Programmabegroting 2024-2027
Tekst van het document
Programmabegroting 2024-2027
1
Programmabegroting 2024 - 2027
Inhoudsopgave Inleiding ....................................................................................................................................................3 Begroting in 1 oogopslag ..........................................................................................................................4 Programma's ............................................................................................................................................5 Politiek dichtbij .....................................................................................................................................6 Wonen en leefbaarheid ..................................................................................................................... 17 Werken en leren ................................................................................................................................ 43 Zorgen en samenleven ...................................................................................................................... 57 Overzicht algemene dekkingsmiddelen ............................................................................................ 86 Paragrafen .............................................................................................................................................
89 Lokale heffingen ................................................................................................................................ 90 Weerstandsvermogen en risicobeheersing....................................................................................... 96 Onderhoud kapitaalgoederen ......................................................................................................... 106 Financiering ..................................................................................................................................... 110 Bedrijfsvoering ................................................................................................................................ 115 Verbonden partijen ......................................................................................................................... 119 Grondbeleid..................................................................................................................................... 126 Openbaarheidsparagraaf................................................................................................................. 132 Financiële begroting ............................................................................................................................
133 Inleiding ........................................................................................................................................... 134 Overzicht baten en lasten (2022 - 2024) ......................................................................................... 135 Overzicht baten en lasten (2025 - 2027) ......................................................................................... 136 Uitgangspunten ............................................................................................................................... 137 Meerjarige incidentele baten en lasten per programma ................................................................ 138 Structurele onttrekkingen en toevoegingen aan de reserves 2024-2025 ...................................... 142 Structurele onttrekkingen en toevoegingen aan reserves 2026-2027 ........................................... 144 Meerjarenbegroting 2024 - 2027 .................................................................................................... 146 Meerjarige ontwikkelingen reserves en voorzieningen .................................................................. 147 Investeringsplan ..............................................................................................................................
148 Subsidies ......................................................................................................................................... 150 Overzicht producten ....................................................................................................................... 153 Overzicht taakvelden ....................................................................................................................... 158 Overzicht beleidsindicatoren........................................................................................................... 160 Geprognosticeerde balans .............................................................................................................. 167 2
Programmabegroting 2024 - 2027
Inleiding In deze Programmabegroting 2024 zijn alle voorstellen zoals vastgesteld in de Voorjaarsnota 2023 verwerkt. De financiële uitgangspositie van de gemeente Zutphen is goed. De begroting is meerjarig sluitend en biedt een solide basis om ambities te verwezenlijken en komende investeringen te financieren. Zoals in de Voorjaarsnota 2023 is vastgelegd is er een aantal grote opgaven waar we de komende jaren prioriteit aan geven. Het gaat om: Kansengelijkheid en voldoende werk Toekomstgerichte gemeente Sterke en inclusieve samenleving We bouwen hierbij voort op ons coalitieakkoord ‘Natuurlijk betrokken, gelijk vooruit’ en spelen tegelijkertijd in op de actualiteit. In de verschillende programma’s zijn deze opgaven vertaald naar doelen en inzet. De ambities uit de Voorjaarsnota zijn daarbij gekoppeld aan de al in gang gezette ontwikkelingen en het reguliere werk.
Structureel sluitende begroting De programmabegroting 2024 – 2027 is structureel sluitend. Dit betekent dat voor alle begrotingsjaren de structurele lasten gedekt worden door structurele baten. Het jaar 2026 is ook structureel sluitend maar heeft in relatie tot de overige begrotingsjaren een gering begrotingsoverschot. Net als veel andere gemeenten zien wij dat de ruimte om te investeren geringer wordt en de vooruitzichten vanuit het Rijk voor de komende jaren stemmen ons niet optimistisch. Het is mede te danken aan ons financieel beleid over de afgelopen jaren dat 2026 structureel sluitend is maar wij herkennen de geluiden van andere gemeenten die in financieel zwaar verkeer verkeren. Zoals in de Voorjaarsnota 2023 al is vermeld wordt in 2024 een aantal kredieten beschikbaar gesteld om daarmee noodzakelijke investeringen te kunnen uitvoeren. Dan gaat het met name om investeringen in gebiedsontwikkeling en woningbouw, ook wordt in 2024 een krediet beschikbaar gesteld voor de Hanzehof. De lasten van dit krediet komen voor het eerst in 2027 in onze begroting. In de Voorjaarsnota 2023 is nog aangegeven dat de investering in het warmtenet Helbergen werd ondergebracht in de risicoparagraaf. Nu de kans ondertussen meer dan 90% is dat de investering moet plaatsvinden brengen we deze -vanuit onze afspraken tot realistisch ramen- onder in een reserve.
Portefeuilleverdeling De actuele portefeuilleverdeling van het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Zutphen vindt u op Portefeuilleverdeling burgemeester en wethouders gemeente Zutphen.
3
Programmabegroting 2024 - 2027
Begroting in 1 oogopslag
4
Programmabegroting 2024 - 2027
Programma's
5
Programmabegroting 2024 - 2027
Politiek dichtbij
6
Programmabegroting 2024 - 2027
Ambitie Lokaal betrokken en wijkgericht Wij zijn een open en laagdrempelige gemeente, dicht bij alle inwoners. We zijn zichtbaar in stad, dorp en wijken. We staan voor democratische vernieuwing en een betrouwbare overheid. We maken gebruik van de aanwezige kwaliteiten in de samenleving. We stimuleren dat inwoners, ondernemers, maatschappelijke organisaties en buurten actief oppakken wat zij zelf kunnen. Samen werken wij verder aan een inclusief Zutphen waarin inwoners met elkaar verbonden zijn, naar elkaar omkijken, waarin iedereen van betekenis is. Waar elke wijk een herkenbare identiteit heeft die door de wijkbewoners zelf gekozen is. We hebben in onze dienstverlening oog voor de menselijke maat. We zorgen ervoor dat zaken zorgvuldig worden opgepakt en dat we transparant en aanspreekbaar zijn. Onze dienstverlening is toegankelijk en begrijpelijk, zodat iedereen eenvoudig zaken met ons kan doen. We sluiten aan bij landelijke standaarden voor (digitale) dienstverlening. Onze inwoners zien de gemeente Zutphen als een benaderbare, betrouwbare en transparante organisatie met een open blik. Onze communicatie is duidelijk, efficiënt, toegankelijk, inclusief en betrouwbaar.
Over gemeentegrenzen heen Wij zetten ons in voor een goede samenwerking met de regio Stedendriehoek, onze buurgemeenten en de provincie Gelderland. Wij zien het belang van samenwerking met andere gemeenten zoals met de middelgrote steden in Gelderland en landelijk (RS4 en M50) en de Achterhoek. Als gemeente staan wij voor meervoudige en maatschappelijke opgaven. Die opgaven gaan over onze gemeentegrens heen, vragen grote investeringen en hebben soms conflicterende belangen. De rol van de regio neemt daardoor aan belang toe. Ook het Rijk verwacht in toenemende mate van regio’s, dat zij een rol pakken in complexe maatschappelijke opgaven zoals de Regionale Energietransitie en het woon- en stikstofdossier.
Doelen en inzet Product 001 Bestuur Doelen
7
Onze bestuursstijl is gericht op samenwerking. Zowel met onze inwoners en lokale partners als met partners in de netwerken. Wij zijn zichtbaar, makkelijk benaderbaar en kunnen alert reageren op ontwikkelingen. Wij zijn actief en werken samen op regionaal, provinciaal en landelijk niveau. Wij willen de gemeente Zutphen zodanig positioneren in netwerken en (regionale) samenwerkingen dat dit ten goede komt aan onze ambities en opgaven. Wij vergroten en delen onze kennis met partners als VNG, de middelgrote gemeenten in Nederland (M50), de middelgrote Gelderse gemeenten (RS4) en de provincie Gelderland.
