwaarden voor de (regionale) samenwerking met

fysieke veiligheid en gezondheid van omwonenden.

meerwaarde leveren aan de samenleving en passen in een

onderwijsinstellingen en geven we een impuls aan

→ Toekomstbestendige doorontwikkeling van De Mars en

gezonde en veilige leefomgeving. Hoe we dit beleid en

innovatie, circulaire bedrijfsvoering en optimale

bijbehorende randvoorwaarden precies gaan invullen,

kennisuitwisseling.

Revelhorst, waar innovatieve en circulaire bedrijfsvoering

hangt mede af van de behoefte en het toekomstperspectief

gefaciliteerd wordt.

van ondernemers. Dit onderzoeken we. Vervolgens werken

→ Verkenning ‘verkleuring’ kleine werklocaties (zoals Lage voor wonen, werken, onderwijs, voorzieningen, sport en recreëren.

→ We verkennen de komende jaren de toekomst van kleine

we ons beleid voor werklocaties nader uit in een

bedrijventerreinen/werklocaties zoals Lage Weide en de

omgevingsprogramma.

Stoven. We zoeken hier naar mogelijke ‘verkleuring’ van de bestemming en zien mogelijkheden voor een mix van

Weide en de Stoven) naar een gemengd gebied met ruimte → Bedrijventerreinen zijn van belang voor een gezonde

functies. Bijvoorbeeld richting ‘woon-werklocaties’ of

economie en aantrekkelijk vestigingsklimaat. Ook dragen

publieksgerichte bedrijvigheid en detailhandel, wonen,

ze bij aan voldoende arbeidsplaatsen binnen de

recreatie. Dit biedt ook ruimte voor verplaatsing van

gemeentegrenzen. Om dit in de toekomst zo te houden, is

bedrijvigheid. Ook in de Bufferzone De Mars zetten we in

onderwijsinstellingen, bedrijfsleven en maatschappelijke

extra ruimte nodig. Naast het bestaande tekort aan

op economische benutting. We onderzoeken of en hoe we

instellingen rond thema’s structureel en nauw

passende bedrijfsterreinen, vraagt ook de transformatie van

werken met wonen kunnen combineren in de ontwikkeling

samenwerken.

binnenstedelijke bedrijfsterreinen om extra ruimte.

naar een gemengd stedelijk gebied en het toevoegen van

Tegelijkertijd gaat de groei van inwoners gepaard met een

nieuwe werkgelegenheid. Hierbij wordt vanzelfsprekend

→ Inzet op clustervorming, waar gemeente,

→ Investeren in goede regionale bereikbaarheid per weg,

toenemende vraag naar ruimte om te werken. We willen

rekening gehouden met bestaande belangen. Ook benutten

spoor en water, inclusief het ondersteunen van de transitie

hier binnen de gemeentegrenzen ruimte aan bieden. We

we het karakter van het treinstation als mobiliteitsknooppunt

naar schonere vormen van mobiliteit.

kiezen hoofdzakelijk voor extra ruimte voor bedrijvigheid

en ontwikkelen we het stationsgebied als gemengd gebied

op en grenzend aan de bestaande werklocaties De Mars en

waar wonen, werken en recreëren samenkomen. De

→ Op weg naar een CO2-neutrale gemeente: gebruik van

De Revelhorst. Dit doen we door transformatie en

ontwikkeling van deze gebieden vraagt om een integrale

duurzame warmtebronnen en zorgvuldige inpassing van

geleidelijke uitbreiding (Revelhorst en Eefde-West). Hoe

aanpak waarbij de opgaven in samenhang worden

duurzame energieopwek en -opslag, met ruimte voor

deze uitbreiding vorm krijgt, wordt de komende jaren verder

bekeken.

innovatie.

verkend. Ons uitgangspunt bij deze nieuwe ontwikkelingen is het bodem- en watersysteem als sturend principe. Ook

41

→ We streven op onze werklocaties naar economische

door transformatie, verduurzaming en geleidelijke

OMGEVINGSVISIE GEMEENTE ZUTPHEN

→ In de gemeente Zutphen zijn veel grote werkgevers in de

instellingen van buiten Zutphen, zoals de HAN en TU-Delft.

