684370 - Bijlage 2 - Voorjaarsnota 2024

Voorjaarsnota 2024 Gemeente Zutphen 13 mei 2024

1

Colofon Dit is een uitgave van de gemeente Zutphen Postbus 41 7200 AA Zutphen 's Gravenhof 2 www.zutphen.nl

2

Inhoudsopgave Inhoudsopgave ........................................................................................................................................ 3 Inleiding ................................................................................................................................................... 4 Leeswijzer ................................................................................................................................................ 5 Hoofdstuk 1 Grote opgaven .................................................................................................................... 6 Hoofdstuk 2 Inhoudelijke ontwikkelingen en financiële gevolgen ....................................................... 11 Programma 1 Politiek dichtbij ........................................................................................................... 11 Programma 2 Wonen en leefbaarheid .............................................................................................. 14 Programma 3 Werken en leren ......................................................................................................... 22 Programma 4 Zorgen en samenleven ...............................................................................................

27 Programma 5 Algemene dekkingsmiddelen en Bedrijfsvoering ....................................................... 36 Hoofdstuk 3 Financiën algemeen .......................................................................................................... 39 Hoofdstuk 4 Technische en financiële uitgangspunten meerjarenbegroting 2025 – 2028 .................. 40 Hoofdstuk 5 Financiële doorkijk 2025 – 2028 ....................................................................................... 42

3

Inleiding Voor u ligt de Voorjaarsnota 2024 van de gemeente Zutphen. Dit is de basis voor de programmabegroting 2025-2028. Deze Voorjaarsnota laat zien voor welke ontwikkelingen de gemeente Zutphen de komende jaren staat, wat daarvan de financiële consequenties zijn en hoe we die willen financieren. We hebben de afgelopen twee jaar gewerkt aan de uitvoering van ons coalitieakkoord ‘Natuurlijk betrokken, gelijk vooruit’. Veel van wat we ons hebben voorgenomen loopt of is afgerond. We zien dat de uitvoering van de programmabegroting 2024 een katalysator is voor de uitvoering van het akkoord. We hebben door u ingediende moties betrokken bij de prioriteitsstelling. De wereld om ons heen staat niet stil. Grote mondiale veranderingen, oorlogen en crises hebben hun weerslag op onze inwoners. We hebben de afgelopen jaren gezien dat we als raad en college in staat zijn hier op te anticiperen en de nodige acties in gang hebben kunnen zetten. De grote vraagstukken van deze tijd rondom energie, bestaanszekerheid, klimaat en woningbouw werken ook door naar deze Voorjaarsnota. De zes toetsstenen helpen ons om hierbij keuzes te maken. Zes toetsstenen: 1. Vergroot het de kansengelijkheid van onze inwoners? 2. Verkleint het onze ecologische voetafdruk? 3. Draagt het bij aan sociale samenhang en inclusiviteit? 4. Is het ambitieus maar realistisch? 5.

Kunnen we het uitleggen aan iedere inwoner van de gemeente? 6. Versterkt het de positie van de gemeente Zutphen? Onzekerheid wetgevingstrajecten en Rijksmiddelen Er is -mede door de onzekere politieke situatie- veel onzekerheid en onduidelijkheid met betrekking tot beleid en wetgeving. We sorteren in de Voorjaarsnota voor op wetsvoorstellen waarvan het niet duidelijk is wanneer besluitvorming plaats vindt (bijvoorbeeld Participatiewet, Wet aanpak Multiprobleemhuishoudens (Wams), Wet integrale Suïcidepreventie, aanpassing Jeugdwet, eigen bijdrage Wmo). Ook financieel moeten we rekening houden met een onzekere toekomst. Relatie met de meicirculaire We vinden het belangrijk om een realistische begroting te presenteren. Een belangrijke ontbrekende schakel voor het voltooien van de Voorjaarsnota is de meicirculaire. Deze is nog niet bekend tijdens het schrijven van deze Voorjaarsnota waardoor we het actuele beeld van de Algemene Uitkering niet kennen. Normaal corrigeert het Rijk de inflatie en gedeeltelijk de stijging van de kosten in het sociaal domein. Vanwege onder andere de formatieonderhandelingen is het dit jaar echter volledig onduidelijk wat het effect van de Meicirculaire zal zijn. Daarom hebben we besloten in de Voorjaarsnota alleen de aanpassing van wettelijke taken en budgetaanpassingen door volumestijgingen en indexaties op te nemen.

Hiermee kunnen we door ons in gang gezet beleid en activiteiten doorzetten. Alle voorstellen voor nieuw beleid zijn opgenomen in de bijlage ‘gewenst nieuw beleid’. Zelfs met dit uitgangspunt kent deze Voorjaarsnota een negatief saldo. We gaan ervan uit dat de meicirculaire deze negatieve resultaten gaat opheffen. Wij verwachten dan ook dat de meerjarenbegroting 2025 – 2028 structureel sluitend is.

4

Leeswijzer In hoofdstuk 1 van deze Voorjaarsnota gaan we in op de grote opgaven waarvoor de gemeente Zutphen staat. Op verzoek van de gemeenteraad hebben in dit hoofdstuk ook een aantal onderwerpen opgenomen waarvan we de ontwikkeling willen monitoren. In hoofdstuk 2 geven we per subprogramma inzicht in de ontwikkelingen. We beschrijven onder de kop ‘inhoudelijke ontwikkelingen’ wat er speelt. Het gaat hier om inhoudelijke ontwikkelingen die financieel gedekt worden uit de lopende begroting cq door budgetaanpassingen of reserves. Onder de kop ‘wettelijke ontwikkelingen’ staat het verplichte beleid. Budgetaanpassingen staan beschreven onder de kop financiële ontwikkelingen. Per subprogramma geven we in de tabellen de financiële consequenties voor 2025 weer. In de tabellen met financiële gevolgen gebruiken we de verschillende categorieën. Ter toelichting het volgende: In de tabellen staan de voorstellen op volgorde van de mate van verplichting: - Wettelijk nieuw beleid: dit is nieuw beleid waarvan de gemeente Zutphen verplicht is om het uit te voeren. In de meeste gevallen is hiervoor geld beschikbaar gesteld in de Algemene Uitkering. - Budgetaanpassingen: dit zijn onvermijdelijke verhogingen of verlagingen in reeds bestaande budgetten. Dit zijn indexaties of volumestijgingen.

- Budgettair neutrale voorstellen: de uitgaven van deze voorstellen worden gedekt door bijvoorbeeld reserves. Dit heeft voor de Voorjaarsnota geen budgettaire gevolgen. De bedragen (inclusief dekking) worden in de begroting opgenomen. Indien er een krediet beschikbaar wordt gesteld, benoemen we dit in de tabel. - Als een voorstel incidenteel is staat dit aangegeven met (I). - In deze tabellen zijn de bedragen afgerond. In hoofdstuk 3 beschrijven we de algemene financiële situatie voor de gemeente Zutphen. In hoofdstuk 4 komen de technische en financiële uitgangspunten voor de meerjarenbegroting 2025 – 2028 aan de orde. En in hoofdstuk 5 staan alle voorstellen op een rij. In bijlage 3 staan de voorstellen voor nieuw wenselijk beleid. Deze lichten we, net zoals in de Voorjaarsnota, per programma en product toe. In de tabellen staan de financiële consequenties. In bijlage 4 hebben we de moties opgenomen die zijn gekoppeld aan deze Voorjaarsnota. In bijlage 5 hebben we conform Motie 2023-M0051 integraal de gevolgen van de vergrijzing voor gemeentelijk beleid en de financiële gevolgen beschreven.

5

Hoofdstuk 1 Grote opgaven In deze coalitieperiode hebben een we een aantal grote opgaven te realiseren.

Kansengelijkheid en voldoende werk • Sociale basis en preventie Voor het versterken van kansengelijkheid voor al onze inwoners versterken we de sociale basis en de sociale cohesie en zetten we in op preventie. Dat geldt bijvoorbeeld voor het versterken van het opvoedkundig klimaat, waarbij we stimuleren dat vragen over opvoeden en opgroeien door kinderen, jongeren en hun ouders sámen met kinderopvang, school en partners in de wijk worden opgelost. We spelen in op de toenemende vergrijzing met een integrale aanpak (zie ook bijlage 5). Dit betreft bijvoorbeeld het inrichten van toegankelijke voorzieningen voor ouderen, gericht op gezondheid, dementie of eenzaamheid maar ook het maken van afspraken over wonen en zorg, een toegankelijke woonomgeving en mobiliteit. We bevorderen actieve integratie van vluchtelingen. We hebben speciale aandacht voor bestaanszekerheid, in het bijzonder voor gezinnen die moeilijk rondkomen en voor mensen met een uitkering en schulden. Maatwerk en persoonlijke aandacht zijn sleutelbegrippen in onze dienstverlening. De grote projecten in uitvoering die hieraan bijdragen zijn Team lichte Jeugdhulp, gezondheidsbevordering vanuit het Integraal Zorgakkoord (IZA), Gezond en Actief leven Akkoord (GALA) en Inwoner in beeld.

