970065 - bijlage 3 - Omgevingsvisie gemeente Zutphen-1
Tekst van het document
historische elementen in de leefomgeving. Ons erfgoed en
en dragen dit graag uit: Zutphen is een gemeente waar
van buiten de regio. Aandachtspunten zijn onder andere
de historische structuren vertellen het verhaal van onze
creatie centraal staat. We hebben aandacht voor de
bereikbaarheid (recreatieve fiets- en vaarroutes),
gemeente. We maken deze zo veel mogelijk zichtbaar en
aanwezige creatieve makers en ambachten. We stellen
toegevoegde waarde (stedelijke en slechtweer-activiteiten)
benutten ze als basis voor nieuwe (ruimtelijke)
broedplaatsen en creatieve plekken beschikbaar, waar
en (kleinschalige) horeca. Ook het beschermen van de
ontwikkelingen. Denk aan het IJsselfront - het
traditionele ambacht en meer hedendaagse creatieve
ruimtelijke kwaliteiten vormt een belangrijk uitgangspunt. In
13 KARAKTERISTIEKE ELEMENTEN OP ONDER ANDERE HET GEBIED VAN LANDSCHAP, STEDENBOUW EN ARCHITECTUUR UIT DE PERIODE 1965 - 1990
OMGEVINGSVISIE GEMEENTE ZUTPHEN
het landelijk gebied zien we daarom geen ruimte voor de
bereikbaar is voor inwoners en bezoekers. Met de
klimaatbestendigheid, gezondheid en veiligheid in onze
ontwikkeling van grootschalige activiteiten. Een
ontwikkeling van een cultuurcorridor realiseren we een
leefomgeving.
uitzondering hierop zijn de (bestaande) zoekgebieden voor
uitnodigende en herkenbare verbinding tussen de
het opwekken van duurzame energie.
Hanzehof en de binnenstad. We zetten in op het in goede
bedrijven zorgt voor een toename van afvalwater. Deze
ontsluitingsstructuren, een autoluwe binnenstad en
ontwikkeling, in combinatie met scherpere wettelijke eisen
inwoners en toeristen. Om de leefbaarheid en
promotie van parkeergelegenheid aan de randen,
voor stedelijk afvalwater, vraagt om extra aandacht voor de
belevingswaarde te vergroten zoeken we naar een goede
bewegwijzering en aantrekkelijke rode lopers en
capaciteit van de rioolwaterzuiveringsinstallatie. Samen met
balans in ruimte voor functies als wonen, werken, winkels,
wandelroutes richting en door de binnenstad.
de waterschappen en de omgevingsdienst zetten we in op
→ We zorgen ervoor dat de binnenstad prettig blijft voor
voorzieningen, cultureel erfgoed, mobiliteit, klimaatadaptatie en energietransitie. De binnenstad
het verminderen van regenwater naar de zuivering, het → Het profiel van onze gemeente kenmerkt zich door de
afvlakken van aanvoerpieken en het reduceren van
behouden en versterken we als een plek om cultuur te
aanwezigheid van stromend water van de IJssel en de
beleven. Onder meer werken we toe naar een autoluwe
Berkel. Dit willen we de komende jaren versterken. De
binnenstad. Dat kunnen we bijvoorbeeld doen door
IJssel, de Berkel en het Bronsbergermeer bieden volop
→ De verschillende landschappen in onze gemeente vormen
verkeersstromen om de binnenstad heen te leiden en
kwaliteiten voor onze inwoners en bezoekers. We benutten
het leefgebied van inwoners, maar ook van dieren, planten
parkeermogelijkheden aan de randen van de binnenstad te
de recreatieve potentie van de IJsselkade als ruimte voor
en bomen. Voor een gezond leefklimaat voor mens en dier,
faciliteren. Maar ook door de stationsomgeving verder te
verblijf en ontmoeting, en onderzoeken hoe we de
werken we zowel in het bebouwd gebied als daarbuiten aan
ontwikkelen en mogelijkheden voor een derde brug over de
ruimtelijke kwaliteit van de IJssel aan de zijde van de
een sterke en gezonde natuur. Bij nieuwe ruimtelijke
IJssel te verkennen. We zijn ons ervan bewust dat de
Hoven kunnen benutten. Ruimte voor natuur,
ontwikkelingen vormen behoud en versterking van
binnenstad ook voor hulpdiensten en voor minder valide
waterveiligheid en het verbeteren van de waterkwaliteit
bestaande natuurlijke kwaliteiten een belangrijk
inwoners goed bereikbaar moet blijven. Hiervoor zoeken
staan hierbij voorop.
uitgangspunt. Dit uit zich onder andere in bescherming en
we passende oplossingen. → Als gemeente investeren we in een bruisend, divers,
emissies van stoffen uit de afvalwaterketen.
ontwikkeling van onze natuurgebieden (Natura2000, → We dragen zorg voor de waterveiligheid en
48
→ Een schaalsprong op het gebied van woningen en
banen leiden van bezoekersstromen door slimme
Gelders Natuurnetwerk). Hierbij hebben we
waterbeschikbaarheid in de gemeente. In samenwerking
vanzelfsprekend ook aandacht voor een robuust
toegankelijk en uitnodigend cultuuraanbod passend bij
met Rijkswaterstaat, de waterschappen en gebruikers
natuurnetwerk op grotere schaal: met investeringen in
de bezoekers en inwoners. Het bestaande cultuuraanbod
werken we aan het oplossen van bestaande en voorziene
natuurontwikkeling dragen we bij aan ’stepping stones’
willen we in stand houden en uitbreiden. Zo groeit het
knelpunten in de watertoevoer en investeren we in
tussen de Veluwe, de Achterhoek, de Gelderse Poort en de
aanbod mee met het aantal inwoners en bezoekers en
dijkversterking. Daarnaast zetten we onze wettelijke
IJsseldelta.
vindt cultuur plaats in heel de gemeente. We zetten in op
zorgplichten op het gebied van afvalwater, hemelwater en
het versterken van het karakter van Zutphen als
grondwater in voor voldoende berging en afvoercapaciteit.
cultuurstad in de regio met een eigen signatuur. Waar
We kiezen voor het maximaal benutten en ondergronds
van de biodiversiteit. Bij alle ruimtelijke ontwikkelingen en
cultuur vanzelfsprekend onderdeel is in de samenleving en
bergen van regenwater, voordat wordt overgegaan tot het
beheertaken, zowel in de gebouwde omgeving als in het
een belangrijke bijdrage levert aan het oplossen van
afvoeren van water. Nieuwe plannen moeten bijdragen aan
landelijk gebied, stimuleren we actief maatregelen met een
maatschappelijke vraagstukken. De invulling en profilering
het vasthouden van voldoende (schoon) water voor bomen,
positief effect op de biodiversiteit. Dat doen we onder
als cultuurstad gaan we verkennen en nader omschrijven.
planten en dieren. Ook betekent dit dat het grondgebruik
andere door:
De vernieuwing van de Hanzehof biedt ruimte voor een
volgend is aan de condities van ons bodem- en
eigentijds cultureel en maatschappelijk cluster dat goed
watersysteem. Hiermee werken we als gemeente aan
→ Als gemeente zetten we in op het behoud en vergroten
OMGEVINGSVISIE GEMEENTE ZUTPHEN
‣
‣
herstel van groen-blauwe dooradering van het
→ De balans tussen de verschillende functies in het
landelijk gebied, passend bij de cultuurhistorische
landelijk gebied van de gemeente sluit aan bij de
landschapsstructuren door stimuleren van de aanleg
eigenschappen van ons landschap die een belangrijke
van groene erven, lijnelementen in de vorm van
drager vormen voor ontwikkelingen. Hierin houden we vast
in op het vergroten van de natuur in en rondom het
singels, struweelranden, ruigtestroken, greppels en
aan de gebiedsindeling bestaande uit de landgoederen-
agrarisch gebied.
sloten.
en natuurzone, agrarische zone, groene stadsrandzone
versterken van groen-blauwe dooradering in de
en IJsselzone.14
→ Met het oog op de toekomstbestendigheid van het
‣
landbouwtransitie zo optimaal mogelijk. De focus ligt hierbij
optimaliseren van de omstandigheden voor flora en
aan de oost- en westzijde, verbonden met de
op het stimuleren van innovatieve, duurzame en
fauna in de openbare ruimte door te zorgen voor
buurgemeenten, kent het landelijk gebied agrarisch
natuurinclusieve vormen van landbouw, passend bij de
voldoende voedsel, bescherming en verbinding.
gebruik dat verweven is met natuur (bos- en
landschappelijke en cultuurhistorische kwaliteiten van het
Concreet maken we daarbij gebruik van onze bermen,
landgoederen, kampen en essenlandschap enerzijds
gebied. Bij initiatieven voor uitbreiding of wijziging van
watergangen, sloten, landschapselementen zoals
en kronkelwaarden anderzijds) en kleinschalige
agrarische bedrijven wegen we het effect van de
bomen. Op basis van de competenties van een
recreatie.
