162974RH 2021_BW_00537

Smeden van een stevige samenwerkingscoalitie

Onderzoekende houding

5

GEMEENTE ZUTPHEN

Transparante afwegingen

Oplossingen op hoofdlijnen

54/83

Heldere en adaptieve mijlpalen

Plan van Aanpak • Aanpak in 5 stappen;

• Gewerkt via 3 sporen: → Technisch-inhoudelijk; → Draagvlak bij partners en inwoners;

→ Besluitvorming. • Nu staan we voor de laatste stap besluitvorming door gemeenteraad.

6

GEMEENTE ZUTPHEN

55/83

Gemeenschappelijke uitgangspunten

WE GAAN VOOR EEN REALISTISCHE EN HAALBARE VISIE

WE STREVEN NAAR EEN ROBUUSTE EN BETROUWBARE WARMTEVOORZIENING OP BASIS VAN LOKALE DUURZAME WARMTEBRONNEN;

Externe Visie op participatie: randvoorwaarden: 7

GEMEENTE ZUTPHEN

WE HOUDEN DE BETAALBAARHEID VAN DE GEKOZEN WARMTEOPLOSSING SCHERP IN HET OOG

Actieve inwonerPassende betrokkenheid van financiering groot belang.

WE WILLEN KANSEN BENUTTEN OM WERKZAAMHEDEN TE COMBINEREN EN DAARMEE OVERLAST EN KAPITAALVERNIETIGI NG VOORKOMEN

WE WILLEN PARTICIPATIE EN DRAAGVLAK BIJ BEWONERS BORGEN

WE BASEREN ONZE VISIE OP ‘DE KENNIS VAN NU’, RICHTING DE TOEKOMST STAAN WE OPEN VOOR INNOVATIE.

Ondersteuning van Samenwerken aan Duidelijkheid Aanpassing initiatieven over regierolwaar wet- en wijkuitvoeringsmogelijk. gemeente. regelgeving plannen. 56/83

Warmtevraag en -aanbod in Zutphen • Warmtevraag wordt ingeschat op 830 TJ in 2050 (incl. besparing) • Kansrijke warmtebronnen in Zutphen zijn: → Inzet Restwarmte en TEA; → Maximale benutting van de potentie Aquathermie;

• Beperkt beschikbaar zijn: → Zo mogelijk benutting van binnen gemeentegrenzen beschikbare biomassa voor opwekking Groengas. → Op termijn mogelijk inzet potentie (Ondiepe) Geothermie. • Restant aanvullen met omgevingswarmte: bodem en lucht.

8

GEMEENTE ZUTPHEN

57/83

Strategie verduurzaming gebouwde omgeving Warmtevraag beperken door goede isolatie en zuinige apparaten Hybride wamtepomp als mogelijke tussenstap

Overstap van aardgas naar een duurzaam warmtealternatief

• Individuele oplossing: all-electric • Collectieve oplossing: warmtenet • Duurzaam gas: groen gas of waterstof Innovaties blijven volgen

9

GEMEENTE ZUTPHEN

58/83

Afwegingskader: welk warmte-alternatief past waar?

10

59/83

Afwegingskader: waar gaan we starten?

11

GEMEENTE ZUTPHEN

60/83

Routekaart Zutphen

12

GEMEENTE ZUTPHEN

61/83

Wat betekent dit voor u • In startbuurten samen met inwoners aan de slag om een Wijkuitvoeringsplan op te stellen. • Overige wijken en buurten inzet op no-regret maatregelen

13

GEMEENTE ZUTPHEN

62/83

Evaluatie en vervolg 2021 TVW 1.0

• Vaststelling TVW voorzien uiterlijk december 2021; • Evaluatie:

Plan

→ Na vaststelling van de TVW is een eerste en volgende stap het uitwerken en door de raad vaststellen van wijkuitvoeringsplannen (WUP’s) voor de geselecteerd startwijken; → De TVW krijgt iedere 5 jaar een update. In 2026 volgt een nieuwe versie; dan kunnen nieuwe inzichten worden verwerkt.