• Inwoner centraal in ons beleid Belangrijke trends en ontwikkelingen in de Zutphense samenleving zijn de vergrijzing, de toename van inwoners die een beroep doen op een gemeentelijke inkomensregeling en de extra instroom van vluchtelingen. Ook wettelijk hebben we te maken met nieuwe ontwikkelingen zoals de landelijke Hervormingsagenda Jeugd, de Spreidingswet en de vernieuwde Participatiewet. We vinden het daarom belangrijk om met elkaar de leidende principes binnen het sociaal domein opnieuw vast te stellen. In een nota beschrijven we het doel van onze aanpak, waar we in geloven en hoe wij werken. De inwoner vormt daarbij, vanuit de begrippen ‘vertrouwen’, ‘gelijkwaardigheid’ en ‘bestaanszekerheid’, het vertrekpunt. We werken vanuit de bedoeling waarbij de vraag ‘Waarmee is de inwoner het beste geholpen?’ centraal staat. Daarmee doen we recht aan de samenhang tussen de al lopende beleidslijnen. De nota vormt de basis voor beleid en uitvoering binnen het sociaal domein. • Aantrekkelijk ondernemen We willen dat er in de gemeente Zutphen voldoende werk is voor inwoners. Daarom werken we aan een verbetering van het vestigingsklimaat van onze gemeente. De sociaal-economische visie legt hiervoor de basis. Het is van belang om de beschikbare ruimte op de bedrijventerreinen zo optimaal mogelijk te benutten.

Voor De Mars-Bufferzone-IJsselzone-Industriehaven ronden we het ontwikkelkader af. Zorg en toerisme zijn twee belangrijke pijlers onder onze economie. Deze krijgen de komende jaren extra aandacht. We werken met ondernemers en onderwijs samen aan de aansluiting en versterking van het MBO en vakonderwijs in de gemeente Zutphen.

Toekomstgericht • Omgevingsvisie De koers voor 2040 is dat de gemeente Zutphen zich ontwikkelt tot een sterke stedelijke gemeente in een groene omgeving, gelegen aan de IJssel met hierin een compacte en dicht bebouwde stad Zutphen en vitaal dorp Warnsveld. De omgevingsvisie gaat uit van de ‘15-minutenstad’. Alle dingen 6

die belangrijk zijn in het dagelijks leven zijn te voet of per fiets bereikbaar binnen 15 minuten van huis: onderwijs, zorg, werk, winkels, OV, sport en ontspanning. Dit biedt inwoners comfort en biedt ouderen de kans om langer thuis te wonen. De omgevingsvisie bevat kaders en uitgangspunten voor nieuwe initiatieven en plannen. Zo bouwen we voor de sociaal-economische visie en het verkeerscirculatieplan voort op de omgevingsvisie. De plannen voor nieuwe woonwijken vinden hun basis ook in de omgevingsvisie. Zo geeft de omgevingsvisie inwoners, ondernemers, maatschappelijke organisaties en de gemeentelijke organisatie houvast bij de ontwikkeling van onze toekomstige leefomgeving. • Rechtvaardige energietransitie Om CO2-reductie te realiseren zetten we de komende jaren in op het besparen van energie, het lokaal koppelen van vraag en aanbod van energie en duurzame mobiliteit. Hiervoor hebben we voor al onze inwoners verschillende manieren om te ondersteunen bij het isoleren van het huis. Van energiefixers en collectieve inkoop tot volledige ontzorging van grootschalige isolatie. We zijn bezig net als alle gemeenten met de overstap naar duurzame warmte (de Transitievisie Warmte (TVW) vastgesteld in 2021). Dit doen we samen met woningcorporaties, ZutphenEnergie, Liander en het waterschap.

We zijn gestart in de eerste wijken: Componistenbuurt, Noordveen, Zeeheldenbuurt en Leesten en Overkamp. In de eerste drie buurten/wijken is een gezamenlijk warmtenet het uitgangspunt. We bereiden de plannen voor een autoluwe binnenstad voor. Daarnaast werken we aan het opwekken van lokale energie om die lokaal te gebruiken. Dat doen we samen met onze inwoners en samenwerkingspartners. • Vergroenen en verkoelen We benutten alle mogelijkheden om klimaatverandering aan te pakken en besteden speciale aandacht aan klimaatrechtvaardigheid. Bij hittegolven treedt ons lokale hitteplan in werking. We voeren het biodiversiteitsplan uitvoeren door de natuur in onze gemeente te versterken. In 2025 starten we verschillende projecten voor natuurvriendelijk bouwen en bewustwording van de natuur. Vergroenen en koeler maken van bedrijventerreinen De Mars en Revelhorst en de Leestensche Schouw hebben in 2025 prioriteit. • Woningbouwopgave We werken aan meerdere woningbouwlocaties voor bijv. De Hoven Noord, Leesten-Schouwbroek, Kleine Linie en Polsbroek. We realiseren betaalbare woningen en gebruiken de instrumenten die daarvoor nodig zijn. • Voorzieningen op peil We blijven investeren in de binnenstad, want dit is voor ons een belangrijke trekpleister door de historische waarde en de veelheid aan voorzieningen. We werken verder aan de plannen voor de Hanzehof.

We werken aan een nieuwe visie op Sport en aan nieuwe afspraken met de culturele basisorganisaties. In deze VJN leggen we hiervoor al een basis door voor de culturele basisinstellingen de CAO looncompensatie structureel te maken.

Sterk en inclusief • Visie Sterke wijken en wijkgericht werken Op basis van de visie Sterke wijken maken we keuzes voor investeringen in de sociale infrastructuur. We willen een Zutphense samenleving met een sterke sociale cohesie in vitale wijken en buurten, en een bijpassende sociale infrastructuur waar een ontmoetingsplek of buurthuis onderdeel van kan uitmaken. We zijn als gemeente, samen met onze partners, in de wijken makkelijk bereikbaar. Zo willen we ervoor zorgen dat onze inwoners de juiste zorg/hulp/steun krijgen.

7

• Extra inzet op veiligheid Veiligheid is een onderwerp dat steeds meer aandacht vraagt, zowel qua complexiteit als qua capaciteit voor onder andere handhaving. We zien dat de criminaliteits- en overlastcijfers in de afgelopen jaren zijn gestegen. Daar waar de klassieke criminaliteit daalt, stijgt de digitale criminaliteit. We zien ook een stijgende lijn als het gaat om zorg- en veiligheidsproblematiek en ondermijning. Met de uitvoering van het integrale Veiligheidsplan spelen we op deze vragen in. • Regionale samenwerking Regionale samenwerking neemt aan belang toe. Naast internationale crises waar het effect voelbaar is in onze regio, staat Nederland voor tal van nationale opgaven die regionaal aangepakt dienen te worden. Om het niveau van onze brede welvaart vast te houden en te versterken, hebben de acht gemeenten van de Regio Stedendriehoek elkaar nodig. De regio wordt gezien als een groeiregio: we groeien gestaag richting 500.000 inwoners. In 2025 werken we aan de verstedelijkingsopgave, wordt de woondeal geactualiseerd en voeren we de ‘Regio Deal Sterker in 3D’ uit.

Volgen van de ontwikkelingen We willen in 2025 een aantal specifieke ontwikkelingen monitoren. Daarom hebben we voor deze onderwerpen indicatoren vastgesteld. Deze werken we uit in de Programmabegroting 2025. Dit is een eerste stap op weg naar een meer resultaatgerichte programmabegroting. De indicatoren komen niet in de plaats van de verplichte beleidsindicatoren die al in de programmabegroting zijn opgenomen. Actieve deelname inwoners Doel: We willen deelname van inwoners aan gemeentelijke bijeenkomsten vergroten. Hiervoor worden verschillende activiteiten ondernomen. • We monitoren de opkomst om te zien of de inzet het gewenste effect heeft. Doel: Inwoners participeren actief. • We monitoren de mate van tevredenheid van inwoners over (de mogelijkheid tot) participatie. Hiervoor voeren we periodiek onderzoek uit. Betaalbaar wonen Doel: Realiseren van meer en meer betaalbare woningen. • We monitoren de realisatie van de nieuwbouwopgave als totaal per jaar, met vergelijking met provincie en regio (via gegevens provincie en CBS). We splitsen deze uit naar prijssegmenten voor de gemeente Zutphen. Naast deze cijfers geven we toelichting op de mate waarin de gerealiseerde woningen overeenstemmen met de lokale ambitie en de vigerende afspraken binnen de woondeal. Vergroening Doel: Meer groen door uitbreiding bomenbestand en meer groen in de wijk/bedrijventerrein.

