Inspraakreacties op de ontwerp RES 1.0 van de Cleantech Regio ontvangen door de gemeente Zutphen

MlYMIfCg

. .. ......

Roemenie

.

■- '

Cyprus Griekenland Kroatië Ierland Bulgarije Litouwen Letland Estland Zweden Finland 0

50

100

150

200

250

300

350

400

Waarom kan voor opslag wel buiten de regio worden gekeken, maar niet voor de productie naar een andere lidstaat met zo'n 100 of minder inwoners per km2. Mestvergisting (Biogas, o.a. blz. 15) en aardwarmte worden wel genoemd maar niet meegenomen in de berekening. Dit klopt niet. Succesvolle toepassing van deze alternatieven maakt de vraag naar wind- en zonne-industrie immers kleiner. Wij zien deze initiatieven daarom graag in de plannen doorgerekend en meegenomen. Men zou meer werk moeten maken van alternatieven en daarom de volgende aanbevelingen: •

Aardwarmte. 7

•

Energie uit water (IJssel, Berkel).

•

Energiebesparingen en woningisolatie.

• •

Verduurzamen van monumenten Zonnepanelen op daken van (agrarische) bedrijven.

•

Zonnepanelen voor huishoudens salderingsregeling niet afschaffen).

•

Subsidies voor fossiele brandstofprojecten afschaffen en aanwenden voor nieuwe - duurzame - energieprojecten.

•

Onderzoek naar en stimuleren van energie-opslag (waterstof, accu's en overige).

aantrekkelijk

maken/houden

(de

En er zijn al nieuwe energietechnieken die minder overlast voor de leefomgeving veroorzaken en in een vergevorderd stadium van realisatie verkeren. Zo is er een initiatief van ondernemers om eind 2023 een waterstoffabriek in Zutphen operationeel te hebben. De Cleantech Regio heeft hiervoor al subsidie toegezegd. Tenslotte willen wij nog enkele suggesties doen voor het aanbrengen van zonnepanelen c.q. de aanleg van zonnepaneleninstallaties: De platte daken van de bedrijven op het bedrijventerrein Revelhorst (dus niet ernaast maar erop). Incourante kavels voor bedrijven op de terreinen Revelhorst en De Mars Het voormalige parkeerterrein van het Gelre Ziekenhuis Zutphen. De zuidkant van de geluidswal langs de N314 die ten zuiden van Zutphen loopt. Zonnecarports op het parkeerterrein Polsbroek Een lint van decoratieve zonnepanelen en - waar mogelijk - mini windturbines in boomstructuur langs de N348 ter vervanging van het eerdere 'witte lint' (suggestie inclusief voorbeelden reeds eerder aan wethouder Matser gedaan). Geacht college, neem geen onomkeerbare besluiten die de leefomgeving van de inwoners van Zutphen sterk negatief beïnvloeden! Met vriendelijke groet, Namens belanghebbende inwoners van Zutphen (Leesten, het buitengebied (Broekgebied) en Warnsveld),

L

8

1. Graag ontvangen wij een ontvangstbevestiging. 2. Deze brief is digitaal verstuurd en daarom niet met handtekeningen ondertekend. Mocht u voor rechtsgeldigheid behoefte hebben aan de handtekeningen van de ondertekenaars dan vernemen wij dat graag. 3. Deze inspraakreactie is tevens ter kennisneming aan de Griffie en aan mevrouw L. van der Poel (projectleider) gezonden.

9

10

Zaaknummer 186 166 als bijlage per brief en per mail toegevoegd aan de ingediende zienswijze/ inspraakactie op 27 mei 2021

23 maart 2021 Zutphen,'

Betreft onderzoek haalbaarheid zonne- en wind energie

Aan alle fractievoorzitters van de gemeenteraad Zutphen en andere betrokkenen,

Geachte heer/ mevrouw,

In februari van dit jaar hebben wij de online bijeenkomsten bijgewoond waarin werd toegelicht op de resultaten uit het concept rapport van het RES Cleantech onderzoek naar wind en zonneenergie locaties binnen de gemeente Zutphen. Wat ons direct opviel is dat een relatief groot deel van het buitengebied rondom zutphen in dit onderzoek is meegenomen. En dat Zutphen als vrij kleine gemeente landelijk gezien een groot deel van het percentage binnen de landelijke doelstelling op zich neemt. Zorgelijk om te zien dat dit voor een groot deel agrarische grond betreft. Dit brengt niet alleen schade aan het landschap, maar ook aan de kwaliteit van de grond, het bodemleven, en aan omwonenden. Wij hebben een melkveehouderij in het buitengebied, een familie bedrijf met potentiële opvolgers. Aangezien dhr Matser aangegeven heeft het belangrijk te vinden omwonenden bij dit onderzoek te betrekken willen wij met deze brief gericht aan alle fracties graag onze reactie geven en een aantal vragen stellen. Wij hebben een melkveehouderij, een familiebedrijf, met drie potentiële opvolgers. Ons bedrijf bevind zich aan de Weg Naar Voorst in het zoekgebied de Hoven/ Overmarsch. Een overgroot deel van landbouwgrond dat wij in gebruik en in eigendom hebben is tot onze tuingrens ingetekend als kansrijk gebied voor zonnepanelen.

Waarom zijn wij hiervan te voren niet van op de hoogte gesteld? Niet alleen wij maar ook verbazing onder andere deelnemers tijdens de online ontmoeting omdat eigenlijk niemand tot nu toe dusdanig op de hoogte was van de plannen en het RES Rapport van de Cleantech regio. Achteraf blijkt dat het eerste RES rapport van cleantech een jaar geleiden al gepubliceerd is, maar niet aan ons. Wij waren überhaupt niet op de hoogte van de plannen voor zonne-energie in dit gebied, laat staan dat het grond betreft die voor ons noodzakelijk is om ons bedrijf te voeren hier, daarbij is het ook verbazingwekkend dat er voor de glastuinderij ruimte uitgespaard word maar voor anderen in de agrarische sector niet. Hoe kan dit? Wij wonen op de grens van Zutphen met de gemeenten Brummen en Voorst. Een jaar of vijf geleden zijn er voorlichtingsavonden geweest, waar ook gemeente Zutphen bij aanwezig was, over het plaatsen van windturbines in ditzelfde zoekgebied. Hoe is het mogelijk dat dit gebied nu alleen nog geschikt kan zijn voor alleen zonne-energie?

Zonne-parken concurreren met de landbouw en drukken een stempel op het karakter van het landschap wat in dit gebied de bestemming kronkelwaarden heeft. Waardevolle landbouwgrond waar koeien op worden geweid, waar ganzen en andere weide vogels op rusten. Onderzoeken die worden gedaan door ondermeer het RIVM en het Louis Bolk Institute wijzen uit dat veel van het bodemleven in de grond onder zonne-parken verloren gaat, de kwaliteit van de grond en de directe omgeving ervan gaat hiermee verloren, (zie b.v. artikel uit Trouw van 25 juni 2018 door Frank Straver) Tevens vindt er geen Co2 omzetting plaats. Bij een blokkade van de grond waar geen bladgroen is, waar geen zon bijkomt, gebeurt dit niet. Bij het opwekken van windenergie blijft er veel meer landbouw ruimte vrij. Zoals eerder aangegeven hebben wij op ons bedrijf 3 potentiële opvolgers van een vierde generatie agrariërs op dit bedrijf, deze locatie; toekomst dus. Voor de toekomst van ons bedrijf zijn er al veel landelijk geregelde zaken, wetten, complexe systemen en regelgevingen met betrekking tot onze bijdrage aan verbetering van het klimaat waar wij rekening mee moeten houden. Weidegang kunnen garanderen voor onze koeien bijvoorbeeld, het werken met keurmerken en kringloopwijzers en extensivering waar ook wij mee te maken hebben. Hier hebben wij landbouwgrond voor nodig.

