TOEGEVOEGD 301.103 - Gemeente Zutphen - Woningmarktanalyse 2023 - definitief

301.103/G | Woningmarktanalyse Zutphen

29

5 Toelichting voorzieningen Zutphen In de volgende paragrafen staan we stil bij de effecten van de eerder geschetste woningbouwscenario’s op de voorzieningen: onderwijs, zorg, sport, winkels en cultuur. Dit zijn effecten van woningbouw die we in enige mate kunnen meten.

5.1 Onderwijs

de meeste scholen binnen de gestelde normen. In Zuidwijken ligt het aantal leerlingen per school onder de opheffingsnorm. Hier zijn potentieel te weinig leerlingen. Bij afname van het aantal leerlingen op basis van basis- en trendprognose kan er druk op een aantal scholen met weinig leerlingen ontstaan. Dit kan mogelijk gecompenseerd worden als een school onderdeel is van een scholenkoepel en daarmee bewust op sommige locaties met weinig leerlingen onderwijs kan geven. Tabel 5.1: Huidige basisscholen in Zutphen

Belangrijkste conclusies per scenario: •

•

•

Basisscenario: Druk op primair, voortgezet onderwijs en MBO neemt toe. Potentieel te weinig leerlingen op kleinere scholen in Zutphen. Dit komt door de verwachte afname van het aantal leerlingen op scholen, door afname van gezinnen en jonge huishoudens door beperkte migratie. Trendscenario: Druk op primair en voortgezet onderwijs neemt toe, maar potentieel voldoende leerlingen op de meeste scholen. Blijvende druk op MBO-instelling door trend afname van vmbo-leerlingen en toename havoen vwo-leerlingen. Schaalsprongscenario: Op termijn verwachte toename belasting op primair en voortgezet onderwijs door een verwachte toename van leerlingen per school. Dit is waarschijnlijk binnen de huidige scholen op te vangen. Blijvende druk op MBO-instelling door trend afname van vmboleerlingen. Geen uitbreidingskansen MBO verwacht.

Primair onderwijs De gemeente telt 21 scholen voor primair onderwijs. De meeste staan in de wijk Waterkwartier. Gemiddeld zitten er in de gemeente 177 leerlingen op een school. De stichtingsnorm voor scholen in gemeente Zutphen is 242 leerlingen, de opheffingsnorm is 145 leerlingen. In de gemeente is het aantal leerlingen op

301.103/G | Woningmarktanalyse Zutphen

Centrum - De Hoven Waterkwartier Noordveen Zuidwijken Leesten Warnsveld Gemeente Bron: Gemeente Zutphen, 2023.

Leerlingen 612 970 597 401 364 771 3.715

Scholen 4 6 3 3 1 4 21

Leerlingen per school 153 162 199 134 364 193 177

Voortgezet onderwijs De gemeente telt negen locaties voor voortgezet onderwijs met daarop gemiddeld ongeveer 590 leerlingen. In vergelijking met landelijke normen (stichtingsnorm 390 leerlingen) heeft de gemeente gemiddeld veel leerlingen per locatie in het voortgezet onderwijs. Het voortgezet onderwijs voorziet daarnaast ook in een regionale behoefte van naastgelegen plaatsen. In Centrum - De Hoven zitten de scholen Baudartius en vrije school Reggestroom qua leerlingen onder de norm. In Waterkwartier ligt het aantal leerlingen per school gemiddeld lager dan de norm door het bieden van internationaal- en praktijkonderwijs.

30

Tabel 5.2: Huidig voortgezet onderwijs in Zutphen

Centrum - De Hoven Waterkwartier Noordveen Zuidwijken Leesten Warnsveld Gemeente Bron: Gemeente Zutphen, 2023.