• We monitoren de ontwikkeling van de oppervlakte aan groen (groen in de wijk, omgevingsgroen, bos en plantsoen, exclusief agrarische grond) voor 2025. • We monitoren de aanplant van nieuwe bomen in de gemeente Zutphen. Energietransitie Doel: We willen in 2030 55% minder CO2 uitstoten dan in 1990 door in te zetten op een versnelling van de energietransitie. 8

• • •

We meten de CO2 reductie ten opzichte van 1990. We meten het energieverbruik in de gebouwde omgeving. We monitoren het aantal woningen zonder aardgasverbruik.

Werken en leren Doel: Stabiliseren en versterken sociaal-economische structuur gemeente Zutphen door beter benutten beschikbare ruimte bedrijventerreinen en goede dienstverlening aan ondernemers. • We monitoren de ontwikkeling van het ruimtegebruik en van de arbeidsintensiteit. • We onderzoeken de ervaring van de ondernemers met onze dienstverlening. Doel: Meer inwoners via passend en levenslang onderwijs vitaal houden op arbeidsmarkt • Aantal deelnemers dat zich aanmeldt voor een leer-werk traject via GelreWerkt!. Doel: Meer jongeren die met een startkwalificatie van school komen. • Het percentage van het totaal aantal leerlingen van het VO en MBO (12 - 23 jaar) dat voortijdig, dat wil zeggen zonder startkwalificatie, het onderwijs verlaat. Bestaanszekerheid en meedoen Doel: inwoners doen mee in de samenleving door vrijwilligerswerk, betaald werk of door andere (sociale) activiteiten. • We monitoren het aantal inwoners met een bijstandsuitkering dat deelneemt aan sociale activiteiten. • We monitoren het aantal inwoners met een bijstandsuitkering dat vrijwilligerswerk of betaald werk doet of gaat doen. • We monitoren de ontwikkeling die inwoners doormaken met betrekking tot de inzet van meedoen regelingen en de inzet van GelreWerkt! en haar partners. • We monitoren hoe onze inwoners onze dienstverlening ervaren.

Die gericht is op alle activiteiten met betrekking tot loopbaanontwikkeling en bestaanszekerheid. Jeugdhulp Doel: Minder kinderen met geïndiceerde jeugdhulp, door versterken van de pedagogische samenleving, preventie en uitbouwen en borgen Team lichte jeugdhulp. • We monitoren de ontwikkeling van het aantal kinderen/jongeren met geïndiceerde jeugdhulp. • We monitoren het aantal kinderen dat Onder Toezicht (OTS) is geplaatst. Welzijn en sport Doel: Versterking van de sociale basis, preventie en de inrichting van laagdrempelige, wijkgerichte en kwalitatief goede voorzieningen ter voorkoming en vervanging van geïndiceerd maatwerk. • We monitoren het aantal cliënten met een Wmo indicatie, gecorrigeerd met de instroom en uitstroom vanwege de vergrijzing en extramuralisering. • We monitoren het aantal cliënten dat doorstroomt naar lichtere zorgvormen van begeleiding of uitstroomt (bijvoorbeeld naar Perspectief Zutphen of de formulierenbrigade). • We onderzoeken de cliëntervaringen naar kwaliteit en bejegening met betrekking tot de geïndiceerde Wmo-zorg. Doel: We willen een gezonde leefstijl in samenhang met sport bevorderen • We monitoren het aantal inwoners dat voldoet aan Nederlandse Norm Gezond Bewegen (NNGB): 150 minuten matig intensief bewegen per week.

9

Openbare orde en veiligheid Doel: Verminderen van extreme (woon)overlast in kwetsbare buurten door intensivering van de aanpak. We zetten in op een individuele aanpak van de overlast waar we met behulp van persoonlijke-, private-, bestuurlijke- en strafrechtelijke middelen integraal werken. • We monitoren de gevallen van extreme woonoverlast en willen (in elk geval) 10 gevallen op deze intensieve wijze aanpakken Vitaal personeelsbeleid Doel: We streven naar een lager ziekteverzuim, vooral waar het om langdurig verzuim gaat. • Monitoren van de ontwikkeling en de inzet van instrumenten. Doel: We streven naar minder inhuur • Periodiek maken we inzichtelijk wat het percentage inhuur is. Hierbij zal een onderscheid gemaakt worden tussen de verschillende categorieën. Bijvoorbeeld daar waar het gaat om inzet ten behoeve van specifieke projecten of daar waar het gaat om vervanging bij verzuim.

10

Hoofdstuk 2 Inhoudelijke ontwikkelingen en financiële gevolgen Programma 1 Politiek dichtbij Ambitie Lokaal betrokken en wijkgericht Wij zijn een open en laagdrempelige gemeente, dicht bij alle inwoners. We zijn zichtbaar in stad, dorp en wijken. We staan voor democratische vernieuwing en een betrouwbare overheid. We maken gebruik van de aanwezige kwaliteiten in de samenleving. We stimuleren dat inwoners, ondernemers, maatschappelijke organisaties en buurten actief oppakken wat zij zelf kunnen. Samen werken wij verder aan een inclusief Zutphen waarin inwoners met elkaar verbonden zijn, naar elkaar omkijken, waarin iedereen van betekenis is. Waar elke wijk een herkenbare identiteit heeft die door de wijkbewoners zelf gekozen is. We hebben in onze dienstverlening oog voor de menselijke maat. We zorgen ervoor dat zaken zorgvuldig worden opgepakt en dat we transparant en aanspreekbaar zijn. Onze dienstverlening is toegankelijk en begrijpelijk, zodat iedereen eenvoudig zaken met ons kan doen. We sluiten aan bij landelijke standaarden voor (digitale) dienstverlening. Onze inwoners zien de gemeente Zutphen als een benaderbare, betrouwbare en transparante organisatie met een open blik. Onze communicatie is duidelijk, efficiënt, toegankelijk, inclusief en betrouwbaar.

Over gemeentegrenzen heen Wij zetten ons in voor een goede samenwerking met de regio Stedendriehoek, onze buurgemeenten en de provincie Gelderland. Als gemeente staan wij voor meervoudige en maatschappelijke opgaven. Die opgaven gaan over onze gemeentegrens heen, vragen grote investeringen en hebben soms conflicterende belangen. De rol van de regio neemt daardoor aan belang toe. Ook het Rijk verwacht in toenemende mate van regio’s, dat zij een rol pakken in complexe maatschappelijke opgaven zoals de Regionale Energietransitie en het woon- en stikstofdossier.

Subprogramma’s 1.1 Lokaal betrokken en Wijkgericht

1.2 Over gemeentegrenzen heen

1.1.

Producten 001 - Bestuur 003 – Burgerzaken 005 – Communicatie 007 – Wijkgericht werken 001 – Bestuur

Lokaal betrokken en wijkgericht

003 - Burgerzaken Inhoudelijke ontwikkelingen • Om de verkiezingen goed te kunnen houden de komende jaren, moeten we extra materiaal kopen. Er komen 3 nieuwe stemlokalen bij vanwege meer inwoners. Ook hebben we nieuwe apps en licenties nodig voor de mensen die bij de stembureaus werken. 11

•

We letten goed op fraude bij online en balieaanvragen, vooral voor identificatiedocumenten zoals paspoorten en rijbewijzen. We trainen en maken mensen bewust hiervan.

Financiële ontwikkelingen • Doordat er in 2025 (waarschijnlijk) geen verkiezingen zijn, behalen we een voordeel op de post verkiezingen. 007 - Anders samenwerken Inhoudelijke ontwikkelingen • We werken aan het programma "Sterke Wijken en Wijkgericht Werken", zoals is afgesproken in de bestuursopdracht. We willen in 2025 de volgende doelen bereiken: o een lange termijnvisie op sterke buurten en wijken, waarbij elke wijk en buurt een eigen DNA heeft. Dit baseren we onder andere op de wijkanalyes; o vanaf 2025 verdere samenwerkingsafspraken met organisatie Mede in Zutphen om laagdrempelige buurtinitiatieven te ondersteunen; o inzet van diverse organisaties in de wijken, waaronder Perspectief Zutphen, Stichting Lokaal en Cornerstone, waar we als gemeente mee samenwerken. Hier moeten nieuwe meerjarige afspraken mee worden gemaakt vanaf 2026, zie programma 4; o ontwikkelen van wijkgericht werken als manier van werken (in relatie tot de visie op dienstverlening). De uitwerking van de motie Kijk op de Wijk nemen we hierin mee. Financiële ontwikkelingen • De reserve wijkgericht werken is de financiële basis voor het wijkgericht samenwerken.

