1333373 - bijlage 37 - Bijlage bij de toelichting - 3 PlanMER
Tekst van het document
PlanMER Omgevingsplan Landelijk gebied Zutphen Gemeente Zutphen Datum: 29 januari 2021 Projectnummer: 160109 INHOUD Samenvatting 3 1 Inleiding 12 1.2 Het plangebied 12 1.3 Wettelijk kader 13 1.4 Het planMER nader toegelicht 17 1.5 Leeswijzer 19 2 Reikwijdte en detailniveau 20 2.1 Van visie naar omgevingsplan 20 2.2 Andere ontwikkelingen in het landelijk gebied 22 2.3 Aanpak m.e.r. 23 2.4 Plan- en studiegebied 31 2.5 Tijdshorizon 31 2.6 Detailniveau 31 2.7 Wettelijk kader referentiesituatie 32 2.8 Beoordelingskader 32 3 Effecten scenario’s – Externe veiligheid 34 3.1 Inleiding 34 3.2 Foto van de leefomgeving 34 3.3 Wetgeving en beleid 37 3.4 Wijze van onderzoek 39 3.5 Effecten scenario’s 40 3.6 Conclusie effectbeoordeling 43 4 Effecten scenario’s – Gezondheid 44 4.1 Inleiding 44 4.2 Foto van de leefomgeving 44 4.3 Wetgeving en beleid 48 4.4 Beschrijving wijze van onderzoek 57 4.5 Effecten scenario’s 62 4.6 Conclusie effectbeoordeling 75 5 Effecten scenario’s – Landschap en cultuurhistorie 76 5.1 Inleiding 76 5.2 Foto van de leefomgeving 76 5.3 Wetgeving en beleid 95 5.4 Beschrijving wijze van onderzoek 95 5.5 Effecten scenario’s 96 5.6 Conclusie effectbeoordeling 111 6 | Effecten scenario’s – Natuur | 113 6.1 | Inleiding | 113 6.2 | Foto van de leefomgeving | 113 6.3 | Wetgeving en beleid | 122 6.4 | Wijze van onderzoek | 126 6.5 | Effecten scenario’s | 128 6.6 | Conclusie
effectbeoordeling | 155 7 | Effecten scenario’s – Verkeersveiligheid | 156 7.1 | Inleiding | 156 7.2 | Foto van de leefomgeving | 156 7.3 | Wetgeving en beleid | 158 7.4 | Wijze van onderzoek | 158 7.5 | Effecten scenario’s | 160 7.6 | Conclusie effectbeoordeling | 163 8 | Effecten scenario’s – Water | 164 8.1 | Inleiding | 164 8.2 | Foto van de leefomgeving | 164 8.3 | Wetgeving en beleid | 171 8.4 | Wijze van onderzoek | 177 8.5 | Effecten scenario’s | 178 8.6 | Conclusie effectbeoordeling | 190 9 | Effecten scenario – Doelbereik | 191 9.1 | Inleiding | 191 9.2 | Effecten scenario’s | 191 9.3 | Conclusie effectbeoordeling | 195 10 | Effecten scenario’s – Functies | 196 10.1 | Inleiding | 196 10.2 | Beschrijving functies | 196 10.3 | Effecten scenario’s | 196 10.4 | Conclusie effectbeoordeling | 198 11 | Toetsing scenario’s onderling | 199 12 | Conclusies | 207 12.1 | Inleiding | 207 12.2 | Korte samenvatting | 207 12.3 | Eindconclusie | 214 13 | Doorwerking omgevingsplan – voorkeursalternatief | 217 13.1 | Voorkeursalternatief | 217 13.2 | Mitigerende maatregelen | 217 13.3 | Relatie met omgevingsplan | 218 14 | Leemten in kennis, monitoring en evaluatie | 222 14.1 | Leemten in kennis | 222 14.2 | Omgaan met onzekerheden | 222 14.3 | Monitoring en evaluatie | 222 Bijlagen 1. Toetsingsadvies Commissie m.e.r. 2. Memo wijzigingen in reikwijdte en detailniveau MER 3.
Memo ontwikkeling van de scenario’s 4. Visualisaties op kaartbeelden van scenario’s 5. Kaart verkeersstructuur 6. Kaart waterhuishoudkundige doelen 7. Berekeningen akoestiek scenario 4 8. Toelichting op berekeningen geur, lucht en stikstof 9. Uitdraaien van Aerius-berekeningen 10. Cultuurhistorische kaarten 11. Passende beoordeling 12. Reactie op het advies van de Commissie m.e.r.
3 Samenvatting Inleiding De gemeente Zutphen heeft besloten een nieuw bestemmingsplan voor het landelijk gebied op te stellen in de vorm van een ‘omgevingsplan’ (een bestemmingsplan met verbrede reikwijdte). In het kader van dit nieuwe omgevingsplan is een m.e.r. vereist, aangezien er in de regels (onder voorwaarden) uitbreiding van de agrarische bedrijven toegestaan zal worden. Om die reden is het onderhavige milieueffectrapport (MER) opgesteld. Het MER, de aanvulling daarop en bijbehorende onderzoek, dienen als on- derbouwing van het vast te stellen bestemmingsplan. Scenario’s Met betrekking tot deze m.e.r. is een NRD opgesteld, waarin een plan van aanpak is voorgelegd aan betrokken partijen met betrekking tot het onderzoeksveld en de on- derzoeksbreedte van het MER. Ook de Commissie voor de m.e.r. is om een toet- singsadvies over de NRD gevraagd. De reikwijdte en het detailniveau van het MER zijn naar aanleiding van de reacties gewijzigd ten opzichte van de notitie reikwijdte en detailniveau. In totaliteit zijn vijf scenario’s beoordeeld. De thema’s van de scenario’s zijn enerzijds ingegeven door de functies die overwe - gend voorkomen in het landelijk gebied, onder meer de veehouderij, het wonen en de overige niet-agrarische bedrijvigheid. Een laatste scenario is ingegeven door de ambi- tie van de gemeente ten aanzien van duurzaamheid (energieneutraliteit).
Schematische verbeelding van de scenario’s (van scenario 4 bestaat deze niet) De scenario’s worden hierna kort verbeeld en toegelicht: Scenario 1: Doorgroei veehouderijen. Alle veehouderijen groeien door (tot max. 2 ha). De niet-grondgebonden veehouderijen worden ingevuld met de ‘meest nega- tieve’ diersoort en de bestaande niet-grondgebonden veehouderijtakken binnen 4 het ammoniakbuffergebied kunnen doorgroeien binnen de huidige ammonia k- emissie. Scenario 2.1: Bij de bestaande functies vindt een maximale ontwikkeling plaats van bedrijfsgebouwen (c.q. aan de woning verbonden) activiteiten. Scenario 2.2: Alle huidige functies in het landelijke gebied schakelen om naar bedrijven (meest ongunstige bedrijfstype). Scenario 3: Alle huidige functies in het landelijke gebied schakelen om naar wo- nen. Scenario 4: Er wordt maximaal ruimte geboden voor voorzieningen van her- nieuwbare energie: windturbines en zonnepanelen. Beoordeling milieueffecten Algemeen Er zijn in het MER in totaal 6 milieuaspecten beoordeeld op steeds ca 1 tot 4 toe t- singscriteria, namelijk externe veiligheid, gezondheid, landschap & cultuurhistorie, n a- tuur, verkeersveiligheid en water. De milieueffecten zijn kwalitatief (beschrijvend) be- oordeeld en daar waar relevant is de effectbepaling kwantitatief (cijfermatig). De beoordeling heeft plaatsgevonden aan de hand van een vijfpuntsschaal.