Programmabegroting 2024 - 2027
Wij hebben een goede relatie met onze buurgemeenten uit de Regio Stedendriehoek en de Regio Achterhoek. Bij ontwikkelingen over onze gemeentegrenzen heen, met effecten voor onze buurgemeenten, zoeken wij in een vroeg stadium contact.
Inzet
8
In de visie op dienstverlening is onze zichtbaarheid een belangrijk onderdeel. Om te weten hoe inwoners dit ervaren, gaan wij dit onderzoeken. De uitkomsten nemen wij mee in het uitvoeringsplan voor de visie op dienstverlening. Het gaat om zichtbaarheid van medewerkers en bestuurders ‘buiten’, in contact met inwoners, of in de openbare ruimte, op social media en in het gemeentehuis. We zetten ook in op betere zichtbaarheid van de gemeenteraad. Dit doen wij samen met de griffie via expliciete communicatie en bestuurlijke vernieuwing. In 2024 organiseert de raad een festival van de toekomst 2050. Dit festival bereiden we in 2023 voor in overleg met de gemeenteraad. De uitkomsten van dit festival nemen we -indien relevant- mee in het verdere proces van de omgevingsvisie. Ten aanzien van voorstellen en initiatieven en inwoners, ondernemers en instellingen geldt een benadering van 'ja mits'. Wij pakken een proactieve rol op in het onderhouden van de verschillende netwerken. Daar waar we samen kunnen optrekken met deze partijen, bijvoorbeeld om in aanmerking te komen voor fondsen van het Rijk, zoeken we actief naar verbindingen. Een goede samenwerking binnen Oost-Nederland, zoals met de provincie, de Regio Stedendriehoek, de Achterhoek en onze buurgemeenten is belangrijk om de grote opgaven rondom woningbouw, bereikbaarheid, energie en klimaat te realiseren.
Ook de samenwerking binnen de VNG, de middelgrote gemeenten in Nederland (M50) en de middelgrote Gelderse gemeenten (RS4) en de Achterhoek zijn van belang om doelen te bereiken. Wij blijven actief participeren in de verschillende netwerken en samenwerkingsverbanden en wij zetten ons in om de gezamenlijke lobbykracht te gebruiken. In de Regio Stedendriehoek werken wij aan de Uitvoeringsagenda 2023-2030 en onderzoeken wij de mogelijkheden van een investeringsplatform. De agenda bestaat uit 3 programma’s. In Programma Slimme, groene verstedelijking staan opgaven als wonen (inclusief uitvoering Woondeal), bereikbaarheid, energietransitie en voorzieningen. Het programma Vitaal landelijk gebied gaat over opgaven als klimaatadaptatie, stikstof en landbouwtransitie. Programma Regionale economie van de toekomst gaat over het blijvend versterken van een goed vestigingsklimaat en grote opgaven zoals personeelstekorten en digitalisering. Binnen het kader van deze uitvoeringsagenda werken wij in de regio en de provincie samen aan concrete opgaven/projecten die voor de gemeente Zutphen belangrijk zijn, zoals: De uitvoering van de Woondeal Stedendriehoek (2022-2030). Het actualiseren van de regionale visie op beschermd wonen en maatschappelijke opvang. Het uitvoeren van het regionale plan van aanpak Huisvesting arbeidsmigranten.
Een onderzoek van de mogelijkheden voor een Innovatiecampus. Een nieuw Regionaal Plan Werklocaties. Het verduurzamen van werklocaties, waaronder het verder werken aan het project Smart Energy Hub De Mars. Programmabegroting 2024 - 2027
De regionale energietransitie (RES) Gezamenlijke lobbyactiviteiten voor bijvoorbeeld vervoer over spoor (goederenvervoer en de doortrekking spoorlijn Apeldoorn-Winterswijk) en vervoer over water (bevaarbaarheid IJssel, Industriehaven en Oude IJsselbrug) De snelfietsroute Zutphen – Deventer (F348) De verdere uitwerking van snelladen en laadinfrastructuur voor de logistieke sector. De doorontwikkeling van de Techniekfabriek. Het Rijk besluit begin 2024 op onze regionale aanvraag Regiodeal Regio Stedendriehoek die wij in 2023 hebben ingediend. Bij een positief besluit, werken we de deal in 2024 verder uit in concrete regionale programma’s. Het is dan de bedoeling om eind 2024 de deal met het Rijk te sluiten. In het bestuur van de Regio Stedendriehoek zijn wij verantwoordelijk voor de regionale portefeuille Slimme, groene verstedelijking en vervullen wij de rol van vice-voorzitter. Wij hebben een actieve rol in het netwerk van middelgrote gemeenten in Nederland (M50) door onze rol als vice-voorzitter in het Dagelijks Bestuur. Met het netwerk zetten we in op lobby en kennisuitwisseling op fysieke, sociale en financiële thema’s, waaronder streekziekenhuizen, de woningbouwopgave en financiële afspraken Rijk - gemeenten.
Met Doetinchem, Harderwijk en Tiel (RS4) werken we samen met de provincie aan onderwerpen in onze gemeenten: aantrekkelijke toekomstbestendige binnensteden, vernieuwende culturele voorzieningen, en erfgoed als visitekaartje. In de zorgregio Midden IJssel/Oost Veluwe maken we onder andere afspraken over gezamenlijke inkoop van jeugd- en Wmo-voorzieningen. Met de regiogemeenten geven wij samen uitvoering aan de Regiovisie Beschermd Wonen. En werken we samen aan projecten uit het Integraal Zorg Akkoord (IZA) en Gezond Actief Leven Akkoord (GALA). (zie programma 4). Andere voorbeelden van samenwerkingsverbanden zijn bijvoorbeeld de Veiligheidsregio , Tribuut, Omgevingsdienst (ODA), Veilig thuis, de GGD en de Arbeidsmarktregio. Op het gebied van toerisme werken we samen met het Hanzestedenverbond en de stichting Achterhoek Toerisme. Bij de inhoudelijke programma’s komen wij hierop terug.
Product 003 Burgerzaken Doelen
Onze (interne en externe) dienstverlening is helder en sluit aan op de vraag van inwoners en ondernemers. Producten en diensten zijn toegankelijk, met duidelijke stappen, korte doorlooptijden en heldere antwoorden. De verkiezingen verlopen goed en zorgvuldig.
Inzet
9
Er komt een bruikbare uitvoeringsagenda van de visie op dienstverlening waarin we prioriteiten aangeven. Wij blijven werken ‘op afspraak’. Onze dienstverlening is vrijwel geheel gedigitaliseerd daar waar het kan en daar waar nodig passen we maatwerk toe. Programmabegroting 2024 - 2027
Wij bieden hulp en uitleg bij (digitale) aanvragen in het gemeentehuis. Wij organiseren in juni 2024 de verkiezingen voor het Europese Parlement. Die organisatie wordt steeds complexer, zowel op het gemeentehuis als op de stembureaus. Er is een aantal oorzaken zoals veranderende wetgeving, de toename van het aantal stembureaus en de verzwaring van het proces op de stembureaus. Daarom gaan we in 2024 de organisatie en de randvoorwaarden verbeteren. De ervaringen van de verkiezingen van november 2023 nemen we hierbij mee.
Product 005 Communicatie Doelen
Ons doel is een zo goed mogelijke verbinding met onze samenleving: we zien en horen wat er in stad en dorp gebeurt. Onze communicatie is helder, inclusief, efficiënt en betrouwbaar. Ons taalgebruik is begrijpelijk: in al onze communicatie(middelen) gebruiken we duidelijke taal. Wij zetten onze goede relatie met de media in om onze inwoners optimaal te informeren. Onze interne communicatie ondersteunt een goede verbinding tussen collega’s, bestuur en directie We organiseren onze crisiscommunicatie effectief.