Leerlingen 1.419 429 629 1.162

Scholen 3 3 1 1

Leerlingen per school 473 143 629 1.162

1.666 5.305

1 9

1.666 589

Middelbaar beroepsonderwijs (MBO) Zutphen heeft één MBO-instelling genaamd ROC Aventus. In Zutphen biedt Aventus tien opleidingen in de richting van Zorg en Welzijn en creatieve opleidingen zoals mode en interieur. De locatie in Zutphen biedt in vergelijking met andere locaties van Aventus een beperkt opleidingsaanbod. In totaal op alle twaalf de locaties van Aventus volgen circa 11.000 leerlingen onderwijs in leerjaar 2022/2023. Het aantal leerlingen loopt al een aantal jaren terug. MBO instellingen bieden een onderwijsaanbod voor een regionale vraag van studenten. Zutphen heeft concurrentie van scholen in Apeldoorn en Deventer, die een groter en uitgebreider opleidingsaanbod bieden. Voor onderwijslocatie Deventer zijn tevens uitbreidingsplannen gepland. De rijksoverheid raamt een afname van het aantal MBO-leerlingen voor de komende jaren. Dit komt door afname van het aantal jongeren en tegelijkertijd toename van studies havo/vwo en daarmee leerlingen op HBO en universiteiten. Bij afname van het aantal leerlingen in Zutphen op basis van basis- en trendprognose kan er druk op de MBO-instelling ontstaan. De toename van het aantal leerlingen bij schaalsprong is potentieel beperkt als komende gezinnen net als nu vaker hoogopgeleid zijn en de trend van toename studies HBO en universiteiten toeneemt.

301.103/G | Woningmarktanalyse Zutphen

5.2 Zorg Belangrijkste conclusies per scenario: • Basisscenario: De zorgketen staat onder druk door toenemend beroep van ouderen. Momenteel al druk op huisartsen. Druk neemt naar verwachting verder toe. Oplopende personeelstekorten in ziekenhuis. • Trendscenario: De zorgketen staat onder druk door toenemend beroep van ouderen en sterkere toename van het aantal inwoners. Momenteel al druk op huisartsen. Druk neemt naar verwachting verder toe. Oplopende personeelstekorten in ziekenhuis. • Schaalsprongscenario: Zorgketen verder onder druk door toename inwoners, waaronder potentieel meer ouderen maar ook andere leeftijdsgroepen. Huidige tekorten bij huisartsen neemt verder toe door grote toename van aantal inwoners. Tegelijkertijd potentieel meer personeelsaanbod door aantrekken van doelgroep jonge huishoudens en gezinnen, zowel voor huisartsenzorg als ziekenhuiszorg (verpleegkundigen en artsen).

Huisartsen In gemeente Zutphen zijn 30 huisartsen en 9 waarnemend huisartsen gevestigd in 16 praktijken. Voor de vestiging van huisartsen hanteert het zorgkantoor een norm van 1.857 inwoners per huisarts. In Zutphen sluit het aantal huisartsen goed aan bij het aantal inwoners (veelal wat meer huisartsen dan op basis van inwoners verwacht). In Leesten lijkt meer druk op de huisartsen. Een belangrijks aandachtspunt is dat een deel van de huisartsen niet fulltime werkt en daarmee kan de druk op huisartsen onderschat worden. Door vergrijzing verwachten we een toename van druk op huisartsen. Extra groei (schaalsprong) van inwoners zorgt ook voor meer druk op huisartsen.

31

Aantal huisartsen

Waarnemend huisarts

Aantal praktijken

Aantal inwoners

Inwoners per huisarts (vast en waarnemend)

Tabel 5.3: Huidige huisartsen in Zutphen

Centrum - De Hoven

6

0

3

9.185

1.531

Waterkwartier

9

2

2

9.900

900

Noordveen

3

3

1

4.970

828

Zuidwijken

3

1

3

7.015

1.754

Leesten

2

2

2

8.890

2.223

Warnsveld

7

1

5

8.370

1.046

Gemeente

30

9

16

48.330

1.239

•

Bron: Gemeente Zutphen, 2023.

Ziekenhuis De gemeente Zutphen heeft een ziekenhuis, onderdeel van Gelre ziekenhuizen (Apeldoorn en Zutphen). Om inzicht te krijgen in ontwikkelingen en effecten van inwonerstoename op een ziekenhuisvoorziening, hebben we een manager van afdeling strategie en allianties van het Gelre ziekenhuis geïnterviewd. Uit dit gesprek komen de volgende knelpunten naar voren: • Momenteel beperkt verzorgingsgebied voor ziekenhuis Zutphen: Om een groot topklinisch ziekenhuis (opleiding, onderzoek en expertise) op kwaliteit te kunnen houden, heeft een ziekenhuis volgens de gedachte van het Integraal Zorgakkoord een verzorgingsgebied van rond de 650.000 inwoners nodig. Het verzorgingsgebied van het ziekenhuis in Zutphen ligt daar qua inwonersaantallen onder. Het gaat vooral om inwoners uit Apeldoorn, Brummen, Lochem, Bronckhorst, Voorst, Zutphen, Berkelland.