‣

Als overheid faciliteren we nieuwe verbindingen tussen

ontwikkeling van veilige (snel)fietsroutes, die een

bovenregionaal opereren, zoals GGNET, Tactus, het COA

onderwijsinstellingen, het bedrijfsleven en maatschappelijke

aantrekkelijk en duurzaam alternatief voor de auto

en twee penitentiaire inrichtingen. Daarnaast zijn er enkele

instellingen die de Zutphense sociaal-economische

moeten vormen. Binnen onze gemeentegrenzen

zorginstellingen die een regionale betekenis hebben,

structuur en ambities ondersteunen. De aandacht gaat

zetten we ons in voor de ontwikkeling en versterking

zoals het Gelre Ziekenhuis. We zijn ons bewust van de

daarbij uit naar verschillende thema’s, bijvoorbeeld op het

van rode lopers: aantrekkelijke en veilige fietspaden

functie die Zutphen met deze vestigingen inneemt. We

gebied van educatie en onderzoek rondom het aanwezige

tussen de woonwijken, het centrum en werklocaties.

waarderen de economische potentie van deze clusters en

erfgoed. We zetten in op het behoud en versterken van het

doen onderzoeken naar mogelijkheden voor versterking

onderwijsaanbod en de werkgelegenheid en

van de economische positie. Dit doen we in samenwerking

werkervaringsplekken op zowel praktisch (vmbo) als

met buurgemeenten en de provincie om te komen tot

met onderwijsinstellingen en partners in de regio. Een zo

theoretisch (mbo en hbo) niveau. We verstevigen de

een sterk netwerk aan regionale (snel)fietsroutes.

volwaardig mogelijk ziekenhuis beschouwen we als

structurele samenwerking in de regio Stedendriehoek en

Op korte termijn investeren we in de realisatie van de

onderdeel van ons voorzieningenniveau. Bij het verkennen

waar nodig daarbuiten. In samenwerking met

F348 (Deventer - Zutphen), op lange termijn zien we

van de economische potentie sluiten we aan op de

onderwijsinstellingen uit de regio verkennen we

kansen voor dergelijke regionale fietsverbindingen

gewenste karakteristieken van de zorgverlening in Zutphen.

mogelijkheden op het gebied van hoger beroepsonderwijs

richting Apeldoorn, Brummen, Eerbeek, Lochem en

Als gemeente stimuleren we behoud en uitbreiding van

en meer kennisintensieve bedrijvigheid, gekoppeld aan de

Vorden. Deze regionale fietsverbindingen hebben een

zorg die voor onze inwoners van groot belang is, zoals het

versterking van kennisintensieve clusters. Voor deze

belangrijke functie voor woon-werkverkeer, maar

ziekenhuis en ouderenzorg. Met het oog op demografische

samenwerking bieden we in en nabij de stationsomgeving

bieden ook potentie als recreatieve verbindingen.

ontwikkelingen (vergrijzing) is dringend meer zorgaanbod in

ruimte. Voor (jonge) gezinnen is keuze in en nabijheid van

We waken hierbij voor behoud van landschappelijk

de wijk nodig. We zijn terughoudend als het gaat om

onderwijsaanbod een belangrijke vestigingsvoorwaarde om

uitbreiding van de zorg voor de zeer zware en/of

voor Zutphen te kiezen als woonplaats.

Hiermee geven we uiting aan het STO(M)P principe. ‣

Op regionale schaal zoeken we de samenwerking op

belangrijke flora en fauna. ‣

(forensische) doelgroepen met een (boven)regionale

We zetten in op een goede ontsluiting van de binnenstad, meer verkeersveiligheid, een goede

→ De bereikbaarheid van de gemeente Zutphen, over weg,

verbinding tussen stad en ommeland en tussen

spoor en water, speelt een belangrijke rol in het maken van

Zutphen en de regio. Hiervoor verkennen we in

een schaalsprong. We versterken ons mobiliteitsnetwerk en

regionaal en intergemeentelijk verband de

mbo-onderwijsfuncties en er is een ruime keuze in aanbod

vergroten daarmee de bereikbaarheid. Dit draagt bij aan

mogelijkheden voor een derde brug over de IJssel.