Financiële gevolgen subprogramma ‘Lokaal betrokken en wijkgericht’: Product

Omschrijving

Categorie

003

Verkiezingen

Budgetaanpassing/indexatie

1.2.

Mutatie begroting 2025

-115.100 (I)

Over gemeentegrenzen heen

001 - Bestuur Inhoudelijke ontwikkelingen • De acht gemeenten in de Regio Stedendriehoek hebben elkaar nodig om onze brede welvaart te houden en te versterken. De regio groeit geleidelijk naar 500.000 inwoners, wat nodig is om de voorzieningen op peil te houden. Het Rijk plaatst grote vraagstukken en ontwikkelingen bij de regio via de provincies. Enkele van deze vraagstukken en ontwikkelingen zijn: o In 2024 praten we met het Rijk over verstedelijkingsontwikkeling in de regio. Als dit positief verloopt, werken we in 2025 samen met de raden aan de plannen. o We voeren de 'Regio Deal Sterker in 3D' uit in 2025, 2026 en 2027 met €20 miljoen van het Rijk. o In 2025 geldt de nieuwe regeling Regio Stedendriehoek. Deze wordt om de 4 jaar geëvalueerd, mogelijk in 2025.

12

Financiële ontwikkelingen (budgetaanpassingen) Voor 2025 vraagt de gemeenschappelijke regeling Regio Stedendriehoek een hogere bijdrage per inwoner. Dit komt door prijs- en loonstijging (indexatie). Voor de indexeringscijfers sluit de regio aan bij de indexeringsrichtlijnen van de gemeente Apeldoorn. De stijging van de bijdrage per inwoner komt door een hogere indexering (prijs 3,9%, loon 5,3%) dan de indexering die wordt meegenomen in de begroting van de gemeente Zutphen. Op deze indexering na, is de begroting op hetzelfde niveau gebleven als in 2024.

Financiële gevolgen subprogramma ‘Over gemeentegrenzen heen’: Product 001

Omschrijving

Categorie

Indexatie Inwonerbijdrage Gemeenschappelijke Regeling Regio Stedendriehoek

Budgetaanpassing/indexatie

Mutatie begroting 2024 € 22.000

13

Programma 2 Wonen en leefbaarheid Ambitie Jongeren, ouderen, gezinnen en mensen met een hoog, midden of laag inkomen: iedereen voelt zich thuis in Zutphen, Warnsveld en De Hoven. We willen dat woningen betaalbaar zijn. De binnenstad is aantrekkelijk, de daar omheen liggende woonwijken zijn prettig leefbaar en groen, de werklocaties zijn goed bereikbaar en zijn goed onderhouden. We hebben voorzieningen die passen bij het verzorgingsgebied en de behoeften van onze inwoners. We streven naar een rechtvaardige energietransitie, waarbij we concrete doelen en haalbare doelen stellen voor de lokale opwekking van groene energie. We werken samen met inwoners en ondernemers aan de energietransitie. We benutten zo veel mogelijk de beschikbare bebouwde ruimte voor opwekking van zonne-energie en gaan samen met inwoners, eigenaren, corporaties en ontwikkelaars aan de slag om woningen en gebouwen van het aardgas af te halen of klaar te maken om van aardgas af te gaan. We zetten samen met inwoners en ondernemers onze schouders onder een duurzame, aantrekkelijke en klimaatbestendige leefomgeving. Duurzaam openbaar vervoer, deelauto’s, de e-bike, slim parkeren en slimme mobiliteit worden belangrijker. Binnen de gemeente kun je snel en veilig lopen en fietsen. Iedereen kent de gemeente Zutphen als een gemeente die goed bereikbaar is per spoor, over water, over de weg én over snelfietspaden.

Voor duurzaam wonen, werken en verplaatsen is denk-, doorzettings- en uitvoeringskracht nodig. We doen dit samen met bewoners, bedrijven en instellingen. Waar dat kan ondersteunen we maatschappelijke initiatieven. Juist onze inwoners dragen bij aan sterke wijken met een stevige sociale cohesie en een eigen identiteit die grotendeels door wijkbewoners zelf bepaald, beheerd en verrijkt wordt. We waarderen onze natuurlijke omgeving zoals de IJssel met haar uiterwaarden, de Berkel, het landelijk gebied, de groene zone tussen Zutphen en Warnsveld en het groen rondom de vestingwerken. We zetten ons in om het bomenbestand en de ecologische waarde te vergroten. Bij herinrichting, uitbreiding of inbreiding ontwikkelen we natuurinclusief waarbij groen een volwaardig uitgangspunt in het ontwerp is. De gemeente Zutphen heeft een compact stedelijk gebied. Nieuwbouw en nieuwe ontwikkelingen realiseren we in het bestaande stedelijk gebied of direct tegen de bebouwde omgeving. De herstructurering van De Mars en realisatie van Noorderhaven, transformaties in de binnenstad en de ontwikkelingen van Leesten en De Hoven Noord zijn hier goede voorbeelden van. We zetten in op diverse transformaties en inbreidingen, met -waar dat kan- het herbenutten van bestaand vastgoed. We verkennen de mogelijkheden voor hoogbouw.

Bij de ontwikkeling van nieuwe woningen en wijken bieden we ruimte voor starters, doorstroming en nieuwe inwoners. We zijn trots op onze stad en het dorp en hun geschiedenis. De gemeente Zutphen heeft een rijkdom als het gaat om historisch erfgoed. Het is de drager van onze geschiedenis en het geeft de stad en dorp identiteit en sfeer. We zijn zuinig op ons erfgoed. Daarom gaan we nieuwe monumenten aanwijzen en beschermen. Wij willen zowel behoud van het erfgoed én het stimuleren van (nieuwe) kunst en cultuuruitingen, zodat Zutphen het bruisend cultureel centrum van het oosten wordt. De gemeente Zutphen is aantrekkelijk om te wonen en werken, zowel voor onze inwoners als voor nieuwe inwoners. En dat willen we ook in de toekomst blijven. We zetten in op sociale en economische balans, een goed voorzieningenniveau en dynamiek en levendigheid in de stad. In de Omgevingsvisie schetsen we hoe de groei van onze gemeente vorm krijgt in relatie tot stedelijke vernieuwing, ruimtelijke kwaliteit, verduurzaming en economische versterking.

14

Subprogramma’s 2.1 Gevarieerd en betaalbaar wonen

2.2 Vergroening, Klimaatadaptatie en natuur

2.3 Rechtvaardige Energietransitie 2.4 Cultuur en Erfgoed

2.5 Schoon en Veilig Verkeer

2.6 Minder huishoudelijk afval

Producten 310 – Gemeentelijke panden en gronden 810 – Ruimtelijke ontwikkeling 821 - Wonen 830 - Grondzaken 560 – Openbaar Groen en (openlucht) recreatie 722 – Riolering 724 – Gedenkparken 723 – Milieu en Duurzaamheid 725 - Duurzaamheid 543 – Regionaal Archief en Erfgoedcentrum 544 – Monumenten en Erfgoed 545 – Archeologie 550 – Kunst en Cultuur 210 – Wegen 211 – Verkeer 222 – Havens en Kaden 721 - Grondstoffen

2.1. Gevarieerd en betaalbaar wonen 310 - Vastgoed Wettelijke ontwikkelingen • In 2021 heeft het Didamarrest veel invloed gehad op het uitgiftebeleid van overheden. Eind 2022 heeft het college de "Leidraad uitgifte onroerende zaken Zutphen 2023" vastgesteld. Deze leidraad zorgt ervoor dat iedereen gelijke kansen krijgt bij het verwerven van een gebouw. We passen deze leidraad aan voor vastgoed en grondbeleid (zie product 830). 810 - Ruimtelijke ontwikkeling Inhoudelijke ontwikkelingen: • In 2024 wordt de Omgevingsvisie Zutphen 2040 vastgesteld. Dit is het belangrijkste beleidsdocument voor de fysieke omgeving van de gemeente Zutphen. De visie vormt de basis voor verschillende uitvoeringsprogramma's die gericht zijn op beleid en specifieke gebieden. Deze programma's worden in 2025 ontwikkeld. Wettelijke ontwikkelingen: • Een verplichting van de Omgevingswet is het digitaliseren van ons ruimtelijk beleid in omgevingsplannen. Dit zijn bijgewerkte bestemmingsplannen die onder één standaard worden samengebracht. In 2030 moeten we nieuwe omgevingsplannen voor het hele gebied van de gemeente Zutphen hebben vastgesteld. Hiervoor willen we elk jaar twee gebieden aanpakken. 821-Wonen Inhoudelijke ontwikkelingen: • De gemeente Zutphen heeft samen met andere regiogemeenten, de provincie Gelderland en het ministerie van BZK, de Woondeal Stedendriehoek gesloten. In 2025 bouwen we ongeveer 15