Act

Do

2026 TVW 2.0

Check 14

GEMEENTE ZUTPHEN

63/83

2025 – 2026 Evaluatie resultaten

2022 - 2025 Wijkuitvoering splannen + uitvoering

Vragen of ideeën? Welkom in de deelsessie! 64/83

Laura van der Poel / Han Schreuder 14 0575 / 055 2000 253 info@zutphen.nl / schreuder@buroloo.nl

www.zutphen.nl / www.buroloo.nl

Presentatie Onderzoeksresultaten: Duurzaamheid 1-meting

Gemeente Zutphen

65/83

Opzet onderzoek

• Dank voor uw deelname aan het onderzoek! • Onderzoeksbureau Moventem: Hannemarie Hardeman • • • • •

Onderzoek uitgezet via het panel ‘Zutphen Spreekt’ en een open link Responstijd van 1 tot 18 oktober 701 respondenten Betrouwbaarheid van 95% en een foutmarge van 3,67% Goede verdeling over Warnsveld en wijken

• Respons-rate per wijk

66/83

17

Resultaten Onderzoek

67/83

Algemeen Bent u het (on)eens met de volgende stelling? “De manier waarop we nu met fossiele brandstoffen (steenkool, aardgas, aardolie) energie opwekken draagt bij aan klimaatverandering.”

76%

10%

11%

2% (Helemaal) eens

Niet mee eens/niet mee oneens

2%

(Helemaal) Oneens

75%

68/83

19

Algemeen

Hoe belangrijk vindt u de overgang van energie uit o.a. gas, olie en steenkool naar duurzame energie uit o.a. zon en wind?

87%

10%

3%

2% (Zeer) belangrijk

Niet belangrijk/niet onbelangrijk

(Zeer) onbelangrijk

2%

75%

69/83

20

Algemeen Gemeente Zutphen en ZutphenEnergie hebben de ambitie om een energieneutrale gemeente te worden. Dit betekent een zo laag mogelijk energieverbruik én dat de energie duurzaam wordt opgewekt. Dat is een enorme opgave waar uw hulp bij nodig is. Vindt u het belangrijk dat uw gemeente zich actief inzet om een energieneutrale gemeente te worden?

81%

(Zeer) belangrijk

13%

Neutraal

6%

(Zeer) onbelangrijk

2%

2% 75%

70/83

21

Duurzaam gedrag Hieronder staan vijf stellingen over duurzaam gedrag. In welke mate zijn de onderstaande stellingen op u van toepassing? % Altijd/ Vaak Op dit moment

Binnen nu en 5 jaar

87%

79%

91%

85%

Ik gebruik LED-verlichting (n=701)

80%

53%

93%

83%

Ik eet minder tot geen vlees (n=701)

51%

Ik beperk mijn energieverbruik (bijv. licht uit als ik een ruimte langer dan drie minuten verlaat) (n=701)

59% 1%

Ik eet biologische producten (n=701)

45%

60%

Ik eet streekproducten en/of zelf verbouwde producten (n=701)

31%

56%

71/83

= 2017 22

Energiebesparende maatregelen Energiebesparing kan op allerlei manieren worden verbeterd. Hieronder staan vier belangrijke tools. Welk van de onderstaande energiebesparende maatregelen zijn op u en uw woning van toepassing? Top 4 % Goed/ Matig Binnen nu en 5 jaar

Op dit moment

1%

63%

58%

70%

61%

Dakisolatie

56%

56%

65%

56%

Gevel/spouwmuurisolatie

55%

53%

62%

52%

Vloerisolatie

51%

44%

60%

47%

HR++ glas

61% = 2017

72/83

23

Energiebesparende maatregelen Energiebesparing kan op allerlei manieren worden verbeterd. Hieronder staan vier belangrijke tools. Welk van de onderstaande energiebesparende maatregelen zijn op u en uw woning van toepassing?

Binnen nu en 5 jaar

Op dit moment

Ik heb een HR verwarmingsketel

83%

86%

86%

85%

Ik heb een “groene” tuin

73%

67%

76%

67%

47%

32%

62%

47%

Ik vang regenwater op in de tuin met een regenton of Infoltreet regenwater in de tuin

38%

Ik heb zonnepanelen op mijn dak

= 2017

1%

16%

54%

73/83

24

31%

Transitievisie Warmte

Wat heeft uw voorkeur?