Inzet
10
In onze communicatie staat de inwoner centraal. Wij luisteren naar onze inwoners en sluiten aan bij wat er leeft in de gemeente. We zetten onze communicatiekanalen (doel)gericht in. Een paar voorbeelden: We hebben een rol in uitleggen/uitvoering van beleid, dat doen we via onze website, social media en onze mediacontacten. Voor onze rol als werkgever zetten we interne communicatie en arbeidsmarktcommunicatie in. Wij communiceren ook over opvattingen die binnen onze gemeente leven. Opvattingen die gaan over maatschappelijke thema’s zoals inclusie en discriminatie alsook herdenking, normen en waarden, vrijheid en veiligheid en gemeentelijke activiteiten, dragen wij actief uit. Wij versterken de communicatie van de gemeenteraad als bestuursorgaan. Wij ondersteunen participatietrajecten waarbij de gemeente inwoners goed en tijdig betrekt bij en informeert over projecten. U leest hier meer over bij onze inzet voor Overheids- en inwonersparticipatie (product 007 Anders Samenwerken). Wij maken afspraken met de lokale Zutphense media over uitingen. Wij denken daarbij aan de gemeentepagina, maar ook aan een wekelijkse pagina voor de gemeenteraad, eventuele column en verslaglegging van belangrijke gebeurtenissen in de gemeente. Door interne schrijftrainingen en communicatie advies zijn de gemeentelijke teksten zoveel mogelijk op B1 niveau, dus goed leesbaar voor iedereen.
Bij crisiscommunicatie geven we proactief adviezen gebaseerd op onze kennis van wat er speelt in de samenleving.
Programmabegroting 2024 - 2027
Product 007 Anders samenwerken Wijkgericht werken Doelen
We willen een Zutphense samenleving met een sterke sociale basis in vitale wijken en buurten. Een bijpassende ontmoetingsplek of buurthuis kan hier deel van uitmaken. We willen door laagdrempelige nabijheid van onszelf en alle partners, ervoor zorgen dat onze inwoners in de wijken de juiste zorg/hulp/steun krijgen. We willen dat inwoners hierdoor het gevoel krijgen dat de overheid er voor hen is. Dit draagt bij aan het vertrouwen in de lokale democratie. We willen dat inwoners gemakkelijk buurtinitiatieven kunnen starten en een bijdrage kunnen krijgen via het Zutphenfonds.
Inzet
We gaan wijkgericht werken organisatiebreed doorontwikkelen, in denken en doen. We verankeren deze werkwijze in een programma ‘Wijkgericht werken’. Hiervoor stellen we een programmaplan op, gebaseerd op de geleerde lessen en inspirerende voorbeelden van binnen en buiten de gemeente Zutphen. Programma's als GALA, ter uitvoering van het Gezond en Actief Leven Akkoord, voeren we zoveel mogelijk samen met inwoners in de wijken uit. We werken in een netwerk van professionals, inwoners(initiatieven), ondernemers en organisaties aan sterke wijken. We formuleren samen met het netwerk een langetermijnvisie op sterke buurten en wijken. Onderwerpen hierin zijn onder andere onze aanwezigheid in de buurten en wijken, en ontmoetingsplekken en buurthuizen. We evalueren het Zutphenfonds en kijken wat er nodig is om aan te sluiten bij onze (aangepaste) doelstellingen om buurtinitiatieven te ondersteunen. We maken middelen vrij voor cofinanciering van projecten voor sterkere sociale cohesie in de wijken. Op die wijze kunnen meer nationale fondsen en provinciale gelden worden aangetrokken voor projecten. Met Perspectief zorgen we voor inzet in de wijken met de uitbreiding van de sociaal makelaars, het opzetten van een vrijwilligerscentrale en versterken van sociale cohesie door collectieve trajecten. (zie programma 4).
We werken in de doorontwikkeling van de organisatie aan de integrale interne samenwerking door verbindingen te leggen tussen programma’s (zoals energietransitie, Omgevingsvisie, inwoner in beeld), strategische visies en uitvoeringstaken.
Overheids- en inwonerparticipatie Doelen
11
We hebben hetzelfde beeld van overheids- en inwonersparticipatie, zowel bestuurders, raadsleden, ambtenaren als inwoners.
We kennen de instrumenten om beter samen te werken als inwoners en overheid. We weten wat van ons als overheid wordt gevraagd in de samenwerking met inwoners (werkwijze, houding en gedrag). Programmabegroting 2024 - 2027
Inzet
12
Wij zetten onze participatie proactief in en wij willen ons uitnodigingenbeleid beter richten en uitvoeren. Vooraf communiceren wij binnen welke kaders participatie kan plaatsvinden, zodat tijdig helder is waarover wel en waarover geen inspraak plaatsvindt. Daarmee wordt de verwachting die inwoners en de gemeente mogen hebben ten aanzien van participatie helder aan de voorkant en kan zij achteraf getoetst worden. De gemeente is daarbij duidelijk dat 'nee' ook een antwoord kan zijn als de publieke belangen uitdrukkelijk zwaarwegender worden geacht dan de individuele belangen. Wij maken een beleidskader Participatie dat gebaseerd is op het kader Anders Samenwerken. Wij stellen een Participatieverordening op. Wij maken een uitvoeringsprogramma Participatie inclusief een instrumentenwaaier. Wij passen het kader, de verordening en het uitvoeringsprogramma toe, door onder andere werkafspraken te maken over werkwijze, houding en gedrag, van elkaar te leren en van goede voorbeelden elders.
Programmabegroting 2024 - 2027
Gerelateerde informatie Product Bestuur
Regionaal perspectief 2030 Uitvoeringsagenda 2023-2030 Regio Stedendriehoek
Product Communicatie
Online communicatievisie (2021)
Product Burgerzaken
I en ICT beleid Zutphen 2021-2023 I-visie Zutphen 2021-2023
Product Anders samenwerken
13
Wijkontwikkelingsplan De Hoven 2015 – 2025 Handreiking ‘Anders Samenwerken voor een krachtig Zutphen' (2018) Handreiking Participatie
Programmabegroting 2024 - 2027
Financiën Bedragen x € 1.000
Rekening
Raming
Raming
Raming
Raming
Raming
2022
2023
2024
2025
2026
2027
Lasten (excl. mutaties reserves) 001
Bestuur
2.488
3.196
3.459
3.415
3.283
3.268
003
Burgerzaken
1.433
1.370
2.008
2.024
2.084
2.126
005
Communicatie
89
91
93
93
93
93
007
Wijkgericht werken
375
1.098
1.137
677
597
597
4.385
5.755
6.697
6.209
6.057
6.084
Totaal lasten Baten (excl. mutaties reserves) 001
Bestuur
-596
-25
-15
-15
-15
-15
003
Burgerzaken
-684
-450
-888
-916
-1.045
-1.118
005
Communicatie
007
Wijkgericht werken -1.280
-475
-903
-931
-1.060
-1.133
3.105
5.280
5.795
5.278
4.997
4.951
Totaal baten
Mutaties reserves Toevoeging reserves Onttrekking reserves Totaal mutaties reserves
14
Programmabegroting 2024 - 2027
Aanvullende informatie
Subsidies programma 1 Subsidieregeling/doel
Subsidiedoel/organisatie
Raming 2024
(bedragen *€1) Programma 1 Wijkgericht werken
15
Programmabegroting 2024 - 2027
Dorpsraad Warnsveld
€ 15.700
Beleidsindicatoren programma 1 Taakveld Indicator Programma 1. Politiek dichtbij 0. Bestuur en ondersteuning 0. Bestuur en ondersteuning
Bezetting
0. Bestuur en ondersteuning
Externe inhuur
0. Bestuur en ondersteuning
overhead
eenheid
Fte per 1000 inwoners Apparaatskosten Kosten per inwoner
periode Zutphen periode Zutphen
Bron
Beschrijving
2023
9,05
2022
8,95 Eigen gegevens Het aantal Fte per 1.000 inwoners.