ontwikkeling op de directe omgeving, onder andere op het
‣
Direct rondom het stedelijke gebied van Zutphen
gebied van gezondheid, integraal af. Waar nodig denken
getroffen.
onderscheiden we een zone met een mozaïek van
we samen met agrariërs na over alternatieve vormen van
Faciliteren van het welzijn voor (landbouw)
landgoederen, stads- en moestuinen, (natuur)
bedrijfsvoering.
huisdieren.
speel- en recreatieplekken, klompenpaden,
gebied worden gebiedsgerichte maatregelen
afwisselende agrarische activiteiten, bed & → Groen-blauwe longen: we verbinden de groen-blauwe
→ Agrariër als mede-landschapsbeheerder: we zien
breakfasts, theetuinen, etcetera, ingebed in een
agrariërs als belangrijke landschapsbeheerders en willen
kwaliteiten van het landelijk gebied met de binnenstedelijke
groen, lommerrijk en afwisselend landschap. Een
samen met hen inzetten op het versterken van het
groenstructuren. Deze groen-blauwe longen bieden ruimte
landelijk gebied waar het voor de stadsbewoners
natuurlijke systeem met agrarisch natuur-, bodem- en
voor bewegen, ontspannen, stadslandbouw en ontmoeten
aantrekkelijk is om te recreëren, dichtbij huis. Maar
waterbeheer.
Ze zijn vanzelfsprekend klimaatadaptief, zetten fors in op
ook een gebied waarin het agrarisch gebruik veel
het verbeteren van de waterkwaliteit en dragen bij aan het
meer verweven is met verstedelijking en woon-
vergroten van de biodiversiteit. We zetten in op
werkfuncties en inwonersinitiatieven op het gebied
zoekgebieden voor aanvullende groen-blauwe structuren zodat op gemeenteniveau een volledig netwerk ontstaat.
van kleinschalige landbouw. ‣
Buiten deze groene stadszone ligt de agrarische
Deze zogenoemde groen-blauwe longen doen dienst als
zone. Het gebied wordt grotendeels agrarisch benut
ademruimte in de stad en zorgen voor een verbinding van
en biedt de basis voor goed functionerende,
Warnsveld, de wijken en binnenstadsrand van Zutphen. Bij
economisch rendabele en natuurinclusieve bedrijven.
het toevoegen van groenstructuren heeft collectief groen,
We hechten er daarbij wel belang aan dat de
waar iedereen van kan genieten, voorrang op particulier
gezondheid van omwonenden niet geschaad wordt
groen. Hierbij onderschrijven we het belang van volkstuinen
door de activiteiten van de agrarische bedrijven. In
in onze gemeente en willen hier ook in de toekomst
het landelijk gebied bieden we geen ruimte aan de
voldoende ruimte voor bieden.
ontwikkeling van grootschalige activiteiten, met
14 AFKOMSTIG UIT DE VISIE LANDELIJK GEBIED ZUTPHEN (2015), DEZE VISIE WORDT GEACTUALISEERD IN 2025.
49
De nieuwe visie voor het landelijk gebied zet sterker
Aan de buitenranden van de gemeente Zutphen
aanplant van bijvoorbeeld bomen en struiken.
‣
in de aangewezen zoekgebieden. ‣
landelijk gebied faciliteren we als gemeente de huidige
wijken en buurten door het stimuleren van de ‣
uitzondering van ruimte voor duurzame energieopwek
OMGEVINGSVISIE GEMEENTE ZUTPHEN
CONTEXT, OPGAVEN EN KANSEN: toekomst vaker en heviger zullen voorkomen. Ook
buurt van beschermde natuurgebieden, zoals de
→ De natuur en de bijzondere landschappelijke ligging aan
hoogwater van de IJssel brengt een overstromingsrisico
uiterwaarden, moet fors omlaag. Vanuit het Nationaal
de rivier de IJssel en in het beekdal van de Berkel vormen
met zich mee. Tegelijkertijd zullen periodes van droogte
Programma Landelijk Gebied (NPLG) moet de gemeente
voor inwoners en ondernemers belangrijke kwaliteiten van
vaker voorkomen, met nadelige effecten op onder andere
samen met de provincie, waterschappen, regiogemeenten,
de gemeente. Het afwisselende rivierenlandschap, de
de waterkwaliteit, natuur en akkers en gewassen. Tijdens
maatschappelijke partners, grondeigenaren en
landgoederen en de aanwezigheid van groen en water in
warme zomers zijn bepaalde doelgroepen zoals kinderen
grondgebruikers op zoek naar oplossingen per gebied.
de stad en het dorp kenmerken de Zutphense
en senioren extra kwetsbaar voor hittestress. De omgang
Daarbij is gelijktijdig aandacht nodig voor andere
leefomgeving. Tegelijkertijd staan de natuur en het
met de extremere weersomstandigheden vergt
ruimteclaims die in het landelijk gebied spelen. Bijvoorbeeld
landschap onder druk. Zo kampt het landelijk gebied met
aanpassingen in het grondgebruik en van de openbare
op het gebied van woningbouw, het inpassen van de
droogte en biodiversiteitsverlies. Dit is ook op Zutphense
ruimte en bebouwing. Dit geldt zowel voor de
energietransitie, de omgang met vrijkomende agrarische
schaal voelbaar. Om de kwaliteit en aantrekkingskracht van
woonomgeving en werklocaties als in het landelijk gebied.
bebouwing, het bewaken van de cultuurhistorische en
het landschap te beschermen, zijn investeringen in behoud
In het bijzonder is daarbij aandacht nodig voor het
landschappelijke kwaliteiten en een toenemende
en versterking van de bestaande natuurlijke en
toewerken naar een robuust watersysteem.
recreatiedruk. We staan hier voor: een gebiedsgerichte
15
landschappelijke kwaliteiten van belang.
aanpak waarin natuurherstel samen met het stikstof-, → De historische binnenstad van Zutphen trekt jaarlijks veel
→ De stad Zutphen, het dorp Warnsveld en het landelijk gebied zijn rijk aan cultuurhistorie: de vestigingwerken,
aanbod voor verblijfsrecreatie, dat voornamelijk in de stad
Dit kader schetst op hoofdlijnen de belangrijkste context van
torens, kerken en hofjes zijn kenmerkend voor de
geclusterd is. Door een groeiend inwonertal en een
opgaven en kansen voor deze kernambitie. In de Atlas
gemeente. Inwoners zijn trots op het historisch erfgoed dat
toename van bezoekers neemt de recreatieve druk in de
Zutphen 2040 staat een uitgebreidere uiteenzetting van de
de gemeente kenmerkt en zien deze kwaliteit graag
gemeente Zutphen in de toekomst toe. Dit biedt kansen om
trends, opgaven en kansen die de toekomst van de gemeente
behouden. In sommige gevallen staat behoud van
de rol van recreatie als verdienmodel te verstevigen.
Zutphen beïnvloeden.
cultuurhistorische kwaliteiten op gespannen voet met
Belangrijk aandachtspunt daarbij is in een gezonde
andere thema’s zoals klimaatadaptatie, verduurzaming, de
spreiding over de gemeente en aandacht voor de balans
Het landelijk gebied is onderwerp van de Visie Landelijk
groeiende vraag naar woonruimte of een groei van het
tussen recreatiemogelijkheden en het beschermen van de
gebied welke in 2025 geactualiseerd wordt.
aantal bezoekers. Er ligt een opgave om juist op zoek te
leefbaarheid en van aanwezige waardevolle
gaan naar koppelkansen en daarbij te investeren in de
cultuurhistorische en natuurlijke kwaliteiten.
beleefbaarheid van het erfgoed. → Er spelen veel ontwikkelingen in het landelijk gebied. De → Het landschap en het stedelijk gebied van de gemeente
50
klimaat-, landbouw- en woningbeleid wordt opgepakt.
bezoekers. Momenteel kent de gemeente een vrij beperkt
Rijksoverheid wil vóór 2030 de natuur versterken, de
Zutphen is aan klimaatverandering onderhevig. De kans
waterkwaliteit verbeteren en meer doen tegen
op wateroverlast neemt toe doordat piekbuien in de
klimaatverandering. Onder meer de stikstofuitstoot in de
15 DIT IS EEN VAN DE UITKOMSTEN UIT DE ENQUÊTE ‘ZUTPHEN SPREEKT’ DIE IS AFGENOMEN ONDER INWONERS VAN DE GEMEENTE ZUTPHEN. DE TOTALE RESULTATEN ZIJN HIER TE VINDEN.