•

•

•

• • • • •

150 huizen. Dit is 100 minder dan de afgesproken gemiddelde jaarlijkse bouw van huizen in de Woondeal. Dit komt doordat grote projecten zoals De Hoven Noord en Leesten Schouwbroek nog in de voorbereidende fase zitten, en door problemen in de ontwikkeling van woningbouw. Tijdens het uitvoeren van de Woondeal 2022-2030 stuiten we op problemen die onze plannen vertragen. Dit komt door zaken zoals stikstof, drukke netwerken, hoge bouwkosten en te weinig adviseurs en toetsers. Ook bij vergunningen en bedrijfsontwikkelingen lopen we tegen deze problemen aan. We onderzoeken wat wij kunnen doen om voortgang te maken. We hebben afgesproken betaalbare koopwoningen te bouwen volgens de Woondeal. In 2024 onderzoeken we regionaal welke hulpmiddelen (zoals het BKZ Startersmodel, startersleningen, etc.) we kunnen gebruiken om betaalbare woningen te garanderen. Op basis van deze uitkomsten passen we in 2025 deze (financiële) hulpmiddelen toe voor de woningmarkt. In de Woondeal hebben we verdeeld hoeveel woningen er in verschillende prijscategorieën moeten zijn. Een deel van deze afspraken gaat over het bouwen van flexwoningen. We gaan samen met woningcorporatie Ieder1 ongeveer 100 flexwoningen bouwen, zodra we een geschikte locatie hebben gevonden. Voor het plannen van de nieuwe huizen in De Hoven Noord, starten we in 2025 met de procedure om toestemming te krijgen.

De stedenbouwkundige visie voor de Polsbroek is klaar in 2025, waarna de eigenaren kunnen beginnen met de praktische uitwerking ervan. Voor de ontwikkeling van Schouwbroek en Kleine Linie streven we ernaar om in 2025 de planologische procedures te doorlopen inclusief de participatietrajecten. Voor de ontwikkeling van de Zeeheldenbuurt tekenen we met Woonbedrijf Ieder1 de intentieovereenkomst voor sloop en nieuwbouw. De volgende stap is een nota van uitgangspunten voor deze buurt. We willen doorstroming bevorderen, dat is belangrijk om de effecten van de vergrijzing op te vangen. Eén van de instrumenten is de verhuiscoach. Om mensen te helpen verhuizen, werkt sinds 2023 een verhuiscoach in Zutphen en Warnsveld. Dit is succesvol gebleken, met veel vraag naar hulp van potentiële verhuizers op de huurmarkt. De financiering van de verhuiscoach door de provincie stopt in 2025. Samen met woningcorporaties willen we de verhuiscoach vanaf 2025 blijven inzetten.

Wettelijke ontwikkelingen • We gaan aan de slag met nieuwe wetten, zoals de Wet versterken regie op de Volkshuisvesting, de Wet Regulering Middenhuur, de Wet Bevorderen Goed Verhuurderschap, en wijzigingen in de Huisvestingswet. Dit betekent dat we in 2025 een Volkshuisvestingsprogramma moeten opstellen, inclusief een woon-zorg visie. Dit programma zal de Omgevingsvisie verder uitwerken voor het woonbeleid. Ook gaan we samen met de regio Stedendriehoek een urgentieverordening maken voor de huisvesting van kwetsbare groepen, onder een nieuwe huisvestingsverordening. 830 – Grondzaken Inhoudelijke ontwikkelingen • De huidige grondexploitaties zijn grotendeels al in uitvoering en zullen binnen een paar jaar (<2027) worden afgerond. Nieuwe plannen voor grond, zoals Schouwbroek, De Hoven Noord en De Kleine Linie, worden momenteel voorbereid. De risico's die hiermee gepaard gaan, worden gedekt door middel van de reserve voor exploitatieresultaten van grondzaken. • De onzekerheid over woningprijzen en bouwkosten brengt financiële risico's met zich mee voor het bouwen van huizen en de gemeentelijke plannen voor grond. 16

Wettelijke ontwikkelingen • Naast wat al is vastgelegd voor vastgoed (product 310), breiden we de Leidraad Uitgifte van onroerende zaken uit naar pacht- en huurgronden. Later integreren we dit in de Nota Grondbeleid.

Financiële gevolgen subprogramma ‘Gevarieerd en betaalbaar wonen’ Product 821 821 821

Omschrijving Strategische ruimtelijke ontwikkelingen knelpunten Verlengen inzet verhuiscoach Urgentie verordening ten behoeve van aandachtsgroepen

Categorie Budgetaanpassing met dekking reserve Budgetaanpassing met dekking reserve Wettelijk

Mutatie begroting 2025 € 30.000 (I) € 15.000 (I) € 20.000 (I)

2.2 Vergroening, Klimaatadaptatie en Natuur 560 - Openbaar Groen en (openlucht) recreatie Inhoudelijke ontwikkelingen • We willen de bedrijventerreinen De Mars en Revelhorst vergroenen en koeler maken, zodat mensen daar comfortabel en verantwoord kunnen werken en recreëren, ongeacht het weer. Door te vergroenen willen we niet alleen hittestress verminderen, maar ook wateroverlast en droogte tegengaan, en de biodiversiteit op de terreinen vergroten. • In 2025 zetten we ons klimaatadaptatiebeleid voort. We zorgen ervoor dat de doelen en ambities uit dit beleid worden opgenomen in omgevingsplannen en prestatieafspraken. We benutten alle mogelijkheden om klimaatverandering aan te pakken en besteden speciale aandacht aan klimaatrechtvaardigheid. Bij hittegolven treedt ons lokale hitteplan in werking. • We gaan het biodiversiteitsplan uitvoeren door de natuur in onze gemeente te versterken. Bij nieuwbouw leggen we randvoorwaarden op met behulp van een lijst met maatregelen. In 2025 starten we verschillende projecten voor natuurvriendelijk bouwen en bewustwording van de natuur. We moedigen boeren aan om hun land te bezaaien met mengsels van kruiden om de natuurlijke verbindingen tussen groene gebieden te bevorderen.

Wettelijke ontwikkelingen • Uit ons onderzoek naar risico's en evaluatie blijkt dat we de praktische uitvoering van arbeidsomstandigheden bij team Beheer en Onderhoud moeten verbeteren. Zowel het oplossen als het voorkomen van veiligheids- en gezondheidsproblemen is een wettelijke verplichting. Financiële ontwikkelingen (budgetaanpassingen) • Door de uitbreiding van het gebied, vooral in Leesten Oost, Helbergen fase II, IJsseldijk rond het IJsselpaviljoen en Noorderhaven, stijgen de onderhoudskosten. Dit betreft niet alleen de wegen en het groen, maar ook de verlichting, speelplaatsen en straatmeubilair. Bovendien hebben we extra budget nodig voor het onderhoud van civieltechnische structuren zoals keermuren, bruggen, steigers, trappen en uitkijktorens. • Bij de herinrichting van de Leeuweriklaan en Paulus Potterstraat, waar we rekening houden met klimaatverandering, neemt het groenpercentage toe en daarmee ook de onderhoudskosten. • Vanwege langdurige droogte in het voorjaar en de zomer hebben we extra water nodig voor jonge bomen die jaarlijks worden geplant vanwege ons ambitieuze bomenbeleid. Daarnaast 17

moeten we ondergrondse maatregelen zoals beluchten en bemesten nemen om onze bestaande bomen gezond te houden. • De kosten voor het onderhoud van bomen zijn niet voldoende vanwege de toename van ons bomenbestand en de stijging van de loonkosten bij groenaannemers. Bovendien zijn de loonkosten van aannemers sterk gestegen, waardoor de aanbesteding van meerjarige groenonderhoudscontracten duurder uitvalt. 722 - Riolering Inhoudelijke ontwikkelingen • Samen met de Waterschappen ontwikkelen we een plan voor het stedelijk gebied. Hiermee willen we het watersysteem aanpassen aan het veranderende klimaat, zodat de kwaliteit en hoeveelheid water in onze stad behouden blijft. 724 - Gedenkparken Inhoudelijke ontwikkelingen • We gaan verder met de Beheersverordening voor gedenkparken (2017) door onder andere de entree van het gedenkpark De Ooster te verbeteren met vaste planten en bloeiende struiken.