2024
1.045
2023
923 Eigen begroting Apparaatskosten (personele- en loonkosten, huisvestingskosten, tractiemiddelen, facilitaire en automatiseringskosten per inwoner.
Kosten als % van 2024 totale loonsom + totale kosten inhuur externen
0,10%
2023
0,20% Eigen begroting Percentage externe inhuur van de totale loonsom inclusief inhuur.
11,50%
2023
9,80% Eigen begroting Percentage overheadkosten ten opzichte van de totale lasten exclusief toevoegingen aan reserves.
% van totale lasten
2024
Wonen en leefbaarheid
17
Programmabegroting 2024 - 2027
Ambitie Jongeren, ouderen, gezinnen en mensen met een hoog, midden of laag inkomen: iedereen voelt zich thuis in de gemeente Zutphen. We willen dat woningen betaalbaar zijn. De binnenstad is aantrekkelijk, de daar omheen liggende woonwijken en Warnsveld zijn prettig leefbaar en groen, de werklocaties zijn goed bereikbaar en zijn goed onderhouden. We hebben voorzieningen die passen bij het verzorgingsgebied en de behoeften van onze inwoners. We willen een rechtvaardige energietransitie, waarbij we concrete doelen en haalbare doelen stellen voor de lokale opwekking van groene energie. We werken samen met inwoners en ondernemers om de energietransitie voor elkaar te krijgen. We benutten zo veel mogelijk de beschikbare bebouwde ruimte voor opwekking van zonne-energie en gaan samen met inwoners, eigenaren, corporaties en ontwikkelaars aan de slag om woningen en gebouwen van het aardgas af te halen of klaar te maken om van aardgas af te gaan. We zetten samen met inwoners en ondernemers onze schouders onder een duurzame, aantrekkelijke en klimaatbestendige leefomgeving. Duurzaam openbaar vervoer, deelauto’s, de e-bike, slim parkeren en slimme mobiliteit worden belangrijker. Binnen de stad kun je snel en veilig lopen en fietsen. Iedereen kent Zutphen als een gemeente die goed bereikbaar is per spoor, over water, over de weg én over snelfietspaden.
Voor duurzaam wonen, werken en verplaatsen is denk-, doorzettings- en uitvoeringskracht nodig. We doen dit samen met bewoners, bedrijven en instellingen. Waar dat kan ondersteunen we maatschappelijke initiatieven. We waarderen onze natuurlijke omgeving zoals de IJssel met haar uiterwaarden, de Berkel, het landelijk gebied, de groene zone tussen Zutphen en Warnsveld en het groen rondom de vestingwerken. We zetten in om het bomenbestand en de ecologische waarde te vergroten. Bij herinrichting, uitbreiding of inbreiding ontwikkelen we natuurinclusief waarbij groen een volwaardig uitgangspunt in het ontwerp is. De gemeente Zutphen heeft een compact stedelijk gebied. Nieuwbouw en nieuwe ontwikkelingen realiseren we in het bestaande stedelijk gebied of direct tegen de bebouwde omgeving. De herstructurering van De Mars en realisatie van Noorderhaven, transformaties in de binnenstad en de ontwikkeling van Leesten en De Hoven-noord zijn hier goede voorbeelden van. We zetten in op diverse transformaties en inbreidingen, met -waar dat kan- het herbenutten van bestaand vastgoed. We verkennen de mogelijkheden voor hoogbouw. De grotere uitbreidingslocaties Leesten en De Hoven bieden ruimte voor starters en doorstroming en voor nieuwe inwoners. We zijn trots op onze stad en het dorp en hun geschiedenis. De gemeente Zutphen heeft een rijkdom als het gaat om historisch erfgoed.
Het is de drager van onze geschiedenis en het geeft stad en dorp identiteit en sfeer. We zijn zuinig op ons erfgoed. Daarom gaan we nieuwe monumenten aanwijzen en beschermen. De missie van het Erfgoedcentrum van de gemeente Zutphen is om die verhalen van de stad levend, zichtbaar en toegankelijk voor het voetlicht te brengen zodat Zutphen het bruisend cultureel centrum van het oosten wordt. We vertellen en delen het verhaal van stad, dorp en wijken met inwoners om bij te dragen aan sterke wijken met een stevige sociale cohesie en een eigen identiteit die grotendeels door wijkbewoners zelf bepaald, beheerd en verrijkt wordt.
18
Programmabegroting 2024 - 2027
De gemeente Zutphen is aantrekkelijk om te wonen en werken, zowel voor onze inwoners als voor nieuwe inwoners. En dat willen we ook in de toekomst blijven. We zetten in op sociale en economische balans, een goed voorzieningenniveau en dynamiek en levendigheid in de stad. In de omgevingsvisie schetsen we hoe de groei van onze gemeente vorm krijgt in relatie tot stedelijke vernieuwing, ruimtelijke kwaliteit, verduurzaming en economische versterking.
Doelen en inzet Product 210 Wegen Doelen
Onze wegen zijn veilig voor al het verkeer, goed beheerd en onderhouden en bevorderen de doorstroming van het verkeer. We hebben een actueel meerjarenonderhoudsprogramma voor wegen. Onze straatverlichting is technisch op orde en duurzaam.
Inzet
Het wegenbeleidsplan is in 2024 gereed. Daarin staat hoe de gemeente de komende periode omgaat met de verhardingen. Daarbij spelen mee: wet- en regelgeving, beleid en ambitie, de strategische, tactische en operationele kaders en de financiën. Tegen de achtergrond van wet- en regelgeving is de risicoaansprakelijkheid voor de gemeente als wegbeheerder een factor van belang. Voor wegen en paden die bestaan uit elementenverharding is onderhoudsniveau C (volgens CROW-normen) vastgesteld. Voor het centrum houden we onderhoudsniveau B aan.
Product 211 Mobiliteit Doelen
19
De binnenstad van Zutphen is duurzaam, aantrekkelijk en goed bereikbaar. Ons parkeerbeleid, de verkeerscirculatie, de bevoorrading en ruimte voor fietsers en voetgangers passen we hierop aan. De stadslogistiek ondersteunt de duurzaamheidsambities. De gemeente Zutphen is goed bereikbaar met de fiets, het openbaar vervoer en de auto. De bedrijven zijn goed bereikbaar. Je verplaatst je gemakkelijk te voet of met de fiets. Verkeersveiligheid, bereikbaarheid en minder CO2 uitstoot zijn het uitgangspunt voor verkeer en mobiliteit in de in 2024 af te ronden omgevingsvisie en VCP. Voor bedrijven, werkenden en lokaal verkeer is van belang dat de N314, N345, N346 en met name de N348 goed blijven doorstromen. We stimuleren MaaS (Mobility as a Service). Waar dat kan werken we samen met andere overheden (regio, provincie, rijk) bijvoorbeeld bij de fietsroute F348, stimuleren van vervoer over water, en zero-emissie binnensteden. We onderzoeken bedrijfsmatige mobiliteit via spoor en water om tot een optimale mix te komen.
Programmabegroting 2024 - 2027
Inzet
We ronden het verkeerscirculatieplan af. Onderdeel hiervan is onder meer de afweging over de verkeerssnelheden op de wegen binnen de bebouwde kom. We formuleren in 2024 een nieuwe parkeervisie en een uitvoeringsplan behorend bij deze parkeervisie. Voor zowel het VCP als de parkeervisie is een uitgangspunt een autoluwe binnenstad. De bereikbaarheid van Zutphen is belangrijk nu en in de toekomst. Dit krijgt zijn plek in de Omgevingsvisie. De oude IJsselbrug is daarin een belangrijke oeververbinding, maar kent ook beperkingen voor scheepvaart en verkeer. We verkennen de mogelijkheden om de regionale bereikbaarheid en doorstroming te verbeteren met een onderzoek naar een derde IJsselbrug en betere ontsluiting van Zutphen en omgeving via bedrijventerrein De Mars. We denken regionaal mee over de uitgangspunten voor de concessie van regionale treindiensten en de aanbesteding van de concessie busvervoer. We laten onderzoek doen naar de Kruising Gerard Doustraat – Jan Vermeerstraat. Deze staat op nummer 1 in de meest verkeersonveilige punten in het politiedistrict Noord en Oost Gelderland (maart 2023). Om dit gevaarlijke punt aan te pakken moet er eerst in 2024 onderzoek worden gedaan naar wat de beste inrichting voor het kruispunt is. In 2025 kan dan het kruispunt heringericht worden.