OMGEVINGSVISIE GEMEENTE ZUTPHEN
5
Zes gebiedsgerichte uitwerkingen 51
OMGEVINGSVISIE GEMEENTE ZUTPHEN
Zutphen is een veelzijdige gemeente met een variëteit aan gebieden. In dit hoofdstuk worden de drie kernambities voor Zutphen in 2040 vertaald naar ruimtelijke keuzes voor de verschillende type gebieden binnen de gemeente. We onderscheiden zes deelgebieden: → Binnenstad → Stationsomgeving → Bestaande en nieuwe woonwijken → Warnsveld → Werklocaties (De Mars, Revelhorst, gemengde gebieden) → Landelijk gebied
52
OMGEVINGSVISIE GEMEENTE ZUTPHEN
5.1
BINNENSTAD
Als hart van Zutphen biedt de binnenstad uiteenlopende
aandacht voor het behouden van een goede balans in een
(regionale) culturele- en onderwijsvoorzieningen,
leefbare binnenstad. We zijn ons ervan bewust dat meer
dienstverlening, commerciële functies en horeca. Ook bevindt
woningen ook zorgen voor meer inwoners en
zich verspreid over de binnenstad een aanbod aan woningen:
verkeersstromen. We zorgen voor een goed evenwicht tussen
van monumentale panden en herenhuizen tot appartementen
inwoners, bezoekers en verkeer, maar ook tussen stenen en
en woningen boven winkels. Deze variatie aan functies geeft
groen en blauwe structuren. We zoeken oplossingen die gaan
de binnenstad van Zutphen een stedelijke dynamiek.
over beleven, levendigheid en leefbaarheid.
Tegelijkertijd is de binnenstad rijk aan historie en erfgoed. De cultuurhistorische en monumentale kwaliteiten van Zutphen
3.
zijn op veel plekken volop zichtbaar en beleefbaar. Het is de
binnenstad van Zutphen aangewezen als beschermd
Vanwege het bijzondere cultuurhistorische karakter is de
uitdaging dit erfgoed en de historische structuren te benutten
stadsgezicht. Voor bouwen, verbouwen of slopen in een
als basis voor de (ruimtelijke) ontwikkeling van een
beschermd stads- en dorpsgezicht gelden andere regels dan
dynamische en levendige binnenstad.
voor bouw– of verbouwplannen in gebieden zonder deze aanwijzing. In de ruimtelijke ontwikkeling van de binnenstad
GEBIEDSSPECIFIEKE KEUZES NAAR 2040:
houden we rekening met de uitgangspunten van het beschermd stadsgezicht om zo de cultuurhistorische identiteit
1.
De binnenstad van Zutphen vormt een aantrekkelijk,
te behouden en in te zetten bij ontwikkelingen.
levendig en dynamisch stadshart met een hoge kwaliteit aan Ook voor de binnenstad streven we naar een veilige en
stedelijke voorzieningen zoals winkels, culturele
4.
voorzieningen, woningen en horeca. De binnenstad is een plek
gezonde leefomgeving. We hebben aandacht voor de fysieke
om cultuur te beleven en te maken.
omgevingsveiligheid, maar investeren ook in sociale veiligheid en het tegengaan van overlast. Dit doen we samen met
2.
Op locaties in en aan de randen van de binnenstad (zoals
inwoners en ondernemers. Op het gebied van gezondheid
Houtwal, Klein Vaticaan en Polsbroek) verkennen we de
willen we waar mogelijk bedrijven die bijdragen aan een
mogelijkheden voor het toevoegen van extra woningen door
gezonde leefstijl voorrang geven boven bedrijven die bijdragen
verdichting en transformatie. Daarnaast bieden we
aan een ongezonde leefstijl. In de komende jaren onderzoeken
maatwerk voor het creëren van extra wooneenheden in
we de mogelijkheden die hiertoe zijn of ontstaan.
bestaande gebouwen in de binnenstad. Onder andere blijven
53
we inzetten op wonen in aanloopstraten naar het centrum en
5.
wonen boven winkels. We onderzoeken de mogelijkheden om
name de binnenstad en de stationsomgeving voor alle
We vinden het van belang dat de voorzieningen in met
de parkeernorm voor nieuwe woningen omlaag te brengen. Bij
inwoners bereikbaar en toegankelijk zijn. De ontwikkeling
Figuur 11 Impressie van het DNA van de gemeente Zutphen: foto’s
woningbouwontwikkelingen en verdichting hebben we veel
van rode lopers zorgt voor sterke verbindingen tussen en
ingezonden door deelnemers van de vragenlijst ‘Zutphen Spreekt’.
OMGEVINGSVISIE GEMEENTE ZUTPHEN
De cultuurhistorische kwaliteit van het erfgoed en de
8.
de stad. In de binnenstad zelf hebben we aandacht voor
historische structuren in de binnenstad van Zutphen vormen
van de oude binnenstad) op het gebied van groen - en
fysieke toegankelijkheid. Denk bijvoorbeeld aan
een basis voor toekomstige ruimtelijke ontwikkelingen. De
waterbeleving, beweging, ontspanning en ontmoeting.
rolstoelvriendelijkheid, bereikbaarheid voor hulpdiensten en
historie van de stad moet voor inwoners en bezoekers
verkeersveiligheid.
zichtbaar en beleefbaar zijn om ze ook voor de toekomst te
13. Groen-blauwe longen verbinden het landelijk gebied met
behouden. We zetten hierbij in op het benutten en versterken
binnenstedelijke groenstructuren. De verschillende
van het gebouwde culturele erfgoed zoals de stadsmuur,
historische vestinggordels in de binnenstad zijn onderdeel
bastions en grachten, linies en het rivierfront.
van deze ‘groene inprikkers’. De vesting en de groene
6.
In de historische binnenstad zien wij in de toekomst
beperkte ruimte voor de auto. Met het oog op leefbaarheid en belevingswaarde koersen we op een autoluwe binnenstad.
inprikkers komen bij elkaar bij de historische entrees van de We kiezen voor een hoogwaardige verblijfskwaliteit met
Een randvoorwaarde hiervoor is meer parkeergelegenheden
9.
aan de randen van de binnenstad. En we bieden een
bijpassende verblijfs- en ontmoetingsplekken zoals
We zetten in op herstel van de vestinggordels en de
aantrekkelijk alternatief voor het autogebruik door sterke
horecagelegenheden, detailhandel en passende
verdedigingslinies en verbinden de parken (Boompjeswal,
verbindingen en faciliteiten voor langzaam verkeer
overnachtingsmogelijkheden. Hierbij bewaken we het behoud
Vogelpark) rond de binnenstad door het vergroenen van
(bijvoorbeeld de rode lopers). We hebben oog voor het
van draagvlak voor meer specialistische winkels en
bijvoorbeeld de Paardenwal, de Berkelzone en de
behoud van noodzakelijke autoverbindingen en zorgen samen
voorzieningen die het karakter van Zutphen kenmerken,
Martinetsingel. We verbinden deze parken zoveel mogelijk met
met ondernemers en andere betrokken partijen voor de
Bijvoorbeeld op het gebied van ambacht, biologische waren,
andere groenstructuren, zoals het Emerpark.
randvoorwaarden voor behoud van bedrijvigheid. Tegelijkertijd
esoterie en lokale producten uit het landelijk gebied.
voorzien we ook ruimte buiten de binnenstad voor bedrijvigheid die niet goed aansluit bij het autoluwe karakter
10. We investeren in sterke verbindingen naar de binnenstad
van de binnenstad, bijvoorbeeld op plekken in gemengde
van hoge ruimtelijke kwaliteit. In het bijzonder gaat onze
milieus (wonen, werken, recreatie).
aandacht uit naar het opwaarderen van de entreegebieden Stationsstraat en de Houtwal.
7.
We zetten in op het versterken van Zutphen als compacte
stad en kiezen voor het mengen van ruimtelijke functies. We
11. We benutten de recreatieve potentie van de IJsselkade
zien de binnenstad van Zutphen, de stationsomgeving en
(rivierfront) en de Berkel als plekken waar inwoners en
Noorderhaven als gebieden met ieder een eigen identiteit, die
bezoekers van de binnenstad kunnen ontspannen en elkaar
elkaar door goede fysieke verbindingen en programmering
ontmoeten. De IJsselkade biedt bescherming tegen
aanvullen.Hier kunnen inwoners en bezoekers voorzieningen
hoogwater, maar zien we ook als een verkoelende uitloop van
en kwaliteiten in deze gebieden benutten. We zetten in op een
de stad. Met een goede routing vanuit de binnenstad wordt de
natuurlijke en aantrekkelijke noord-zuidverbinding in de vorm
van het water beter beleefbaar gemaakt.
van wandel- en fietsroutes. Zo vormt het spoor minder een barrière in het hart van de stad. Ook verkennen we het
12. De binnenstad moet een aantrekkelijke plek zijn voor
verplaatsen van verkeersstromen door het verleggen van de
inwoners, ondernemers en bezoekers. Door vergroening
binnenstadsring.