Financiële gevolgen subprogramma ‘Vergroening, klimaatadaptatie en natuur’ Product 560 560/ 210 210 210

Omschrijving Aanvullend budget watergift en groeiplaatsverbetering Areaal uitbreiding groen, bomen en civieltechnische kunstwerken Arbo medewerker B&O Areaaluitbreiding groen IJsselpaviljoen

Categorie Budgetaanpassing/indexatie

Mutatie begroting 2025 € 50.000

Budgetaanpassing/indexatie

€ 250.000

Wettelijk Budgetaanpassing/indexatie

€ 64.200 € 10.000

2.3. Rechtvaardige Energietransitie 725 – Duurzaamheid en Programma Energietransitie Inhoudelijke ontwikkelingen • Voor woningeigenaren die de kosten van isolatiemaatregelen niet zelf kunnen betalen, voeren we de regeling energiearmoede uit, met subsidie van het Rijk. Deze regeling stopt eind 2025. Voor woningeigenaren die hun woning met een lage WOZ-waarde en slecht energielabel willen isoleren, bereiden we een subsidieregeling voor, met subsidie van het Rijk. Deze regeling stopt eind 2026. Daarnaast hebben we de Toekomstig Wonen Lening voor woningeigenaren die hun woning willen verduurzamen. • We zijn net als alle gemeenten bezig met de overstap naar duurzame warmte (de Transitievisie Warmte (TVW) vastgesteld in 2021). Dit doen we samen met woningcorporaties, ZutphenEnergie, Liander en het waterschap. We zijn gestart in de eerste wijken: Componistenbuurt, Noordveen, Zeeheldenbuurt en Leesten en Overkamp. In de eerste drie buurten/wijken is een gezamenlijk warmtenet het uitgangspunt. • Het haalbaarheidsonderzoek naar het warmtenet Componistenbuurt wordt medio 2024 afgerond. We verwerken de onderzoeken en de opbrengst van overleg met bewoners en de ketenpartners (de mede-initiatiefnemers) in een raadsvoorstel. Dit voorstel wordt na de zomer aan de gemeenteraad voorgelegd.

Om een sluitende businesscase voor het warmtenet te kunnen maken, zijn bijdragen nodig van ketenpartners zoals Firan, 18

•

•

IJsselwarmte bv en woonbedrijf Ieder1. Na de zomer gaan zowel de gemeenteraad als de partners besluiten over hun bijdragen in de onrendabele top van het project warmtenet. Daarnaast bereiden we, samen met het Gelders Warmte Infra Bedrijf, afspraken voor over de oprichting van een Warmtenetwerkbedrijf Zutphen. Het warmtenetwerkbedrijf verzorgt het transport van de warmte naar de woningen. We willen via aandeelhouderschap de continuïteit van levering en passende tarifering voor energie en warmte waarborgen. Het voornemen tot oprichting van het Warmtenetwerkbedrijf Zutphen wordt ook aan de gemeenteraad voorgelegd. Als de besluitvorming over het warmtenet positief is, vragen we aan de bewoners of zij willen dat het warmtenet er komt. Als de bewoners ook positief zijn kan de bouw van het warmtenet beginnen in combinatie met de herinrichting van de openbare ruimte. In 2025 komt er een nieuwe planning voor RES 2.0. Dit gaat over afspraken voor groene energie op land. Als het nodig is, maken we extra afspraken om onze doelen te halen.

Wettelijke ontwikkelingen • De Wet Collectieve Warmtevoorziening wordt besproken in de Eerste Kamer. Hij moet ingaan op 1 januari 2025. Deze wet regelt wat publieke overheden kunnen doen.

Financiële ‘Gevolgen subprogramma ‘rechtvaardige energietransitie’ Product 725

Omschrijving Onrendabele top warmtenet en aandeel Warmtenetwerkbedrijf Zutphen

Categorie Nieuw beleid met dekking reserve

Mutatie begroting 2025 € 2.500.000

2.4. Cultuur en erfgoed Product 543 - Regionaal Archief en Erfgoedcentrum Inhoudelijke ontwikkelingen • De depots voor gemeentelijk erfgoed (Archief, Archeologie en Musea) zitten vol. En het stedelijke museum wil meer ruimte voor de collectie. Maar ook archeologische stukken en bouwfragmenten en het archief hebben ruimte nodig. De huidige depots hebben klimaatproblemen, zoals vochtproblemen onder de synagoge. We vragen extern advies voor de beste oplossing. Product 545 - Archeologie Inhoudelijke ontwikkelingen • Sinds 2019 heeft de gemeente Zutphen een mobiele archeohotspot, een educatieve unit die op verschillende plaatsen en evenementen kan worden gebruikt. In 2023 en 2024 hebben we onderzocht hoeveel vraag er in Zutphen en de regio (musea in Gelderland, onderwijsinstellingen, Omgevingsdienst en Saxion Hogeschool, grote projecten in de gemeente) is naar deze hotspot. De vraag bleek groter dan wat we konden bieden, dus zetten we deze activiteiten kostenneutraal voort. Financiële ontwikkelingen (budgetaanpassingen) • In 2024 wordt het nieuwe database-systeem voor archeologie voor ons opgezet en worden er tests uitgevoerd. In 2025 willen we beginnen met het overzetten van oude gegevens naar dit nieuwe systeem. Hiervoor zal een extra module worden gemaakt, zodat we de migratie zoveel mogelijk intern kunnen uitvoeren. 19

550 - Kunst en cultuur Inhoudelijke ontwikkelingen • Vanaf 2025 hebben we nieuwe meerjarige afspraken met de basisinstellingen. • In 2022 heeft de staatssecretaris aangekondigd dat gemeenten vanaf 2025 verplicht zijn om volwaardige bibliotheekvestigingen te hebben en toegang daartoe te garanderen. In onze gemeente hebben we twee vestigingen en een actieve bibliotheekorganisatie die ook in verschillende wijken actief is. Het Rijk werkt in 2024 aan de uitwerking van deze verplichting. Financiële ontwikkelingen • Culturele basisorganisaties zien loonkosten stijgen door CAO-wijzigingen. In 2024 besloot de gemeenteraad deze kosten te compenseren. De kosten blijven stijgen in 2025, dus blijvende compensatie is nodig.

Financiële gevolgen subprogramma ‘Cultuur en erfgoed’ Product

Omschrijving

Categorie

543

Uitwerking scenario’s huisvesting erfgoeddepot Archeologie educatie en participatie (archeo-hotspot)

Budgetaanpassing/indexatie Budgetaanpassing met dekking reserve

€ 29.000

545

Migratie digitale data archeologie

€ 12.000

550

CAO-compensatie culturele basisorganisaties

Budgetaanpassing met dekking reserve Budgetaanpassing/indexatie

545

Mutatie begroting 2025 € 65.000 (I)

€ 167.000

2.5. Schoon en veilig verkeer 210 - Wegen en 211 - Verkeer Inhoudelijke ontwikkelingen • De Berkelsingel en Rijkenhage zijn niet goed aangepast aan het huidige gebruik en hebben veel onderhoud nodig. Daarom gaan we deze belangrijke toegangsweg naar de binnenstad opnieuw inrichten. • We passen de kruising Gerard Doustraat – Jan Vermeerstraat aan en maken deze veiliger. • We voeren het (nieuwe) verkeerscirculatieplan (VCP) en de (nieuwe) parkeervisie uit. Financiële ontwikkelingen (budgetaanpassingen) • De Leeuweriklaan en Paulus Potterstraat richten we klimaatbestendig in. In beide straten neemt het percentage groen toe en daarmee de beheerkosten. • De inkomsten die we ontvangen voor het parkeren nemen toe door de tariefsverhoging en de areaaluitbreiding. • De kosten voor de tunnelverlichting zijn onderdeel van de areaaluitbreiding. Product - 222 Havens en kaden Inhoudelijke ontwikkelingen • In 2025 zullen baggerwerkzaamheden worden uitgevoerd in de Industriehaven. De kosten voor deze voorbereidende werkzaamheden worden gedekt door de beschikbare middelen. 20

Financiële gevolgen subprogramma ‘Verkeer en vervoer’

211 211 211

Omschrijving

Categorie

Herinrichting Berkelsingel (aanvullend krediet ivm indexering) Beheerkosten Paulus Potterstr en Leeuweriklaan Baten parkeren

Nieuw beleid met dekking reserve Budgetaanpassing/indexatie Budgetaanpassing/indexatie

Mutatie begroting 2025 € 15.000 € 15.000 -

€ -200.000

2.6. Minder huishoudelijk afval 721 - Grondstoffen Inhoudelijke ontwikkelingen • In 2025 ronden we de pilot omgekeerd inzamelen van restafval af. We verzamelen alle cijfers, ervaringen en adviezen van inwoners. Dit is input voor de evaluatie. Op basis hiervan stellen we een advies aan de raad op.