301.103/G | Woningmarktanalyse Zutphen

•

Het verzorgingsgebied van Gelre ziekenhuis overlapt deels met het verzorgingsgebied van het ziekenhuis in Arnhem, Doetinchem en Zwolle. Tegelijkertijd ontstaat er druk op hun zorg door krapte op de arbeidsmarkt en deze druk zal in de toekomst verder toenemen. Gelre ziekenhuizen biedt sommige zorg op locatie in Apeldoorn aan en andere in Zutphen. Gelre ziekenhuizen werkt daarnaast samen met het Deventer ziekenhuis en Isala om te voldoen aan volume en kwaliteitsnormen. Een verdere/bredere samenwerking is volgens geïnterviewde op termijn nodig om goede kwaliteit van zorg in de regio te blijven bieden. Het is denkbaar dat sommige zorg bij Gelre ziekenhuizen in de toekomst alleen op locatie Apeldoorn in plaats van Zutphen wordt geboden. Anderzijds is samenwerking met het ziekenhuis in Deventer logisch, omdat de oriëntatie van mensen uit Zutphen op Deventer ligt. Maatschappelijke trend toenemende zorgvraag: De zorgvraag gaat de komende jaren verder toenemen, mede door de vergrijzing. Bij de volgende afdelingen ontstaat druk op de zorg door toename zorgvraag: Oogheelkunde, Orthopedie (denk aan protheses), Geriatrie. Deze zorgvraag probeert het ziekenhuis onder andere op te vangen door te kijken waar digitalisering kan ondersteunen of verplaatst kan worden naar de eerstelijn.

Tegelijkertijd is op het gebied van verloskunde en kindergeneeskunde een afnemende zorgvraag in de regio, waardoor zij werken met poliklinieken op beide locaties, maar de bevallingen en kliniek kindergeneeskunde concentreren op locatie Apeldoorn. Personeelstekorten: Landelijk speelt de trend dat er meer vraag naar zorgpersoneel is dan beschikbaar. Dit zorgt met een stijgende zorgvraag de komende jaren voor een toenemende druk op het huidige zorgpersoneel. In Zutphen zijn er vooral tekorten aan specialistische verpleegkundigen en A(N)IOssen (Arts (Niet) In Opleiding tot Specialist). Geschikte woningen nabij het ziekenhuis zijn potentieel een pullfactor voor het aantrekken van personeel dat wordt gevraagd voor bijvoorbeeld acute zorgfuncties.

32

Bevolkingstoename tot 2040 • Basisscenario +380 inwoners • Trendscenario +1.650 inwoners • Schaalsprongscenario +6.600 inwoners Een toename van +6.600 inwoners in geval van schaalsprongscenario is onvoldoende om het aantal inwoners in het verzorgingsgebied op de landelijke richting voor verzorgingsgebied ziekenhuis te krijgen. De inzet op meer woningbouw en daardoor meer inwoners kan volgens geïnterviewde wel mogelijk verlichten in tekorten in zorgpersoneel. Bij inrichting van extra woningbouw denkt afvaardiging van het ziekenhuis graag mee in de gevraagde woonkwaliteiten en locaties om zo potentieel zorgpersoneel te kunnen aantrekken. Heb daarbij aandacht voor de verschillen in woonvraag van verpleegkundigen (betaalbaarheid en nabijheid ziekenhuis) en artsen (woningkwaliteit/ruimte en nabijheid ziekenhuis).

5.3 Sport Belangrijkste conclusies per scenario: • Basisscenario: Het aantal leden bij sportverenigingen staat potentieel onder druk. Aantal jongeren dat sport neemt af en naar verwachting doorzetten trend van individualisering van sporten. • Trendscenario: Sportverenigingen staan alleen onder druk door toename individualisering van sporten. • Schaalsprongscenario: Sportverenigingen minder onder druk als de potentieel grote vestigersgroep zich aansluit bij sportverenigingen. Naar verwachting zullen ook vestigers zich vaker richten op individuele sporten. Dus geen verdere uitbreidingsmogelijkheden voor sportclubs verwacht.