Percentage Een individueel systeem dat past bij mijn eigen huis, onafhankelijk van de buren.

Een systeem dat past bij de warmtebron en de wijk. Dat kan groot of klein zijn en collectief of individueel.

39% 26%

Een groter collectief systeem, waar bijvoorbeeld alle woningen van mijn woonplaats gebruik van maken.

10%

Ik weet het (nog) niet

22%

Anders

3% 74/83

25

Transitievisie Warmte Onder welke voorwaarden bent u bereid te investeren in het aardgasvrij maken van uw woning? Top 3 Percentage

Als ik hiervoor subsidie kan krijgen

44%

Als mijn CV-ketel kapot gaat en ik moet gaan investeren in een nieuwe

34%

30%

Als het niet duurder is dan nu

75/83

26

Transitievisie Warmte Bent u bekend met onderstaande initiatieven?

Percentage 2021 Percentage 2017

ZutphenEnergie

75%

28%

Energiecoaches

60%

13%

Woningabbonnement

12%

6%

76/83

27

Transitievisie Warmte Hoe ontvangt u het liefst informatie over duurzaam leven? Top 5 Percentage

Via artikelen in kranten of tijdschriften en/of informatieve programma’s op radio en televisie

47%

Via ZutphenEnergie (bij. Nieuwsbrief)

36%

Via een brief van de gemeente

36%

Via de lokale krant

33%

Via de website van de gemeente

23% 77/83

28

Zijn er nog vragen over de presentatie?

? Vragen? 78/83

29

Programma informatieavond Transitievisie Warmte 20:00 – 20:30 Gesprekstafel ronde 1 Tafel 1: Duurzaamheid en de gemeente Zutphen Tafel 2: Meer weten over de Transitievisie Warmte 20:35 – 21:05 Gesprekstafel ronde 2 Tafel 2: Meer weten over de Transitievisie Warmte Tafel 3: Subsidies en regelingen om uw eigen woning te verduurzamen 30

GEMEENTE ZUTPHEN

79/83

Verslag informatieavond Transitievisie Warmte Op dinsdag 26 oktober 2021 is de informatieavond over de Transitievisie Warmte (TVW) gehouden. Ongeveer 25 inwoners, betrokkenen en belangstellenden waren aanwezig, samen met nog een aantal mensen van de gemeente, Zutphen Energie, Moventem en Buro Loo. Er zijn goede discussies gevoerd en verschillende vragen beantwoord. Na het openingswoord van wethouder Boswinkel volgde de presentatie van Han Schreuder van Buro Loo over de Transitievisie Warmte. Hier werd een uitleg gegeven over de TVW en hoe deze tot stand is gekomen. Tot slot presenteerde Hannemarie Hardeman van Moventem de belangrijkste resultaten van de afgenomen enquête die was uitgezet onder het inwonerspanel van Zutphen. Vervolgens namen de aanwezigen deel aan de gesprekstafels in twee verschillende rondes. Tijdens het tafelgesprek werd er gepraat over de volgende drie onderwerpen: 1. Gesprekstafel 1 – Duurzaamheid en de gemeente Zutphen. Hoe hangt de Transitievisie Warmte samen met andere onderwerpen van de gemeente om te verduurzamen? 2. Gesprekstafel 2 – Meer weten over de Transitievisie Warmte. Ruimte om vragen te stellen over de inhoud van de visie en hoe deze tot stand is gekomen. 3. Gesprekstafel 3 – Subsidies en regelingen om uw eigen woning te verduurzamen. Meer informatie over de verschillende regelingen en subsidies van de gemeente om een woning te verduurzamen.

Hierbij konden ook de vragen worden gesteld over het verduurzamen van het type woning per bewoner specifiek.