Wat wij missen in het concept rapport van de Cleantech regio voor dit gebied zijn de alternatieven die er zijn. Het opwekken van zonne-energie heeft veel oppervlakte nodig, bijvoorbeeld, om stroom op te wekken voor zo’n 18.000 huishoudens zijn er zo’n 20.000 zonnepanelen nodig die daarmee 60 ha grond in beslag nemen. Dat komt neer op 1,11 paneel per huishouden is dat niet haalbaar op daken? Waarom word er niet meer gekeken naar de beschikbaarheid van daken? Zie het hanteer profiel van de zonneladder. Er word uitgeweken naar grotere oppervlakten om sneller te kunnen realiseren met alle gevolgen van dien. Zonne-parken schieten als paddenstoelen uit de grond. Er word heel snel ongelofelijk veel geld verdiend met het opwekken van zogenaamd schonere energie. Dit gaat ten koste van kostbare gezonde leefomgeving voor mens en dier, en de grond zal jaren nodig hebben om te herstellen. En dan nog niet te spreken van het elektromagnetisch veld rondom zonne-parken. Daar zijn onderzoeken over bekend (ELF) In hoeverre is dat werkelijk door gemeente Zutphen onderzocht? Een zee van spiegels voor Zutphen op een plek waar nu koeien grazen, weidevogels rusten, knotwilgen groeien en de weides zorgen voor voer en Co2 omzetting. Het kan op de lange termijn niet de bedoeling zijn om zaken waar al een te kort aan is nog verder terug te dringen en zelfs te laten verdwijnen.

Dit is een landelijk probleem, en niet alleen voor onze sector. Zonne-energie opwekken vanaf daken en wind energie vanaf zee zijn hele aannemelijke vormen van alternatieve duurzame energie ontwikkeling. Dit neemt misschien wat meer tijd om te kunnen realiseren, toch zal dat op de langere termijn een betere oplossing kunnen zijn voor een meerderheid van alle partijen. De grond blijft beschikbaar voor het verbouwen van voedsel, en zowel het beeld als de landschappelijke waarde en functie blijven behouden. Waarom word dat idee niet onderzocht en gepresenteerd in zo’n groot rapport?

Wij willen u vast hartelijk danken voor uw aandacht en hopen op een spoedige reactie,

Met vriendelijke groet,

Van: Verzonden: Aan: Onderwerp:

maandag dl mei 2021 21:23 Info Zutphen RES reactie

Beste mensen, 1 dag te laat, vergeef me, het was te mooi weer dit weekend. Ik hoop dat mijn reactie wél meegenomen kan worden in de beantwoording en heroverweging en/of aanvulling van een aantal punten in de RES. Mijn opmerkingen had ik in een eerder stadium opgetekend. Het kan zijn dat een aantal zaken al verder uitgewerkt zijn of gewijzigd zijn.

Opwekking duurzame energie Is er ook rekening gehouden met de rekensom hoeveel duurzame energie lokaal opgewekt moet worden met participatie in wind- en zonprojecten elders? het windoverschot in Flevoland, de windprojecten op zee, inkoop van energie uit waterkracht uit Scandinavië. En hoe ver zijn we in Zutphen? Er zijn in mijn ogen al best veel zonneparken en zelfs ook windturbines in de gemeente. Noordveen, de vuilstort, revelhorst, en kleinschaliger in Warken op diverse schuren, op het winkelcentrum de Leesten, op scholen. Daarnaast zie je de zonnepanelen verschijnen op de daken van particuliere woningen (hulde aan het project van Zutphen Energie!). Ook zie ik veel kansen in meer investeringen in isolatie. Zodat hier versnelling in plaatsvindt. Ook ik als particulier huizenbezitter met een huis uit 1910 worstel hiermee. Grote investeringen, en lang niet altijd duidelijk watje het beste kan doen. En uiteraard het bedrijfsleven die véél meer kunnen doen, zowel in de besparingshoek als in opwekking van energie. Zou mooi zijn als daar een goed project voor opgezet wordt. Het antwoord zal zijn, we hebben grote ambities, we doen 'én én én'. Daarbij wil ik oproepen om een soort 'verduurzamingsladder' op te stellen. Zodat de meest makkelijke oplossing 'zonnevelden in het buitengebied' als één van de laatste opties genoemd wordt.

Dat daagt uit om eerst volop te gaan voor de moeilijkere, maar ook ruimtelijk beste opties.

Windenergie Nieuwe locaties voor windenergie is gelukkig geen haalbare kaart in gemeente Zutphen. Het opplussen van de locatie op de Mars, zie ik wél als een aanvaardbare plek. Een eerder geformuleerd uitgangspunt 'wind koppelen aan infrastructuur', kan ik niet begrijpen in Zutphen. Windturbines zijn van dusdanige schaalgrootte dat ze het lokale landschap compleet ontstijgen. Daar is voldoende onderzoek naar gedaan door landschapsdeskundigen (vb windvisie Overijssel).

Een windbos is gelukkig van de baan. De relatie met het bos is ook discutabel met een tiphoogte van 186 meter en bomen die 30 meter hoog zijn. De windturbines zijn van heinde en verre zichtbaar, het bos niet.

Zonnevelden Mijn zorg is datje in het hele buitengebied van gemeente Zutphen het gevoel hebt datje tussen de zonnevelden loopt. Dan is het in beleving nog meer als ‘bebouwd gebied’. Kijk naar zonnepark Revelhorst. Vind je dat landelijk gebied? Is dit gevoel van buiten de bebouwde kom? Voor mijzelf duidelijk het laatste, het oogt als bebouwd gebied. Een aantal vragen/opmerkingen. - Waarom ligt de focus zo op het buitengebied? Er zijn opties binnen de bebouwde kom. Bijvoorbeeld het bequick voetbalveld, de combinatie met de verkabeling van de hoogspanningsmasten, het bedrijventerrein revelhorst, op bedrijventerrein de Mars. Maar zeker op daken. Het zou verplicht moeten zijn bij nieuwbouw van bedrijfsgebouwen dat het dak geschikt is voor zonnepanelen. Ook ligt de energiebehoefte vooral in de bebouwde kom, scheelt weer transport (en overbelasting van het net). - Eigenlijk passen zonnevelden niet in ons landschap, kleinschalig, dicht bewoond en intensief recreatief gebruikt. Maar ik begrijp dat er een opgave ligt voor het opwekken van duurzame energie. Laten we dat dan zo zorgvuldig mogelijk doen, passend bij het landschap. - Waarom gebied is het gebied rondom de begraafplaats uitgesloten van zon? Zeker tussen Voorsterallee en Bedeel is een relatief grootschalig agrarisch gebied, vergelijkbaar qua beleving als zutphense broekgebied. - Maatvoering: Hekwerken zijn altijd dominant.

Ook in vormgeving en uitstraling met de camerabewaking. Zie de legio voorbeelden in de omgeving. Een haagje helpt niet. In de late herfst-winter-vroege voorjaar kijkje door de singel. In de praktijk zijn hekwerken hoger dan 1,5 meter. Dus altijd in de zichtlijn van de passant. Hetzelfde geldt voor een zonneveld hoger dan 1,5 meter. Je kijkt er, in combinatie met het hekwerk en het grote oppervlak, niet overheen. In ergonomie zit een staande zichtlijn tussen de 1,05 en 1,95 meter. - Waarom is het aantal initiatieven voor zonnevelden niet gemaximaliseerd per gebied? Gecombineerd met een minimale afstand tot elkaar. Dan voorkom je aaneenschakeling van initiatieven en het volbouwen van het groene gebied. Ik zou hiervoor pleiten.

Participatie Als laatste punt: lokale participatie vind ik heel belangrijk. Zodat een zonneveld van 'ons' wordt, dat scheelt zeker in de acceptatie (de zure appel wordt wat zoeter). En dan het liefst zo dat Zutphen niet aantrekkelijk is voor speculanten/ontwikkelaars/individueel gewin. Dat het initiatief zo dicht mogelijk bij ons als inwoners ligt. Dat opbrengsten ten goede komen aan de Zutphense gemeenschap. Voor investeringen in de moeilijke projecten. Zutphen Energie is daarin een mooie partij.

Succes het realiseren van de energietransitie in de gemeente Zutphen. Ik draag graag mijn steentje bij. Mijn dak ligt vol zonnepanelen, isolatie stapsgewijs, en verwarming omlaag! Hartelijke groet,

Datum onlvangM;

3 1 ME» 'Wi Gemeente Zutphen 's Gravenhof 2 7201 DN Zutphen

Zaaknummer:

Zienswijze op ontwerp RES 1.0 29 mei 2021 Beste heer, mevrouw, Met dit schrijven wil ik u onze zienswijze overbrengen omtrent het voorgenomen RES 1.0, specifiek om Eefde -West gedeeltelijk aan te wijzen als zoekgebied voor grootschalige zonne-energie. Ik leg ik in de zienswijze drie hoofdargumenten voor. Allereerst het aanwijzen, wederom, van Eefde-West, een gebied wat al decennialang gebukt gaat onder de ontwikkelingsdrang van Zutphen en Lochem met een gestage en desastreuze vernietiging van de leefbaarheid en landschap. Als tweede punt de ontbrekende goede ruimtelijke onderbouwing met het voorstel en als derde de punt de onbetrouwbare partij die aan dit kromme idee ten grondslag ligt; de belangenbehartigers van IJsselwind.