301.103/G | Woningmarktanalyse Zutphen

Er zijn in totaal 15 binnensportaccommodaties, 19 buitensportaccommodaties en één zwembad in Zutphen. Dan valt er te denken aan diverse voetbalclubs en andere diverse groepssporten. Voor een zwembad zijn gemiddeld 7.600 inwoners nodig (gemiddeld in Gelderland). Het aantal inwoners in Zutphen ligt hier ruim boven. Het zwembad van Zutphen heeft daarnaast een regionale functie. Exacte gegevens over druk op zwemonderwijs (leden, wachtlijsten voor zwemles) zijn niet bekend en daarom niet meegenomen. Voor een precieze inschatting van het aanwezige draagvlak voor de sportclubs is een nader capaciteitsonderzoek nodig. In algemene zin is wel bekend dat het aantal inwoners dat lid is van een sportvereniging terugloopt. De meeste leden zijn tussen de 10-19 jaar. Deze groep neemt wat af. In coronatijd is een deel van de sporters gestopt en daarna niet verder gegaan bij de sportclub. Dit zet het draagvlak voor de sportclubs mogelijk onder druk en maakt ook het beroep op vrijwilligers binnen de clubs lastiger. Tabel 5.4: Huidige sportvoorzieningen (accent groepssporten) in Zutphen Binnensport Buitensportaccommodatie accommodatie Zwembad Centrum - De Hoven 3 5 Waterkwartier Noordveen Zuidwijken Leesten Warnsveld Gemeente

7 2 1 1 1 15

5 3 1 2 3 19

1

1

Aantal inwoners 9.185 9.900 4.970 7.015 8.890 8.370 48.330

Bron: Gemeente Zutphen, 2023.

33

5.4 Winkels Belangrijkste conclusies per scenario: • Basisscenario: In sommige wijken lijkt draagvlak voor supermarkt beperkt en dit zal verder toenemen door beperkte toename inwoners en trend van online boodschappen. Voldoende draagvlak voor speciaalzaken. • Trendscenario: Meer inwoners voor supermarkten en voldoende draagvlak voor speciaalzaken. Blijvende trend van online boodschappen wat zorgt voor potentieel minder draagvlak voor supermarkten. • Schaalsprongscenario: Minder druk op supermarkten door meer inwoners voor supermarkten en overige speciaalzaken. Tegelijkertijd trend van digitalisering waarbij mensen vaker online boodschappen doen.

Supermarkten en overige dagelijkse boodschappen De gemeente heeft 15 supermarkten die voorzien in de vraag van gemiddeld circa 3.220 inwoners per supermarkt. Een supermarkt heeft volgens landelijke normen 5.000 inwoners nodig. In de gemeente en in de wijken van Zutphen zijn er relatief weinig inwoners per supermarkt. Alleen supermarkten in Zuidwijken, Leesten en Noordveen zitten boven de norm. Supermarkten staan door de trend van digitalisering (meer bezorgen/online boodschappen) potentieel onder druk voor het behouden van fysieke supermarkten. Een supermarkt dichtbij is een basisbehoefte voor de zelfredzaamheid van ouderen. De noodzaak voor bereikbare fysieke supermarkten neemt wel af door mogelijkheden voor boodschappen bezorgen/online boodschappen. Toename inwoners door schaalsprong kan deels voorzien in meer draagvlak voor behoud supermarkten, maar is beperkt beïnvloedbaar gezien trend digitalisering. Zelfredzaamheid van ouderen in de toekomst rust dan ook steeds vaker op online boodschapmogelijkheden.

301.103/G | Woningmarktanalyse Zutphen

Tabel 5.5: Huidige supermarkten in Zutphen Aantal supermarkten Centrum - De Hoven 6 Waterkwartier 4 Noordveen 1 Zuidwijken 1 Leesten 1 Warnsveld 2 Gemeente 15 Bron: Gemeente Zutphen, 2023.

Aantal inwoners 9.185 9.900 4.970 7.015 8.890 8.370 48.330

Inwoners per supermarkt 1.531 2.475 4.970 7.015 8.890 4.185 3.222

Naast de 15 supermarkten heeft Zutphen een rijk scala aan speciaalzaken, zoals bakkers, slagers, groenteman, etc. Voor speciaalzaken geldt een landelijke norm van 570 inwoners per winkel. Op basis van deze norm is er voldoende draagvlak voor speciaalzaken in Zutphen. Behoud van speciaalzaken is essentieel in kansen voor aantrekken vestigers naar Zutphen. De vestigers uit de regio nemen in hun afweging voor verhuizen het winkelaanbod mee. Tabel 5.6: Huidige winkels voor overige dagelijkse boodschappen Overige winkels voor dagelijkse boodschappen Aantal inwoners Centrum - De Hoven 15 9.185 Waterkwartier 5 9.900 Noordveen 1 4.970 Zuidwijken 1 7.015 Leesten 2 8.890 Warnsveld 5 8.370 Gemeente 29 48.330 Bron: Gemeente Zutphen, 2023.