De effecten zijn zoveel mogelijk beoordeeld per landschapstype; dit is gedaan voor landschap & cultuurhistorie, natuur en water. Voor de overige milieuaspecten (externe veiligheid, gezondheid, verkeersveiligheid) waren de milieueffecten niet ondersche i- dend per landschapstype. Onderstaande afbeelding geeft de landschapstypen weer binnen het plangebied. Landschapstypes die de basis vormen voor de effectbeoordeling 5 In onderstaande tabel is de volledige beoordeling van alle aspecten weergegeven. Totaaltabel met alle milieueffecten Uit de effectbeoordeling van de milieuaspecten is in algemene zin gebleken dat elk van de scenario’s negatieve milieueffecten met zich meebrengen. Als in een indicati e- ve exercitie alle scores absoluut worden gemaakt (waarbij een score ‘- -‘ -2 is en ‘++’ 2, etc.), dan komen hier de volgende getotaliseerde effecten uit: Getotaliseerde milieuscores Scenario 1 Scenario 2.1 Scenario 2.2 Scenario 3 Scenario 4 Beekdalen -23 -9 2 4 -5 Bos en landgoederen -18 -5 3 5 -5 Broeklanden -22 -7 0 3 -6 Kampen en essen -23 -7 -8 3 -6 Kronkelwaarden -17 -3 2 -3 -6 Oeverwal-rivierduin -18 -9 -9 -1 -10 Uiterwaarden -13 -1 2 -1 -8 Gemiddelde score -19,14 -5,86 -1,14 1,43 -6,57 Effecten op externe veiligheid Allereerst is gekeken naar het toevoegen van risicovolle bronnen.
Bij scenario 1 zullen risicobronnen (zoals propaantanks of biogasinstallaties) voorkomen als de agrar ische bedrijven dus sterk groeien. Ook bij scenario 2.1 en 2.2 kunnen meer risicobronnen 6 ontstaan als gevolg van de ontwikkeling van bedrijven. Om die reden scoren deze scenario’s licht negatief ‘-‘. Bij scenario 3 worden geen nieuwe risicovolle bronnen ontwikkeld, hier is een neutraal milieueffect (‘0’). Bij scenario 4 zorgen de windturbines voor externe veiligheidsrisico; daarom scoort dit scenario zeer negatief, dus score ‘- -‘. Ten tweede is gekeken naar het groepsrisico en dan met name de toename van het aantal aanwezige personen. Bij scenario 1 en 4 neemt het aantal personen niet w e- zenlijk toe; het effect is neutraal (‘0’). Bij scenario 2.1, 2.2 en 3 neemt het aantal per- sonen wel toe, daarom scoort dit aspect zeer negatief (score ‘- -‘). Effecten gezondheid Het milieuaspect gezondheid valt uiteen in de aspecten geluid, geur, luchtkwaliteit en infectieziektes. Wat betreft geluid is in alle gevallen minimaal sprake van een negatief milieuaspect (score ‘-‘), aangezien de scenario’s leiden tot meer geluid; bijvoorbeeld omdat de fun c- ties op zichzelf geluid met zich meebrengen, of omdat het verkeer dat deze functies oproepen, geluid met zich meebrengen.
Bij scenario 2.2 en scenario 4 is zelfs sprake van een zeer negatief milieueffect (score ‘- -‘), bij scenario 2.2 komt dat omdat de maximaal ontwikkelde bedrijven veel geluid en verkeer met zich meebrengen; bij sc e- nario 4 hebben de windturbines als die zich maximaal ontwikkelen, een sterk negatief milieueffect op het gebied van geluid. Wat betreft geur is uitsluitend bij scenario 1 sprake van een sterk negatief milieueffect (‘- -‘), omdat er sprake is van de maximale doorgroei van (niet-grondgebonden) agra- rische bedrijven. Alle andere scenario’s scoren ten minste neutraal (‘0’) of zelfs sterk positief (‘++’). Dit laatste geldt voor scenario 2.2 en 3 waarin alle agrarische bedrijven worden omgevormd tot danwel bedrijven danwel woningen. Wat betreft luchtkwaliteit is sprake van een neutrale score (‘0’) omdat geen van de scenario’s leiden tot een betekenisvol negatief milieueffect. Scenario 4 scoort zelfs positief aangezien is te beargumenteren dat de maximale ontwikkeling van voorzi e- ningen voor hernieuwbare energie tot een vermindering van uitstoot van convention e- le energiebronnen leidt. Wat betreft infectieziektes is uitsluitend een negatief effect bij scenario 1, omdat in dit scenario meer woningequivalenten binnen de theoretische zone van 250 m va n (niet- grondgebonden) agrarische bedrijvigheid komen te liggen.
Alle andere scenario’s sc o- ren ten minste neutraal (‘0’) of zelfs sterk positief (‘++’). Dit laatste geldt voor scenario 2.2 en 3 waarin alle agrarische bedrijven worden omgevormd tot danwel b edrijven danwel woningen. Landschap en cultuurhistorie Dit aspect valt uiteen in vier toetsingscriteria, namelijk de effecten op fysieke lan d- schapskwaliteiten, beleefbaarheid, inhoudelijke kwaliteiten en cultuurhistorische el e- menten. Verder heeft de toetsing plaatsgevonden voor elk van de zeven landschaps- typen. Wat betreft de effecten op de fysieke landschapskwaliteiten kan in algemene zin ge- steld worden dat scenario 1, 2.1 en 4 over het algemeen slechter scoren dan scenario 2.2 en 3. Dit komt omdat bij de laatstgenoemde scenario’s door de volledige functie- omschakeling naar bedrijven of wonen sprake is van veel kansen voor landschap s- versterking. Wel scoort scenario 2.2 over het geheel slechter dan scenario 3. De sc e- nario’s 1, 2.1 en 4 scoren het slechtste omdat deze tot veel verstoring van de fysieke landschapskwaliteiten leiden.
7 Wat betreft de effecten op de beleefbaarheid is heel globaal gezien een zelfde verde- ling aan te brengen en ook om dezelfde reden: de scenario’s 2.2 en 3 leiden tot de kleinste verstoring van het landschap en door de omvorming van alle agrarische b e- drijven naar een andere functie (die alleen in dit scenario zitten) ontstaan er veel m o- gelijkheden om de beleefbaarheid van het landschap te versterken. Wat betreft de effecten op de inhoudelijke kwaliteiten is eveneens een zelfde soort verdeling aan te brengen. Het laatste aspect vormen de effecten op de cultuurhistorische elementen. Sterk n e- gatief scoort hierbinnen scenario 1 voor de beekdalen; dit is ook meteen de enige sterk negatieve score. Voor het overige is ook bij dit aspect dezelfde verdeling waar- neembaar als hiervoor gesteld. Overigens geldt dat voornoemde verdeling het minst duidelijk is bij de kampen en e s- sen, kronkelwaarden en de oeverwallen/rivierduinen. Verder geldt dat de effecten op de uiterwaarden over het algemeen als neutraal sco- ren. Natuur Dit aspect valt uiteen in drie toetsingscriteria, namelijk de effecten op Natura 2000, de GNN/GO en de beschermde soorten. Verder heeft de toetsing plaatsgevonden voor elk van de zeven landschapstypen.