Het kruispunt bij De Dreef – Rigastraat is een druk verkeerspunt met bezoekers van de Family Mall, fietsverkeer en verkeer van het bedrijventerrein. We pakken dit kruispunt aan, mede vanwege de te verwachten toename van verkeer door de realisatie van de nieuwe school. We stemmen af met de bestuursopdracht de Mars. Veilige route Kompaancollege: De Kostverlorentunnel is in 2015 gerealiseerd. De route heeft geen voorrang en kruist het stationsplein. Ten behoeve van de realisatie van de nieuwe school op De Mars neemt de intensiteit van fietsverkeer toe. Er worden maatregelen getroffen om de grotere fietsstroom goed en veilig te kunnen faciliteren op de route. Mobiliteit is een belangrijk thema in de gemeente Zutphen en de regio. Er komt extra verkeerskundige capaciteit voor ondersteuning bij tal van projecten. Zo zorgen we er ook voor dat we op het gebied van openbaar vervoer vroegtijdig in processen zijn betrokken. Op basis van de vastgestelde integrale laadvisie en plaatsingsbeleidsplan werken we in 2024 verder aan de uitrol van laadpalen. Dit doen we door (net als in 2023) proactief laadpalen te plaatsen en op aanvraag. In 2024 gaan we starten met het bijplaatsen van laadpalen op basis van verbruikersdata. Tevens zetten we in op het plaatsen van 1 of meerdere (semi)openbare snelladers.
In 2024 gaan we in samenwerking met de provincie en de regio Stedendriehoek verder met de uitwerking van snelladen en laadinfrastructuur voor de logistieke sector.
Product 222 Havens en kaden Doelen
20
We beheren en onderhouden onze havens, kaden en infrastructuur goed en functioneel en kijken naar mogelijke koppelkansen bij uitvoering. We hebben voor de langere termijn in beeld waar onze werkzaamheden liggen, welke investeringen nodig zijn en hoe we deze willen uitvoeren. Voor kleinere en urgente zaken hebben we een direct werkbudget om in te zetten. Programmabegroting 2024 - 2027
Inzet
De Industriehaven wordt in 2024 uitgebaggerd. Omdat er naast baggeren ook sprake is van een verkenning naar extra verdieping van de Industriehaven, koppelen we de uitvoering van de baggerwerkzaamheden aan een go/no go op de extra verdieping.
Product 310 Gemeentelijke panden en gronden Doelen
We werken aan een portefeuille vastgoed die past bij onze gemeentelijke taken. Waar we vastgoed hebben, zetten we dat maatschappelijk in conform het vastgestelde vastgoedbeleid. De panden die we hebben, houden we duurzaam en kwalitatief op orde. Vastgoed dat niet tot de kernportefeuille hoort, gaan we verkopen. Waarbij we kijken naar de toekomstige bestemming van de panden in relatie tot stedelijke ontwikkelingen en de maatschappelijke wensen vanuit de beleidsvelden.
Onze inzet
21
Onderhoud vindt plaats conform het vastgoedbeleid en wordt uitgevoerd conform het vastgestelde beheerplan 2021-2025. We actualiseren het beheerplan in 2024 en houden de voorziening tegen het licht. Dit is noodzakelijk door de sterk gestegen bouwkosten en de krapte op de arbeidsmarkt. De uitgifte van panden vindt plaats volgens de “leidraad uitgifte onroerende zaken” die in 2023 is vastgesteld door het college. We gaan aan de slag met de portefeuille-indeling, wat ook een onderdeel is van de actualisatie van het beheerplan. Door gewijzigde inzichten of maatschappelijke ontwikkelingen zijn er panden in de verkoop- of strategische portefeuille die langer onderhouden moeten worden of teruggeplaatst moeten worden in de kernportefeuille. De vergaande verduurzaming bereiden we in 2023 op hoofdlijnen voor, de globale investering die hiervoor nodig is en de fasering in uitvoering, leggen we aan de raad voor. Uitgangspunt voor de verduurzaming van het vastgoed is het zoveel mogelijk naar label A brengen van de kernportefeuille. Hierbij sluiten wij aan op de totale energietransitie en de te realiseren co2-reductie voor 2030. Accommodaties: De behoefte aan maatschappelijk vastgoed (bijvoorbeeld sporthallen, buurtcentra) is altijd in beweging. Wij wegen financieel en maatschappelijk rendement tegen elkaar af.
Op die manier maken we afgewogen keuzes rond het afstoten of aankopen van panden. Ons accommodatiebeleid ligt vast in een beleidskader. Actief Zutphen exploiteert sinds 2022 de sporthallen. Ontwikkelingen vanuit het masterplan onderwijs stemmen we af met Actief Zutphen en daaruit maken we keuzes voor vernieuwing of verbouw en verduurzaming van sporthallen. Bij panden met meerdere gebruikers en een specifiek beleidsdoel kan het een overweging zijn om deze ook onder te brengen bij Actief Zutphen. Dit wegen we af per pand.
Programmabegroting 2024 - 2027
Product 543 Regionaal archief en erfgoedcentrum Doelen Regionaal Archief Zutphen
Het rijke archivalische erfgoed van de gemeente Zutphen is goed (wettelijk) beschermd en beheerd. Het Regionaal Archief Zutphen groeit verder in zijn functie als informatiecentrum voor erfgoed in de wijde regio. De huisvesting van het Regionaal Archief en het archiefdepot is voor de komende 30 jaar toekomstbestendig.
Erfgoedcentrum
Het merk en de organisatie van het Erfgoedcentrum Zutphen staan als een huis. Het erfgoedcentrum vervult steeds meer een centrale rol in het leren, ontdekken en presenteren van ons erfgoed. Er is sprake van een toename van het aantal bezoekers (online en fysiek) en van de activiteiten. Professionele coördinatie is daarbij van belang. De missie van het Erfgoedcentrum is om het historische ‘Verhaal van Zutphen’ levend, zichtbaar en toegankelijk voor het voetlicht te brengen, waarmee we bijdragen aan het doel om Zutphen tot het bruisend cultureel centrum van het oosten te maken. Het netwerk van opengestelde monumenten als geheel is vergroot en de toegang in de bestaande opengestelde locaties is verbeterd. Het ‘Verhaal van Zutphen’ is breed bekend en leeft bij inwoners en bezoekers. In de gemeente Zutphen is er praktisch onderwijsaanbod op het gebied van erfgoed. We koppelen deze ambitie aan de sociaal-economische visie die in 2024 wordt vastgesteld. Zo leggen we vragen op de arbeidsmarkt, ambities op kennisbevordering en sociale ontwikkeling (een leven lang leren) bij elkaar.
Inzet Regionaal Archief Zutphen
22
Het archief zet in op verdere digitale ontsluiting van de collecties op het erfgoed(internet)portaal van de gemeente Zutphen. We onderhouden onze dienstverleningsovereenkomsten met omliggende gemeenten en breiden deze waar mogelijk uit. We beantwoorden vragen van inwoners, bezoekers en onderzoekers en helpen hen op weg bij hun onderzoeken. We houden audits bij de lopende administraties van de gemeenten die zijn aangesloten bij het RAZ. We conserveren en restaureren archiefstukken en boeken uit de gemeentelijke archiefcollectie. De uitkomsten van het huisvestingsonderzoek (rapport van BMC) voor het Regionaal Archief Zutphen en het erfgoeddepot van het archief (samen met die van archeologie en het Stedelijk Museum) worden meegenomen in de te ontwikkelen Erfgoednota.