van primair en voortgezet onderwijs. We blijven investeren

een goed ondernemers- en vestigingsklimaat, maar ook

We kijken daarbij vooruit naar de langere termijn.

in een sterk en onderscheidend onderwijsaanbod, met

een aantrekkelijk woonklimaat:

Vanzelfsprekend zullen we alle scenario’s en

functie. → Zutphen heeft belang bij de aanwezigheid van

goed bereikbare locaties en aantrekkelijke huisvesting. Het

alternatieven voor een derde brug gedegen ‣

We zien kansen om het treinstation van Zutphen en

onderzoeken, inclusief de optie geen brug.

personeel is de komende decennia omvangrijk. Onderwijs

het knooppunt N314/N348/Ziekenhuis van Zutphen

Aandachtspunten in deze scenario’s zijn goede

werkt steeds vaker praktijkgebonden. Veel in Zutphen

te ontwikkelen tot multimodale knooppunten waar

landschappelijke inpassing en randvoorwaarden voor

gevestigde bedrijven werken samen met kennis- en

trein (geldt alleen voor knooppunt treinstation), auto,

onderwijsinstellingen, zoals met het voortgezet onderwijs

bus en fiets samenkomen. Met deze ‘overstaphubs’

(bijvoorbeeld Technasium), ROC-Aventus, de

verbeteren we de regionale bereikbaarheid van de

toekomstbestendige lokale wegen. Met het

Techniekfabriek en de Schildersvakschool. En met

gemeente. De komende jaren verkennen we hoe we

actualiseren van het verkeerscirculatieplan houden

dit vorm gaan geven.

we ons bestaande lokale wegennetwerk en de

onderwijs moderniseert en de vraag naar mbo-geschoold

42

In het bijzonder hebben we aandacht voor de

zorg en maatschappelijke dienstverlening die landelijk of

herwaardering van de Oude IJsselbrug. ‣

Binnen de gemeente werken we toe naar

OMGEVINGSVISIE GEMEENTE ZUTPHEN

innovatieve technieken in relatie tot duurzame

verkeersstromen tegen het licht om gericht met knelpunten aan de slag te gaan. ‣

We stellen randvoorwaarden voor ondernemers op

energie. ‣

om de autoluwe binnenstad te kunnen realiseren

hub op industrieterreinen, te starten met De Mars. De

met behoud van bedrijvigheid. Hierbij gaat het

energie die in het gebied wordt opgewekt of aanwezig

bijvoorbeeld om bevoorrading, logistiek, bereikbaarheid voor klanten van de binnenstad en

is, wordt zo veel mogelijk lokaal benut of opgeslagen. ‣

We willen de overgang naar het gebruik van duurzaam en schoon vervoer zo goed mogelijk

opweklocaties zijn in balans met de lokale vraag. ‣

We stimuleren vergroening van particuliere terreinen

faciliteren. In de woonwijken en nabij de

en richten gebouwen en de openbare ruimte

voorzieningen zorgen we voor voldoende

klimaatadaptief in. Zo maken we werklocaties

laadplekken voor auto’s en fietsen. Op de

aantrekkelijker voor werknemers, voorkomen we

werklocaties zoeken we samen met het bedrijfsleven naar mogelijkheden voor snellaadpunten. ‣

In 2040 liggen alle geschikte daken op bedrijventerreinen vol met zonnepanelen. Alle lokale

afval ophalen. ‣

We faciliteren de realisatie van een smart energy

wateroverlast en versterken we de biodiversiteit. ‣

We werken samen met bedrijven aan een veilige

We zetten ons in voor een goede bevaarbaarheid en

inrichting van de openbare ruimte, onder andere op

doorvaarbaarheid van de IJssel voor de

het gebied van verkeersveiligheid, doorstroming en

scheepvaart. In het bijzonder hebben we hierbij

parkeren. Ook zorgen we voor voldoende en veilige

aandacht voor het onderhouden van de Oude

parkeergelegenheid voor vrachtverkeer.