Inwoners per winkel 612 1.980 4.970 7.015 4.445 1.674 1.667

34

5.5 Cultuur Belangrijkste conclusies per scenario: • Basisscenario en trendscenario: Momenteel voldoende draagvlak voor bibliotheek, wel druk vanuit digitalisering. Toenemende druk op cultuurdeelname (musea en dergelijke) door afname fysieke deelname. Kansen voor digitale (hybride) cultuurdeelname. • Schaalsprongscenario: Voldoende draagvlak voor cultuurvoorzieningen en versterking borging van deelname door meer inwoners. Toename digitale cultuurdeelname verwacht. De gemeente heeft een aantal culturele voorzieningen. Het heeft drie bibliotheken, diverse musea, theater Hanzehof en Buitensociëteit en een bioscoop Cinemajestic. De gemeente Zutphen heeft net wat minder inwoners dan de norm voor bibliotheken (16.800 inwoners per bibliotheek). Met de inwonerstoename op basis van de verschillende scenario’s neemt het draagvlak voor het huidig aantal bibliotheken verder toe. Tegelijkertijd zorgt de trend van digitalisering voor verwachte druk op bibliotheek. Verder zien we de volgende trends voor cultuurdeelname: • Veelal afname van fysiek cultuurbezoek door mogelijkheden digitalisering en door financiële mogelijkheden van lagere inkomensgroepen. • Veranderende deelname aan cultuur; meer digitaal cultuuraanbod. • Kansen voor nieuwe hybride cultuur (combinatie fysieke en digitale deelname). • Cultuuraanbod is financieel deels afhankelijk van behoud subsidies.

301.103/G | Woningmarktanalyse Zutphen

35

6 Woningvraag aandachtsgroepen In toenemende mate komen groepen in de knel op de woningmarkt. De één is kwetsbaarder dan de ander. Daarom zijn er in het landelijke programma ‘Een thuis voor iedereen’ aandachtsgroepen benoemd waar de gemeente en haar partners voor aan de lat staan om in woonbehoeften te voorzien. In de volgende paragrafen staan we stil bij de woonvraag van aandachtsgroepen.

Figuur 6.1: Geschiktheid van de woningvoorraad naar eigendom Huur corporatie

35%

Huur particulier

37%

Koop Totaal

21%

Veel ouderen in een ongeschikte woning Slechts 21% van de woningen in Zutphen is geschikt om met een functiebeperking te wonen. Dit zijn woningen waar alle voorzieningen gelijkvloers zijn of zonder traplopen bereikbaar. Dit zijn vooral corporatiewoningen. Drie op de tien woningen is met beperkte aanpassingen geschikt te maken. Dan is het met kleine woningaanpassingen mogelijk geschikt te maken, zoals een traplift of een aangepaste badkamer. Veel ouderen wonen in een ongeschikte woning. Dit zijn woningen die alleen bij een ingrijpende renovatie geschikt te maken zijn. Van de 65-75-jarigen woont slechts 23% in een geschikte woning. Voor de komende jaren betekent dit een grote uitdaging voor het realiseren van geschikt woonaanbod voor mensen met een functiebeperking. Zeker gezien de verwachte toenemende vergrijzing dat in alle drie de scenario’s het geval is. In het centrum en Waterkwartier wonen de meeste 65-plussers in een geschikte woning. In Leesten, Zuidwijken en Warnsveld ligt de grootste kans in het geschikt maken van woningen.

301.103/G | Woningmarktanalyse Zutphen

51%

45%

45%

29%

50%

20%

Geschikt

58%

12%

11%

0%

6.1 Ouderen en mensen met een mobiliteitsbeperking

7%

40%

60%

Geschikt te maken

80%

100%

Niet geschikt

Bron: WOZ- en BRP-registratie gemeente Zutphen, doorzonscan Companen, 2023. Figuur 6.2: Woonsituatie van huishoudens naar geschiktheid en leeftijd hoofdbewoner Tot 50 jaar

17%

28%

55%

50-64 jaar

13%

33%

53%

65-75 jaar

23%

75-85 jaar

31% 38%

85+ jaar

47% 25%

54% 0%

20% Geschikt

37% 15%

40% Geschikt te maken

60%

30% 80%

100%

Niet geschikt

Bron: WOZ- en BRP-registratie gemeente Zutphen, doorzonscan Companen, 2023.