Programmabegroting 2024 - 2027
Erfgoedcentrum
We zijn trekker voor erfgoed binnen het regionaal Cultuur en Erfgoedpact en jagen samenwerking tussen de vijf gemeenten en de daarbinnen opererende culturele partners aan. Voor de centrale en coördinerende rol van het Erfgoedcentrum zetten we in op leren (erfgoededucatie, maar ook onderzoek, stagiairs en kennisopbouw), op ontdekken (symposia, open dagen, doe-dagen en wetenschappelijke publicaties) en presenteren (evenementen en publiciteit). Het Erfgoedcentrum vormt de spil in de samenwerking met kennis- en vrijwilligersorganisaties, vormt voor hen een thuis en een plek van samenkomst. We blijven ons inzetten om meer monumenten open te stellen voor publiek. Daarbij hebben we bijzondere aandacht voor monumenten in eigendom van de gemeente, we trekken daarin op met de collega’s van Vastgoed. We doen een update en maken een professionaliseringsslag op de samenwerkingsovereenkomsten met onze erfgoedpartners. We updaten en vervangen verouderde bebording van erfgoedlocaties en monumenten. Met het hanteren van een jaarlijks erfgoedthema stimuleren we ons werk van de vier werklijnen uit het jaarplan van het Erfgoedcentrum: collectie onderzoek, educatie en toegang & aanbod. Het erfgoedthema voor 2024 is ‘Gedrukt in Zutphen’. We verbinden erfgoed (waaronder het erfgoed-themajaar) aan culturele evenementen, Stichting Zutphen Promotie en toeristisch beleid.
We werken samen met onderwijsinstellingen op alle niveaus op het thema erfgoed, wakkeren de belangstelling voor erfgoed aan en delen onze kennis op het vakgebied.
Product 544 Monumenten en erfgoed Doelen
Het rijke monumentale erfgoed van de gemeente Zutphen is goed (wettelijk) beschermd en beheerd. Erfgoed is een bron van inspiratie voor ruimtelijke plannen en de identiteit van de wijk. Er zijn kaders om verduurzaming van monumentale panden mogelijk te maken. De gegevens over monumenten zijn toegankelijk digitaal ontsloten. De huidige kwaliteit van onze aantrekkelijke en monumentale binnenstad is behouden en waar mogelijk versterkt. Er ligt een door het college vastgestelde erfgoednota. De erfgoedwaarden van de gemeente Zutphen zijn op een goede wijze ingebed in de ruimtelijke ontwikkelingen. Het leveren van vakinhoudelijke kennis ten behoeve van ontsluiting en publiciteit.
Inzet
23
We helpen ondernemers en eigenaren met kennis, advies en subsidies om monumenten te onderhouden en gevels te verbeteren. We verkennen en wijzen nieuwe gemeentelijke monumenten aan. We maken bestaande overheidsgegevens en documentaties over monumenten toegankelijk via het erfgoedportaal op internet. Programmabegroting 2024 - 2027
We stimuleren innovatieve verduurzaming van monumenten. We helpen eigenaren met advies over het verduurzamen én het behoud van de monumentale waarden. We stemmen daarin af met overig duurzaamheidsbeleid. We stellen samen met de overige erfgoedteams nieuw en samenhangend erfgoedbeleid op. We zetten participatie in en betrekken erfgoedpartners, stakeholders en bewoners bij het opstellen van de nieuwe erfgoednota. Met erfgoedpartners, stakeholders en bewoners brengen we de erfgoedwaarden van de gemeente in kaart.
Product 545 Archeologie Doelen
Het rijke archeologische erfgoed is goed (wettelijk) beschermd en beheerd. De positie van team archeologie als archeologisch kenniscentrum van Oost Gelderland is behouden en versterkt. Archeologie is in de gemeente Zutphen een bron van inspiratie voor ruimtelijke plannen en de identiteit van de wijk. Het fysieke en digitale archeologisch depot is goed toegankelijk voor een breed publiek. Het (brede) publiek is meer betrokken bij het werk van team archeologie.
Inzet
We voeren archeologisch onderzoek uit (veldwerk, uitwerking, rapportage, conservering en deponering). We beschermen archeologisch erfgoed bij ruimtelijke plannen in het licht van de Omgevingswet. We delen onze kennis door middel van dienstverleningsovereenkomsten met omliggende gemeenten en de Omgevingsdienst Achterhoek en we breiden waar mogelijk onze dienstverlening uit. Om de dienstverlening voor archeologisch onderzoek uit te breiden naar andere gemeenten en opdrachtgevers ontwikkelen we een nieuw digitaal documentatiesysteem dat de wettelijk verplichte pakbonnen kan generen. We maken archeologische resten zichtbaar en toegankelijk in de openbare ruimte. We betrekken archeologisch erfgoed als inspiratie bij ruimtelijke plannen (herstel structuren, naamgeving, kunst, identiteitsdragers in wijken). We maken een digitale ontsluiting van de archeologische kennis, vondsten en kaarten (ten behoeve van de Omgevingswet). We zetten in op publieksactiviteiten met onder andere de inzet van de archeohotspot. Grote collectiestukken (gevelstenen etc.) die nu in het depot liggen, herplaatsen we op een passende wijze in de stad en dorp in overleg met pandeigenaren.
Prestatie Indicatoren Archeologie (in relatie tot opdrachten)
24
De archeologische velddienst (projectarcheologen) voert onderzoek uit voor interne en externe opdrachtgevers. We proberen het potentieel aan opdrachtgevers te vergroten door gebruik van de pakbon om daarmee ook opdrachten in andere gemeenten te kunnen uitvoeren (ambitie kenniscentrum). Er worden door de opdrachten inkomsten gegenereerd Programmabegroting 2024 - 2027
en taakstellend is dat bedrag in de begroting gesteld op € 220.000. Per kwartaal worden de inkomsten gemonitord door de budgethouder die verantwoording aflegt in de Buraps als er verwachte afwijkingen zijn. De uitgevoerde opgravingen leiden tot wettelijke rapportages. Het streven is om te komen tot een jaarlijks aantal van acht Zutphense Archeologische Publicaties en twee dito publicaties van andere gemeenten (Doesburg, Achterhoek). Een deel ervan wordt in druk gepubliceerd en alle publicaties worden online digitaal raadpleegbaar. Door de beperkte capaciteit voor publieksactiviteiten wordt in eigen beheer gestreefd naar 3x de inzet van de archeohotspot in de gemeente Zutphen en 3x inzet buiten de gemeente Zutphen.
Product 550 Cultuur Doelen
De gemeente Zutphen is met een gevarieerd en inclusief aanbod van (nieuwe) kunst en cultuuruitingen het bruisend cultureel centrum van het oosten. De Buitensociëteit is hét podium van de gemeente Zutphen. Ook voor amateurverenigingen moet het mogelijk zijn zonder hoge financiële drempels dat podium te pakken. Zutphen is muziekstad. Op veel plekken valt er veel te genieten voor muzikale fijnproevers. Dit willen we behouden en versterken. De Buitensociëteit biedt een podium aan een breed spectrum aan stijlen, van klassiek, pop tot urban. Bibliotheek Berkel en IJssel blijft gevestigd op de locaties Broederenkerk en Warnshuus. Daarnaast worden in de wijken activiteiten aangeboden gericht op het stimuleren van geletterdheid (taalvaardigheid, digitale vaardigheid) ter bevordering van kansengelijkheid. Alle inwoners voelen zich uitgenodigd en aangetrokken om cultuur te beleven en zelf te maken. Inwoners en bezoekers vinden makkelijk wat er cultureel is en kan in Zutphen en Warnsveld. Ieder kind komt vanzelfsprekend in aanraking met cultuur. We streven er naar dat cultuur onderdeel is van het dagelijks leven: thuis, familie, kinderopvang, school en buiten school in de wijk. Zorg-, welzijnsorganisaties en zorgcoördinatoren op scholen zijn bekend met de preventieve werking van cultuur en het aanbod van culturele activiteiten in de gemeente Zutphen.