werken we aan het versterken van de verblijfskwaliteit van de openbare ruimte en het verminderen van hittestress. In het bijzonder hebben we aandacht voor het benutten en
54
versterken van de kwaliteiten van de oude vesting (de grens
-waar nodig- door de woonwijken, werklocaties en het hart van
16 ZIE OOK BINNENSTADSVISIE ZUTPHEN (2012)
binnenstad en bijbehorende historische wegen en bruggen.16
OMGEVINGSVISIE GEMEENTE ZUTPHEN
5.2
STATIONSOMGEVING leerlingen, studenten, mbo-onderwijsinstellingen en overheden
De stationsomgeving vormt een belangrijke schakel tussen de
werken, leren en verblijven. In deze gemengde woonmilieus is
elkaar kunnen treffen en samenwerken. Zo faciliteren we een
binnenstad en het noorden van Zutphen. De zone kenmerkt
ruimte voor stedelijke, vernieuwende architectuur en
innovatiemilieu waar ondernemers in onder meer de
zich door een combinatie van historische en moderne
hoogteaccenten in bebouwing. Vanwege de goede
maakindustrie, creatieve industrie en dienstensector profijt van
elementen en heeft veel potentie om zich te ontwikkelen tot
bereikbaarheid van de stationsomgeving verkennen we de
hebben.
dynamische omgeving. Op het gebied van onderwijs kent de
mogelijkheden om in deze zone lagere parkeernormen te
zone met de aanwezigheid van Aventus, de Techniekfabriek en
hanteren.
het Kompaan College een belangrijke maatschappelijke
7.
Vanwege de gunstige ligging van de stationsomgeving
zien we kansen voor het doorontwikkelen en versterken van In de stationsomgeving faciliteren we de ontwikkeling van
het aanwezige cultuuraanbod. De vernieuwing van de
functie. Het treinstation en het naastgelegen busstation maken
3.
het gebied een belangrijk mobiliteitsknooppunt. Voor
een mobiliteitsknooppunt door de intensiteit aan functies
Hanzehof biedt aanknopingspunten voor een eigentijds
bezoekers van buiten de gemeente vormt de stationsomgeving
rondom het station te vergroten. Ook zetten we in op een
cultureel en maatschappelijk cluster. We verkennen de
het visitekaartje van Zutphen. De stationsomgeving omvat de
makkelijker gebruik van verschillende modaliteiten (overstap
mogelijkheden voor het ontwikkelen van een cultuurcorridor
beide zijden van het station, het gebied ten zuiden van het
trein, bus, fiets, (deel)auto) en een goede bereikbaarheid
die als aantrekkelijke en herkenbare route een verbinding slaat
spoor tot en met de Hanzehof, de wijk Noorderhaven, de
vanuit het omliggende landelijk gebied.
tussen de binnenstad en de Hanzehof.
Kleine Linie en het gebied rond het Baudartius gebouw. 4. GEBIEDSSPECIFIEKE KEUZES NAAR 2040: 1.
In de stationsomgeving van Zutphen, het gebied langs het
spoor tot aan de Hanzehof en rondom het station van Zutphen
We willen de ervaren barrière verminderen tussen
we aandacht voor de gevoeligheid van nieuwe functies op het
op hierop zetten we in op het verleggen van de centrumring
gebied van fysieke veiligheid en geluidsoverlast van
door de Marstunnel naar De Mars en het verminderen van
treinverkeer. Zo houden we rekening met bestaande
autoverkeer op het stationsplein en de IJsselkade.
risicocontouren voor het vervoer van gevaarlijke stoffen. Ook houden we de ontwikkelingen rondom intensivering van het
Hier zien we kansen voor het versterken van de stedelijke
5.
Investeringen in het verblijfsklimaat versterken het imago
economie, waarbij de interactie tussen bedrijven, onderwijs- en
van de stationsomgeving als regionale plek om elkaar te
onderzoeksinstellingen, cultuur, inwoners en bezoekers
ontmoeten en samen te werken. Hierbij verkennen we de
centraal staat. Met het station als OV-knooppunt biedt de
mogelijkheden voor het opwaarderen van de kwaliteit van de
stationsomgeving kansen voor vestiging van de dienstensector
openbare ruimte op het Stationsplein en de Stationsstraat.
in een gemengd stedelijk milieu (wonen, werken, recreëren).
Ook bieden we ruimte voor flexibele werkplekken die bijdragen aan het dynamische karakter.
55
Bij ruimtelijke ontwikkelingen rondom de spoorlijn hebben
Noorderhaven en de binnenstad. Onder andere met het oog
zetten we in op een intensivering van wonen én werken.
2.
8.
We bieden in de stationsomgeving ruimte aan de
woonopgave door verdichting en transformatie. Jongeren
6.
die in de gemeente willen blijven wonen en studenten zijn
bedrijvigheid elkaar en is er ruimte om de dwarsverbanden
In de stationsomgeving ontmoeten onderwijs en
hierbij een belangrijke doelgroep. We kiezen we voor
op te zoeken en te innoveren. De stationsomgeving wordt een
gemengde woonmilieus waar wonen gecombineerd wordt met
levendige en fysieke uitwisselingsplek waar ondernemers,
goederenvervoer nauwlettend in de gaten.
OMGEVINGSVISIE GEMEENTE ZUTPHEN
5.3
BESTAANDE EN NIEUWE WOONWIJKEN 5. een gedifferentieerd woningaanbod met een mix aan
met een ontmoetingsplek en een zorgpunt. Hiermee werken
elk hun eigen ontstaansgeschiedenis, identiteit en eigenheid.
doelgroepen en prijsklassen. We streven naar woningbouw
we aan het verstevigen van onze sociale infrastructuur. Met
oplossingen waarmee inwoners in hun eigen buurt of wijk
het oog op de toenemende vergrijzing is deze van groot
kunnen blijven wonen.
belang voor het welzijn van onze inwoners. In bepaalde wijken
Dit hoofdstuk beschrijft de gebiedsspecifieke keuzes voor de
versterken we bestaande wijkharten. In wijken waar veel
bestaande Zutphense woonwijken en nieuwe woonlocaties. De We zetten in op diverse uitbreidingslocaties tot 2040 die
gebiedsgerichte uitgangspunten voor Warnsveld zijn terug te
3.
vinden in Hoofdstuk 5.4.
goed aansluiten op het bestaande stedelijke weefsel: De
ontwikkeling van een nieuw wijkhart. Voor elke woonwijk
Hoven (Noord en op de grens met Brummen), omgeving
vormen de bestaande sociale (infra)structuren en de
Kerkpad en Bronsbergen. We verkennen mogelijke kansen om
aanwezige sociaal-maatschappelijke opgaven de basis voor
in het gebied tussen de Vordenseweg, de Lochemseweg en de
het wijkhart. De invulling van het wijkhart wordt verder bepaald
Leestense Rondweg en in Oostveen (tussen de Voorsterallee,
in samenspraak met de inwoners en met aandacht voor de
vertaalt zich onder meer in het vergroten van het
de Kapperallee en het Oostveensepad) op kleine schaal en in
maatschappelijke opgaven, aanwezige doelgroepen en de
woningaanbod in bestaande en toekomstige wijken. Bij
lage dichtheden ruimte te bieden aan ‘wonen in het groen’. Het
wisselwerking met functies elders in de gemeente.
inbreiding, transformatie en uitbreiding zetten we ons in om
landschap is hier evenals bodem- en watersystemen leidend.
met woningbouw een bredere meerwaarde voor de
Ook verkennen we mogelijkheden voor woningbouw aan de
6.
samenleving te genereren. Daarbij gaat het om het
zuidkant van De Hoven. Met de direct omliggende gemeenten
zoals het Waterkwartier en de Zuidwijken. Nieuwe
verduurzamen van woningen of vastgoed, het verbeteren of
overleggen we over het toevoegen van extra woningen.
ontwikkelingen moeten bijdragen aan het verbeteren van de
GEBIEDSSPECIFIEKE KEUZES NAAR 2040: 1.
De schaalsprong die we als gemeente willen maken,
toevoegen van groene kwaliteit, het vergroten van de
nieuwe woningen worden toegevoegd, faciliteren we de
We hebben oog voor leefbaarheidsopgaven in wijken
leefbaarheid. De ontwikkeling van de wijkharten rondom We zetten in op het toekomstbestendig maken van de
klimaatbestendigheid in de wijken. Om deze hoge ambitie ook
4.
echt te realiseren, maken we gebiedsgerichte
huidige woningvoorraad, zowel koop- als huurwoningen.
verdichting en inbreiding. Zo koppelen we het realiseren van
uitvoeringsprogramma’s.
We kiezen voor een gebiedsgerichte aanpak en beginnen met
wijkharten en het verbeteren van de leefbaarheid aan onze
de buurten Helbergen, Zeeheldenbuurt, Voorsterallee-kwartier,
woningbouwambities en investeren we in de naoorlogse en
Looërenk & Woud en Overkamp. In 2040 is er in alle
jaren ‘80 wijken in onze gemeente.
