rapport Fundamenten van woonbeleid
Tekst van het document
Alle partijen zijn meegenomen.
Zie onder 1G.
Dit is niet navolgbaar gebeurd.
72
2.1 2A
2B
2C
2D
2E 2F 2G
2H
Uitvoering en naleving beleid huidige Woonvisie Er is een Plan van Aanpak.
De ambities zijn vertaald naar aantoonbaar specifiek, tijdgebonden en meetbaar geformuleerde doelstellingen. (SMART) Er zijn aantoonbare specifieke, tijdgeboden en meetbare acties voor de bij de Woonvisie betrokken partijen over maatregelen/acties om de doelen te halen. De resultaatafspraken zijn hierop gebaseerd.
Er zijn mogelijkheden tot bijsturing. De beschikbare sturingsinstrumenten passen bij de gestelde doelstellingen. Er zijn adequate afspraken gemaakt over de wijze, frequentie en inhoud van verantwoording over de uitvoering van de woonvisie. Betrokken actiehouders rapporteren tijdig, periodiek en transparant.
2.2 2I
Prestatieafspraken Er worden prestatieafspraken gemaakt.
2J
Partijen houden zich aan de gemaakte afspraken. Er zijn adequate afspraken gemaakt over de wijze, frequentie en inhoud van de verantwoording over de uitvoering van de prestatieafspraken. De prestatieafspraken worden gemonitord.
2K
2L
Er is geen Plan van Aanpak of uitvoeringsagenda opgesteld zoals bij de vorige woonvisie. De ambities omvatten16 strategische acties. Deze zijn niet SMART geformuleerd. De strategische acties zijn niet voorzien van actiehouder, tijdpad en financiële consequenties. In de woonvisie is aangegeven dat deze vervolgafspraken nog gemaakt zouden worden. Dit is niet gebeurd. Deze zijn er. Er is niet aantoonbaar gebruik gemaakt van sturingsmiddelen. Er zijn geen nadere resultaatafspraken gemaakt in vervolg op de doelstellingen. Er wordt conform gerapporteerd. Er is geen directe doorvertaling van doelstellingen in prestatieafspraken.
Even los van het feit dat de afspraken an sich niet SMART zijn. Bij afwijking worden deze besproken. Deze zijn er.
Er wordt gerapporteerd conform afspraak. Er is sprake van partijen bij prestatieafspraken, maar er worden niet zozeer concrete acties afgesproken. Dit suggereert een doorvertaling van de doelstellingen en dat heeft niet plaatsgevonden.
73
2M
De prestatieafspraken zijn overeenkomstig de gestelde doelen in de Woonvisie.
2N
De taken, bevoegdheden en verantwoordelijkheden zijn per rol expliciet en helder geformuleerd.
2O
De taken, bevoegdheden en verantwoordelijkheden zijn bekend bij de betrokkenen.
2P
Alle betrokkenen hebben eenzelfde beleving bij (de afbakening van) eigen en andermans taken, bevoegdheden en verantwoordelijkheden.
2Q
Er bestaat inzicht in eventuele onderlinge conflicten tussen meegegeven doelstellingen en resultaatafspraken. De gemeente heeft inzicht in de groepen van woningzoekenden en speciale groepen (toekomstige en potentiële huurders) in de gemeente.
2R
3 3A
Rol raad De raad is voldoende betrokken in de voorbereidingsfase.
3B
De raad ontvangt voldoende, actuele, relevante en tijdige informatie over de realisatie van doelstellingen.
3C 3D
De raad vraagt actief om informatie. De raad is op de hoogte van de gemaakte prestatieafspraken.
De prestatieafspraken zijn gekoppeld aan de ambities uit de woonvisie. De taken zijn verwoord als zijnde de prestatieafspraken. Bevoegdheden en verantwoordelijkheden zijn per rol niet expliciet benoemd. De taken zijn bekend bij een ieder. Of ook bevoegdheden en verantwoordelijkheden bekend zijn, valt niet op te maken uit de documenten. Gezien de strubbelingen tussen de corporaties en de gemeente is het beeld ontstaan dat gemeente en corporaties er verschillende visie op nahouden. Dat kan contraproductief werken. En kan een risico inhouden bij de verdere realisatie van de woonvisie, bijvoorbeeld bij de te plannen nieuwbouw. zie 2P.
Dat inzicht is er.
De raad is meegenomen in de voorfase en in het gehele besluitvormingstraject. Het Forum wel, de raad ontvangt geen info. Als er informatie wordt verstrekt, is deze wel actueel en relevant. Tijdigheid is een issue omdat de jaarlijkse Fora niet altijd plaatsvinden en de informatie daar niet altijd dezelfde is waardoor vergelijken in de tijd lastig is. Dat is gebeurd. Het Forum wel, de raad niet.
74
3E
Resultaten zijn gerapporteerd en de informatie is voldoende om de controlerende rol in te vullen en waar te maken.
3F
De raad heeft de mogelijkheid tot bijsturing.
3G
De raad maakt (bewust) geen gebruik van de mogelijkheid tot bijsturing.
3H
De beschikbare sturingsinstrumenten worden voldoende toegepast in de praktijk. De raad maakt actief gebruik van de prestatieafspraken als sturingsinstrument.