IJsselbrug, die momenteel voornamelijk bij hoogwater

‣

Hiernaast beschikt De Mars over restwarmte. We

een bottleneck vormt. Hierbij nemen we onze

verkennen de mogelijkheden om die in te zetten voor

verantwoordelijkheid in de regio en ten aanzien van

een warmtenet in Noordveen.

provincie en Rijk. → Bij al onze nieuwe ruimtelijke ontwikkelingen dragen we → De verduurzaming van onze werklocaties zien we als

bij aan het behalen van onze klimaat- en energiedoelen.

een belangrijke opgave waar we niet omheen kunnen. Bij

In lijn met nationale doelen en de afspraken uit het

vraagstukken rondom de (economische) ontwikkeling van

Klimaatakkoord, streeft de gemeente Zutphen ernaar om in

deze gebieden streven we naar een goed evenwicht tussen

2050 CO2-neutraal te zijn. Om hiertoe te komen zetten we

economie en de (milieu)druk op mens en omgeving. Daarbij

in op energiebesparing, duurzame warmte en duurzame

kijken we naar wat ontwikkelingen bijdragen aan het

opwek. In de gebouwde omgeving faciliteren we

bereiken van doelstellingen op het gebied van

verduurzaming in lijn met de doelen en aanpak uit onze

duurzaamheid, klimaat, gezondheid en leefbaarheid.

warmtetransitie. Nieuwbouw van woningen, maar ook andere panden, moet ten minste energieneutraal zijn en

‣

We stimuleren en faciliteren verduurzaming en anticiperen in samenwerking met het bedrijfsleven op

12 ZIE OOK TRANSITIEVISIE WARMTE 2021

43

waar mogelijk zelfs energieleverend.

OMGEVINGSVISIE GEMEENTE ZUTPHEN

→ Als gemeente werken we in de gebouwde omgeving aan de

dak te realiseren. Binnen de bestaande kaders

transitie van het gebruik van aardgas naar alternatieve

zoeken we naar mogelijkheden en creatieve

duurzame warmtebronnen. In 2050 moeten alle

oplossingen voor het plaatsen van zonnepanelen op

gebouwen in onze gemeente aardgasvrij zijn. Dit stimuleren

monumentale panden en binnen het beschermd

voor aardgas zoals een warmtenet, omdat de impact

we op de volgende manieren:12

stads- en dorpsgezicht. Vanzelfsprekend hebben we

op de leefomgeving hierbij lager is. Als gemeente

altijd oog voor een goede inpassing: energieopwek

hebben we de verantwoordelijkheid om voor

het beperken van de energievraag door goede isolatie

moet de uitstraling van de karakteristieke panden en

collectieve initiatieven ruimte beschikbaar te stellen.

en zuinige apparaten;

beschermde dorps- en stadsgezichten in onze

Hierbij streven we naar zorgvuldige inpassing van te

zorgen dat er voldoende alternatieve warmtebronnen

gemeente niet onevenredig aantasten. We zetten in

plaatsen collectieve voorzieningen in de openbare

beschikbaar komen;

op innovatie en een goede samenwerking met

ruimte.

het ondersteunen van collectieve initiatieven voor de

pandeigenaren.

‣ ‣ ‣

warmtetransitie; ‣

‣

veiligheidsrisico’s voor omwonenden en werknemers. ‣

We zijn voorstander van collectieve alternatieven,

→ We zijn ons ervan bewust dat de forse opgave in het

blijven volgen van technische ontwikkelingen voor

kom, kiezen we voor grootschalige opwek van

opwekken van duurzame energie een groot beslag doet op

nieuwe warmtebronnen.

elektriciteit op land. Dit om binnen de

het (over)belaste elektriciteitsnetwerk. Dit heeft direct

benutten van de aanwezige restwarmte op

gemeentegrenzen voldoende duurzame energie op te

effect op het ondernemers- en vestigingsklimaat en op de

bedrijventerrein De Mars, warmte uit afval- en

wekken voor het eigen gebruik in de gemeente. Ook

uitvoering van het woningbouwprogramma. Als gemeente

rioolwater en thermische energie uit het aanwezige

hierbij is goede inpassing het uitgangspunt.