Gestage vernietiging van de leefbaarheid en landschap in Eefde-West Allereest wil ik u als inwoner van Eefde-West, inwoner van de gemeente Lochem onze frustratie en boosheid, overbrengen omtrent de onzorgvuldige besluitvormingsprocessen die in de aangrenzende gemeente Zutphen continue gemaakt worden. Steeds ten nadele van onze leefomgeving. In 2006 zijn we hier komen wonen. In deze periode hebben wij te maken gehad met: De besluitvorming en realisatie van de N348. Een provinciale weg die onze leefgemeenschap letterlijk doorklieft. Ten gunste van een vervallen industrieterrein.; Het cancellen van de sanering en afgraving van de vuilstortplaats op industrieterrein de Mars, vanwege financiële tegenvallers; De toepassing van giftige bodemas (AVI-stoffen) en de verkeerde toepassing daarvan bij de ophoging van het talud voor de realisatie van de N348.

Ondanks onze herhalingen en waarschuwingen heeft de gemeente hier niet tegen opgetreden, met grondwatervervuiling tot gevolg; De plannen voor het realiseren van een BMC biomassacentrale op de verhoogde plateaus van industrieterrein de Mars; De plannen voor het realiseren van een opvang van het Leger des Heils voor (ex) verslaafden; De (significatie) uitbreiding van zorglocatie Trajectum, waar 90% van de bewoners met justitie in aanraking zijn geweest; De aanwezigheid van Pluryn, voor de opvang van kinderen en jongeren met meervoudige complexe problematiek in de leeftijd van 12 tot 23 jaar en hun gezinnen; Plannen voor de realisatie van zonnepanelen van 5 ha. aan de Mettrayweg; Verhoging van hogere grenswaarden van geluid vanuit het industrieterrein; Penetrante stankoverlast van GMB-uitstoot; Significant hoger percentage van borstkanker bij inwoners van Eefde-West dan elders in Nederland; Plannen om een bandenschredder te vestigen op een van de verhoogde platformen van de voormalige vuilstortplaats op de Mars; De plannen om 3 -windturbines te realiseren op een afstand van 400m. van de meest nabijgelegen woning. Pagina 1 van 45

/<

U zult denken dat ik het hier heb over een enorm groot gebied?? Nee, het gaat hier om een tijdsbestek van 15 laar in een gebied van minder dan 1 km2 De lusten en lasten moeten gelijk worden verdeeld. Waar is die verdeling? Wanneer houdt het op? Wanneer kan ik weer rustig slapen? Komt er een tijd dat ik mijn gele hesje op mag bergen? WIJ ZIJN BOOSI De maat bij alle inwoners van Eefde-West is meer dan vol. Ook Groenlinks en CDA van Zutphen hebben deze signalen in 2019 opgepikt met een motie genaamd 'behoud leefbaarheid en landschap Eefde-West' als gevolg. De motie haalde het niet. Nu anno 2021, nauwelijks 2 jaar later, een week na de vernietiging van de Raad van State van de winturbines worden we weer geconfronteerd met vernietigingsdrang om de leefbaarheid in landschap Eefde-West verder aan te tasten met het aanwijzen van dit gebied als zoekgebied voor zonnepanelen.

Voorstel Eefde-West als zoekgebied zonnepanelen ontbreekt aan een goede ruimtelijke onderbouwing Met het aandragen van de volgende punten toon ik het gebrek aan van de goede ruimtelijke ordening als het gaat om het aanwijzen van Eefde-West als zoekgebied van grootschalige zonneenergie: 1.

Eefde-West is een landelijk gebied, waar de gronden voornamelijk als agrarisch bestemd zijn. Het gebied ligt tegen het industriegebied de Mars aan. De twee totaal verschillende gebieden worden van elkaar gescheiden door een natuurlijke barrière in de vorm van het Twente kanaal. Deze scherpe deling met deze natuurlijke barrière wordt prachtig zichtbaar bij het uitrijden van de industriële Mars naar het landelijke gebied Eefde-West door gebruik te maken van de N348. Vanaf het verhoogde talud, met aan de linkerkant een prachtig natuurgebied, ligt het landelijke gebied open voor vergezichten.

De RES stelt juist hier een zoekgebied in voor zonnepanelen, wat een vertroebeling van de scheidslijn meebrengt, wat juist het kenmerkende is aan dit gebied. 2.

De RES 1.0 stelt voor om grootschalige zonnepanelen te zoeken in een gebied welke grenst aan de bestemming natuur. Door juist in een natuurgebied, met de das, de rugstreeppad en de kamsalamander als inwoners, net zoals de vele weidevogels, waaronder de grutto, zonnepanelen te plaatsen getuigd van een slechte ruimtelijke ordening. Ik geef u hiertoe de open deur van het alternatief wat ons inziens wel getuigd van een goede ruimtelijke ordening:

Links: Luchtfoto De Mars (het zuidelijk gelegen aangrenzende industrieterrein)

Op het aangrenzende industrieterrein de Mars zijn volop kansen die volgens de zonneladder als eerste

Pagina 2 van 45

benut dienen te worden. De mogelijkheden zijn ontelbaar. Ik illustreer hieronder de mogelijkheden met vierkante meters. Daken onbenut: -GMB nog onbenut -Van Gelder papier -Addink transport - ' -Aurubis -Amcor -Polplein -Buhrman -Eijerkamp (tussenstand)

16000 m2 7500 m2 4300 m2 19000 m2 8000 m2 15000 m2 21000 m2 20000 m2 110.800 m2

nu al zoveel opp. gevonden; ter vergelijking grootte voorgestelde zoekgebied nabij natuurgebied : 50.000m2 Autowasstraat, installatiebedrijf Kraus, spoorwerkplaats, op de nieuw gebouwde huizen achter het station is ook veel plek. Plateaus op voormalige vuilstort (prachtig (!) degene die er al ligt- inpassing nog een aandachtspunt) 16000 m2 a. Onderste plateau 18000 m2 b. Middelste plateau 15000 m2 Onbebouwd terrein Aurubis 2600 m2 Tussen Dijkautomobiel en De Beer 5600 m2 Oude spoordijk vanaf rotonde industrieweg -pollaan naar NS spoor 50000 m2 Aan de Marsweg beide zijdes 13000 m2 Aan de Hermesweg 114.600 m2 (optelsom aan opp voor deze locaties nog eens) Dat komt neer op een oppervlakte van meer dan 25 ha. wat op de Mars voor het oprapen ligt. De locatie de Mars leent zich niet alleen voor zonnepanelen, maar er zijn ook volop mogelijkheden voor het plaatsten van kleine windturbines midden Mars 14 m hoog, kant van het Twentekanaal zelfs 20 m hoog, nu al passend in het geldende bestemmingsplan.

-

Voor zonnepanelen als ook windturbines (tot lOkwh) zijn mobiele opstellingen mogelijkheden, waardoor (nog) niet benutten ruimte op het industrieterrein optimaal ingezet kan worden. Volgens onderstaand rapport kunnen er exemplaren gratis beschikbaar worden gesteld, als er zicht is op vervolg orders, (blz. 17) Link naar kleine turbines waar van vele prima op industrieterrein de Mars ruimtelijke ingepast kunnen worden. In het onderzoek is ook gekeken naar de terugverdientijd! 537699 (wur.nl)

3.

De gronden van de Mars inzetten voor duurzame energie, in combinatie met urban mining, kan een kostendekkende revitalisering van de Mars teweegbrengen. De vrijkomende gronden na urban mining kunnen (tijdelijk) worden ingezet voor duurzame energiewekking. 4. Herstructurering van het stedelijk gebied (in dit geval de Mars) gaat boven (stedelijke) uitbreiding. Deze stellingname wordt ook aangedragen in de vastgesteld regionale structuurvisie voorlanden. Pagina 3 van 45

5. Inbreiding gaat voor uitbreiding. Tegelwippen is leuk, maar hoe effectief is dat als men het bestaande groen vol legt met zonnepanelen? Het realiseren van zonnepanelen op verkoelend groen is contraproductief voor de opwarming van de aarde, met zon op land gaan we het doel voorbij. Dan laten we de afname van biodiversiteit nog buiten beschouwing.