21

Programma 3 Werken en leren Ambitie Ondernemers staan voor grote uitdagingen en kijken naar een onzekere toekomst. Grondstoftekorten, personeelstekorten, problemen in de wereldwijde distributieketens, sterk gestegen kosten als gevolg van , inflatie, stikstofproblematiek, energietransitie en in een aantal sectoren een sterk gestegen schuldenlast maken duidelijk dat er op veel plekken knelpunten zullen ontstaan. Daar komt de druk op ruimte bij, waarbij o.a. vanuit wonen, klimaatadaptatie en energietransitie claims op bedrijventerreinen worden gelegd. Dit vraagt om twee sporen: een gezamenlijke stabiele koers inzetten om samen complexe grote opgaven op te pakken die een lange adem vragen en aan de andere kant flexibel de problemen van nu oppakken. Dit organiseren we in de periode 2022-2026.In 2025 wordt de sociaal-economische visie vastgesteld door de raad die de koersvastheid moet borgen. Een visie die we samen ontwikkelen met bedrijven en organisaties. Een visie waarin we duidelijk maken hoe we in de gemeente Zutphen een aantrekkelijk en onderscheidend werk- en leerklimaat kunnen maken dat goed aansluit op de wensen en behoeften van inwoners, bedrijven en scholen, nu en in de toekomst. De actuele problemen pakken we o.a. op door samen met de Regio Stedendriehoek, bedrijven, maatschappelijke organisaties en onderwijsinstellingen de regiodeal uit te voeren.

Een belangrijke opgave voor ondernemers is het aanpakken van personeelstekort. Het belang om daarin samen te werken neemt alleen maar toe. Ondernemers hebben praktisch en theoretisch opgeleide medewerkers nodig en innovatieve ideeën. Scholen hebben behoefte aan goede input van bedrijven voor de ontwikkeling en actualisatie van lesprogramma’s maar ook plekken waar leerlingen praktijkervaring kunnen opdoen. Inwoners zoeken een passende baan of dagbesteding waarin ze hun talenten kunnen benutten en ontwikkelen. Daar hebben we ervaring mee in de gemeente Zutphen, onder andere via de regiodeal in het Waterkwartier die in 2023 is afgerond, in het Zutphens Ontwikkel Netwerk, via GelreWerkt! en de doorontwikkeling van de Techniekfabriek. In de gemeente Zutphen zetten we als gemeentelijke organisatie de komende jaren in op intensievere en effectievere samenwerking tussen inwoners, bedrijven, onderwijsinstellingen en maatschappelijke organisaties. Ook besteden we veel aandacht aan het organiseren van passende randvoorwaarden om werken en leren toegankelijk te krijgen voor alle inwoners. Het stimuleren van inclusiviteit in het onderwijs en de ontwikkeling van integrale kindcentra spelen daarin een belangrijke rol. Dit zijn instrumenten om de algemene ontwikkeling en kansengelijkheid van kinderen te bevorderen.

3.1.

Subprogramma’s

Producten

Onderwijs en Arbeidsmarkt

421 – Onderwijshuisvesting 422 – Kinderopvang en Lokaal Onderwijsbeleid 22

3.2.

Aantrekkelijk ondernemen

3.3.

Binnenstad en Toerisme

640 – GelreWerkt! 600 – Participatie 311 – Straatmarkten 320 – Economie 562 – Toerisme en Recreatie Programma Binnenstad

3.1. Onderwijs en arbeidsmarkt 422 - Kinderopvang en lokaal onderwijsbeleid Inhoudelijke ontwikkelingen • Wij versterken de pedagogische samenleving van de gemeente Zutphen, waarbij het brede netwerk rondom de kinderen, bestaande uit formele en informele (mede)opvoeders, betrokken is en samen zorgen we voor een duurzaam en stevig fundament en een optimale ontwikkeling. We willen dat alle kinderen worden gezien, meedoen en gelijke kansen krijgen. Wij stimuleren ontmoetingen, eigen regie, en samen opvoeden in een pedagogisch rijke leefomgeving die toegankelijk en laagdrempelig is. Daarvoor maken we in 2025, samen met onze partners en vanuit een gezamenlijke visie een plan van aanpak. • We werken aan een betere ondersteuning voor jonge kinderen, van kinderopvang tot basisonderwijs. Dit betreft voor- en vroegschoolse educatie, peuteropvang, opvang voor kinderen met speciale behoeften en integrale kindcentra als één geheel. We zullen overleggen met onze partners over onderwijsachterstanden (de Lokaal Educatieve Agenda). Samen met de GGD NOG zorgen we voor goede inspecties en toezicht op de kinderopvang. 421 - Onderwijshuisvesting Inhoudelijke ontwikkelingen • Het Integraal Onderwijshuisvestingsplan (IHP) is in 2024 is door de raad vastgesteld. Dit plan kijkt naar de toekomst en hoe we scholen beter kunnen maken.

We willen sterke scholen in elke buurt, liefst als Integraal Kindcentrum (IKC). • We beginnen met uitvoeren in 2025. Eerst bouwen we nieuwe schoolgebouwen voor SO Mozaïek en SBO Anne Flokstraschool. Daarna bereiden we nog meer nieuwe huisvesting voor, zoals een dependance voor de Zonnewende, de nieuwbouw van de Waaier en de Parel op één locatie in het Waterkwartier en het samengaan van de Flief en de Prins Clausschool in de Zuidwijken. We zetten in op verduurzaming van scholen en op ‘Frisse scholen’, met een laag energieverbruik en een gezond binnenmilieu. Financiële ontwikkelingen • De reserve onderwijshuisvesting bevat voldoende middelen voor de komende jaren, we moeten er wel voor zorgen dat we genoeg geld reserveren voor investeringen later in de tijd. 600 - Participatie Inhoudelijke ontwikkelingen • Het aantal inwoners dat een uitkering van de gemeente ontvangt, neemt toe. Veel mensen vinden snel werk, maar voor anderen is dat lastiger. We zien ook meer thuiswonende jongeren uit het Voortgezet Speciaal Onderwijs en het Praktijkonderwijs die geen uitkering aanvragen maar wel hulp willen bij het vinden en behouden van werk. Vanwege deze ontwikkelingen gaan we onze aanpak bekijken en aanpassen waar nodig. We willen meer

23

• •

maatwerk bieden en samenwerken met partners zoals GGnet en deelnemers aan het Zutphens Ontwikkelnetwerk (ZON). Door de groeiende vraag naar begeleiding, moeten we meer tijd per inwoner besteden aan ondersteuning. Hierdoor stijgt ook het aantal loonkostensubsidies en de inzet van jobcoaching. We willen begrijpen wat inwoners echt nodig hebben. Daarom voeren we gesprekken om dit in kaart te brengen. Ook in 2025 blijven we werken aan beleid en activiteiten die gericht zijn op participatie en ondersteuning van inwoners.

Wettelijke ontwikkelingen • De startdatum voor de nieuwe wet "Participatiewet in balans" is uitgesteld tot naar verwachting 1 januari 2025. Waar mogelijk handelen we al volgens dit voorstel, zoals bij 'Inwoner in beeld'. Deze wet vereist ook een lokale visie en aanpassing van de verordening. 640 - GelreWerkt/Wsw/sociaal ontwikkelbedrijf Inhoudelijke ontwikkelingen • De businesscase Beschut Werken helpt bij het maken van beslissingen over de ondersteuning van inwoners die afhankelijk zijn van beschut werk onder de Wet sociale werkvoorziening en de Participatiewet, en over de toekomst van De Opmars. • We gaan samen met onze partners in het convenant onderzoeken of en hoe we het Zutphens Ontwikkelnetwerk (ZON) verder kunnen ontwikkelen. We willen de samenwerking binnen het netwerk versterken, zowel op organisatieniveau (om innovatie te bevorderen) als op het niveau van de inwoner (via casusoverleg). Wettelijke ontwikkelingen • Er wordt landelijk nagedacht over hoe Sociale Ontwikkelbedrijven ondersteund kunnen worden. De uitkomst van dit proces kan leiden tot veranderingen in wet- en regelgeving en financiering voor beschut werken. Financiële ontwikkelingen • Op de WSW behalen we al enige jaren een voordeel. Daarom verlagen we het budget met €500.000 (structureel). • We ontvangen een inleenvergoeding voor drie WSW medewerkers bij GelreWerkt!.