Wat betreft de effecten voor alle drie de toetsingscriteria geldt in algemene zin dat de scenario’s 1 en 2.1 verreweg het slechtste scoren met negatieve (‘-‘) of sterk negatie- ve scores (‘- -‘). Dit komt omdat de (niet-grondgebonden) agrarische bedrijven het meest bepalend blijken te zijn voor de effecten op de natuur; dus de scenario’s waarin deze maximaal uitbreiden (scenario 1) of gehandhaafd blijven (scenario 2.1) scoren het slechtste. De scenario’s waarin de agrarische bedrijven omgevormd worden naar bedrijven of wonen (resp. scenario 2.2 en 3) scoren om dezelfde reden het beste. De effecten van scenario 4 scoren over het algemeen neutraal tot licht negatief. Wel worden voor de landschapstypen oeverwal/rivierduin en uiterwaarden negatieve effec- ten verwacht, met name gezien de diersoorten die in deze landschapstypes te ve r- wachten zijn. Verkeersveiligheid Dit milieueffect valt uiteen in de toetsingscriteria ‘omvang van het verkeer’ en ‘omvang van de verkeersmix’. Wat betreft de omvang van het verkeer kan worden gesteld dat de scenario’s 2.1, 2.2 en 3 hierop negatief scoren (score ‘-‘ of ‘- -‘). Al de functies die in deze scenario’s maximaal kunnen ontwikkelen (resp. bedrijfsactiviteiten bij de bestaande functies, b e- drijven en woningen) leiden namelijk tot een hoge verkeersaantrekking.
Het scenario 1 scoort neutraal (score ‘0’) omdat de maximale ontwikkeling van de agrarische bedri j- ven naar verwachting niet leidt tot een betekenisvolle toename van het verkeer. Ook bij scenario 4 zal geen sprake zijn van de toename van verkeer. Wat betreft de omvang van de verkeersmix zijn de milieueffecten van scenario 1 het sterkst negatief (score ‘- -‘); in dit scenario zal immers sprake zijn van veel zwaar ver- keer (landbouwmachines en vrachtverkeer) dat zich moet mengen met het andere verkeer (auto’s, fietsers en wandelaars). De scenario’s 2.1 en 2.2 scoren negatief o m- dat in beide gevallen sprake is van de ontwikkeling van bedrijven en het hieraan ve r- bonden zwaardere verkeer (vrachtwagens). Scenario 3 scoort positief (score ‘+’) om- dat hiermee juist sprake zal zijn van de afname van zwaar verkeer en meer verkeer 8 door auto’s en fietsen die beter met elkaar mixen. Scenario 4 scoort ten slotte neutraal omdat dit scenario niet leidt tot wezenlijke wijzigingen in de verkeerssamenstelling en verkeersintensiteiten. Water Bij dit milieuaspect is gekeken naar de toetsingscriteria van effecten op de waterkwal i- teit en effecten op de waterkwantiteit.
Ook zijn de effecten bekeken per landschapst y- pe, waarbij wel een indeling gemaakt is in vier categorieën: ten eerste de beekdalen, ten tweede de bos- en landgoederen, ten derde de broeklanden, kampen en essen en kronkelwaarden en ten vierde de oeverwallen en uiterwaarden. Wat betreft de effecten op de waterkwaliteit scoort scenario 1 het slechtste, aangezien de agrarische bedrijfsactiviteiten potentieel het meest negatief zijn voor de waterkwal i- teit. Dit geldt in alle landschapstypen, behalve de oeverwallen en uiterwaarden, waar weinig agrarische bedrijven gelegen zijn. De overige scenario’s scoren meestal neu- traal of op zijn hoogst licht negatief of positief. Scenario 2.1 komt hier relatief het slechtste uit, omdat in dit scenario de agrarische bedrijven gehandhaafd blijven. Sc e- nario 3 komt hier het beste uit naar voren, omdat er dan sprake is van een verminde- ring van activiteiten. Wat betreft de effecten op de waterkwantiteit scoort eveneens scenario 1 het slecht- ste, aangezien dit leidt tot de meeste verstening en dus tot de meeste afvoer van a f- stromend hemelwater. Dit geldt evenwel niet voor de oeverwallen en uiterwaarden waarin weinig agrarische bedrijven liggen. Voor het overige zijn de effecten overw e- gend neutraal, of op zijn hoogst beperkt negatief of positief. Ook bij dit toetsingscriter i- um scoort 2.1 relatief weer slechter dan scenario 3.
Scenario 3 scoort overwegend positief omdat hiermee naar alle waarschijnlijkheid de verstening vermindert en er dus minder afstromend water hoeft te worden afgevoerd. Effecten op doelgebruik en functies Effecten op doelgebruik In dit MER is eveneens beoordeeld in welke mate de scenario’s bijdragen aan de do e- len die de gemeente voor het landelijke gebied geformuleerd heeft. Deze staan in de Visie Landelijk gebied als volgt beschreven: Economisch sterk: Ruimte voor initiatief Breed scala: Ontwikkeling breed scala aan functies Eigen identiteit: behoud agrarische en natuurlijke karakter Leefbaarheid: goede fysieke leefomgeving, weinig hinder Wat betreft ‘Economisch sterk’ scoren over het geheel genomen alle scenario’s posi- tief omdat in alle gevallen sprake is van functies die bijdragen aan een sterke platt e- landseconomie. Uitsluitend scenario 3 scoort slecht, omdat het wonen op zich geen economische drager is en er door het scenario alle bedrijvigheid verdwijnt. Wat betreft ‘Breed scala’ scoren scenario 2.1 en scenario 2.2 goed, omdat er hierin zich een breed scala aan types bedrijven kan ontwikkelen. Scenario 1 en scenario 3 scoren slecht aangezien sprake is van een eenzijdige ontwikkeling van één functie (agrarische functie of wonen). Scenario 4 scoort positief omdat de duurzame energie- bronnen zich bij elke functie in het landelijk gebied kunnen ontwikkelen.
Wat betreft ‘Eigen identiteit’ scoren alle scenario’s slecht aangezien deze ervoor zor- gen dat het karakter van het landelijk gebied wijzigt naar een monotone setting. 9 Wat betreft ‘Leefbaarheid’ is sprake van neutrale tot licht positieve milieueffecten. Scenario 2.1 scoort in die zin het beste aangezien hier de bedrijfsactiviteiten zullen zorgen voor extra dynamiek bij de bestaande functies. Ook scenario 4 scoort positief omdat de duurzame energiemaatregelen tot een meer gezonde omgeving en dyn a- miek leidt. Wat ten slotte een belangrijke conclusie is, is dat geen enkel scenario uitsluitend pos i- tief bijdraagt aan alle doelstellingen. Effecten op functies Ook zijn de effecten van de scenario’s op de functies in de fysieke leefomgeving ge- toetst, namelijk specifiek de recreatieve functies en de agrarische gronden. Wat betreft de effecten op de ‘Recreatieve functies’ geldt dat scenario 1 het meest negatieve scoort; de maximale ontwikkeling van agrarische bedrijven zal negatief doorwerken in de beleefbaarheid en aantrekkelijkheid van het landschap. Ook scen a- rio 3 scoort negatief aangezien de omvorming van alle functies naar wonen weinig ruimte overlaat voor recreatieve functies. Ook scenario 4 scoort slecht aangezien zonnevelden en windturbines de aantrekkelijkheid van het landschap negatief kunnen beïnvloeden.