voelen we ons verantwoordelijk om binnen deze opgave

oppervlaktewater. We willen deze warmte benutten

Duurzame energieopwek in het landelijk gebied moet

partijen te faciliteren met juiste informatie en communicatie.

voor het verduurzamen van de gebouwde omgeving.

aansluiten bij de maat en schaal van het landschap,

Ook verkennen we of en hoe we ruimte kunnen bieden voor

De beschikbare warmte is een stabiele basis voor een

conform het lokaal afwegingskader zon op land. Met

technologische mogelijkheden voor opslag van elektriciteit

warmtenet.

het afwegingskader sturen we op energieopwek

(zoals batterijen en smart energy hubs) en het lokaal

waarbij inwoners en belanghebbenden tijdig

versterken van het netwerk. Daarnaast zorgen we ervoor

betrokken worden en zo veel mogelijk kunnen

dat in alle buurten ruimte voor middenspanningsruimtes

opwekken van hernieuwbare energie. In 2021 hebben

profiteren van de opbrengsten (baten vloeien terug in

beschikbaar is, zodat het elektriciteitsnetwerk verzwaard

we afgesproken om als regiogemeenten samen 1,07 TWh

de samenleving). De Overmarsch en het Zutphens

kan worden. Bij het inpassen van duurzame energieopwek

op te wekken. We kiezen ervoor binnen onze

Broekgebied zijn zoekgebieden voor grootschalige

en energieopslag hebben we aandacht voor eventuele

gemeentegrenzen energieopwek zoveel mogelijk samen

opwek van zonne-energie.

(fysieke) veiligheidrisico’s.

‣

→ In de regio Stedendriehoek werken we samen aan het

te brengen met energieverbruik, bijvoorbeeld rondom

‣

In 2040 wekken we nog steeds duurzame energie op

bedrijventerreinen. Het opwekken van duurzame energie

met windmolens op bedrijventerrein De Mars. Ook

→ We zien kansen en opgaven in het gebruik van waterstof

gaat altijd gepaard met aandacht voor de landschappelijke

bij de plaatsing van windmolens vinden we het van

als energiedrager in de industrie. Voor de verwarming van

en cultuurhistorische kwaliteiten en de gezondheid van

groot belang dat de energieopwek aansluit bij de

woningen in de binnenstad zal groene waterstof op de korte

omwonenden.

kwaliteiten en kenmerken van het landschap. Hiervoor

en middellange termijn nog niet beschikbaar zijn. We

stellen we een lokaal afwegingskader windenergie op

verkennen voor de binnenstad welke alternatieve

Op het gebied van zonne-energie heeft opwek zo

voor grootschalige windmolens. Bij de beoordeling

mogelijkheden er zijn. Hierbij zetten we in op het

dicht mogelijk bij het gebruik in eerste instantie de

van initiatieven van grootschalige windmolens hebben

energetisch verbeteren van het bestaande historische

voorkeur. We volgen de zonneladder en stimuleren en

we aandacht voor de gevolgen voor de flora en fauna

vastgoed.

‣

faciliteren woningeigenaren en bedrijven om zon op

44

Naast het stimuleren van zon op dak in de bebouwde

(met name vogels) en voor gezondheidseffecten en

OMGEVINGSVISIE GEMEENTE ZUTPHEN

CONTEXT, OPGAVEN EN KANSEN:

woon-werkverkeer en transport vormt een belangrijk aandachtspunt. Daarnaast speelt ook de opgave om de

→ De ruimte voor bedrijvigheid binnen de gemeente is op

mobiliteit te verduurzamen.

dit moment schaars. Bedrijven die willen uitbreiden of verhuizen kunnen geen andere locaties vinden, en ook