De onbetrouwbare partij die aan dit kromme idee ten grondslag ligt; de belangenbehartigers van Usselwind Op het moment dat de gronden rondom Meijerinkstraat 40 te Zutphen werden aangekocht door Usselwind b.v. voor de realisatie van windmolens, werd er gelijk en direct door Usselwind verkondigd dat op de gronden van het natuurgebied naast de 200m. hoge windmolens ook de velden volledig werden volgezet met zonnepanelen. Het voorgestelde zoekgebied is dan ook niet gebaseerd op een afweging van een goede ruimtelijke ordening, zoals eerder aangegeven, maar eerder op vriendjespolitiek en belangenverstrengeling. En wat heeft deze partij genaamd Usselwind bv Zutphen gegeven? Torenhoge lasten voor de realisatie van onhaalbare windturbines, zojuist bevestigd door de recente uitspraak van de Raad van State. Een primeur die de afgelopen 5 jaar nog niet is gehaald; een vernietiging van zowel de vergunning als het bestemmingsplan. Veel kwaad bloed bij inwoners door het niet nakomen van beloftes, keer op keer de winst als oogmerk te hebben en niet de gezondheid van de bewoners of het milieu. Het niet onderhouden van een monumentale woonboerderij aan de Meijerinkstraat 40 Zutphen. De gaten zijn in het dak gevallen. Grote lekkages zijn binnen in de monumentale woning, geen spatje verf meer op deuren, kozijnen en boeiplanken. Vernietiging van een voorheen prachtige T-boerderij.

Een doorn in het oog bij omwonenden. Bij het aanspreken van de verantwoordelijken worden omwonenden weggehoond; een handhavingsverzoek ligt u voor. Wederom met Usselwind als de onbetrouwbare hoofdrolspeler. Er woedt een ware rattenplaag in de boerderij, waarschijnlijk veroorzaakt door de huisvesting van honderden schapen op die locatie van de Meijerinkstraat 40 te Zutphen, in combinatie met het ontbreken van enig verantwoordelijkheidsgevoel van eigenaren ten aanzien van de omgeving. Zij heeft daar letterlijk schijt aan. Bij de verkoop van het natuurcompensatiegebied, ter hoogte van de Meijerinkstraat 40, de gronden van Usselwind B.V., zijn er eisen gesteld aan onderhoud van dat gebied. Deze eisen, in ieder geval publieksrechtelijk verankerd in het geldende bestemmingsplan, maar ook privaatrechtelijk bij de kopende partij. Dit gebied is ingericht voor de dassen, steenuil en de beschermde rugstreeppad. Het lijkt erop dat het onderhoud welke nu uitgevoerd wordt erop ingericht is om deze beschermde soorten zoveel mogelijk dwars te zitten om zo straks makkelijker een windturbine te kunnen bouwen/zonnepanelen te realiseren. We kunnen haast niet voorstellen dat dat het doel is van deze 'groene' club. Geconstateerde overtredingen (op basis van het onderhoudsplan): 1.

De poel van de rugstreeppad grotendeels dichtgegroeid, schoningswerkzaamheden zijn onvolledig en niet in de aangegeven periode 1 september tot 14 oktober uitgevoerd. 2. Andere werkzaamheden om dit terrein optimaal voor de das en steenuil geschikt te houden zijn niet tussen de voorgeschreven periode 1 september en 1 januari uitgevoerd, maar gedeeltelijk in het voorjaar waarbij de das in de drachtperiode is gestoord. 3. In 2020 is er drijfmest uitgereden ipv grove stalmest welke funest is voor de wormenstand, wormen zijn voor 75% het voer van de dassen.4. In voorjaar 2021 is met zulk zwaar materieel het land opgereden dat er grote verdichting is opgetreden. Desastreus voor de voedselbron voor de das. Ook deze datum ligt Pagina 4 van 45

buiten de tijd die aangewezen is voor werkzaamheden. Bij het aanspreken van IJsselwind werden bewoners weggezet als 'toneelspelers', zoals gemeld in de buurtapp. En u wilt dat wij met deze partij wederom een participatief traject ingaan?? Het handhavingsverzoek hieromtrent is gestuurd naar de Provincie.

Algemene no-orgumentatie In de RES vinden wij weinig terug over het invullen van reststukken (zoals geluidswallen en braakliggend terrein) en de inzet hiervan voor zonnepanelen of kleine windmolens. Door het gebruik van dakpotentie in de RES 1.0 te verhogen van 33% naar 50% is het gebruik van zon op land niet meer nodig. Een prachtige ambitie die Zutphen de lead zou kunnen geven en als voorbeeld kunnen dienen voor haar omliggende gemeenten. Om als stedelijk gebied elkaar op deze manier uit te dagen, tillen we 'het tegeltje wippen' naar een hoger regionaal niveau, met Zutphen als voortrekker. Voor een gemeente met zo weinig open gebied, is dit natuurlijk een uitgelezen (marketing) kans. Naast de door ons genoemde argumenten, sluiten wij tevens inhoudelijk aan bij de zienswijze die door Erik Neuteboom is ingediend, zie onderstaand.

Met vriendelijke groet,

Betreft: pro-forma zienswijze RES 1.0 Kenmerk: , Klarenbeek, 26 mei 2021 Geacht college, Vol verbazing hebben wij tot nu toe kennis genomen van uw beantwoording op onze vele brieven. Concreet heeft u 98 pagina's nodig om o.a. al onze inbreng te negeren, ons wederom niet serieus te nemen als gebiedsparticipant en uit te leggen hoe goed het proces loopt in uw ogen. Daarnaast gaat u gewoon voorbij aan zeer essentiële vragen en gemotiveerde zorgen die wij hebben ingebracht. Tot slot zien wij niets terug van onze inbreng in de RES 1.0. Hierbij doen wij u onze (pro-forma) zienswijze toekomen inzake de Ontwerp-RISl.O. U dient onze zienswijze als pro-forma aan te merken, tevens verzoeken wij u alle noodzakelijke informatie inzake de effecten voor mens, dier en omgeving (het milieu) in lijn met o.a. het verdrag van Aarhus en overige wet- en regelgeving te brengen en ons na het beschikbaar komen van deze informatie een redelijke termijn te geven onze grieven en bezwaren nader aan te vullen, te motiveren of aan te passen, hierbij vinden wij een redelijke termijn minimaal 4 weken. Hetgeen wij missen benoemen wij in onderstaande zienswijze, het betreft geen uitputtende opsomming. Onze zienswijze en tevens bezwaar richt zich op het besluit van het college, omdat zij voor het vaststellen van de concept RES in de gelegenheid is gesteld om hierover formeel een besluit te nemen.

Tegen een formeel besluit kan gelet op het gestelde in de Algemene wet Bestuursrecht, Afdeling 6.1 en 6.2 bezwaar worden ingediend. Pagina 5 van 45

Gesteld kan worden dat de basis voor de acties die de gemeente zal ondernemen ter realisatie van de ambities die gesteld zijn in de concept RES en in de RES 1.0 is verwoord en vastgelegd. Daar de RES 1.0 met daarin het concept aanbod wind- en zonne-energie en warrntevisie een grote impact heeft op ons openlandschap en de volksgezondheid raakt dit vele belanghebbenden, namelijk alle inwoners van uw gemeente, rechtstreeks in hun belang. Bovendien is de RES een programma in de zin van het Verdrag van Aarhus. Het feit dat dit programma volgens uw eigen zeggen (nog) geen wettelijke basis heeft en tot stand komt door (vooralsnog) informele, onverplichte samenwerking tussen decentrale overheden, maakt hiervoor geen verschil. Waar het om gaat is dat de betrokken overheden door 'hun' RES vast te stellen, zich ook committeren aan de uitvoering ervan. Voor de uitoefening van hun wettelijke bevoegdheden (vaststellen omgevingsvisie, omgevingsplan etc.) zal de RES dan leidend zijn. Daarom dwingt artikel 7 van het Verdrag van Aarhus tot participatie in een vroeg stadium, als alle opties nog openliggen en doeltreffende inspraak mogelijk is. Onze zienswijze valt in enkele hoofdonderwerpen uiteen, hieronder treft u een opsomming aan.