2.
56
Ons streven is dat elke wijk in 2040 een wijkhart heeft
De gemeente Zutphen heeft verschillende woonwijken - met
De verstedelijkingsopgave krijgt vorm door gerichte
Waterkracht en De Brink bieden tevens kansen voor
inbreiding in bestaande wijken zoals Waterkwartier, De
woonwijken een besluit genomen over alternatieven voor
Stoven, Noordveen, Zuidwijken-De Brink. Hierbij denken we
aardgas, zodat we in 2050 als gemeente van het gas af zijn.
7.
aan herstructurering, woningsplitsing, transformatie van
Hierbij volgen we een uitwerking passend bij de wijk zoals
bereikbaarheid van het wijkhart. Vanuit het principe van de
woningen. We zetten in op het benutten van koppelkansen
vastgelegd in het warmtetransitieplan. Met het oog op
‘15 minuten stad’ worden wijkharten gekoppeld aan een
met de aanpak van de energietransitie, opgave voor
klimaatverandering kiezen we voor het toevoegen van groen
(kleinschalig) mobiliteitsknooppunt dat (vraaggestuurd)
CO2-reductie en met het verbeteren van de kwaliteit van de
in de bestaande woonwijken voor verkoeling en het voorkomen
openbaar vervoer dichtbij de inwoners brengt. Rode lopers
openbare ruimte. Inbreidingsprojecten pakken we op in
van wateroverlast.
vormen binnen het verstedelijkt gebied een netwerk van veilige
In de woonwijken zetten we in op een optimale
samenwerking met de bewoners. De kwaliteit van de woon- en
en aantrekkelijke doorfietsroutes naar de binnenstad en
leefomgeving staat hierbij centraal. We zetten in op wijken met
andere delen van de gemeente.
OMGEVINGSVISIE GEMEENTE ZUTPHEN
8.
Als gemeente faciliteren we elektrische mobiliteit. We
12. Het bodem- en watersysteem is sturend bij het bepalen
zetten daartoe in de woonwijken ook in op een toereikende
van de mogelijkheden bij het toewijzen van toekomstige
laadinfrastructuur, zowel voor de auto als de fiets.
locaties voor woningbouw. We geven onze uitleglocaties zó vorm dat ze blijven passen bij onze uitgangspunten van de
9.
We werken aan een gezonde leefomgeving en richten
deze omgeving beweegvriendelijk in. We bieden ruimte voor
compacte stad en we zo veel mogelijk duurzaam en circulair bouwen.
groen-blauwe dooradering in de woonwijken, die ervoor zorgt dat de woonomgeving klimaatadaptief en natuurinclusief is
13. Het water in de Zutphense woonwijken is sterk afhankelijk
ingericht. De groen-blauwe longen tussen de woonwijken
van aanvoer van het water vanuit de Berkel. Tijdens droge
hebben naast klimaatadaptatie en natuurontwikkeling een
perioden is er geen of beperkte inlaat van water, waardoor er
functie op het gebied van onder andere ontmoeting,
onvoldoende water is om de waterstanden in de woonwijken te
ontspanning of sport en spel. De aanwezigheid van rode
handhaven. Met name in de wijken Leesten en Zuidwijken
lopers binnen deze groen-blauwe longen stimuleert inwoners
ontstaan daarbij knelpunten. Denk aan een verminderde
in wijken om vaker te kiezen voor fietsen en wandelen.
kwaliteit van het oppervlaktewater (met risico’s voor het waterleven en de volksgezondheid). We kiezen voor gerichte
10. In navolging van de recente ontwikkelingen in het
herinrichting van watergangen en het benutten van
Emerpark (ecologisch stadspark) zien we kansen om de
mogelijkheden voor afkoppeling, bijvoorbeeld het loskoppelen
beleving van groen en water te versterken in de zone langs
van de afvoer van regenwater van het riool. Zo investeren we
de Berkel en de N348. De directe omgeving van de Berkel
in het verbeteren van de waterkwaliteit en -kwantiteit in de
kent verschillende karakteristieken. Dit vraagt om een
woonwijken.17
gebiedsgerichte aanpak waarin de Berkel als groen-blauwe long wordt ingericht met aandacht voor de kwaliteiten van de omgeving. Voor de zone langs de Den Elterweg, als zoekgebied voor een stadsklimaatpark, liggen kansen om water en natuur meer ruimte te geven. We willen van het Emerpark een groot en samenhangend stadspark maken met kwaliteit en grotere beleefwaarde. We verkennen of we het stadsklimaatpark fysiek kunnen verbinden met het Emerpark en hoe we de Den Elterweg hierin kunnen integreren. 11. Bij nieuwe ontwikkelingen stellen we een veilige en gezonde leefomgeving voor al onze inwoners als randvoorwaarde. Hierop volgen we de geldende normen op het gebied van luchtkwaliteit, geuroverlast, geluidsoverlast en omgevings veiligheid.
57
17 VOORKEURSSCENARIO ZUTPHEN STROOMT WATERSCHAP RIJN EN IJSSEL (2020)
OMGEVINGSVISIE GEMEENTE ZUTPHEN
5.4
WARNSVELD
Het dorp Warnsveld, aan de oostkant van de gemeente
aandacht voor geschikte woningen voor inwoners met een
Zutphen, staat bekend als een pittoresk dorp omringd door
zorgvraag in Warnsveld.
bosrijke natuur. Hoewel Warnsveld grotendeels vergroeid is We zetten in op het toekomstbestendig maken van de
met Zutphen, heeft het toch zijn eigenheid weten te behouden.
3.
Warnsveld kent een rijke geschiedenis die teruggaat tot de
huidige woningvoorraad, zowel koop- als huurwoningen.
vroege middeleeuwen. Sporen van deze geschiedenis zijn
Ook voeren we in Warnsveld het gesprek over alternatieven
terug te vinden in de historische dorpskern. Daarnaast
voor aardgas. Hierbij volgen we een uitwerking passend bij
bevinden zich in Warnsveld ook modernere elementen, zoals
Warnsveld zoals vastgelegd in het warmtetransitieplan. Met
het winkelcentrum De Dreiumme. Warnsveld kenmerkt zich
het oog op klimaatverandering kiezen we voor het toevoegen
door een grote sociale verbondenheid en heeft een actief
van groen in de bestaande woonwijken voor verkoeling en het
verenigingsleven. In de omgeving van Warnsveld is het
voorkomen van wateroverlast.
agrarische karakter van het dorp zichtbaar en is de cultuurhistorie van het landschap beleefbaar op diverse
4.
landgoederen.
Warnsveld aangewezen als beschermd dorpsgezicht. Voor
Vanwege het bijzondere cultuurhistorische karakter is
bouwen, verbouwen of slopen in een beschermd stads- en GEBIEDSSPECIFIEKE KEUZES NAAR 2040:
dorpsgezicht gelden andere regels dan voor bouw– of verbouwplannen in gebieden zonder deze aanwijzing. In de
1.
We faciliteren kleinschalige woningbouw om te voorzien in
ruimtelijke ontwikkeling van Warnsveld houden we rekening
de lokale woonbehoefte. We zien daarbij hoofdzakelijk kansen
met de uitgangspunten van het beschermd dorpsgezicht om
voor inbreiding en transformatie. In het bijzonder zetten we in
zo de cultuurhistorische identiteit te behouden en in te zetten
op de transformatie van werklocatie Lage Weide naar een
bij ontwikkelingen.
gemengd gebied met ruimte voor werken, wonen en onderwijs. En op inbreiding van woningen nabij voorzieningencluster De
5.
Ook in Warnsveld investeren we in het op peil houden en
Dreiumme.
versterken van het aanbod aan basisvoorzieningen. De Dreiumme is voor het dorp een kansrijk wijkhart. In
2.
Ons uitgangspunt is dat woningbouw moet bijdragen aan
maatschappelijke organisaties werken we aan de
met name in op het ontwikkelen van betaalbare woningen
instandhouding en versterking van deze plek als
voor starters. Met het toevoegen van woningen voor ouderen
ontmoetingshart. Hiernaast willen we ook het culturele leven in
nabij de aanwezige voorzieningen stimuleren we de
Warnsveld instandhouden en verrijken.
doorstroming op de woningmarkt. In het bijzonder hebben we
58
samenwerking met inwoners, ondernemers en
een grotere diversiteit van de woningvoorraad. We zetten
OMGEVINGSVISIE GEMEENTE ZUTPHEN
6.
Met de aanwezigheid van (vraaggestuurd) openbaar
vervoer en de ontwikkeling van uitnodigende rode lopers faciliteren we de bereikbaarheid van De Dreiumme als (kleinschalig) voorzieningencluster voor alle inwoners van Warnsveld. De rode lopers zorgen ook voor een optimale verbinding voor langzaam verkeer met de binnenstad van Zutphen. 7.