Financiële gevolgen 3.1 Onderwijs en arbeidsmarkt Product 421 640 640

Omschrijving Onderwijshuisvesting (kosten vanaf 2028) Voordeel WSW Inleenvergoeding WSW GelreWerkt!

Categorie Noodzakelijk Budgetaanpassing

Budgetaanpassing met dekking reserve

2025 Zie hoofdstuk 5, vanaf 2028 -€ 500.000

€ 30.000

3.2. Aantrekkelijk ondernemen 320 - Economie Inhoudelijke ontwikkelingen • Begin 2025 worden de sociaal-economische visie en de Gebiedsvisie De Mars vastgesteld. Samen met verschillende partners zullen we stappen ondernemen om de gekozen richting te realiseren. Deze koers zal ook worden toegepast in de afspraken met partners zoals Stichting 24

•

• •

Parkmanagement Zutphen, Stichting Zutphen Promotie en Stichting Binnenstadmanagement Zutphen. We hebben meerjarige afspraken met de regio over het gebruik en de uitbreiding van werklocaties in Zutphen, zoals vastgelegd in het Regionaal Plan Werklocaties dat eind 2024 wordt vastgesteld. We vertalen deze afspraken naar concrete stappen voor uitvoering. We zullen ook de meerjarige afspraken uit de human capital agenda van Regio Stedendriehoek uitvoeren. Indien mogelijk zullen we aansluiten bij de ondersteuning voor het MKB die in 2024 vanuit de regio wordt ontwikkeld. In 2024 werken we aan een nieuwe regiodeal waarin onderwijs, overheid en bedrijven samen regionale uitdagingen aanpakken. Zutphen gaat in 2025 samen met partners hiermee aan de slag. De Provincie Gelderland steunt met subsidies en maatregelen de verduurzaming van werklocaties en het betrekken van bedrijven bij klimaat-, energie- en circulariteitsdoelen. Ook werken we nauw samen met de provincie en bedrijven in Zutphen. De Smart Energy Hub op De Mars is hierbij belangrijk.

3.3. Binnenstad en toerisme Programma Binnenstad Inhoudelijke ontwikkelingen • In de afgelopen jaren werkten we samen aan de binnenstad, met zichtbaar resultaat. De binnenstad ligt er verzorgd bij en er is weinig leegstand. Samen met inwoners, ondernemers, eigenaren en organisaties werken we ook in de komende jaren verder aan onze mooie binnenstad. In de gemeentelijke organisatie hebben we daarvoor een programma ingericht dat we in 2025 uitvoeren. • Een centrumgebied gaat naast winkelen en horeca, steeds meer over ontmoeten, wonen en verblijven. Dit betekent een grotere mix van functies (sociaal maatschappelijk, cultuur, diensten, werken, onderwijs en wonen) en meer aandacht voor de verblijfskwaliteit. Aandachtspunten zijn de kwaliteit van het horeca en winkelaanbod als geheel en de versterking van de identiteit van deelgebieden. • Om de binnenstad duurzaam aantrekkelijk en bereikbaar te houden, willen we het aantal auto's beperken. We willen geen geparkeerde auto's meer in ons historische centrum. Tegelijkertijd blijft het centrum goed bereikbaar voor fietsers en voetgangers. Automobilisten kunnen gemakkelijk een parkeerplaats vinden aan de rand van de binnenstad. We zoeken ook naar oplossingen op maat voor bevoorrading, zwaar transport en mindervaliden, en werken dit verder uit in het Verkeerscirculatieplan en de parkeernota.

• We blijven samenwerken met Stichting Binnenstadmanagement Zutphen en Stichting Zutphen Promotie. We werken ieder vanuit onze eigen rol aan de aandachtspunten (zie ook hieronder bij product 562). • We continueren onze inzet voor het project Wonen boven winkels. 562 – Toerisme en Recreatie Inhoudelijke ontwikkelingen • De Stichting Zutphen Promotie (SZP) heeft ambitieuze plannen die niet alleen gericht zijn op directe economische voordelen, maar ook op het verbeteren van de aantrekkelijkheid van de binnenstad en het ondersteunen van de belangen van ondernemers op de lange termijn. • In 2025 zullen we de extra activiteiten van SZP incidenteel subsidiëren via de Stichting Ondernemersfonds Binnenstad Zutphen (SOBZ). Hierdoor krijgt SOBZ de tijd om samen met ons te onderzoeken hoe ze vanaf 2025 structureel gefinancierd kunnen worden.

25

•

We willen de evenementen en activiteiten de komende jaren versterken en uitbreiden. Daarom wordt er in 2025 nieuw Evenementenbeleid ontwikkeld.

Financiële ontwikkelingen (budgetaanpassingen) • Via de SOBZ geven we -onder voorwaarden- een financiële impuls aan de ambities van SZP.

Financiële gevolgen subprogramma ‘Binnenstad en toerisme’ Product

Omschrijving

Categorie

562

Subsidie SOBZ

Gewenst nieuw beleid met dekking reserve

Mutatie begroting 2025 €150.000 (I)

26

Programma 4 Zorgen en samenleven Een sterke inclusieve samenleving We gaan uit van de kracht van onze inwoners en blijven inzetten op een sterke inclusieve samenleving. De gemeente Zutphen is voor iedereen een veilige en gezonde plek om te wonen, te werken, te sporten en naar school te gaan. Niemand wordt gediscrimineerd op grond van afkomst, huidskleur, seksualiteit, gender, leeftijd, geloof of het hebben van een beperking. Wij koesteren de dynamiek in de wijken, in de eigen netwerken van inwoners en andere partijen en in de gemeente als geheel. We versterken de sociale cohesie. Daarbij streven we naar kansengelijkheid en sociale samenhang in de wijken, waar mensen elkaar kennen, helpen en opzoeken. Preventie, het voorkomen dat problemen ontstaan of verergeren, is het sleutelwoord. Daar waar het inwoners in hun netwerk, in de buurt of daarbuiten zelf niet lukt, ondersteunen wij. Onze grondhouding is werken vanuit de inwoner, integraal en gebiedsgericht. Elke wijk heeft z’n eigen dna en die verschillen omarmen en versterken we. Dat vraagt verschillende investeringen en manieren van faciliteren vanuit de gemeente. De gemeente Zutphen is een fijne gemeente voor kinderen en jongeren om op te groeien, met ruimte om te spelen en elkaar te ontmoeten, ouders die elkaar helpen, goed onderwijs, een breed aanbod aan sport en cultuur.

We zetten preventieve activiteiten en lichte jeugdhulp in voor kinderen met risicofactoren. Gespecialiseerde jeugdhulp zetten we in als het écht nodig is. We hebben aandacht voor een duurzaam en betaalbaar zorglandschap. Hulp aan inwoners willen we zoveel mogelijk lokaal en dichtbij huis kunnen aanbieden. Een sterke sociale basis is daarvoor cruciaal. We gaan eenzaamheid tegen, bij ouderen, maar ook bij jongeren en/of mantelzorgers. De toenemende vergrijzing heeft onze aandacht. We spelen daarop in door ‘zo lang mogelijk thuis wonen’ mogelijk te maken met een aanbod aan dagbesteding, laagdrempelige ontmoetingsplekken, en goede huishoudelijke zorg. We werken preventief aan het bevorderen van de gezondheid van onze inwoners. Daar draagt ook ons sportbeleid aan bij. Bestaanszekerheid vergroten Het aantal huishoudens dat niet meer structureel kan rondkomen neemt toe in de gemeente Zutphen. Er is meer armoede en de bestaanszekerheid van onze inwoners staat steeds meer onder druk. Als gemeente hebben we, in samenwerking met inwoners en maatschappelijke organisaties, een wettelijke en collectieve verantwoordelijkheid voor inwoners die ondersteuning nodig hebben om op de arbeidsmarkt en in de maatschappij te kunnen participeren. De inwoner vormt het vertrekpunt bij beleid en uitvoering in het sociaal domein, samen met de begrippen vertrouwen, gelijkwaardigheid en bestaanszekerheid.