36

Figuur 6.3: Percentage 65-plussers in geschikte woning Centrum - De Hoven

43%

11%

46%

Waterkwartier

46%

7%

48%

Noordveen

22%

Zuidwijken

23%

Leesten

22%

Warnsveld

20%

Gemeente Zutphen

19% 41%

Geschikt

37% 62%

16%

40%

31% 0%

59%

20%

39%

27% 40%

Geschikt te maken

41% 60%

80%

100%

Niet geschikt

Bron: WOZ- en BRP-registratie gemeente Zutphen, doorzonscan Companen, 2023.

Vitaliteitstredemodel Bij de behoefteraming van wonen met zorg gaan we uit van de indicaties die aan zorgvragers zijn afgegeven. Op basis van die indicatiestelling maken we een raming van de woonzorgbehoefte. Om een inschatting te maken van het deel van de ouderen dat behoefte heeft aan specifieke woonvormen, maken wij gebruik van het volgende vitaliteitstredenmodel. Dit model bevat vier treden. In de eerste trede zitten de meest vitale ouderen, die niet of nauwelijks gebruik maken van zorg: in de vierde trede vallen ouderen met een zware zorgvraag.

De indeling in treden geeft inzicht in de zorgvraag en vitaliteit van ouderen en is daarmee een voorspeller voor de woonvraag. De ervaring leert dat ouderen, naarmate ze minder vitaal worden, er vaker voor kiezen te verhuizen naar een geclusterd woonconcept. Een deel van de ouderen in vitaliteitstrede één of twee kiest er ook voor om te verhuizen naar geclusterd wonen: niet vanwege een actuele zorgvraag, maar vaak uit voorzorg of vanwege behoefte aan sociaal contact of comfort. Ouderen in vitaliteitstrede 3 maken vaker de keuze om te verhuizen, al woont ook van deze groep nog een aanzienlijk deel in een reguliere woning. In vitaliteitstrede 4 woont een aanzienlijk deel van de ouderen in een geclusterd woonconcept waar intensieve zorg geboden wordt (zoals een verpleeghuis); ook voor deze groep geldt echter dat een deel nog in een reguliere woning woont.

Behoefte aan geclusterd wonen, zowel koop als huur In de praktijk hebben lang niet alle ouderen een zorgvraag. De meeste ouderen wonen ook in de toekomst in een gewone woning, eventueel met (kleine) aanpassingen. De komende jaren zal de vraag naar geclusterd wonen voor ouderen in verhouding veel toenemen. Enerzijds doordat het aantal ouderen

301.103/G | Woningmarktanalyse Zutphen

37

met een zorgvraag toeneemt, anderzijds omdat ook vitale ouderen vaker zullen kiezen voor deze woonvorm. Uit sociale overwegingen en om zelf regie te blijven houden over hun woon(zorg)situatie. Dit potentieel aan doorstromers naar geclusterd wonen wordt alleen verzilverd als het aanbod aansluit bij hun wensen (liefst in de eigen omgeving, nabij voorzieningen, in een woning gericht op comfort). Afhankelijk per scenario is in Zutphen een groeiende vraag naar geclusterd wonen voor ouderen. Van 1.770 woningen in 2023 naar afhankelijk van woningbehoeftescenario 2.400 tot 2.700 woningen in 2040 (bandbreedte basis

tot schaalsprong). Dit betekent dus een toename van + 630 tot + 930 extra geclusterde woningen tot 2040.

Vergrijzing zorgt voor groeiende vraag naar plekken in een woonzorgcentrum Naast de vraag naar geclusterde woningen is er afhankelijk per woningbehoeftescenario behoefte aan + 240 tot + 330 extra plekken met Wlz-zorg voor ouderen in woonzorgcentrum (PG dementie en somatisch).