Culturele organisaties hebben hun krachten gebundeld. Ze maken gebruik van elkaars expertise, faciliteiten en ondersteunen culturele initiatieven in de gemeente.
Inzet
25
Wij zetten meer in op (de kwaliteit van) culturele evenementen en verspreiden de evenementen deels over de wijken en Warnsveld in overleg met de wijkregisseurs. Daarbij sluiten we aan bij de Stichting Zutphen Promotie, waarmee we Warnsveld en De Hoven als toeristische trekpleisters meer onder de aandacht brengen. Om Zutphen regionaal en landelijk op de kaart te zetten als cultuurstad van het oosten zetten we het budget van het cultuurstipendium in om het kunstklimaat in de provincie in het algemeen en in de gemeente Zutphen in het bijzonder te bevorderen. Jonge kunstenaars/schrijvers krijgen de kans zich te ontwikkelen en te profileren.
Programmabegroting 2024 - 2027
De Specifieke Uitkering (SPUK) voor herstel van het bibliotheekstelsel wordt aangewend voor het Warnshuus, de Broederenkerk en de activiteiten in de wijken. Om in aanmerking te komen voor € 220.000 van de zogenaamde Uslu-gelden is cofinanciering van € 44.000 nodig. Wij stimuleren een inclusief cultuuraanbod dat recht doet aan de verscheidenheid aan culturen, leeftijden, mogelijkheden/beperkingen en etniciteiten in onze gemeente. De culturele basisorganisaties houden we aan de afspraak over ‘nomadisch programmeren’: niet alleen programmeren binnen de eigen muren, maar ook in de wijken en op straat. Dit is vervat in herziene prestatieafspraken. Stichting Zutphen Promotie krijgt de opdracht voor het maken en onderhouden van een actueel en compleet overzicht van het cultuuraanbod in de stad. Wijkcentra en buurthuizen worden gestimuleerd om aan inwoners een podium te bieden voor culturele activiteiten. Wij stimuleren het cultureel ondernemerschap door partijen binnen en buiten de cultuursector te verbinden en te faciliteren met kennis, ruimte, vergunningen en subsidie. Wij zetten in op 'vernieuwbouw' van de Hanzehof en herinrichting van de openbare ruimte rondom de Hanzehof. Dit is een grote investering waarvan we nu reeds kunnen voorzien dat deze verricht moet gaan worden. De reeds aangepaste Buitensoos zorgt hierbij voor andere mogelijkheden in programmering.
Wij ondersteunen lokale makers. De Subsidieregeling Cultuurinitiatieven gemeente Zutphen 2019 is in 2024 uitgebreid met de mogelijkheid voor het aanvragen van een meerjarige subsidie. De realisering van het Uitvoeringsprogramma Cultuur staat onder druk. Daarom is incidenteel budget nodig om een kwaliteitsslag te maken en scherpere prestatieafspraken te maken met onze culturele partners en een herijking te doen van ons cultuurbeleid. We stimuleren en versterken verder de samenwerking tussen popcultuurmakers in de gemeente Zutphen. We starten met beleidsontwikkeling voor beeldende kunst in de openbare ruimte.
Product 560 Groen, water en klimaatadaptatie Doelen
26
We streven er naar water en bodemsysteem sturend telaten zijn voor alles wat met de ruimtelijke inrichting te maken heeft om de juiste keuzes voor nu en in de toekomst te maken voor onze inwoners. De openbare ruimte nodigt uit voor recreatief medegebruik en draagt bij aan de leefkwaliteit van onze inwoners. We streven naar een groene, klimaatbestendige en natuurinclusieve ruimtelijke inrichting en daarmee verkleinen wij onze ecologische voetafdruk. We versterken de huidige groenstructuur en het landschap waarbij groene verbindingen tussen dorp, stad en buitengebied leidende principes zijn. Zo creëren we een robuuste groen-blauwe dooradering van het landschap en de stedelijke omgeving als netwerk voor mens en natuur. Hiervoor worden de perspectieven en ambities uit de Groenatlas en Visie landelijk gebied gehanteerd. We geven uitvoering aan de doelen van het Bomenbeleidsplan. Dit doen we door het uitbreiden van het bomenbestand, het verbeteren van de vitaliteit van onze bomen en te zorgen voor de juiste boom op de juiste plek. De groeiambitie vanuit het beleid is: In de Programmabegroting 2024 - 2027
komende 10 jaar willen we een groei van ons bomenbestand realiseren van 10% in de openbare ruimte; In 2050 willen we voor elke inwoner een boom. We geven uitvoering aan de doelen van het Klimaatadaptatiebeleid, dat in 2023 is vastgesteld en waarin de kaders voor het beperken van wateroverlast, hitte en droogte beschreven staan. Dit doen we door de openbare ruimte klimaatadaptief in te richten door het bieden van verkoeling, waterberging en voorkomen van wateroverlast. We geven uitvoering aan de doelen van het Biodiversiteitsplan, dat in 2023 is vastgesteld inclusief uitvoeringsagenda. We werken het puntensysteem voor natuurinclusief bouwen verder uit en stellen een kaart met natuurambities op. Daarnaast verwerken we de doelen uit het Biodiversiteitsplan in de omgevingsvisie. Ook stellen we een maatregelencatalogus op voor het beheer van de openbare ruimte. We doen regionaal onderzoek naar soortenmanagement. Op basis hiervan maken we een plan. We richten ons op een waterrobuust systeem waarbij de kwaliteit en kwantiteit van water in onze gemeente wordt gewaarborgd. Hiermee anticiperen we op het veranderende klimaat en geven we invulling aan de wettelijke zorgplichten uit het Watertakenplan 2021-2025. We onderzoeken in overleg met het Waterschap de mogelijkheid om op een verantwoorde wijze zichtbaar, natuurlijk water toe te voegen aan het watersysteem binnen de gemeente Zutphen.
We voeren de Kader Richtlijn Water (KRW)-maatregelen uit samen met het waterschap om te voldoen aan de gestelde kwaliteitseisen voor het oppervlakte- en grondwater (deadline 2027). We werken zowel voor als met de samenleving aan vergroening, klimaatadaptatie en natuur. We vergroten de bewustwording over deze thema’s en benutten de energie uit de samenleving. Zo vergroten wij de betrokkenheid van onze inwoners en ondernemers bij de openbare ruimte en inspireren, stimuleren en faciliteren we hen om initiatieven te nemen op deze thema’s.