Op werklocatie Lage Weide zetten we stappen in de
transitie naar gemengd gebied met wonen, werken en voldoende ruimte voor vergroening. Samen met ondernemers en maatschappelijke organisaties verkennen we de mogelijkheden voor het toevoegen van (natuurinclusieve) woningbouw. Dit in combinatie met het behoud van publieksgerichte bedrijvigheid en onderwijs. 8.
De aanwezigheid van groen en de Berkel, de rijke
cultuurhistorie en het dorpse karakter maken Warnsveld uniek binnen de gemeente Zutphen. De landschappelijke en cultuurhistorische kwaliteiten vormen bij nieuwe ruimtelijke ontwikkelingen een belangrijk uitgangspunt. Dit betekent dat we oog hebben voor het behoud van het dorpse karakter en zoeken naar aansluiting bij de maat en schaal van het dorp. 9.
Met de verbinding van bestaande groenstructuren door
groen-blauwe longen investeren we in een leefbare en gezonde woonomgeving. Deze groen-blauwe longen leveren een positieve bijdrage aan de biodiversiteit en klimaatadaptatie Ook benutten we zo het recreatief potentieel van de Berkel en de groenrijke omgeving voor inwoners en bezoekers van Warnsveld. 10. Inwoners van het dorp Warnsveld ervaren, net als in enkele andere gebieden binnen de gemeente, problemen met betrekking tot de waterkwaliteit. Met herinrichting van watergangen en het vergroten van de wateraanvoer vanuit het
59
18 VOORKEURSSCENARIO ZUTPHEN STROOMT WATERSCHAP RIJN EN IJSSEL (2020)
Twentekanaal werken we toe naar een robuust watersysteem met goede waterkwaliteit.18
OMGEVINGSVISIE GEMEENTE ZUTPHEN
5.5
WERKLOCATIES
Ongeveer de helft van de Zutphense werkgelegenheid bevindt
het aanbieden van werkervaringsplekken, van
om herstructurering en transformatie te combineren met een
zich op de werklocaties, ofwel de bedrijventerreinen en de
praktijkonderwijs tot en met hbo-niveau.
impuls aan de ruimtelijke kwaliteit.
(zzp’ers) is verspreid door Zutphen te vinden. De zorgsector,
2.
6.
goed voor 25% van de werkgelegenheid, bevindt zich
voor toekomstbestendige bedrijvigheid op orde zijn. Zo
bedrijventerreinen in de gemeente. Als partner van bedrijven in
grotendeels buiten de werklocaties en heeft een aantal
ondersteunen en faciliteren we de beweging naar innovatie,
de energietransitie willen we voldoende ruimte faciliteren voor
concentraties.
circulaire bedrijfsvoering en de energietransitie bij
energieopslag en duurzame energiebronnen. Ook
ondernemers.
onderzoeken we hoe we ruimte kunnen bieden aan innovatie
binnenstad. Ongeveer een vierde van de werkgelegenheid Als gemeente zorgen we ervoor dat de randvoorwaarden
De werklocaties in de gemeente Zutphen vormen een
We zetten stevig in op verduurzaming van de
op het gebied van circulariteit.
belangrijke schakel in de lokale en regionale economie. In
3.
We zetten in op verdere ontwikkeling van De Mars en
totaal telt de gemeente Zutphen momenteel vier
Revelhorst door inbreiding, transformatie en geleidelijke
7.
bedrijventerreinen: De Mars, De Revelhorst, De Lage Weide
uitbreiding. Binnen onze gemeente is De Mars het
gaan we voor een toereikende laadinfrastructuur op de
en De Stoven. Elk van deze bedrijventerreinen kent zijn eigen
bedrijventerrein waar (regionale) bedrijvigheid zich
werklocaties, zowel voor de auto, vrachtauto als voor de fiets.
economisch zwaartepunt. Bedrijventerrein De Mars is één van
concentreert met ruimte voor zwaardere milieucategorieën en
Met de ontwikkeling van twee mobiliteitsknooppunten met
de grootste bedrijventerreinen met de zwaarste milieucategorie
grootschalige detailhandel. Binnen de doorontwikkeling
een aanbod aan deelmobiliteit, regionale (snel)fietsroutes en
in de regio en heeft een eigen haven, industrie en
kunnen we aanvullende voorwaarden op het gebied van
lokale rode lopers stimuleren we werknemers om te kiezen
grootschalige detailhandel.
gezondheid stellen om mogelijke negatieve
voor het OV of de fiets als alternatief voor de personenauto.
Met het oog op de transitie naar duurzame mobiliteit
gezondheidseffecten voor omwonenden te voorkomen. 8.
Hoewel de binnenstad van Zutphen ook een belangrijke Op de overige bedrijventerreinen binnen de gemeente
samenwerking met ondernemers in vergroening van de
werklocatie in onze gemeente vormt, komt deze niet aan de
4.
orde in dit onderdeel. De gebiedsgerichte uitgangspunten voor
onderzoeken we samen met de aanwezige ondernemers de
openbare ruimte en daarmee in de verblijfskwaliteit. Hiermee
de binnenstad zijn terug te vinden in Hoofdstuk 5.1
mogelijkheden voor een verkleuring naar publieksvriendelijke
anticiperen we op de gevolgen van klimaatverandering en
bedrijvigheid. Dit met het oog op aangrenzende
zorgen we voor een fijne werkomgeving.
GEBIEDSSPECIFIEKE KEUZES NAAR 2040 WERKLOCATIES
woningbouwambities. We spannen ons in om het principe: het
ALGEMEEN:
juiste bedrijf op de juiste plek samen met het bedrijfsleven te bestendigen.
1.
We zetten in op clustervorming en faciliteren en initiëren
samenwerking tussen onderwijsinstellingen, het
5.
bedrijfsleven en maatschappelijke instellingen die hieruit
benutten we het momentum om gelijktijdig investeringen te
Bij herstructurering en transformatie van werklocaties
voortvloeit. Hierbij gaan we voor innovatie, het behouden en
doen in andere maatschappelijke opgaven. Bijvoorbeeld op
versterken van het onderwijsaanbod en werkgelegenheid en
het gebied van klimaatadaptatie, gezondheid en de energietransitie. We maken werk met werk en streven ernaar
60
Op de verschillende werklocaties investeren we in
OMGEVINGSVISIE GEMEENTE ZUTPHEN
GEBIEDSSPECIFIEKE KEUZES NAAR 2040 DE MARS:
4.
‣
Via diverse sporen zetten we in op verduurzaming van
De Mars. We ondersteunen bedrijven in de zoektocht naar
verduurzaming van de mobiliteit voor vrachtverkeer.
De lokale en regionale functie van De Mars verstevigen we via
verduurzaming van hun energiegebruik. Het winnen van
de volgende ontwikkelrichtingen:
zonne-energie op geschikte bedrijfsdaken is daarbij een eerste
6.
stap. Maar we staan ook open voor alternatieve vormen zoals
vervoersstromen op De Mars. We investeren in nodige
De toename van bedrijvigheid heeft gevolgen voor de
waterstof. Daarnaast verkennen we samen met het
ingrepen op het gebied van verkeerscirculatie en
het gebied van maakindustrie. Met aanwezigheid van
bedrijfsleven hoe we de aanwezige restwarmtebronnen
doorstroming van De Mars. Vanuit het oogpunt van
bedrijvigheid met zwaardere milieucategorieën kent De Mars
optimaal kunnen benutten voor verduurzaming van de
verkeersveiligheid verkennen we de mogelijkheid voor een
een duidelijk profiel en levert het bedrijventerrein veel banen
gebouwde omgeving. Met de ontwikkeling en inpassing van
betere scheiding van verkeersstromen en de realisatie van
op binnen de gemeente. De maakindustrie zorgt ook voor een
een smart energy hub zorgen we ervoor dat energie die in het
wandelpaden, met name voor de verbinding met het station.
minder conjunctuurgevoelige basis voor de Zutphense
gebied wordt opgewekt of aanwezig is, ook lokaal benut kan
economie en biedt relatief veel werkgelegenheid aan mensen
worden. Bij het verkennen van zulke nieuwe mogelijkheden
7.
met een vmbo- of mbo-opleiding.
van duurzame energieopwek en -opslag hebben we
Industriehaven optimaal gebruikt kan worden. We toetsen de
nadrukkelijk aandacht voor het beperken van eventuele risico’s
economische en maatschappelijke haalbaarheid en
voor fysieke veiligheid.
meerwaarde van mogelijke ingrepen. Vanzelfsprekend
1.
2.