80/83

Opbrengst uit de verschillende gesprekstafels Gesprekstafel 1 – Duurzaamheid en de gemeente Zutphen. Er wordt aandacht gevraagd voor de infrastructuur, het elektriciteitsnetwerk. De keuze voor zonneenergie veroorzaakt een grote behoefte aan opslag. De gemeente moet in regionaal en landelijk verband aandacht vragen voor deze vraagstukken. Deze onderwerpen staan op de agenda van de regionale energiestrategie (RES 2.0). De gemeente heeft de regie op de warmtetransitie in de gebouwde omgeving. Er is samenhang met de energietransitie (onder andere via waterstof) bij grote bedrijven. Hier is de gemeente meer volgend, en sturend op samenhang. De gemeente werkt zowel aan het opwekken, energie besparen als de warmtetransitie. Het is belangrijk te onderkennen dat deze opgaven ook in samenhang moeten worden gezien. In projecten kunnen dwarsverbanden meer rendement opleveren. Er is een spanningsveld tussen de energietransitie en monumentenbeleid. Het is voor bewoners van monumenten lastig te verduurzamen binnen de geldende regels. Dit is ook een onderwerp van gesprek binnen de gemeente. Er zijn in Nederland voorbeelden van warmtenetten waarbij er één monopolist is. Deze voorbeelden kunnen het vertrouwen in een warmtenet beschadigen. De gemeente streeft in haar visie naar een open warmtenet met meer en/of publieke aanbieders.

De suggestie wordt gedaan dat de inwoners daadwerkelijk deelnemen in een warmtenet. Inwoners staan zeker centraal bij het opstellen van de wijkuitvoeringsplannen met de gemeente. Communicatie vraagt doorlopende aandacht. Gesprekstafel 2 – Meer weten over de Transitievisie Warmte. Bij nieuwbouw van woningen zijn gasaansluitingen niet meer toegestaan. Voor het aanleggen van een collectief warmtenet kan je het beste veel dezelfde woningen hebben in een dichte concentratie. Ook bij woningen die wat minder goed zijn te isoleren, is een warmtenet toepasbaar. In dat geval kan (bijvoorbeeld via een collectieve warmtepomp) de temperatuur van het water worden verhoogd. Voor zo een warmtepomp wordt dan een duurzame bron gekozen. Er zijn nog veel vragen over warmtenetten. De techniek moet aan de voorkant goed geregeld worden. Dat geldt ook voor de continuïteit van de warmtebron (bijvoorbeeld het afvalwater), zeker wanneer het afvalwater wordt geleverd door een bedrijf. Ondanks dat het water uit de IJssel niet heel warm is, kan deze bron wel worden gebruikt voor verwarming. Er zijn voldoende deelnemers nodig om een warmtenet rendabel te maken. Dergelijke vragen zijn onderwerp in een wijkuitvoeringsplan. De gemeente en partners maken hierbij gebruik van voorbeelden elders. De financiële gevolgen van de warmtenet in een wijk moeten vooraf in beeld zijn.

Dat geldt ook voor de kosten voor inwoners. Energie moet betaalbaar blijven voor inwoners. De informatie hiervoor kan concreter worden gegeven wanneer in een wijkbuurt een wijkuitvoeringsplan wordt opgesteld. De warmtetransitie via een warmtenet start bij wijkbuurten die dicht bij een warmtebron liggen, een collectieve vraag hebben en een hoge woningdichtheid. Bij individuele oplossingen is het zaak om een natuurlijk moment te vinden om te investeren in duurzaamheid, bijvoorbeeld bij het vervangen van de CV ketel. Het is belangrijk om vooruit te denken om het ook financieel mogelijk te maken. Gesprekstafel 3 – Subsidies en regelingen om uw eigen woning te verduurzamen. In de plannen staat dat het betaalbaar moet zijn. In het wijkuitvoeringsplan worden de geldende gasprijzen betrokken bij de voorbereiding van keuzen. Via proefprojecten wordt er in diverse plaatsen

81/83

in Nederland onderzoek gedaan naar de haalbaarheid van Warmtenetten. Er is hiervoor nu nog subsidie nodig. Bewoners benadrukken dat er bij de financiële check en de garantie van levering ver in de toekomst gekeken moet worden. Voor de huidige subsidieregelingen en ondersteuning voor bewoners wordt verwezen naar het loket van Zutphen Energie en de website van de gemeente en Zutphen Energie. Aanwezigen wijzen op alternatieve technieken en de lopende innovatie.

Vervolg stappen Volgens planning wordt de Transitievisie Warmte besproken in het gemeentelijk Forum op 29 november en de gemeenteraad op 13 december 2021. De aanwezigen ontvangen de presentaties en het verslag van deze bijeenkomst.

82/83

83/83