Participatie algemeen, SMB richtlijnen en verdrag van Aarhus geschonden Geen sprake van ABBB (algemene beginselen behoorlijk bestuur) Gezondheidsschade is nergens in beeld gebracht of meegewogen De RES 1.0 niet voldoet aan de Wet Openbaarheid Bestuur, artikel 2 en 8 Algemeen Wij verzoeken u in de zienswijzenota onze zienswijze letterlijk over te nemen en elk onderdeel gemotiveerd te beantwoorden. De tot nu toe opgestelde zienswijzenota is zeer selectief opgesteld, is onze inbreng gebagatelliseerd en zijn er cruciale zaken weggelaten. Dit komt het participatie proces niet ten goede en betreuren wij. Inleiding "De kwaliteit van de uitvoering bepaalt de geloofwaardigheid van de overheid" * Tjeenk Willink Deze uitspraak is uiterst actueel door de toeslagenaffaire. Het betreft niet slechts de uitvoering van operationele processen, maar is primair van belang bij strategische processen waar de RES er één van is en die thans nog in de kinderschoenen staat van de uitvoering. Ook hier geldt dat de uitvoering van de RES de geloofwaardigheid van de overheid bepaalt. Echter aan de basis van de RES ontbreekt bij aanvang al democratische legitimiteit en worden niet alle kosten meegenomen in de beeldvorming en belangenafweging.

Hoe kan de uitvoering dan realistisch en succesvol zijn? Dat hierover twijfels zijn, blijkt uit de position paper van de VNG in oktober 2018 onder 'Opmerkingen VNG bij de begroting van EZK' waarin gewezen wordt op het feit dat het Klimaatakkoord moet zorgen voor haalbaarheid en betaalbaarheid van de energietransitie. De door EZK gereserveerde 12,5 miljoen Euro is door de VNG destijds als niet toereikend beoordeeld, nog los van de hoge uitvoeringskosten die gemeenten zien aankomen. We brengen dit anno 2021 graag nog even onder uw aandacht, omdat er niets veranderd lijkt en de kosten eerder lijken toe te nemen. Berekeningen van het PBL in 2020 lijken niet te kloppen. Die rekende in 2020 voor dat het 22.000 euro kost om een gemiddeld huurhuis alt-electric te maken. Een huurhuis op het warmtenet zou 19.000 euro kosten. Woningcorporatie Aedes al snel aan dat PBL fouten had gemaakt in de berekeningen, wat het PBL later ook erkende. Volgens Aedes kost het 50.000 euro om het huurhuis all-electric te maken. Een huis op het warmtenet aansluiten zou op 31.000 euro komen. Bedragen die de gemiddelde burger niet even heeft liggen. Een nieuw debacle gelijk aan de toeslagenaffaire ligt op de loer. Ook nu verzet slechts een enkeling zich tegen het gezamenlijke; want anders lig je er uit.

En als het er op aankomt, dan heeft iedereen gedaan wat hij moest doen, is er niet kritisch nagedacht om zich zelf niet in moeilijkheden te Pagina 6 van 45

brengen, De gevolgen voortkomend uit de vastgestelde RES 1.0 zijn echter vele malen groter dan de Toeslagenaffaire, omdat de RES de gehele Nederlandse bevolking treft en dan niet alleen op financieel gebied waar energiearmoede op de loer ligt, hun landschap verrommeld wordt, maar bovenal hen raakt ten aanzien van de Volksgezondheid. Position paper Tweede Kamer van Dr. P.H. Omtzigt We vragen uw aandacht voor de position paper van Kamerlid Pieter Omtzigt d.d. 7 november 2020 die is opgesteld ten behoeve van de onderzoekscommissie Uitvoeringsdiensten. Hoewel deze gaat over de toeslagenaffaire beschrijft dhr. Omtzigt een problematiek die op meer terreinen dan de belastingdienst binnen de overheid van toepassing is. Hij beschrijft daarin het manco dat wetten worden opgesteld om orde op zaken te stellen en omgangsvormen te bepalen in bepaalde situaties, waarbij onvoldoende wordt gekeken naar de uitvoering en uitvoerbaarheid (en gevolgen) van deze regels. Wanneer we dit doortrekken naar de RES 1.0 dan is dit specifiek van toepassing op het plannen en gestalte geven van windturbineparken. De RES 1.0 is zo ingericht, qua wet -en regelgeving, dat alles moet wijken om de implementatie van de energietransitie mogelijk te maken.

Dit sluit aan op de tendens in de afgelopen jaren in ons politieke systeem om steeds minder aandacht te geven aan de uitvoering en de gevolgen voor de burger en dat is op voorhand al merkbaar. Veel zaken worden net zoals de kinderopvang aan marktpartijen overgelaten en zij zoeken het wel/maar uit met de burger binnen de kaders van de opgestelde wetten. Echter, steeds duidelijker is dat deze wetten en regels niet meer getoetst worden op deugdelijkheid voor de uitvoering. De Raad van State toetst de wetten slechts om te onderzoeken of het bestuursorgaan deze juist heeft toegepast, de burgers staan met de rug tegen de muur. Waar de toeslagenaffaire landelijk gezien over een handvol ouders gaat (zonder de ernstige gevolgen van het beleid voor deze groep te bagatelliseren), raakt de uitvoering van de RES 1.0 alle burgers van Nederland. De gevolgen zullen daarom vele malen groter en ingrijpender zijn. We doelen hiermee op het terrein van Volksgezondheid en te voorspellen energiearmoede. Het gevoel is ontstaan dat uit politieke correctheid de verduurzaming door slaat en er slechts 1, naar nu blijkt duur, spoor wordt ontwikkeld, waar de maatschappij wordt in gefrommeld.

Met het indienen van dit bezwaar tegen het besluit tot vaststellen van de RES 1.0 wordt beoogd te voorkomen dat de maatschappij door een ondeugdelijk besluit een energietransitie wordt in gefrommeld en naast het niet voldoen aan het Verdrag van Aarhus, daarmee in strijd is met de artikelen 3:2, 3.4 en 3.9 Algemene wet Bestuursrecht (AWB), waarin is bepaald dat het bestuursorgaan: bij de voorbereiding van het besluit de nodige kennis omtrent de relevante feiten vergaart rechtstreeks de bij het besluit betrokken belangen afweegt, voor zover niet uit een wettelijk voorschrift of uit de aard van de uit te oefenen bevoegdheid een beperking voortvloeit. De voor een of meer belanghebbenden nadelige gevolgen van een besluit niet onevenredig mogen zijn in verhouding tot de met het besluit te dienen doelen; Indien een besluit berust op een onderzoek naar feiten en gedragingen dat door een adviseur is verricht, zich ervan dient te vergewissen dat dit onderzoek op zorgvuldige wijze heeft plaatsgevonden. Participatie, De EU richtlijnen SMB 2001/42/EG en 2011/92/EU en het verdrag van Aarhus Het participatie proces tot nu toe is voor ons als omwonenden als schokkend ervaren. Eerst is inspraak bij de raad geweigerd, ondanks toezeggingen van de voorzitter. Vervolgens is pas na een lange tijd, na het uitkomen van de concept RES maart 2020 een eerste gesprek met ons als omwonenden gevoerd.

Van alles wat wij tot nu toe ingebracht hebben zien wij niets terug in de RES1.0, zien wij maar gedeeltes terug in de zienswijzenota en worden de echte pijnpunten niet eens benoemd of weerlegd.

Pagina 7 van 45

De bijeenkomsten tussen de concept RES en deze RES1.0 waren in onze beleving geen participatie bijeenkomsten maar alleen informatie bijeenkomsten. De vragen waren dermate sturend dat hier geen ruimte was voor inwoners die geconfronteerd worden met de volledig ondoordachte RES1.0 zoals deze er nu voorligt in ons gebied. Daarnaast werden kritische vragen niet live beantwoord en kreeg je de mededeling dat beantwoording binnen 3 weken zou gebeuren. De concept RES en de RES1.0 is zogenaamd opgesteld mede met inbreng van inwoners. Dat dit voor de concept RES slechts 0,86% van alle inwoners van de Cleantech regio is wordt niet vermeld. Reeds hier faalt het proces want nergens is gemotiveerd waarom bepaalde zoekgebieden zijn ontstaan en deze zijn al zeker niet ontstaan in samenspraak met de inwoners van een gebied. Ook hier past u willekeur en selectiviteit toe, natuurlijk is er door de zeer kleine, niet representatieve groep inwoners gezegd "doe maar bij snelwegen" en "doe maar in clusters". Maar door deze groep mensen is ook aangegeven "niet nabij woningen" en dat is nu juist het probleem met zoekgebied 2 (Klarenbeek / Hooilanden). Tussen de concept RES en RES1.0 heeft u heel veel reacties van inwoners ontvangen, zo ook van ons.