Figuur 6.4: Vraag naar woonvormen voor ouderen Zutphen, 2023 - 2040

Vraag woonvormen - basis

Vraag woonvormen - trend

15.000

15.000

10.000 5.000

Vraag woonvormen - schaalsprong

600 2.270

670 2.400

430 1.770

450 1.860

510 2.070

5.580

5.870

6.550

7.150

7.420

2023

2025

2030

2035

2040

0

15.000

10.000 5.000

620 2.330

690 2.460

430 1.770

450 1.870

520 2.110

5.580

5.670

6.420

7.090

7.580

2023

2025

2030

2035

2040

0

Regulier wonen

Geclusterd wonen

Woonzorgcentrum

10.000 5.000

540 2.210

670 2.500

760 2.700

430 1.770

460 1.900

5.580

5.760

6.730

7.610

8.320

2023

2025

2030

2035

2040

0

Regulier wonen

Geclusterd wonen

Woonzorgcentrum

Regulier wonen

Geclusterd wonen

Woonzorgcentrum

Bron: Gelderse variant Primos prognose (Basis en trend), bewerkingen Companen, indicaties CIZ, Woonzorgweter Companen, 2023.

301.103/G | Woningmarktanalyse Zutphen

38

6.2 Overige doelgroepen Vraag VG naar geclusterd en gespikkeld wonen Aan de hand van de indicatiegegevens en de bevolkingsprognose is een inschatting gemaakt naar de zorgvraag van mensen met een verstandelijke beperking. De basisprognose wordt verdeeld over geclusterd wonen en gespikkeld wonen: • Geclusterd wonen: een beschutte of beschermde woonvorm, vaak met een eigen appartement of studio met voorzieningen, maar ook met een ontmoetingsruimte in of direct bij het pand. De woningen zijn geschikt voor bewoners met een zwaardere zorgvraag. • Gespikkeld wonen: wonen in een reguliere, niet-geclusterde woning die vaak in de nabijheid staat van een woonvorm waarvandaan lichtere zorg en begeleiding geboden kan worden. In 2023 is er op basis van trendscenario vraag naar 440 geclusterde woonvormen voor VG in Zutphen. Daarnaast is er vraag naar zo’n 50 gespikkeld wonen. Tot 2040 is er een lichte vraagstijging naar 450 geclusterde woningen en 70 gespikkeld wonen.

Opgave uitstroom Beschermd Wonen, Maatschappelijke Opvang en Jeugd De gemeente heeft over uitstroom van BW, MO en Jeugdinstellingen afspraken gemaakt met woningcorporaties. De afspraak is dat woningcorporaties jaarlijks 27 woningen beschikbaar stellen voor de uitstroom uit deze instellingen, genaamd opstapprotocol. Het opstapprotocol houdt in dat cliënten die uitstromen vanuit een instelling voorrang krijgen op een woning indien zij een woonverleden hebben in Zutphen. Momenteel worden gemiddeld 12 woningen per jaar als opstapwoning gebruikt. De corporaties houden met de plaatsing rekening met de veerkracht in de directe omgeving van de woning.

301.103/G | Woningmarktanalyse Zutphen

Dit kan tot extra wachttijd leiden. De gemeente werkt aan het ontwikkelen van tussenvoorzieningen voor jongeren met een lichte zorgvraag die (nog) niet zelfstandig kunnen wonen. In de nieuwe regiovisie is Beschermd Thuis het uitgangspunt: de zorg en zo nodig de woning wordt toegesneden op de behoefte van de cliënt. Dit laatste vraagt om voldoende geclusterde woonvormen met mogelijkheid voor zorg en uitstroommogelijkheden in de reguliere woningvoorraad.

Arbeidsmigranten De provincie Gelderland heeft in 2022 onderzoek naar huisvesting arbeidsmigranten laten uitvoeren. Uit de prognosescenario’s blijkt voor de provincie Gelderland dat het aantal internationale arbeidsmigranten de komende tien jaar blijft toenemen tot een populatie van naar schatting 92.000 tot 109.000 werkzame arbeidsmigranten in 2030. Dit betekent een jaarlijkse groei van 4 tot 6%. De gemiddelde verblijfsduur van arbeidsmigranten neemt af; zij zijn vaker korter dan 4 maanden aanwezig (40% van de vraag). Op basis van dit onderzoek werken 100 tot 250 arbeidsmigranten in gemeente Zutphen en wonen 250 tot 1.000 arbeidsmigranten in Zutphen. Om de opgave voor Zutphen concreet in beeld te brengen is een nadere aanbodinventarisatie nodig.