Wat betreft de effecten op de ‘agrarische gronden’ kan worden gesteld dat bij sce nario 1 sprake is van een zeer positief effect: alle agrarische gronden zullen dan intensief gebruikt worden. Dit is ook te verwachten bij scenario 4, waarin veel zonnevelden worden ontwikkeld op de agrarische gronden. Bij scenario 2.1 is er een neutraal e f- fect, omdat de bedrijfsmatige functies weinig effect hebben op het grondgebruik. Sc e- nario 2.2 en 3 scoren negatief; bij deze scenario’s worden de agrarische bedrijven omgevormd en is te verwachten dat de agrarische gronden veel minder gebruikt wo r- den. Botsproeven De vier scenario’s in het MER betreffen een maximale invulling van één van de on t- wikkelingsrichtingen en hebben hiermee een theoretisch karakter. Om een beter i n- zicht te krijgen in de praktische uitwerking van de botsproeven is besloten deze onde r- ling ten opzichte van elkaar te laten botsen. Hiermee is in beeld gebracht waar ruimteclaims conflicteren en wordt inzicht verkregen in de cumulatieve effecten van verschillende ontwikkelingen. In totaal zijn er tien botsproeven uitgevoerd, waarbij steeds is gekeken naar ten eerste conflicterende ruimtelijke claims en ten tweede cumulatieve effecten. Uit de botspro e- ven is naar voren gekomen dat veel scenario’s ten opzichte van elkaar botsen.
Bij elke genomen botsproef is aangegeven als conclusie welke maatregelen kunnen worden gekomen om deze botsingen te vermijden of te verzachten. Deze conclusies kunnen meegenomen bij de uitwerking van de regels in het omgevingsplan en vormen hier bruikbare input voor. Mitigerende maatregelen Naar aanleiding van de uitkomsten zal worden gezocht naar mogelijke mitigerende maatregelen. De bedoeling van mitigatie (letterlijk: verzachting) is dat significant neg a- tieve effecten zullen uitblijven. Het gaat dus niet om maatregelen die negatieve effe c- ten (elders) compenseren, maar om het voorkomen of reduceren van de negatieve ef- 10 fecten van een besluit of feitelijk handelen door het treffen van maatregelen ter plaa t- se. Significante effecten kun je uitsluiten door beperkingen te stellen aan alle scenario’s: Scenario 1: Maximale doorontwikkeling van alle agrarische bedrijven is niet ge- wenst. Om de negatieve effecten te beperken, worden regels gesteld in het om- gevingsplan. Het gaat om bepalingen inzake de stikstof-uitstoot, regels die wor- den gesteld bij uitbreidingen, et cetera. Scenario 2.1: Maximale ontwikkelingsruimte voor bedrijfsmatige activiteiten is evenmin gewenst. Er worden regels in het omgevingsplan gesteld aan de max i- male omvang van deze activiteiten, het type toegelaten bedrijfsmatige activiteiten, et cetera.
Scenario 2.2: Maximale ontwikkelingsruimte voor bedrijven is evenmin gewenst. Er worden regels in het omgevingsplan gesteld aan de maximale omvang van b e- drijven in het landelijk gebied; bij een grotere omvang moeten de bedrijven naar een bedrijventerrein. Ook is de staat van bedrijven ‘opgeschoond’, waarmee niet elk type bedrijf toegestaan is. Scenario 3: Maximale ontwikkeling met woningen is evenmin gewenst, niet zozeer vanuit de onderzochte milieuaspecten, maar wel gezien de matige score op doe l- gebruik en gebruiksfuncties en de botsproeven. Om de effecten van dit scenario te verzachten, kunnen beperkingen worden gesteld aan het totale te ontwikkelen woningen. Scenario 4: Ook aan duurzame energie-ontwikkelingen moeten beperkingen wor- den opgelegd. Grondgebonden zonnevelden hebben een grote impact op het landschap. Windturbines brengen negatieve effecten met zich mee op het op het gebied van geluid en veiligheid. Mitigerende maatregelen zijn het beperken van de maximale ontwikkelingsmogelijkheden voor zonnevelden en het stellen van beperkingen aan het aantal en type windtubines. Leemten in kennis Het MER moet worden aangeven over welke milieuaspecten geen informatie kan worden opgenomen wegens het gebrek aan gegevens. Dat geldt in voorliggend MER in het bijzonder voor het onderwerp klimaatadaptatie.
Er is momenteel te weinig in- formatie beschikbaar om dit onderwerp nu mee te nemen in voorliggend MER. Onzekerheden in de effectbepaling In de beoordeling van de milieueffecten zijn in veel gevallen aannames gedaan en uit- gangspunten gebruikt, in de meeste gevallen worst-case-benaderingen. Over enkele aspecten ontbreekt daarnaast nog specifieke informatie. Dit geldt bijvoorbeeld voor het aspect infectieziekten. Momenteel is de kennisopbouw over de relatie tussen ve e- houderijen en gezondheid nog volop in ontwikkeling. Evenals de ontwikkelingen rond- om hernieuwbare energie. Monitoring en evaluatie De wijze waarop de monitoring en evaluatie plaatsvinden is in dit rapport nader be- schreven. 11 Slotconclusie De milieubeoordeling in dit MER heeft laten zien dat een toekomstige ontwikkeling in de richting van geen van de vijf geschetste scenario’s wenselijk of zelfs mogelijk is. Al deze scenario’s kunnen leiden tot negatieve en onwenselijke milieueffecten op het landelijk gebied. Het MER is hiermee een belangrijke aanleiding om op zoek te gaan naar een goede mix van functies in het landelijk gebied. Dit is voor het goede functi o- neren van het landelijk gebied noodzakelijk en passend bij de gestelde doelen voor het gebied in de Visie Landelijk gebied.
Er moet dus een evenwicht gevonden worden tussen het enerzijds ruimte bieden aan de ontwikkeling van functies en anderzijds het beschermen van de bestaande waarden (landschap, natuur, cultuurhistorie, etc.). Dit kan alleen werkende weg. Monitoring van de ontwikkelingen in het gebied, zullen dit in de toekomst verduidelijken. De effecten van het toepassen van het beleid en het vo l- gen van die ontwikkeling kan alleen maar als beleid wordt toegepast. Als blijkt dat het beleid teveel negatieve effecten met zich meebrengt, zorgt monitoring voor bijstelling van beleid in de visie en in het omgevingsplan. Alleen op deze manier is te volgen wat de gevolgen zijn van de uitnodigingsplanologie die de Omgevingswet voorstaat en waarop Visie en omgevingsplan zijn gebaseerd. Dat neemt niet weg dat de basis voor alle ontwikkelingen het gebiedsDNA blijft. Het wonen, werken en recreëren gebeurt in een gevarieerd landschap. De mix van functies, zoals aangegeven in de Visie Landelijk gebied is de basis om een leefbaar landelijk gebied te hebben en te houden. De trend van afname van het aantal agrariërs zet door, direct gevolg daarvan is het omvormen naar wonen. Bedri j- vigheid blijft nodig om een leefbaar gebied te houden In bepaalde gebieden moeten andere doelen prevaleren dan andere. In de Visie Landelijk gebied zijn hiertoe de ver- schillende zones ook benoemd.