Al deze reacties zijn duidelijk en helder, niet nabij woningen! Wij lezen hiervan niets terug, voor ons een signaal dat u geen tegenspraak duld binnen de RES en u kritische inwoners, die direct zeer nadelige gevolgen van uw plannen ervaren negeert en hun inbreng bagatelliseert en zelfs gedeeltelijk buiten de stukken laat. Gelukkig bestaat het verdrag van Aarhus, die u op deze manier (en nog vele andere manieren) totaal genegeerd heeft tot nu toe in het proces. In het begin werd ons zelfs aangegeven in een gesprek met onder andere de Cleantechregio dat deze niet van toepassing is! Inmiddels weet u, vermoedelijk mede door ons schrijven hierover gelukkig beter. Hierdoor kunt u het proces tot nu toe en de RES1.0 als verloren beschouwen, wij verzoeken u nogmaals om het proces stil te leggen en weer terug te gaan naar de tekentafel.

Artikel 6. Inspraak in besluiten over specifieke activiteiten

4. Elke Partij voorziet in vroegtijdige inspraak, wanneer alle opties open zijn en doeltreffende inspraak kan plaatsvinden. Voor de opgave waar de RES 1.0 voor staat wordt primair gekeken naar de afspraken in het Klimaatakkoord van de tafels Gebouwde Omgeving en Elektriciteit. (Bron: Handleiding RES 1.1, 10 oktober 2019). De RES 1.0.heeft, gelet op artikel 6 lid 4 van het Verdrag van Aarhus geen goed fundament. De democratische legitimatie voor de RES 1.0 ontbreekt. Dit is terug te voeren naar de wijze waarop het klimaatakkoord tot stand is gekomen. De burger staat van begin tot eind buitenspel en de uitslag van de verkiezingen in 2012 en 2017 legitimeert het klimaatbeleid niet. Het begin: de Klimaattafels Het klimaatakkoord is niet besluitvormend behandeld in het parlement. De verregaande plannen voor de RES zijn tot stand gekomen aan de Klimaattafels. Aan deze tafels participeerden alleen belanghebbenden die in de gewenste denkrichting opvattingen hebben. Burgers zijn volledig buiten beeld gebleven. Het ging om een selectie van partijen, die (bijvoorbeeld) aan de Klimaattafel Elektriciteit een groot eigenbelang hadden, en nog steeds hebben, bij de subsidies voor de bouw van windparken. Dit beeld wordt versterkt door de volgende concrete voorbeelden: Voorbeeld 1 van buitenspel blijven burgers:

De 33 kritische partijen ten aanzien van windenergie, die zich hebben aangemeld voor deze Klimaattafel in februari 2018, verenigd onder de naam NederWind, werden geweigerd zonder opgaaf van redenen. Dit terwijl zij een alternatief plan zouden presenteren dat precies aan de doelstellingen voldeed. Voorbeeld 2 van buitenspel blijven burgers:

Pagina 8 van 45

Gesteld kan worden dat de RES een afhankelijkheidsrelatie heeft met het omgevingsbeleid. In mei 2019 heeft een publieksconsultatie plaatsgevonden over de Nationale Omgevingsvisie en PlanMer. De publiciteit daarover was heel beperkt. De resultaten gaven geen beeld van enig draagvlak en kunnen zeker niet als representatief worden gezien. Deze publieksconsultatie was uitgezet in de vorm van een enquête, bevatte suggestieve en complexe vragen die behoorlijke voorkennis vereisten welke de gemiddelde burger niet heeft. Voorbeeld 3 van buitenspel blijven burgers:

Op 25 december 2020 is aangekondigd dat een internetconsultatie plaatsvindt over de Klimaatwet. De publicatie erover is beperkt en de link ernaar staat goed verborgen op internet. Bovendien in een tijd dat de meeste mensen vakantie of reces hebben. Reacties konden binnen een maand ingediend worden. Er is zelfs sprake van het invoeren van een oorlogseconomie. Het voorstel is om een wet aan te nemen zodat de klimaatcrisis als werkelijke crisis behandeld gaat worden. Naar analogie van de Coronawet kunnen burgers verregaande beperkingen opgelegd worden met de klimaatwet in de hand. Voorgaande argumentatie ook in deze: een en ander is niet gedekt door de uitslag van de verkiezingen en de meeste burgers hebben geen voorkennis om op deze materie te reageren. Waarbij men zich kan afvragen of hier werkelijk sprake van een crisis is. De definitie van een crisis (meervoud: crises) is namelijk een zware noodsituatie waarbij het functioneren van een stelsel (van welke aard dan ook) ernstig verstoord raakt. Met als voorbeelden natuurrampen (de Watersnoodramp), explosies en grote branden (de Vuurwerkramp), transportongevallen (de Bijlmerramp), rellen en ongeregeldheden (tijdens de kroning van Beatrix), terrorisme en gijzelingen (Molukse treinkaping) en economische crises (kredietcrisis).

Deze voorbeelden laten zien dat de burger geen vroegtijdige inspraak heeft op het moment dat alle opties nog open zijn en doeltreffende inspraak kan plaatsvinden. Het Verdrag van Aarhus wordt vanaf het begin genegeerd. Illustratief is het nieuwsbericht waarin de woordvoerder van EZ zegt, dat we nu nog in de fase van de plan- en visievorming zijn en dat participatie pas belangrijk is in de projectfase. We weten allemaal dat participatie in die fase zinloos is. Dan zijn de kaarten al geschud. Juist in de eerdere fase van plan- en visievorming kan het publiek nog een doeltreffende inbreng zoals het Verdrag van Aarhus beoogd hebben. Daarbij kan eveneens gesteld worden dat niet of niet volledig is gehandeld conform Artikel 8, lid 1 en 2 Wet Openbaarheid van Bestuur (WOB): Het bestuursorgaan dat het rechtstreeks aangaat, verschaft uit eigen beweging informatie over het beleid, de voorbereiding en de uitvoering daaronder begrepen, zodra dat in het belang is van een goede en democratische bestuursvoering. Het bestuursorgaan draagt er zorg voor dat de informatie wordt verschaft in begrijpelijke vorm, op zodanige wijze, dat belanghebbende en belangstellende burgers zoveel mogelijk worden bereikt en op zodanige tijdstippen, dat deze hun inzichten tijdig ter kennis van het bestuursorgaan kunnen brengen.

Binnen de kringen van NP RES en de betrokken overheden> gemeenten, provincies en Waterschappen is erkend dat er richting de burgers onvoldoende over de RES is gecommuniceerd. Om dit te repareren is door het ministerie van EZK extra budget beschikbaar gesteld voor de communicatie richting burgers. Dit heeft er toe geleid dat op zaterdag 1 mei 2021 door de Rijksoverheid een paginagrote advertentie 'Ruimte voor nieuwe energie. Niet makkelijk wel nodig' met verwijzing naar de website: iedereendoetwat.nl/res afzender: 'Iedereen doet wat' in de dagbladen is geplaatst.

Aarhus: de burger De burger heeft geen wezenlijke invloed op de ruimtelijke planvorming en het ruimtelijk beleid dat in de Omgevingsvisie en in de RES 1.0 wordt voorgenomen (in strijd met Verdrag van Aarhus). Het Pagina 9 van 45

verdrag van Aarhus bepaalt dat om recht te kunnen doen gelden en deze plicht te kunnen vervullen, burgers toegang tot informatie, recht op inspraak in de besluitvorming en toegang tot de rechter betreffende milieuaangelegenheden moeten hebben. In dit verband is erkennend dat burgers bijstand nodig kunnen hebben om hun rechten uit te oefenen. Het Verdrag van Aarhus bepaalt ook: - reële invloed, zeggenschap van het eerste moment planproces (ook voorstadium) op basis van volledige en volwaardige informatie aan de burger. Zij moeten van alle consequenties op de hoog- te gesteld worden. De informatie moet actueel zijn, nauwkeurig en vergelijkbaar. - de toestand van de gezondheid en veiligheid van de mens, met inbegrip van de verontreiniging van de voedselketen, indien van toepassing, de levensomstandigheden van de mens, waardevolle cultuurgebieden en bouwwerken, voor zover zij worden of kunnen worden aangetast door de bedoelde toestand van elementen van het milieu of, via deze elementen, door de bedoelde factoren, maatregelen of activiteiten. Voorbeeld 4 van buitenspel blijven burgers: In het hele land vindt ten aanzien van de Concept RES en RES 1.0 sturende participatie plaats, zo ook in Apeldoorn. Burgers hebben geen bijstand gekregen om hun rechten uit te oefenen, slechts worden ze aan de hand geleid naar een gewenste uitkomst.