Inzet
27
We vergroenen onze leefomgeving, waarbij we een meerwaarde bieden voor biodiversiteit, een klimaatadaptieve en waterrobuuste inrichting, in bestaande wijken zoals de binnenstad, Noorderhaven en het Waterkwartier. We doen dit door de aanplant van extra bomen en het vervangen van onnodige verharding door groen. We doen dit samen met de bewoners en ondernemers. We vergroenen bedrijventerrein De Mars en maken het aantrekkelijker voor medewerkers van de bedrijven om een ommetje te maken in de omgeving van de bedrijven. We doen dit door, samen met ondernemers en grondeigenaren, meer bomen aan te planten en aantrekkelijke verblijfsplekken te creëren, zowel in de openbare ruimte als bij de bedrijven zelf. Bij herstuctureringsprojecten en gebiedsontwikkelingen stellen we een groene leefomgeving als norm: het bergen van hemelwater op eigen terrein, natuurinclusief bouwen en verbindende (openbare) groenstructuren. Waarbij eerst het natuurlijk bodem- en watersysteem wordt beoordeeld om de juiste keuzes op de juiste plek te maken. Groen wordt ingezet om ecologische en recreatieve verbindingen te leggen met de omgeving en om klimaatopgaven zoals wateropvang, waterberging en koelte te integreren in de Programmabegroting 2024 - 2027
28
openbare ruimte. De komende jaren speelt dit bijvoorbeeld bij de woningbouwprojecten De Hoven-Noord en Schouwbroek, de aanleg van het warmtenet in de Componistenbuurt, en de inrichting van het buitenterrein bij de nieuwbouw van Kompaan. Inspiratie voor de herinrichting halen we uit het verleden, verhaal en identiteit van de plek. De gedeelde doelen met betrekking tot verbetering van leefomgevingskwaliteit en klimaatadaptatie op de domeinen erfgoed en groen gaan heel goed samen (bodem- en watersturend). Bij herinrichtingen en reconstructies worden maatregelen ten behoeve van groen en klimaatadaptatie toegepast. Zo wordt bijvoorbeeld bij de herinrichting van de Van Heeckerenlaan en de Rijkenhage/Berkelsingel het hemelwater afgekoppeld, wordt onnodige verharding verwijderd, worden plantvakken verdiept aangelegd voor de berging van regenwater, komt er grasbeton op de parkeerplaatsen en krijgen de bomen meer ruimte. We zorgen voor een goede implementatie van onze (integrale) doelen In de Omgevingsvisie op het gebied van biodiversiteit, groen, klimaatadaptatie en water. De ambities en doelen vanuit de Groenatlas, het Biodiversiteitsplan en het Klimaatadaptatiebeleid en de resultaten van de verrichte onderzoeken naar hittestress, waterverdeling en langere termijn gevolgen van klimaatverandering nemen we hierin mee.
We adviseren en toetsen (vergunnings)aanvragen op het gebied van vergroening, klimaatadaptatie en biodiversiteit. We faciliteren en stimuleren inwonersinitiatieven zoals de Linie van Hooff, Berkel In De Stad en de Hamersplaats om verhard oppervlakte te verminderen, bomen en groen toe te voegen en waar mogelijk ruimte te creëren voor ontmoeten, bewegen en natuurlijk spelen. We zetten in op een groene inrichting en ecologisch beheer van de openbare ruimte vanuit het Biodiversiteitsplan. Bermen en gazons worden minder vaak gemaaid en worden ingezaaid met bloemen en kruiden. We planten extra bomen aan: Vanaf 2022 willen we in 10 jaar groeien naar een bomenbestand van 34.100 bomen in 2032: circa 310 bomen per jaar. Dit nemen we mee bij de planvorming voor gebiedsontwikkelingen en inbreidingsprojecten maar ook bij herinrichtingen en reconstructies. We onderzoeken locaties binnen en buiten de bebouwde kom waar we bomen kunnen toevoegen zonder daarbij de omgeving of landschappelijke kenmerken uit het oog te verliezen. We betrekken de omgeving bij onze plannen en laten hen waar mogelijk participeren. Bomen worden tijdig vervangen als ze ziek zijn of in verval. Op veel plekken in onze gemeente geldt dit voor kastanjes, essen en beuken. Op de Voorster- en Kapperallee wordt een onderzoek gestart naar de beuken die in slechte conditie verkeren in samenspraak met stakeholders en omwonenden.
We onderzoeken hoe de waterverdeling tussen het stedelijk en landelijk gebied kan worden geoptimaliseerd. Met een kansenkaart brengen we de mogelijkheden hiervoor in beeld. Samen met Woonbedrijf Ieder1 en Waterschap Rijn en IJssel geven we een vervolg aan de pilot in de Zuidwijken om water langer vast te houden en droogte tegen te gaan. Het vervangen van verharding door groen is hierbij het uitgangspunt. Samen met Waterschap Rijn en IJssel gaan we: de watergangen in de Zuidwijken, Leesten en Warnsveld baggeren om de doorstroomcapaciteit van de watergangen te garanderen; Programmabegroting 2024 - 2027
de opgaven Kaderrichtlijn Water (KRW) voorbereiden. Het gaat om het aanleggen van natuurvriendelijke oevers langs de Berkel (Stuw de Kap-Wijnhofpark) en een gedeelte van de Hoofdgracht tot aan de IJssel in de binnenstad. We geven een vervolg aan de pilot schapenbegrazing. Daarbij nemen we de leerpunten vanuit de evaluatie mee en passen dit beleid aan op de gestelde doelen uit het Biodiversiteitsplan. We gaan onderzoeken hoe we natuur- en milieueducatie verder vorm kunnen geven. Samen met partners zoals bijvoorbeeld De Kaardebol, ZutphenEnergie, scholen, IVN, Bomenstichting en Vogelwerkgroep geven we hier invulling aan. Ook het vergroenen van schoolpleinen en de omvorming naar natuurlijke speelplekken kan hier onderdeel van zijn. We starten met een Groenpunt samen met de Werkmakers. Doel is om inwonersinitiatieven beter te kunnen inspireren, stimuleren en faciliteren bij het vergroenen van hun directe leefomgeving. Dit Groenpunt bestaat uit zowel een website als een groenverbinder die de vergroeningsinitiatieven gaat begeleiden. We werken samen met Mede in Zutphen om zo ook onze sociaal-maatschappelijke doelen te behalen. We stellen prestatieafspraken op met woningcorporaties op het gebied van vergroening, klimaatadaptatie en natuur.
Product 721 Grondstoffen Doelen
Afval zetten we zo veel mogelijk om in nieuwe grondstoffen. We stimuleren hergebruik van materiaalstromen en blijven scheiden aan de bron. Terugbrengen van restafval naar 70 kilogram per persoon en een recyclepercentage van minimaal 55% in 2025. Reststromen en de koppeling van bedrijfsprocessen: met zo min mogelijk vervoersbewegingen zorgen we voor het inzamelen en verwerken van grondstoffen.
Inzet
Samen met Circulus geven we uitvoering aan het grondstoffenplan “Grondstofrijk Zutphen” met het accent op het inzamelen van schone grondstoffen. Bewoners, bedrijven en maatschappelijke organisaties betrekken we actief bij het grondstoffenplan en de uitvoering er van. Dit pakken we zoveel mogelijk wijkgericht op. We starten in 3 pilotgebieden met het omgekeerd inzamelen van restafval. Wij geven als gemeentelijke organisatie het goede voorbeeld op het gebied van circulair inkopen en afvalscheiding. In de binnenstad en bij hoogbouw plaatsen we voldoende GFE-zuilen om inname van groen, fruit en etensresten te borgen. Met behulp van inwoners en ondernemers gaan we op weg naar minder afval en meer schone grondstoffen.
Product 722 Riolering Doelen
29
We voeren de 3 wettelijke zorgplichten uit op het gebied van afvalwater, hemelwater en grondwater. Programmabegroting 2024 - 2027
We beheren de afvalwaterketen, houden ons riool op orde en vervangen dit waar nodig, in het kader van de volksgezondheid en ter bescherming van het milieu. We anticiperen op extreme buien, droge perioden en hogere temperaturen als gevolg van de klimaatverandering door maatregelen te treffen zowel in het watersysteem als in de ruimtelijke inrichting. We zetten in op een integrale aanpak van aanpassingen in de openbare ruimte waardoor we overlast voorkomen en efficiënt te werk gaan.
Inzet
We geven uitvoering aan ons Watertakenplan 2021 – 2025. Het plan bevat een jaarlijks uitvoeringsprogramma. Vanaf 2023 wordt het riool in Waterkwartier Zuid grootschalig vervangen en toekomstbestendig ingericht. We stimuleren inwoners gebruik te maken van de afkoppelsubsidie om hemelwater op eigen terrein af te koppelen. We stellen eisen bij ruimtelijke ontwikkelingen zoals voor hemelwaterberging, ontwateringsdieptes en bouwpeilen. We maken afspraken met het waterschap om samen het watersysteem in dorp, stad en land toekomstbestendig te maken.