De Groene stadszone langs de stedelijke bebouwing is een overloopgebied en wordt veelal gebruikt om te recreëren. In de Agrarische zone wordt gewerkt en is er ruimte voor flexibele mogelijkheden voor goede functionerende en economisch rendabele bedrijven. In deze zone kunnen kansen worden benut voor de vrijetijdseconomie en bestaat een vestigingsklimaat voor andere vormen van (kleinschalige) bedrijvigheid. In de Landgoederen en natuurzone staat het behouden en ontwikkelen van natuurdoelen voorop. Door cultuurhistorische- en natuurwaarden is dit tevens een interessant recreatiegebied. Het water door alle landschappen vormt de ecologische verbinding. In het omgevingsplan zijn bepalingen opgenomen om de ontwikkelingen te sturen. De mogelijkheden voor sturing zijn met name gelegen in de kwaliteitswaarborg voor het landschap, erfgoed en archeologie, welstand, milieuregels e.d. Daar waar blijkt dat b e- langen beschermd moeten worden, wordt dan ook gewerkt met een vergunningen- stelsel. Ruimte bieden kan op de bestaande erven binnen de context van de directe omgeving. Ruimte bieden kan dan ook, mits de kwaliteiten worden bewaakt en ve r- sterkt. De vergunningplichten hebben als doel om initiatieven en activiteiten en te be- oordelen op effecten en zo nodig voorwaarden te stellen. Dit biedt eveneens de mog e- lijkheid om in gesprek te kijken naar effecten en verbetermogelijkheden.
Zo wordt maatwerk geleverd en wordt ingezet op de doelen die gesteld zijn in de Visie Landelijk gebied en zijn mogelijk gemaakt in het omgevingsplan. Na vergunningverlening ligt de sturing in de monitoring en handhaving. De gemeente is bevoegd om in te grijpen in situaties die niet passen binnen de gestelde regels. Ook bestaat de mogelijkheid om visie en plan bij te stellen als dit nodig is. 12 1 Inleiding 1.1 Aanleiding De gemeente Zutphen start met het opstellen van een nieuw bestemmingsplan voor haar landelijk gebied. In dit bestemmingsplan wordt de door de gemeenteraad op 30 november 2015 vastgestelde Visie Landelijk gebied vertaald in een juridisch- planologische regeling. Naast een vertaling van de ambities uit de visie, heeft de gemeente de wens om voo r- uitlopend op de inwerkingtreding van de Omgevingswet meer onderwerpen in het b e- stemmingsplan te regelen dan alleen de ruimtelijk gerelateerde onderwerpen. Het is de bedoeling dat alle onderwerpen die de fysieke leefomgeving raken, worden nee r- gelegd in het nieuwe plan. Omdat het niet mogelijk is een dergelijk plan vast te stellen onder de Wet ruimtelijke ordening, heeft de gemeente gekozen voor een ‘bestemmingsplan met verbrede rei k- wijdte’ als bedoeld in artikel 7c van het Besluit uitvoering Crisis- en herstelwet.
Ter voorbereiding op het opstellen van het bestemmingsplan met verbrede reikwijdte, hierna omgevingsplan genoemd, is een werkdocument opgesteld. Het werkdocument vormt een intern gemeentelijk document. In het werkdocument zijn de inhoudelijke uit- gangspunten voor het op te stellen omgevingsplan weergegeven. Nu de basis van het werkdocument staat, start de gemeente met de milieueffectrapportage (m.e.r.1). De reden voor het doorlopen van de m.e.r. wordt in paragraaf 1.3 nader toegelicht en komt er op neer dat in het omgevingsplan kaders worden opgenomen voor de uitbre i- ding van agrarische bedrijven. Het mogelijk maken van een wijziging/uitbreiding van deze agrarische bedrijven maakt het omgevingsplan plan-m.e.r.-plichtig. Ook volgt de verplichting om een m.e.r. uit te voeren voort uit het feit dat op voorhand niet is uit te sluiten of het plan leidt tot significante effecten op de instandhoudingsdoelstellingen van de in en nabij het plangebied gelegen Natura 2000-gebieden. Daarnaast is de m.e.r. gebruikt om input te krijgen in hoeverre vanuit milieu (in brede zin) en natuur gezien, regels wel of niet nodig zijn. Onderzocht is welke effecten ku n- nen optreden als het omgevingsplan geen aanvullende regels stelt. De uitkomsten daarvan hebben geleid tot voorstellen voor het opnemen van regels in het omge- vingsplan.
Voorliggend rapport is het resultaat van de procedure en dient als onder- bouwing van het vast te stellen omgevingsplan. Tevens geeft het MER input voor de monitoring van de milieueffecten, zodat bijsturing mogelijk is. 1.2 Het plangebied Het plangebied omvat het landelijk gebied van de gemeente Zutphen met uitzondering van het noordelijkste deel. Voor het plangebied is aansluiting gezocht bij de gemeen- tegrenzen die grenzen aan het buitengebied van Lochem, het buitengebied van Hen- gelo/Vorden, het buitengebied van Brummen alsmede het stedelijk gebied van Zu t- 1 m.e.r. = milieueffectrapportage = procedure MER = milieueffectrapport = eindresultaat van de procedure. 13 phen. De gronden van het inpassingsplan voor de nieuwe rondweg gelegen binnen het landelijk gebied blijven buiten het plangebied. Het plangebied bestaat overwegend uit agrarische gronden en daarnaast woningen, bedrijvigheid, bos- en natuurgebieden, infrastructuur, landgoederen en recreatieplek- ken. De navolgende afbeelding toont globaal de ligging en begrenzing van het pla n- gebied. Topografische kaart met ligging plangebied (zwart) 1.3 Wettelijk kader 1.3.1 Algemeen Op grond van de Wet milieubeheer kan een bestemmingsplan (ook een bestem- mingsplan met verbrede reikwijdte) op drie manieren m.e.r.-plichtig worden. 1.
De eerste is wanneer het bestemmingsplan activiteiten mogelijk maakt als ge- noemd in de onderdelen C en D bij de bijlage van het Besluit m.e.r.. Het bestem- mingsplan is plan-m.e.r.-plichtig wanneer het een kader stelt voor m.e.r.(- beoordelings)plichtige besluiten als genoemd in de vierde kolom van die onderd e- len C en D. Een bestemmingsplan is project-m.e.r.-plichtig wanneer uit een (vormvrije) m.e.r.-beoordeling blijkt dat er belangrijke nadelige gevolgen voor het milieu zijn te verwachten of wanneer de omvang van de activiteit boven de dre m- pelwaarden als opgenomen in onderdeel C van de bijlage van het Besluit m.e.r. blijft. 2. Vervolgens wordt een bestemmingsplan m.e.r.-plichtig wanneer het een activiteit mogelijk maakt die als zodanig is aangewezen in de provinciale omgevingsveror- 14 dening. Omdat hiervan in dit geval geen sprake is, wordt op deze mogelijkheid niet verder ingegaan. 3. Voor een bestemmingsplan moet een planMER worden opgesteld indien daarvoor een passende beoordeling nodig is op grond van de Wet natuurbescherming. De grondslagen van de m.e.r.-plicht gelden eveneens voor een bestemmingsplan met verbrede reikwijdte dat op grond van de Crisis- en herstelwet wordt opgesteld. In de navolgende paragrafen zal een toetsing plaatsvinden aan de in de nummers 1 en 3 genoemde wetgeving. 1.3.2 Besluit m.e.r. Wettelijk kader In het Besluit m.e.r.