Zo konden burgers in de meeste zo niet alle gemeentes een online enquête invullen, maar de vragen gingen in de richting van de opzet en invulling van de RES. De keuzes lagen vast en alle vragen zijn gericht op de plaatsing van zonne- en windparken op land: ben je voor kleine of grote windmolens, wil je zonneparken aan de rand van een dorp of midden in een weiland, moeten grote windmolens in het Groene Hart of langs infrastructuren. Alle vormen van voorlichting zijn op deze wijze ingericht, een NEE op de plannen was niet mogelijk of een denkrichting die een andere kant op gaat dan de RES. Burgers mogen wel beroep aantekenen als de plannen concreet worden uitgewerkt in een bestemmingsplan/ omgevingsplan. Dat is een latere fase, waarbij de Rijksstructuurvisie (zie volgende paragraaf) door de Raad van State als toetsingskader wordt gehanteerd. Behoudens vormfouten maken burgers die volgens de regels beroep aantekenen daardoor geen enkele kans. Dit is in strijd met het Verdrag van Aarhus. Burgerberaad en Gedragscode acceptatie en participatie windenergie op land Het burgerberaad en burgerconventie Klimaatcrisis Inmiddels is in grote lagen van de bevolking plus bestuur doorgedrongen dat burgers ruimschoots zijn gepasseerd bij de totstandkoming van de RES 1.0 en rijzen de actiegroepen als paddenstoelen uit de grond.

Mensen zien hun leefomgevingen bedreigd door reusachtige windturbines en weilanden vol zonneparken. Veel burgers hadden tot dan toe geen beeld van de RES en ook nu nog is de informatie over het proces ondoorzichtig en moeilijk te vinden. Dit geldt net zo goed voor vele gemeenteraden. Veel raadsleden tasten in het duister en de organisatie wordt in opdracht van de Colleges, overgelaten aan externe ingehuurde of aangenomen projectleiders. Nu lijkt de oplossing in zicht door het instellen van burgerpanels, een initiatief van het CDA met de verkiezingen nabij, waarin 150 door loting aangewezen burgers gaan adviseren over haalbare en betaalbare oplossingen om de doelen van het klimaatakkoord te realiseren. Zo is de politiek ingedekt want er is 'draagvlak'. In het voorstel tot wijziging klimaatwet 1.5 wordt eenzelfde initiatief beschreven maar heet het burgerconventie. De Tweede Kamer heeft inmiddels via de aangenomen motie Mulder c.s. de regering verzocht "een overzicht voor te bereiden waarin de mogelijkheden van burgerpanels met de voor- en nadelen en de ervaringen in Nederland en in het buitenland worden beschreven".

Een aantal vragen rijzen: hoe kunnen 150 mensen representatief zijn voor de Nederlandse bevolking, wat is de juridische en politieke waarde van de adviezen (als ze niet in het verlengde van de RES liggen kan een en ander genegeerd), wie bepaalt de agenda van het burgerpanel (die agenda zal in het verlengde van de RES liggen, wat op voorhand al voor problemen zal zorgen, kernenergie en nietvan-het-gas-af zijn geen optie), wat te doen met regio's die door loting niet in het burgerpanel zitten, wat te doen met minder mondige achterbannen die nu ook genegeerd zijn (de praktijk zal zijn, zoals altijd, dat mondige en goed opgeleide burgers deelnemen, ondanks loting, want mensen kunnen weigeren deel te nemen) etc. Pagina 10 van 45

Burgerpanels zijn een fopspeen gebleken, net zoals alle participatierondes mosterd na de maaltijd zijn, en dat zal zo blijven. De RES is vanaf de start zo opgesteld dat burgers achter blijven lopen en dit is niet te repareren. Hiermee wordt niet voldaan aan het Verdrag van Aarhus. Gedragscode

Ook de recent getekende gedragscode acceptatie en participatie windenergie op land opgesteld en ondertekend door Greenpeace, Milieudefensie, NWEA, Natuur & Milieu, de Natuur- en Milieufederaties, de NLVOW en EnergieSamen, gaat hier niet aan helpen. Hierin wordt gesproken over het zo vroeg mogelijk betrekken van belanghebbenden, maar dit stadium is al voorbij zoals we op verschillende plaatsen in deze position paper beschrijven. Naast regulier communicatie vastgelegd in een participatieplan gaat het om financiële participatie, hetgeen een verplicht onderdeel van de RES is (beiden worden in de vorm van op te richten energiecorporaties gestalte gegeven). Onderzoek onder een groot aantal windparken heeft laten zien dat burgers niets meekrijgen van financiële participatie. Daarbij is het de vraag of dit doekje voor het bloeden compensatie kan bieden voor de gezondheidsproblemen en overlast die inherent zijn aan dit soort grote industriële installaties. De compensatie heeft tot gevolg dat mensen hierover nooit meer kunnen klagen, de parken hangen dan als een molensteen om hun nek. Ten overvloede herhalen we hier dat omwonenden die met dergelijke megalomane plannen worden geconfronteerd, recht hebben op een NEE, minimaal door een referendum. Een burgerpanel van 150 mensen mag nooit iets te zeggen over alle gebieden in Nederland, dit is een ondoordachte noodgreep.

Er is hier geen sprake van doeltreffende inspraak zoals bedoeld in het Verdrag van Aarhus. Aarhus: de gemeenteraad Gemeenten en gemeenteraden ontberen de beslisruimte die het Europees Handvest betreffende de Lokale Autonomie voorschrijft. Op grond van de Rijkscoördinatieregeling heeft het rijk doorzettingsmacht bij ruimtelijke plannen. Daarbij wordt wel geschermd met een nationaal belang. Een dergelijk nationaal belang hoeft echter nauwelijks behoorlijk te worden onderbouwd. Controles en afwegingen ontbreken (in tegenstelling tot de situatie bij voorheen de zgn. planologische kernbeslissing). Er ligt geen besluit van het parlement ten grondslag aan een nationaal belang. Ook daar staan de volksvertegenwoordigers in essentie buiten spel. De rijkscoördinatieregeling is in veel gevallen van rechtswege van toepassing, dat houdt in 'automatisch van toepassing'. Dat is o.a. geregeld in de Elektriciteitswet, Gaswet, Mijnwet, Tracéwet, Waterwet, Wet ruimtelijk ordening (WRO). De WRO regelt dat met betrekking tot rijksstructuurvisies slechts zienswijzen kunnen worden ingediend, maar dat geen beroep kan worden ingesteld. Zogenaamd omdat rijksstructuurvisies slechts de overheid binden die de structuurvisie opstelt. Echter, als gevolg van de doorzettingsmacht van het rijk bevatten rijksstructuurvisies bindende beslissingen waartegen geen beroep open staat voor burgers en gemeenten.

De Crisis- en herstelwet verbiedt gemeenten om beroep aan te tekenen tegen structuurvisies van zogenaamde 'hogere' overheden. Die 'hogere' overheden overleggen in de regel niet met gemeenten over de plannen voor het grondgebied van die gemeenten, ze kunnen die plannen immers doordrukken. De lokale autonomie van gemeenten wordt door de doorzettingsmacht van de rijkscoördinatieregeling en de Crisis- en herstelwet ernstig aangetast. Dit is in strijd met het Europees Handvest Lokale Autonomie (door Nederland en de EU geratificeerd). Het huidige ruimtelijk- en energiebeleid heeft er, met de toepassing van de Crisis- en herstelwet en de rijks - (en provinciale) coördinatieregeling toe geleid dat grootschalige windmolenparken door het rijk, tegen de wil van de burgers en gemeenten en zonder overleg met en besluitvorming door gemeenteraden zijn doorgedrukt. Het rijk krijgt hierbij hulp van de provincie en door het rijk mede gesubsidieerde organisaties zoals IPO, VNG en Unie van Waterschappen. Deze democratische tekortkomingen zijn schadelijk voor onze democratie, de lokale autonomie en ze ondergraven het draagvlak voor het energie- en klimaatbeleid. Het hierboven geformuleerde gaat over een top-down benadering, terwijl de RES als een bottom- up format gepresenteerd wordt.