→ Het toekomstbestendig maken van werklocaties vraagt om

nieuwe vestiging is beperkt mogelijk. De aanwezigheid van

extra inzet. In lijn met het Klimaatakkoord heeft de

voldoende economische activiteit is een belangrijke pijler in

gemeente Zutphen forse opgaven op het gebied van

het versterken van de sociaal-economische structuur in

energie en klimaat. Daarbij gaat het om het opwekken van

de gemeente Zutphen: het gaat daarbij om voldoende

voldoende duurzame energie én om het terugdringen van

werkgelegenheid binnen de gemeentegrenzen, maar ook

het energieverbruik in de gemeente. Binnen duurzame

om een goede basis voor onderwijsinstellingen. Daarbij ligt

energieopwek spelen zonne- en windenergie een

een opgave in het verkennen van inbreidings- en

belangrijke rol, maar er wordt ook nagedacht over

uitbreidingsmogelijkheden van bestaande

alternatieve energiedragers zoals waterstof. De ambities

bedrijventerreinen. Veiligheids-, milieu- en

voor energieopwek vragen om een verzwaring van het

gezondheidsrisico’s die (zwaardere) bedrijvigheid met zich

elektriciteitsnet. Het terugdringen van het energieverbruik is

meebrengen, zijn daarbij een aandachtspunt. Dat geldt ook

een centrale opgave in de energietransitie. In de

op plekken waar onderzocht wordt of een gemengd

binnenstad met haar vele historische panden is de

stedelijk milieu mogelijk is.

verduurzaming van gebouwen een kostbaar vraagstuk. Dat vraagt om innovatieve oplossingen en maatwerk.

→ Vergrijzing heeft impact op de ontwikkeling van de beroepsbevolking binnen de gemeente. Voor het

Dit kader schetst op hoofdlijnen de belangrijkste context van

bedrijfsleven is de aanwezigheid van voldoende (potentiële)

opgaven en kansen voor deze kernambitie. In de Atlas

arbeidskrachten van belang. Voldoende en passende

Zutphen 2040 staat een uitgebreidere uiteenzetting van de

woningen, woonmilieus en werkplekken zijn belangrijke

trends, opgaven en kansen die de toekomst van de gemeente

randvoorwaarden om (jonge) arbeidskrachten in de

Zutphen beïnvloeden.

gemeente te behouden en aan te trekken. Ook het versterken van de relatie tussen de Zutphense arbeidsmarkt en onderwijsinstellingen biedt hierin mogelijkheden. → Met het oog op de behoefte aan verstedelijking ligt een duidelijke opgave in de ontsluiting van de gemeente, op regionaal en lokaal schaalniveau. Een schaalsprong in het aantal inwoners gaat gepaard met een intensiever weggebruik en zet de bestaande infrastructuur onder druk. Onder andere de bereikbaarheid van werklocaties voor

45

OMGEVINGSVISIE GEMEENTE ZUTPHEN

4.3

46

BELEVEN IN ZUTPHEN: HISTORISCHE HANZESTAD VAN DE 21E EEUW IN EEN GROEN-BLAUWE JAS

OMGEVINGSVISIE GEMEENTE ZUTPHEN

DEZE KERNAMBITIE IN HET KORT: → Cultuurhistorische kwaliteiten en erfgoed zichtbaar en beleefbaar maken en inzetten als basis voor ruimtelijke ontwikkelingen. → Inzet op beleefbaarheid en recreatieve potentie van ons landschap, de culturele voorzieningen en onze cultuurhistorie, met ruimte voor dag- en verblijfsrecreatie verspreid over de gemeente.

karakteristieke beeld van Zutphen vanaf de IJssel - maar

productie mogelijk is en waar synergie kan ontstaan. We

ook de (groen-blauwe) vestigingsstructuur, vele torens,

onderzoeken op welke wijze we deze ambachtelijke en

landgoederen, historische pakhuizen, koopmanshuizen,

creatieve sector kunnen verstevigen. Hierbij zien we

kerken, hofjes en stegen. Ook gaat het om erfgoedwaarden

kansen in het leggen van verbindingen tussen onderwijs en

buiten de binnenstad, zoals het beschermd dorpsgezicht

praktijk plekken in het bedrijfsleven.

van Warnsveld, landschapsstructuren in het landelijk gebied, het industrieel erfgoed van De Mars en de kenmerkende wederopbouwarchitectuur en Post

landschappelijke en cultuurhistorische kwaliteiten die

→ Investeren in een leefbare en beleefbare binnenstad met een gezonde mix van functies.