staat wanneer een m.e.r. of (vormvrije) m.e.r.-beoordeling aan de orde is. De activiteit die het project mogelijk maakt, de omvang daarvan en het besluit over de activiteit zijn daarbij bepalend. In de C- en D-lijst in de bijlage bij het Besluit m.e.r. staat of sprake is van m.e.r.-plicht of (vormvrije) m.e.r.-beoordelingsplicht. Per categorie van activiteiten is een drempelwaarde voor de omvang van de activiteit g e- geven. Schema m.e.r.-plicht vanwege Besluit m.e.r. (Bron: www.Infomil.nl) Bovenstaande afbeelding laat zien dat wanneer een besluit over een activiteit die b o- ven de zogenaamde C-drempel blijft voor dat besluit een m.e.r.-plicht geldt. Tussen de C- en D-drempel geldt een formele m.e.r.-beoordelingsplicht. Onder de D-drempel moet het bevoegd gezag via een vormvrije beoordeling nagaan of een m.e.r. - beoordeling nodig is. Dit ziet op de besluiten op grond waarvan de activiteit direct kan worden uitgevoerd. In een m.e.r.-beoordeling bekijkt het bevoegd gezag of een project mogelijk belangrij- ke nadelige milieugevolgen heeft. Als dat zo is, moet een m.e.r.-procedure worden doorlopen. Het bevoegd gezag mag de m.e.r.-beoordelingsprocedures ook overslaan en direct de m.e.r.-procedure volgen. Ook in de vormvrije m.e.r.-beoordeling bekijkt het bevoegd gezag of een project mo- gelijk belangrijke nadelige milieugevolgen heeft.
Deze beoordeling is vormvrij: de wet schrijft geen procedure voor. Voor plannen, die een kader vormen voor een activiteit waarvoor op grond van de bi j- lage bij het Besluit m.e.r. een m.e.r. moet worden doorlopen dan wel een m.e.r.- beoordeling moet worden opgesteld, moet een planMER worden opgesteld. 15 Toetsing In de onderdelen C en D van de bijlage bij het Besluit m.e.r. is vastgelegd welke b e- sluiten m.e.r.-plichtig zijn (C) of beoordelingsplichtig zijn (D). Bij dit plan is de activiteit: ”De oprichting, wijziging of uitbreiding van een installatie voor het fokken, mesten of houden van dieren” van belang. Deze activiteit is opgenomen in categorie C.14 en D.14. Beide categorieën zijn in navolgende tabel opgenomen. Categorie C14 Categorie C14 in het Besluit m.e.r. betreft de uitbreiding of nieuwvestiging van intensieve veehouderijen. M.e.r.-plichtig is het besluit tot oprichting, wijziging of uitbreiding van een in- richting voor het fokken, mesten of houden van pluimvee of varkens, waarbij de activiteit be- trekking heeft op een inrichting met meer dan: 1°. 85.000 plaatsen voor mesthoenders, 2°. 60.000 plaatsen voor hennen, 3°. 3.000 plaatsen voor mestvarkens, of 4°. 900 plaatsen voor zeugen. Categorie D14 Categorie D14 heeft een breder toepassingsbereik dan alleen de intensieve veehouderijen.
M.e.r.-beoordelingsplichtig is het besluit tot oprichting, wijziging of uitbreiding van een installa- tie voor het fokken, mesten of houden van dieren, waarbij de activiteit betrekking heeft op meer dan: 1°. 40.000 stuks pluimvee, 2°. 2000 stuks mestvarkens, 3°. 750 stuks zeugen, 4°. 2700 stuks gespeende biggen (biggenopfok), 5°. 5000 stuks pelsdieren (fokteven), 6°. 1000 stuks voedsters of 6000 vlees- en opfokkonijnen tot dekleeftijd, 7°. 200 stuks melk-, kalf- of zoogkoeien ouder dan 2 jaar, 8°. 340 stuks vrouwelijk jongvee tot 2 jaar, 9°. 340 stuks melk-, kalf- en zoogkoeien ouder dan 2 jaar en vrouwelijk jongvee tot 2 jaar, 10°. 1200 stuks vleesrunderen, 11°. 2000 stuks schapen of geiten, 12°. 100 stuks paarden of pony’s, 13°. 1000 stuks struisvogels. Het nieuwe omgevingsplan staat in de regels (onder voorwaarden) uitbreiding van de agrarische bedrijven toe. Hierbinnen kunnen wellicht bedrijven tot ontwikkeling komen met dieraantallen die de drempelwaarden van categorie D.14 overstijgen, wanneer het grondgebonden veehouderijen betreft als melkveehouderijen. Ook zijn er in het land e- lijk gebied intensieve veehouderijen aanwezig met diersoorten als opgenomen in ca- tegorie C.14. Ook deze bedrijven krijgen uitbreidingsmogelijkheden (onder voorwaar- den van het plussenbeleid), waarvan het niet is uitgesloten dat deze de drempelwaarden overschrijden.
Het omgevingsplan vormt hierdoor een k ader voor m.e.r.-(beoordelings)plichtige besluiten (de omgevingsvergunning voor het aspect m i- lieu c.q. de omgevingsvergunning met beperkte milieutoets (OBM)). Op grond hiervan dient voor het omgevingsplan Landelijk gebied een planMER te worden opgesteld. 16 1.3.3 Wet natuurbescherming Wettelijk kader Op grond van 2.7, eerste lid van de Wet natuurbescherming (hierna: Wn), stelt een bestuursorgaan een plan dat niet direct verband houdt met of nodig is voor het beheer van een Natura 2000-gebied, en dat afzonderlijk of in combinatie met andere plannen of projecten significante gevolgen kan hebben voor een Natura 2000-gebied, uitslui- tend vast indien uit een passende beoordeling de zekerheid is verkregen dat het plan de natuurlijke kenmerken van het gebied niet zal aantasten. Op grond van artikel 7.2a, eerste lid van de Wet milieubeheer zijn plannen, waarvoor een passende beoordeling moet worden gemaakt, plan-m.e.r.-plichtig. Toetsing Het plangebied ligt gedeeltelijk in Natura 2000-gebied Rijntakken. Ook zijn op grotere afstand zijn Natura 2000-gebieden gelegen (zie navolgende kaart). Ligging Natura 2000-gebieden ten opzichte van het plangebied (rode contour) Bron: AERIUS Calculator Ten oosten van het plangebied ligt het Natura 2000-gebied Stelkampsveld en ten westen het Natura 2000-gebied Landgoederen Brummen.
Ten westen van Landgoe- deren Brummen is het Natura 2000-gebied Veluwe gelegen. Natura 2000-gebieden binnen een straal van circa 10 kilometer rondom het plangebied Gelet op de ligging van de Natura 2000-gebieden binnen het plangebied, is op voor- hand niet uit te sluiten dat de ontwikkelingen die binnen het omgevingsplan worden toegestaan tot significante effecten leidt op deze gebieden. Om die reden moet er een
17 passende beoordeling worden uitgevoerd in het kader van deze m.e.r.. Hiermee is dan tevens sprake van de verplichting van het doorlopen van een m.e.r. voor het om- gevingsplan. 1.4 Het planMER nader toegelicht 1.4.1 Het doel Het doel van de plan-m.e.r. is dat bij de besluitvorming over plannen het milieu een volwaardige plaats krijgt met het oog op de bevordering van een duurzame ontwikk e- ling. Verontreiniging en aantasting van het milieu kan voorkomen worden door het aanpassen of geen doorgang laten vinden van het plan of het treffen van maatregelen om de effecten te verzachten dan wel te compenseren. De kern van de plan-m.e.r. bestaat uit een MER waarin de milieueffecten van de mo- gelijkheden die het omgevingsplan Zutphen biedt worden beschreven. Daarnaast moeten redelijke alternatieven worden beschreven en beoordeeld. Er zal één alterna- tieve beschreven en beoordeeld worden. In paragraaf 2.2 wordt daar nader op ing e- gaan. 1.4.2 De procedure De procedure bij deze m.e.r.