Echter, in het Klimaatakkoord zijn de colleges tot bevoegd gezag verklaard en staan de gemeenteraden tot aan het moment van formele besluitvorming buitenspel. Door dit besluit geeft het format van de RES de gemeenteraden en burgers geen mogelijkheid om Pagina 11 van 45

binnen het kader van de zgn. "algemene beginselen van behoorlijk bestuur" te beoordelen of de opgave haalbaar is binnen een voor de gemeente acceptabel budget, en of de eindsituatie acceptabel en betaalbaar zal zijn voor haar burgers. Afhankelijkheidsrelatie RES 1.0 en omgevingsbeleid

De dwingende sturing vanuit het Rijk aan de decentrale overheden om middels de RES van onderop te komen met een aanbod zonne - en windenergie volgens een strak tijdsschema zorgt ervoor dat het genomen raadsbesluit in strijd is met artikel 3.4 van de AWB. De RES 1.0 is een voorbeeld hoe men verblind raakt door ambities om het Klimaatakkoord te halen en daardoor geen oog meer heeft voor de gevolgen van onze burgers. De bij het besluit rechtstreeks betrokken belangen zijn onvoldoende afgewogen en de nadelige gevolgen van het besluit zijn onevenredig in verhouding tot de met het besluit te dienen doelen.

Het besluit raakt niet alleen alle burgers in Nederland maar gelet op het Verdrag van Aarhus ook de toestand van de menselijke gezondheid en veiligheid, de menselijke levensomstandigheden, cultureel waardevolle gebieden en bouwwerken, voor zover deze worden of kunnen worden aangetast door de toestand van de elementen van het milieu of, via deze elementen, door de factoren, activiteiten of maatregelen zijnde factoren, zoals stoffen, energie, geluid en straling, en activiteiten of maatregelen, met inbegrip van bestuurlijke maatregelen, milieuakkoorden, beleid, wetgeving, plannen en programma's die de elementen van het milieu aantasten of waarschijnlijk aantasten binnen het toepassingsgebied van het voorgaande onderdeel a., en kosten-baten- en andere economische analyses en veronderstellingen gebruikt in milieubesluitvorming. De RES 1.0 gaat hier slechts op hoofdlijnen deels op in waardoor de reikwijdte van de gevolgen van dit besluit tot vaststelling niet zijn te overzien en derhalve ook niet zijn meegenomen in het besluit. Hierdoor is onbekend of de nadelige gevolgen voor een of meer belanghebbenden van dit besluit onevenredig in verhouding zijn tot de met het besluit te dienen doelen (art. 3,4, lid 2 AWB). Integrale afweging landschap ontbreekt

De omvang van de landschapsschade blijft in de RES 1.0 onduidelijk voor de burgers van de regio, er dreigt nu versnipperd beleid. Daardoor wordt bestuurders de mogelijkheid onthouden om de RES 1.0 te beoordelen op maatschappelijke acceptatie en op concrete milieueffecten. Onderzoek daarom de integrale visie van de Rijksadviseur voor het landschap, (Berno Strootman https://www.collegevanrijksadviseurs.nl/adviezen-publicaties/publicatie/2019/10/17/via-parijs/) zodat plannen met elkaar samenhangen om verrommeling van het landschap te voorkomen. De RES 1.0 besteedt geen aandacht aan het conflict van ruimte-intensieve energie en privaat eigendomsrecht onder dreiging van de Crisis- en herstelwet. De RES 1.0 gaat ook hier slechts op hoofdlijnen deels op in waardoor de reikwijdte van de gevolgen van dit besluit tot vaststelling niet zijn te overzien en derhalve ook hier niet zijn meegenomen in het besluit. Hierdoor is onbekend of de nadelige gevolgen voor een of meer belanghebbenden van dit besluit onevenredig in verhouding zijn tot de met het besluit te dienen doelen (art. 3.4, lid 2 AWB). Daarnaast zal blijken dat de vrijwillige samenwerking met het Rijk om te komen tot een RES een wankele basis kent.

Ook al lijkt het erop dat de vrijwillige samenwerking de maatstaf is (zoals genormeerd door de Wet gemeenschappelijke regelingen), het gehele ingezette proces vanuit het Rijk tot gemeenten kenmerkt zich door een sterk sturend karakter dat ook schuurt met de criteria gesteld in het verdrag van Aarhus. Net als bij eerdere samenwerkingsverbanden, de GHOR, de Veiligheidsregio en de RUD, die aanvankelijk vrijwillig waren, is de verwachting dat in geval van de RES de samenwerking ook niet vrijwillig zal blijven. De wetgever kan deze vrijblijvende samenwerking achteraf juridisch formaliseren en aanvullen door een lex specialis, Deze lex specialis zal bevoegdheden van de decentrale overheden overdragen aan de nieuwe samenwerkingsverbanden de RES-regio's. Zoals bekend vermindert dat de sturingsmogelijkheden van volksvertegenwoordigers en bestuurders van de decentrale overheden, zeker als het Rijk ook nog dwingende normen en Pagina 12 van 45

doelen gaat toevoegen aan de verplicht vrijwillige samenwerking. Verzet van de Raad van State en de Eerste Kamer heeft in het verleden niet geholpen. Dwang vanuit het Rijk Professor mr. dr. Elzinga keek, naast deze verplicht vrijwillige samenwerking, ook naar andere processen waarmee het Rijk taken bij decentrale overheden heeft neergelegd: er blijkt sprake te zijn van verplichte vrijwilligheid en zeker niet van vrijblijvendheid. Dit uit zich in het dreigen met ministeriële aanwijzingen indien bepaald decentrale overheden weigeren vrijwillig mee te werken op de wijze waarop het Rijk dat heeft bepaald. Zijn conclusie: 'Op het regionale niveau functioneren geen bestuurlijke organen die direct democratisch gelegitimeerd zijn en dat impliceert dat deze constructie voor vakdepartementen interessant is. In naam blijft er een koppeling aan gemeente, provincie en waterschap, in de praktijk is er een hoge mate van nationale sturing. Het Rijk zal proberen EU-boetes door te zetten naar gemeenten, andere decentrale overheden en gemeenschappelijke regelingen. Hierdoor is een democratische tekortkoming gerealiseerd die zijn weerga niet kent. Crisis- en herstelwet (CHW) vervalt in 2021 De Crisis- en herstelwet (CHW) vervalt in 2021 en wordt onderdeel van de nieuwe Omgevingswet.

De recent gewijzigde CHW kent een aantal stappen, zoals het opstellen van een structuurvisie waarmee allerlei (lagere) overheden moeten instemmen en die een plaatselijke MER uitsluit als ook een aantal relevante wetgevingen omzeilt (zoals de wet geluidhinder, warmtewet en wet lucht-verontreiniging). Ook kunnen projectontwikkelaars om verkorte procedures verzoeken en dat is mogelijk omdat door de wijzigingen in de CHW projecten versneld, maar bijvoorbeeld over een langere looptijd, uitgevoerd kunnen worden. Nog meer voorbeelden van burgers buiten spel De CHW biedt mogelijkheden om burgers en decentrale overheden buitenspel te zetten, ik noem twee voorbeelden, waarbij in de eerste een gemeente buitenspel is gezet en in het tweede voorbeeld burgers de dupe kunnen worden: 1. De Raad van State heeft de beroepen van de gemeentebesturen van Urk en Lemsterland tegen het Rijksinpassingsplan 'Windenergie langs de dijken van de Noordoostpolder' niet ontvankelijk verklaard. Het plan valt onder de CHW. Daarom hadden de gemeenten Urk en Lemsterland niet de mogelijkheid om beroep in te stellen tegen het Rijksinpassingsplan en de vergunning. 2. Inzake de Warmtevisie kan een Nederlandse woningeigenaar, die al op aardgas is aangesloten op grond van de Gaswet zijn aansluiting behouden. Alleen voor nieuwbouw wordt sinds 1 juli 2018 een uitzondering gemaakt.