65-erfgoed13 in de woonwijken. Bij ruimtelijke

onze gemeente kent. De rijke historie van de binnenstad en

ontwikkelingen vormen het historisch erfgoed en

het ommeland, samen met zichtbare kwaliteiten zoals de

→ Creëren van een sterk en divers cultuuraanbod voor inwoners en bezoekers.

bijbehorende waarden een belangrijk uitgangspunt. De

Berkel en de IJssel, de stadsmuren, de verschillende torens

wijze waarop we erfgoedwaarden in nieuwe ontwikkelingen

en de landgoederen hebben een aantrekkingskracht op

→ Ruimte bieden om de gevolgen van klimaatverandering op te vangen met investeringen in een robuust watersysteem en een stevige groenstructuur.

meenemen, zal verschillen afhankelijk van de

bezoekers uit de regio en daarbuiten. We kiezen voor het

gebiedsspecifieke context. Soms zal dit restaureren zijn,

benutten van deze recreatieve potentie als economisch

een andere keer conserveren of doorontwikkelen.

verdienmodel voor dag- en verblijfstoerisme. Dit doen we

→ Groen-blauwe longen als nieuwe verbindingen tussen woonomgeving en landelijk gebied, die bijdragen aan gezondheid, klimaatadaptatie, biodiversiteit en ruimtelijke kwaliteit.

door samen met partners in te zetten op: het vergroten van → Het versterken van historisch erfgoed betekent soms

cultureel aanbod, het verbeteren van de openbare ruimte

ook verduurzaming en eventueel herbestemming van

en het aanbieden van hoogwaardige en aantrekkelijke

→ Landschap en bodem- en watersysteem als sturende elementen voor nieuwe ontwikkelingen in het landelijk gebied.

panden zodat deze klaar zijn voor de toekomst. We

horeca en evenementen verspreid over het jaar. Ook zetten

ontwikkelen hiervoor nieuw beleid. Dit doen we samen met

we in op het versterken van het aanbod aan

inwoners, ondernemers en organisaties, en op een

overnachtingsmogelijkheden in of nabij de binnenstad en

→ Goede balans in de verschillende functies in het landelijk gebied aansluitend bij de eigenschappen van het landschap: landgoederen- en natuurzone, agrarische zone, groene stadsrandzone en IJsselzone.

passende en innovatieve manier. Hierbij hebben we altijd

het benutten van de recreatieve kansen. Met deze

aandacht voor een balans tussen toegankelijkheid,

investeringen gaan we voor een levendige, bruisende en

klimaatadaptatie en doorontwikkeling van historische

toeristisch aantrekkelijke binnenstad én zichtbaarheid

kwaliteiten. We maken werk met werk: het verduurzamen

van aanwezige kwaliteiten daarbuiten.

→ Toewerken naar een toekomstbestendig en vitaal landelijk gebied en het faciliteren van de transitie in de agrarische sector.

en versterken van ons erfgoed zorgt voor nieuwe werkgelegenheid binnen onze gemeente, voor het blijven

aanbod aan recreatieve mogelijkheden. Daarbij ligt de

kennisontwikkeling en het aanjagen van innovatie.

focus op de specifieke rol van bezoek aan onze historische en bruisende binnenstad. Het gaat om de regionale

→ Vanuit de geschiedenis van Zutphen als handelsstad is → Inwoners van Zutphen waarderen de aanwezigheid van de

→ Met de omliggende gemeenten stemmen we af over het

benutten van ambacht en vakmanschap,

ONZE AMBITIES RICHTING 2040:

47

→ Als gemeente zien we recreatieve potentie in de

centrumfunctie van Zutphen voor het achterland, maar ook

ambacht onderdeel van ons karakter. We zijn hier trots op

om dagrecreatie en meerdaags toerisme voor bezoekers