is als volgt: a het opstellen van een notitie over de reikwijdte en het detailniveau (NRD) van de m.e.r.; b kennisgeving en inspraak; c raadplegen van de bij de uitvoering van het plan betrokken bestuursorganen als- mede de Commissie voor de m.e.r.; d opstellen van een MER; e ter inzage legging van het MER, gelijktijdig met het voorontwerp van het omge- vingsplan, waarbij inspraak mogelijk is; f advisering over het MER door de Commissie voor de m.e.r.; g het bevoegde gezag neemt een definitief besluit, waarbij een motivering van de rol van het MER en de inspraakreacties bij de verdere besluitvorming is opgenomen; h bekendmaking van het besluit; i evaluatie. Het bevoegde gezag evalueert de werkelijk optredende milieugevolgen zoals dat beschreven is in de evaluatieparagraaf van het plan. Het bevoegde g e- zag neemt zo nodig aanvullende maatregelen om de gevolgen voor het milieu te beperken.
1.4.3 De onderdelen van het planMER Op grond van artikel 7.7 van de Wet milieubeheer bevat het milieurapport de volgende onderdelen: a een beschrijving van hetgeen met de voorgenomen activiteit wordt beoogd; b een beschrijving van de voorgenomen activiteit, alsmede van de alternatieven daarvoor, die redelijkerwijs in beschouwing dienen te worden genomen, en de m o- tivering van de keuze voor de in beschouwing genomen alternatieven; 18 c een overzicht van eerder vastgestelde plannen die betrekking hebben op de voor- genomen activiteit en de beschreven alternatieven; d een beschrijving van de bestaande toestand van het milieu, voor zover de voorg e- nomen activiteit of de beschreven alternatieven daarvoor gevolgen kunnen he b- ben, alsmede van de te verwachten ontwikkeling van dat milieu, indien de activiteit noch de alternatieven worden ondernomen; e een beschrijving van de gevolgen voor het milieu, die de voorgenomen activiteit, onderscheidenlijk de beschreven alternatieven kunnen hebben, alsmede een mot i- vering van de wijze waarop de gevolgen zijn bepaald en beschreven; f een vergelijking van de ingevolge onderdeel d beschreven te verwachten ontwikk e- ling van het milieu met de beschreven mogelijke gevolgen voor het milieu van de voorgenomen activiteit, alsmede met de beschreven mogelijk e gevolgen voor het milieu van elk van de in beschouwing genomen alternatieven; g een
beschrijving van de maatregelen om belangrijke nadelige gevolgen op het m i- lieu van de activiteit te voorkomen, te beperken of zoveel mogelijk teniet te doen; h een overzicht van de leemten in de onderdelen d en e bedoelde beschrijvingen ten gevolge van het ontbreken van de benodigde gegevens; i een samenvatting die aan een algemeen publiek voldoende inzicht geeft voor de beoordeling van het milieueffectrapport en van de daarin beschreven mogelijke gevolgen voor het milieu van de voorgenomen activiteit en van de beschreven a l- ternatieven. Tot nu toe zijn de volgende stappen gezet in de procedure om te komen tot een plan - MER voor het omgevingsplan Landelijk gebied Zutphen: kennisgeving d.d. 28 december 2017; Notitie reikwijdte en detailniveau d.d. 29 november 2017 en verzonden aan be- stuursorganen en andere actoren: bestuursorganen: Provincie Gelderland Waterschap Vallei en Veluwe Waterschap Rijn en IJssel Aangrenzende gemeenten: Voorst, Brummen, Lochem en Bronckhorst GGD Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed Ministerie BZ, EZ en I&W overige actoren: LTO, regio Noord Natuur- en milieuorganisaties Staatsbosbeheer Natuurmonumenten; terinzagelegging en het bieden van de mogelijkheid tot het indienen van zienswij- zen op de notitie reikwijdte en detailniveau heeft plaatsgevonden van 29 december 2017 tot en met 8 februari 2018.
Er zijn in totaal vijf reacties binnengekomen; toetsingsadvies van de Commissie voor de m.e.r., d.d. 13 maart 2018, dat als bij- lage 1 bij dit MER is gevoegd. 19 1.4.4 Wijzigingen in onderzoek MER t.o.v. NRD Met betrekking tot deze m.e.r. is een NRD opgesteld, waarin een plan van aanpak is voorgelegd aan betrokken partijen met betrekking tot het onderzoeksveld en de o n- derzoeksbreedte van het MER. Ook de Commissie voor de m.e.r. is om een toet- singsadvies over de NRD gevraagd. De reikwijdte en het detailniveau van het MER zijn naar aanleiding van de reacties gewijzigd ten opzichte van de notitie reikwijdte en detailniveau. Die onderdelen die hebben geleid tot wijzigingen in de aanpak van de m.e.r. zijn in een memo verwoord. Het memo is als bijlage 2 bij dit MER gevoegd. Dit is gedaan op basis van informatie die in een latere fase beschikbaar is gekomen, dan wel ontvangen zienswijzen. 1.5 Leeswijzer In dit MER worden de milieueffecten in beeld gebracht, die het gevolg kunnen zijn van de ontwikkelingen die binnen het omgevingsplan Zutphen mogelijk zijn. In hoofdstuk 2 wordt nader ingegaan op de onderzoeksopzet; de reikwijdte en het detailniveau van dit MER. De opzet van het omgevingsplan wordt besproken, de opzet van het MER, de verschillende scenario’s, het detailniveau en het beoordelingskader.
In de hoofdstukken 3 tot en met 10 worden de verschillende milieuaspecten bespro- ken. Steeds komt bij elk milieuaspect eerst de zogenaamde ‘foto van de leefomgeving’ aan de orde: een momentopname van alle relevante aspecten van de fysieke leefo m- geving in de huidige situatie. Steeds worden de ambities, de referentiesituatie en de waardering besproken. Hierna wordt per beoordeeld milieuaspect ingegaan op het wettelijk kader, de wijze waarop het aspect is onderzocht en de effectbeoordeling van de scenario’s ten op- zichte van de referentiesituatie. Het gaat om de aspecten externe veiligheid (hoofd- stuk 3), gezondheid (hoofdstuk 4), landschap en cultuurhistorie (hoofdstuk 5), natuur (hoofdstuk 6), verkeersveiligheid (hoofdstuk 7), water (hoofdstuk 8), doelbereik (hoofdstuk 9) en functies (hoofdstuk 10). In hoofdstuk 11 worden vervolgens de scenario’s onderling gebotst. Onderzocht wordt waar de scenario’s strijdig met elkaar zijn en waar niet. Hoofdstuk 12 bevat de conclusies en bevat de integrale beoordeling van de milieuef- fecten van het omgevingsplan Zutphen. In hoofdstuk 13 wordt daarna ingegaan op de doorwerking van de m.e.r. in het omgevingsplan. Ten slotte worden in hoofdstuk 14 de leemten in kennis aangegeven en wordt duidelijk gemaakt hoe de milieueffecten zullen worden geëvalueerd c.q. gemonitord gedurende de tijd dat het omgevingsplan van kracht is.