We koesteren de positionering van De Mars in de regio op
Bij het toevoegen van bedrijvigheid zoeken we samen met
het bedrijfsleven en adviserende organisaties zoals de GGD, 5.
naar een goede balans tussen het beschermen van de
regionale bereikbaarheid van De Mars. Samen met het
benodigde milieuruimte voor bedrijven en het zoveel mogelijk
bedrijfsleven zetten we in op:
veiligheidsrisico’s en gezondheidseffecten op de omgeving
We verkennen samen met ondernemers hoe de
onderzoeken we de gevolgen van de groei van vrachtverkeer
de omgevingsdienst, de veiligheidsregio en de waterschappen
Als gemeente spannen we ons in voor een verbeterde
beperken van de milieubelasting, fysieke
op milieukundig vlak en voor het gebruik van de wegen en de openbare ruimte van De Mars. 8.
‣
Met het oog op een prettige verblijfskwaliteit, ook tijdens
het in regionaal en intergemeentelijk verband
bijvoorbeeld hitte, werken we aan vergroening en verkoeling
met nieuwe technieken. We kijken daarbij ook naar
verkennen van de mogelijkheden voor een derde
van De Mars. Samen met het bedrijfsleven en partners treffen
vermindering van de belasting van bedrijfsafvalwater op het
brug over de IJssel. We kijken daarbij vooruit naar
we maatregelen in de openbare ruimte en op het eigen terrein,
watersysteem. Tegelijkertijd inventariseren we waar bedrijven
de langere termijn. Vanzelfsprekend zullen we alle
zoals het aanplanten van groen.
qua milieuzonering niet op de juiste locatie zitten en welke
scenario’s en alternatieven voor een derde brug
fysieke schuifruimte er binnen de gemeente is.
gedegen onderzoeken, inclusief de optie geen brug. Aandachtspunten in deze scenario’s zijn goede
3.
De beschikbare ruimte voor extra bedrijvigheid op De
landschappelijke inpassing en randvoorwaarden voor
Mars is schaars. We verkennen in afstemming met het bedrijfsleven de benodigde extra ruimte en zetten in op een
herwaardering van de Oude IJsselbrug; ‣
meersporenaanpak van inbreiding, transformatie en geleidelijke uitbreiding naar Eefde-West. Hoe deze
‣
het terrein randvoorwaarden.
de ontwikkeling van (snel)fietsroutes, die naast een betere bereikbaarheid ook gezonde keuzes
verkend. Bij inbreiding, transformatie en uitbreiding zijn optimaal ruimtegebruik en het toekomstbestendig maken van
de doorontwikkeling van het treinstation als mobiliteitsknooppunt;
uitbreiding precies vorm krijgt, wordt de komende jaren verder
61
de realisatie van de randvoorwaarden voor
stimuleren voor woon-werkverkeer; ‣
onderhoud aan de Oude IJsselbrug voor bevaarbaarheid en doorvaarbaarheid van de IJssel.
OMGEVINGSVISIE GEMEENTE ZUTPHEN
GEBIEDSSPECIFIEKE KEUZES NAAR 2040 DE REVELHORST:
ruimte en het eigen terrein en werken daarmee samen aan
2.
een prettige verblijfskwaliteit voor werknemers en bezoekers.
verstedelijking kiezen we voor functioneel ruimtegebruik in
De economische potentie van de Revelhorst verstevigen we via de volgende ontwikkelrichtingen:
deze gebieden. Dat betekent onder andere meerlaags bouwen 5.
Op het gebied van verduurzaming zijn we voorstander van
met slim gebruik van plinten en het faciliteren van wonen
het zoveel mogelijk samenbrengen van duurzame opwek,
boven winkels of andere bedrijven. De openbare ruimte biedt
opslag en verbruik. Voor de opwek van duurzame energie
ruimte voor ontmoeting in een groene omgeving, in aansluiting
intensivering van zijn economische functie door het
vormt zon-op-dak op de Revelhorst het uitgangspunt. Om een
op de groen-blauwe longen.
concentreren van bedrijvigheid. In het bijzonder zien we
antwoord te bieden op de knelpunten in
daarbij kansen voor het concentreren van bedrijvigheid in de
elektriciteitsvoorziening en belasting van het net, verkennen
3.
(maak)industrie. In afstemming met het bedrijfsleven
we ook hier met het bedrijfsleven mogelijkheden voor de
gebieden multimodaal ontsloten. De aanwezigheid van rode
onderzoeken we de benodigde extra ruimte en kiezen we voor
ontwikkeling van een smart energy hub.
lopers faciliteert de keuze voor wandelen of fietsen. Met de
1.
Het bedrijventerrein De Revelhorst biedt potentie voor
inbreiding, transformatie en geleidelijke uitbreiding in oostelijke en zuidelijke richting. Bij inbreiding en transformatie uitgangspunten. Ook op de Revelhorst zetten we ons in om
Op verschillende kleine werklocaties in de gemeente zien we
milieubelasting en negatieve gezondheidseffecten zoveel
potentie om deze locaties te transformeren (‘verkleuring’) naar
mogelijk te beperken.
gebieden met een mix van gebruiksfuncties. In eerste instantie verkennen we de mogelijkheden voor verkleuring voor de
2.
Bij het onderzoeken van mogelijkheden voor uitbreiding in
bedrijventerreinen Lage Weide en De Stoven, en voor het
oostelijke en zuidelijke richting zoeken we naar koppelkansen
grensgebied tussen De Mars (zuid) en Noorderhaven. Daarbij
met de zone Zutphen-Emmerikseweg (ZE) in buurgemeente
zien we de volgende ontwikkelrichtingen:
Bronckhorst. Uitgangspunt is het behoud van voldoende groene ruimte als verbinding tussen de IJssel en het
1.
broekgebied op de grens van Zutphen en Bronckhorst.
naar een gemengd gebied waar publieksvriendelijke
Op de kleine werklocaties zien we kansen voor de transitie
bedrijvigheid gecombineerd kan worden met woningen en 3.
Met de ontwikkeling van een mobiliteitsknooppunt
(kleinschalige) detailhandel. In samenwerking met het
rondom het knooppunt N314/N348 investeren we in de
aanwezige bedrijfsleven inventariseren we de mogelijkheden
bereikbaarheid van de Revelhorst. Bij het mobiliteitsknooppunt
om deze ‘verkleuring’ in gang te zetten. Kijkend naar de
vind je een divers aanbod aan modaliteiten (bus, fiets, (deel)
milieuruimte van de bestaande bedrijvigheid op de locaties, is
auto). Een rode loper vormt een betere verbinding voor
een groot deel van de aanwezige bedrijven in de basis goed te
langzaam verkeer tussen het bedrijventerrein en de
combineren met andere functies zoals wonen. Op geschikte
woonwijken.
locaties staan we positief tegenover initiatieven voor menging van functies op kavelniveau. Tegelijkertijd zijn we bereid
4.
In samenwerking met het bedrijfsleven investeren we in
Op het gebied van mobiliteit worden de gemengde
nabijheid van een mobiliteitsknooppunt is ook de verbinding GEBIEDSSPECIFIEKE KEUZES NAAR 2040 GEMENGDE GEBIEDEN:
zijn optimaal ruimtegebruik en toekomstbestendigheid
62
In navolging van onze ambitie voor compacte
ondernemers te ondersteunen bij het verkennen van
het treffen van klimaatadaptieve maatregelen op De
verplaatsing van bedrijvigheid naar De Mars en/of de
Revelhorst. We stimuleren vergroening van de openbare
Revelhorst.
met het openbaar vervoer in orde.
OMGEVINGSVISIE GEMEENTE ZUTPHEN
5.6
LANDELIJK GEBIED
Het landelijk gebied in de gemeente Zutphen kent een lange
behouden, door te zoeken naar een goede, structurele en
ontstaansgeschiedenis en herbergt nog steeds bijzondere
duurzame invulling van de vrijkomende agrarische gronden en
cultuurhistorische waarden. Het oude landschap is gevormd
bebouwing.
door de rivieren de Berkel en de IJssel. Al vroeg werd het gebied bewoond op de hogere delen langs de rivieren en de
In 2015 stelde de gemeenteraad van Zutphen de ‘Visie
hogere gronden in de overige delen van het landschap. De
landelijk gebied Zutphen’ vast. De uitgangspunten zijn de basis
rivieren waren belangrijk voor de handel en Zutphen groeide
voor de uitwerking van het landelijk gebied in deze
uit tot een belangrijke Hanzestad. Het landschap in het
omgevingsvisie. De visie op het landelijk gebied wordt in het
oostelijk deel van de gemeente kent een meer agrarisch
verlengde van de omgevingsvisie op een aantal thema’s
landschap met landgoederen, kampen en essen. Het
geactualiseerd waaronder landbouw, klimaat
landschap is dynamisch en verandert mee met de
(waterbeschikbaarheid en -kwaliteit), cultuurhistorie/erfgoed en
veranderende behoefte en vraag. Tegenwoordig kent het
biodiversiteit.