Statushouders Over het huisvesten van statushouders maakt de gemeente afspraken met woningcorporaties. Hoewel niet goed te voorspellen is hoe de omvang van deze doelgroep zich gaat ontwikkelen, bieden we wel een richting. Het rijk publiceert halfjaarlijks een taakstelling huisvesting statushouders. Voor een bandbreedte kijken we naar gemiddelde taakstelling van afgelopen jaren en de hoge taakstelling die bekend is over 2023. De verwachte ontwikkeling van taakstelling in Zutphen ligt tussen de 65 en de 135 per jaar. De trendmatige ontwikkeling van het aantal statushouders en de woonbehoefte is mee-

39

genomen in de huidige woningbehoeftedoorrekening. Een verhoogde instroom ten opzichte van trend vraagt meer beschikbare sociale huurwoningen.

Woonwagenbewoners Gemeenten moeten bij het vaststellen van het lokale woonbeleid rekening houden met de wensen van woonwagenbewoners, onder meer door te zorgen voor voldoende standplaatsen. Periodiek wordt in opdracht van het Ministerie van BZK onderzoek gedaan naar de huidige stand van zaken rond woonwagenstandplaatsen in Nederland. Uit het laatste onderzoek blijkt dat er in Zutphen 5 locaties zijn met in totaal 16 woonwagenstandplaatsen, wat neerkomt op 0,9 standplaatsen per 1.000 woningen. Dit ligt net wat lager dan het landelijk gemiddelde van 1,2 standplaatsen per 1.000 woningen. De gemeente Zutphen heeft daarnaast een behoefteonderzoek uitgevoerd. Op basis van een enquête onder woonwagenbewoners is de aanvullende behoefte 18 tot 29 woonwagens.

Dreigend dak- en thuislozen Precieze cijfers over het aantal (dreigend) dak- en thuislozen zijn lokaal en landelijk beperkt beschikbaar. Dit heeft te maken met de beperkte (mogelijkheid van) registratie van deze doelgroep. Onder de (dreigend) dak- en thuislozen zijn veel kwetsbare jongeren. Volgens laatste inzichten van het Leger des Heils uit 2022 gaat het landelijk om circa 6.000 jongeren. Een deel van de jongeren vindt een weg naar de maatschappelijke opvang, maar ook een deel zwerft rond bij vrienden en kennissen. Daarnaast zien we dreigend daklozen door echtscheidingen en verbroken relaties. Voor deze groep hebben we meer zicht op de woonvraag op basis van CBS gegevens. In de gemeente Zutphen gingen er in de periode 2017 tot en met 2021 gemiddeld ongeveer 185 mensen per jaar uit elkaar. Het CBS registreert alleen mensen die gehuwd zijn of geregistreerd partnerschap hebben. Er zijn geen cijfers bekend over huishoudens die uit elkaar gaan zonder dat zij gehuwd zijn of een geregistreerd

301.103/G | Woningmarktanalyse Zutphen

partnerschap hebben. Uit gegevens van het Ministerie van Volksgezondheid en Sport blijkt dat circa 10 tot 15% van alle scheidingen eindigt in een vechtscheiding. Een voorzichtige raming is dat jaarlijks minimaal tussen de 20 en 30 mensen acuut op zoek zijn naar woonruimte vanwege relatie-beëindiging. Op basis van urgentieverklaringen bij corporaties zijn er in 2022 145 aanvragen gedaan met als reden relatieverbreking. Daarvan zijn er 122 toegekend. De 122 urgenties voor relatieverbreking ligt een stuk hoger dan op basis van vechtscheidingen (20 à 30 mensen) te verwachten was. Een verklaring is dat het ook gaat om mensen die geen huwelijk of geregistreerd partnerschap hadden en samenwoonden. De minimale behoefte ligt dus op 20 woningen per jaar oplopend tot circa 120 woningen. Snelle beschikbaarheid is van groot belang voor spoedzoekers en het kan ook gaan om een tijdelijke oplossing.

Overige doelgroepen Daarnaast worden in het landelijke programma ‘Een thuis voor iedereen’ de volgende groepen onderscheiden: • Voltijd studenten • Uitstroom klinische GGZ • Uitstroom vrouwenopvang en slachtoffers • Mensenhandel (overlap met MO) • Uitstroom Forensische zorg (overlap met MO) • Uitstroom detentie • Mantelzorgers en mantelzorgontvangers (woonzorgvisie) Voor deze doelgroepen zijn geen specifieke gegevens beschikbaar en geldt deels overlap met eerder genoemde groepen. Voor deze groepen is tijdig beschikbaar en betaalbaar woningaanbod van belang voor het vergroten van de kansen op een geschikte woonplek en de mogelijkheid om uit een instelling uit te stromen.

40