3I
De resultaten worden niet één-opéén met de doelstellingen/thema’s/strategische acties gerapporteerd. De raad ontvangt andersoortige documenten en ook indirect: de documenten zijn ter inzage liggende stukken. Voor het beleid Bouwen en wonen an sich zijn tot op heden nagenoeg geen sturingsinstrumenten ingezet. De raad kan alleen via haar eigen instrumenten: moties en of amendementen, sturen. De basis hiervoor is wel wankel. De raad maakt alleen gebruik van moties en amendementen om bij te sturen. De rekenkamercommissie heeft dit niet kunnen checken dan wel toetsen. Aangezien de raad niet beschikt over de prestatieafspraken en de evaluatie ervan, kan de raad deze niet gebruiken als sturingsinstrument.
75
Bijlage B
Stappenplan Aedes met instrumentarium
In aansluiting op het instrumentarium dat in de Forumspecial Wonen van 19-01-2023 is gepresenteerd kan onderstaand stappenplan van Aedes wellicht in de voorbereiding op de nieuwe woonvisie worden meegenomen. Aedes, de vereniging van woningcorporaties heeft een gids opgesteld: Hoe bouwen we sociale huur? (Bron: Aedes, Gids Hoe bouwen we sociale huur? Maart 2022) Hieronder een samenvatting van de gids. Hierin staat een stappenplan beschreven hoe sociaal voor de bedoelde groep te bereiken. Stap 1 doelen rond sociale huurwoningen vastleggen in beleid Stap 2 bij gebiedsontwikkeling bestemming regelen Stap 3 zorgen dat woningen in de toekomst sociale huurwoningen blijven Stap 4 gericht toewijzen aan de doelgroep Stap 5 maatschappelijk investeren met grondbeleid. Voor stap 1 betekent dit dat in de omgevingsvisie en/of in de woonvisie de gemeente beschrijft voor wie zij sociale huurwoningen wil realiseren. Er wordt een percentage benoemd voor sociale huur in het woningbouwprogramma, die vervolgens in bestemmingsplannen of omgevingsplannen moet worden opgenomen. Prestatieafspraken tussen gemeente, corporaties en huurdersorganisaties borgen de samenwerking om sociale huur te realiseren. Daarbovenop zijn anterieure overeenkomsten ook nodig. Ook kan worden gedacht aan een basis in de vorm van een (verevings)fonds om bouw van sociale huurwoningen te faciliteren.
Er ligt dan een uitspraak van de gemeenteraad wat zij beoogt met de realisatie van sociale huurwoningen én op welke wijze zij hier uitvoering aan geeft. Stap 2 houdt in dat bij gebiedsontwikkeling de bestemming wordt geregeld in bestemmingsplannen en door een minimaal oppervlak voor woningen vast te leggen. Dit is een juridisch afdwingbaar instrumentarium om sociale huurwoningen toe te voegen. Dit betekent evenwel nog niet dat woningen voor de doelgroep langdurig beschikbaar zijn. Is er geen anterieure overeenkomst, dan kan in exploitatieplannen de locaties van sociale huurwoningen worden bepaald en de afdracht aan het fonds sociale woningbouw bij onvoldoende realisatie. In stap 3 kan de gemeente ervoor zorgen dat woningen in de toekomst sociale huurwoningen blijven. Op grond van het Besluit Ruimtelijke Ordening kan een doelgroepenverordening worden uitgewerkt. Nadelen hiervan wel zijn dat de handhaving complex is, termijnen gelimiteerd en dat het alleen geldt voor nieuwbouw en niet voor bestaande bouw. Een huisvestingsverordening kan in stap 4 bevorderen dat gericht aan de doelgroep wordt toegewezen. Een verordening zorgt weliswaar niet direct voor de bouw van betaalbare woningen, maar is wel van invloed op de toewijzing aan de passende doelgroep. Voorrangsregels kunnen doorstroming bevorderen en is van toepassing op alle woningen: nieuw en bestaand.
76
Met grondbeleid tot slot wordt maatschappelijk geïnvesteerd. Er is een directe invloed op de realisatie van sociale huurwoningen waarbij de grondprijs gereguleerd kan worden. Hier speelt wel de belangenafweging binnen de gemeente een grote rol, waaronder die van een sluitende begroting.
77
Bijlage C
Lijst met geïnterviewde personen
Datum
Functie / rol in kader van Woonvisie Ambtelijk startgesprek beleidsadviseur wonen beleidsadviseur wonen beleidsadviseur wonen Betrokken externe partijen directeur bestuurder manager buurtregie directeur bestuurder manager klant en wonen Bestuurlijk Oud wethouder Wethouder
20-4-2022 01-11-2022 21-10-2022 15-11-2022 21-11-2022
25-11-2022 08-12-2022
78
Bijlage D Bronnen en geraadpleegde literatuur (niet uitputtend) Woonvisie 2013-2017 Relevante collegebesluiten Ambtelijke evaluatie woonvisie 2013-2017 Documenten met betrekking tot voorbereiding Woonvisie 2019-2024 Woonvisie 2019-2024 Relevante collegebesluiten Stukken behorend bij Forumspecials Wonen waaronder die van 19-01-2023 Prestatieafspraken 2018-2022 Evaluaties prestatieafspraken 2019-2021 Woningbouwplanningslijsten Factsheets Bevolking en Wonen Regionale woonagenda CleanTech regio 2018 Evaluatie woonagenda CleanTech regio 2018 (2020) Jaarrapportages en monitor Woonkeus Stedendriehoek Coalitieakkoord 2018-2022 Coalitieakkoord 2022-2026 Verkiezingsprogramma’s politieke partijen afgelopen collegeperiode en huidige collegeperiode (m.b.t. Bouwen en Wonen) Moties en amendementen vorige en huidige collegeperiode Programmabegroting en Voorjaarsnota’s vorige en huidige collegeperiode m.b.t. Bouwen en Wonen
79
80