landelijk gebied rondom Zutphen en Warnsveld een gevarieerd gebruik van agrarische bedrijvigheid, recreatie, andere vormen
GEBIEDSSPECIFIEKE KEUZES NAAR 2040:
van ondernemerschap, natuurbehoud, cultuurhistorie en De landschappelijke kwaliteiten en karakteristieken
incidentele bewoning. Het landelijk gebied vormt nu ook een
1.
belangrijk uitloopgebied voor recreërende bewoners van de
van het landelijk gebied hanteren we als uitgangspunt voor
stad en de regio. Door een groei van het inwoneraantal zal het
nieuwe ruimtelijke ontwikkelingen. We zorgen voor een vitaal
belang van het landelijk gebied als uitloopgebied alleen maar
en aantrekkelijk landelijk gebied waar alle gebruikers werken
toenemen.
binnen de draagkracht van natuur, klimaat, water en bodem. Hierin houden we vast aan de gebiedsindeling bestaande uit
Het landelijk gebied ondergaat momenteel een aantal grote
de landgoederen- en natuurzone, agrarische zone, groene
veranderingen. Hoewel het relatief beperkt agrarisch wordt
stadsrandzone en IJsselzone (zie voor de beschrijving van
gebruikt, zal de transitie die de agrarische sector doormaakt
deze zones Hoofdstuk 4.3).
bepalend zijn voor de ontwikkeling van het landelijk gebied. De
63
agrarische sector in Nederland staat voor een transitie naar
2.
een meer duurzame en klimaatrobuuste bedrijfsvoering.
toekomstbestendige agrarische sector die de positie in
We zetten ons in voor transitie en ontwikkeling naar een
Daarnaast nam de afgelopen jaren het aantal bedrijven - in lijn
onze samenleving behoudt via de provinciale en regionale
met de landelijke trend - gestaag af. Het gebrek aan opvolging
processen rondom het landelijk gebied. Hierover is nog veel
speelt daar een rol in, maar ook de onzekerheid en
onzeker en onduidelijk. We koesteren agrarische bedrijvigheid
onduidelijkheid rond het (economische) toekomstperspectief
vanuit economisch, landschappelijk en recreatief belang.
van agrariërs. Het is daarom een belangrijke opgave om de
Hierbij faciliteren we bestaande agrariërs in hun transitie naar
landschappelijke kwaliteit van het landelijk gebied te
toekomstbestendige landbouw en bieden daarbij waar mogelijk
Figuur 12 Impressie van het DNA van de gemeente Zutphen: foto’s ingezonden door deelnemers van de vragenlijst ‘Zutphen Spreekt’.
OMGEVINGSVISIE GEMEENTE ZUTPHEN
ruimte voor innovatieve, duurzame en natuurinclusieve
7.
vormen van landbouw. Hierbij zijn de kenmerken van
landelijk gebied. De verschillende landschappelijke zones
We versterken de dragers en verbindingen in ons
bodem- en watersystemen leidend. We dragen de
rondom Zutphen worden onderling verbonden door
gezamenlijke verantwoordelijkheid dat de kwantiteit en
verschillende dragers in het landschap. Het gaat dan om
kwaliteit van de drinkwatervoorraad op peil blijft (agrarisch
wegen, rivieren en beken. De IJssel, Berkel en de
natuur- en waterbeheer).
Vierakkersche Laak vormen ruimtelijk en ecologisch belangrijke dragers van het landelijk gebied van Zutphen. Zij
3.
We zetten in op het benutten van kansen van
verbinden de stad met het landelijk gebied en worden de
vrijkomende agrarische bebouwing. Bij agrarische
komende jaren versterkt door de aanleg van groen-blauwe
bedrijfsbeëindiging zoeken we samen met de agrariër actief
longen. Deze hebben ook een betekenis als ecologische
naar een passende en duurzame invulling van de vrijkomende
verbinding voor flora en fauna.
agrarische bebouwing en gronden. We zien kansen om op deze manier ons landelijk gebied te verrijken door een nieuwe
8.
invulling met kleinschalige recreatie en bedrijvigheid,
verbindingen (recreatieve routes) tussen het verstedelijkt
Met groen-blauwe longen leggen we uitnodigende
duurzaam lokaal geproduceerd voedsel, duurzame energie
gebied en het landelijk gebied. Onderdeel van de groen-
opwek, wonen en zorg. Ook het slopen van opstal behoort tot
blauwe longen zijn de Zutphense rode lopers. Deze verbinden
de mogelijkheden. Hierbij zien we kansen voor het (her)
het landelijk gebied met de wijken en binnenstad.
gebruiken van sloopmaterialen bij nieuwe andere ontwikkelingen.
9.
De afgelopen decennia kon vanuit het Twentekanaal via
de Berkel de stad Zutphen en het omliggende landelijke 4.
In ons landelijk gebied bieden we géén ruimte voor
gebied van water worden voorzien. Hierdoor is droogval
nieuwe grootschalige activiteiten die een negatieve impact
minder vaak voorgekomen. Met de verwachte
hebben op hun omgeving vanuit gezondheids- dan wel
klimaatverandering zal de behoefte aan water toenemen en
milieukundig perspectief.
een zware wissel trekken op het huidige watersysteem. Voor het landelijk gebied zetten we in op het verkleinen van de
5.
wateraanvoer door in het gebied zelf het water beter vast te
kassencomplexen bij De Hoven, met een verbetering van de
houden. Dit betekent verondieping en herprofilering van
landschappelijke, economische en sociale kwaliteit. Hierbij
watergangen waarbij wordt ingezet op het herstel van natte
houden we rekening met de impact van deze bedrijvigheid op
natuur in dit gebied. Dit biedt kansen voor natuurontwikkeling
de aanwezige flora en fauna.
en kan ook de landbouw dienen.19
We bieden ruimte aan nevenactiviteiten bij agrarische
10. Binnen de groen-blauwe longen in het landelijk gebied
bedrijven en ondersteunen initiatieven die landbouw koppelen
investeren we in het verbeteren van de kwaliteit van het
aan kleinschalige (verblijfs)recreatie, duurzaamheid en
oppervlaktewater. Zo wordt ruimte geboden voor
natuurontwikkeling.
meandering van de Berkel. Naast versterking van de
6.
64
We kiezen voor concentratie van de bestaande
19 VOORKEURSSCENARIO ZUTPHEN STROOMT WATERSCHAP RIJN EN IJSSEL (2020)
OMGEVINGSVISIE GEMEENTE ZUTPHEN
waterkwaliteit zorgt de toevoeging van landschapselementen
nieuwe energie-initiatieven in onze gemeente. Op de korte
rondom beken voor betere condities voor flora en fauna.
termijn verkennen we de potentie van Het Overmarsch en Zutphens Broekgebied als locaties voor collectieve opwek van
11. We blijven werken aan weerbaarheid tegen droogte in
zonne-energie.
het landelijk gebied en zetten daarbij onze samenwerking in de Achterhoek voort. Samen met onze partners sturen we op
15. In al onze ontwikkelingen in het landelijk gebied voldoen
uitvoering van concrete maatregelen en ontwikkelen we
we aan de milieueisen voor lucht-, licht-, geluid,
handelingsperspectieven die aansluiten bij kenmerken van het
omgevings veiligheid, bodem- en waterkwaliteit. Bij
gebied. Daarbij proberen we droogte-aanpak zoveel mogelijk
initiatieven voor uitbreiding of wijziging van agrarische
te combineren met andere opgaven.
bedrijven wordt het effect van de ontwikkeling op de directe omgeving integraal afgewogen. Daarbij hebben we aandacht
12. We zetten in op het beschermen van onze
voor de mogelijke gezondheidseffecten die ontwikkelingen met
natuurgebieden (Natura 2000, Gelders Natuurnetwerk). We
zich meebrengen. Dit kan in de komende jaren tot aanvullende
willen de natuurwaarden versterken en hebben hierbij in het
eisen leiden.
bijzonder aandacht voor de bossen van het Warkense Veld, ’t Starink, in de Broeklanden, de natte natuurgebieden zoals de IJssel met haar uiterwaarden en de bijbehorende rivierdynamiek, de oude meander van de IJssel richting Empe, het beekdal van de Berkel en de omgeving van de Onderlaatsche Laak. Dit zal de nodige inspanning vragen om zorg te dragen voor rustgebieden enerzijds en ruimte voor recreatie anderzijds. 13. We benutten de recreatieve potentie van ons landelijk gebied en versterken de beleefbaarheid van de aanwezige landschappelijke, natuurlijke en cultuurhistorische kwaliteiten voor inwoners en bezoekers. In overleg met omliggende gemeenten bieden we ruimte aan initiatieven die het recreatieve aanbod van het landelijk gebied van Zutphen vergroten en versterken, en passen bij het karakter en de fijnmazigheid van het landschap. 14. In het landelijk gebied bieden we ruimte voor duurzame energieopwek die aansluit bij de maat en schaal van het landschap. Het afwegingskader zon op land en het omgevingsplan landelijk gebied vormen het uitgangspunt voor