20 2 Reikwijdte en detailniveau 2.1 Van visie naar omgevingsplan De visie Zoals in de inleiding reeds is beschreven ligt aan de basis van het omgevingsplan de in november 2015 vastgestelde Visie Landelijk gebied ‘Wonen & Ondernemen in een gevarieerd landschap’. Kern van de visie is dat er ruimte is voor creatieve initiatieven en nieuwe (economische) ontwikkelingen, mits dit niet leidt tot aantasting van de in het landelijk gebied aanwezige landschapswaarden. De aanwezige landschapswaarden verdeelt het landelijk gebied in een zevental landschapstypen. Per type landschap zijn de kernkwaliteiten in ‘het gebiedsDNA’ beschreven. Daarnaast heeft de visie als ambitie om de regeldruk te beperken en is in de visie aangegeven dat de gemeente inwoners en ondernemers wil faciliteren bij het vergro- ten van duurzaamheid. Onder duurzaamheid verstaat de gemeente: alles wat bi j- draagt aan instandhouding of zelfs verhoging van de kwaliteit van de leefomgeving en samenleving, lokaal maar ook mondiaal, zonder dat de kosten daarvan worden door- geschoven naar de toekomst. De visie is vertaald in een werkdocument, waarin ook het rijks-, provinciaal en overige gemeentelijk beleid is beschreven. In het werkdocument is genoemd beleid vertaald naar wat dat betekent voor de regeling in het omgevingsplan.
De ontwikkelingsmoge- lijkheden die hieruit volgen, worden bepaald door de kernkwaliteiten per landschap s- type. Het gebiedsDNA kan verder worden ingezet als inspiratiebron voor ontwikkeli n- gen en initiatieven om zo meerwaarde te creëren voor het landelijk gebied bij uitvoering van nieuwe ontwikkelingen om het te behouden voor de generaties na ons. Duurzaamheid is daarmee een begrip dat als een rode draad door het omgevingsplan loopt, omdat het mede bepalend is voor de kaders waarbinnen creatieve initiatieven en economische ontwikkelingen kunnen plaatsvinden. Naast de bescherming van n a- tuur en landschap kan worden gedacht aan bescherming van bebouwde cultuurhist o- rie of hoe wordt omgegaan met het aspect water. Naast genoemde aspecten zijn ook milieuaspecten kaderstellend voor de omvang van nieuwe ontwikkelingen. Zo wordt geluid als één van de te beschermen kwaliteiten van de fysieke leefomgeving (omgevingskwaliteiten) beschouwd en is toevoeging van ge- luid aan het heersende geluidklimaat als gevolg van de komst van een nieuwe ge- luidsproducerende functie één van de toetsingseisen. Ook ten aanzien van externe veiligheid wordt een toetsingseis opgenomen om grip te houden op het maximum aa n- tal personen dat zich in de nabijheid van een risicobron bevindt.
Ontwikkelen versus beschermen In het omgevingsplan komen enerzijds ontwikkelingsmogelijkheden in de fysieke lee f- omgeving en anderzijds het beschermen van de fysieke leefomgeving bij elkaar. Hoe deze zich tot elkaar verhouden is in navolgende afbeelding weergegeven. 21 In de fysieke leefomgeving is sprake van waarden, belangen en duurzame ontwik- keling. De waarden c.q. bestaande kwali- teiten kenmerken zich door de fysieke on- derdelen in de fysieke leefomgeving, zoals landschap, cultuurhistorie, natuur, water en milieukwaliteiten. De belangen staan voor gewenste ontwikkelingsmogelijkhe- den c.q. concrete initiatieven, zoals uit- breiding van veehouderijen, recreatieve ontwikkeling en de start van een niet- agrarische bedrijvigheid. De duurzame ontwikkeling/potenties gaat over de toe- komstwaarde van het landelijk gebied door in te zetten op het versterken van de waarden. En er is een constante beïnvloe- ding van deze drie aspecten in de fysieke leefomgeving en kansen kunnen in elk van deze drie velden beginnen. Door een kans ontstaan effecten en nieuwe kansen in andere velden. Daar waar m ogelijkheden in de verschillende velden elkaar versterken ontstaat meerwaarde voor het landelijk gebied en daar waar velden botsen moet bescherming geregeld worden. De waarden, belangen en duurzame ontwikkeling/potenties tegen elkaar afgezet, laat zien waar de ruimte voor kansen c.q.
meerwaarde zit en waar bescherming nodig is. Vertaling naar omgevingsplan In het werkdocument wordt ingegaan op de aanwezige gebiedskwaliteiten, te weten landschap en cultuurhistorie, archeologie, natuur en water. Daarna worden de functi o- nele kwaliteiten besproken, waarbij wordt ingegaan op de belangrijkste functies die zich in het landelijk gebied bevinden dan wel mogelijk zijn. Vervolgens worden de mi- lieukwaliteiten besproken, wordt ingegaan op de energiemaatregelen en in het laatste hoofdstuk wordt uitgebreid stil gestaan bij de APV en andere gemeentelijke verord e- ningen die een plek krijgen in het omgevingsplan. Per onderwerp is het beleid b e- schreven en aangegeven hoe dat een plek krijgt in de regels van het omgevingsplan.
22 De opzet van het werkdocument wordt aangehouden in de regels van het omgeving s- plan. Waarbij de in de visie uitgedragen uitnodigingsplanologie centraal staat en de kaders worden gesteld door de aanwezige en te ontwikkelen omgevingskwaliteiten. De belangrijkste regels laten zich als volgt vertalen: nieuwe activiteiten in de fysieke leefomgeving zijn mogelijk, mits: wordt aangetoond dat nieuwe activiteiten aansluiten op de ambities van het gebied; de aanwezige flora en fauna niet wordt aangetast dan wel versterkt; hydrologisch neutraal ontwikkeld wordt; voor zover het geluidproducerende activiteiten betreft moet rekening wor- den gehouden met c.q. aangesloten worden bij het heersende referentie- niveau; de nieuwe functie geen invloed heeft op de oriëntatiewaarde van het groepsrisico; bescherming van cultuurhistorische elementen, als gemeentelijke monumenten en karakteristieke erven en gebouwen, archeologische (verwachtings)waarden, aa n- wezige natuur- en bosgebieden.
Binnen bovengenoemde randvoorwaarden zijn de volgende activiteiten toegestaan: uitbreiding van veehouderijen, zonder vaste bouwvlakmaat, met dien verstande dat uitbreiding van intensieve veehouderijen moet passen binnen het Gelders Plussenbeleid; recreatieve voorzieningen en niet-agrarische bedrijvigheid, al dan niet als neven- activiteit; het omvormen van erven tot woonfuncties; maar ook kleinere ontwikkelingen als paardenbakken, het uitvoeren van werken, geen bouwwerk zijnde en werkzaamheden. 2.2 Andere ontwikkelingen in het landelijk gebied In het landelijk gebied van de gemeente Zutphen spelen twee ontwikkelingen, die van invloed zijn op de inrichting van het landelijk gebied. Op het grondgebied ten noorden van het Twentekanaal staat de oprichting van drie windturbines gepland. Daarnaast is in De Hoven woningbouwontwikkeling voorzien. Ten behoeve van deze woningbou w- ontwikkeling zal de aanwezige glastuinbouw worden geclusterd direct ten oosten van het spoor. Daarmee wordt ruimte ontwikkeld voor organische gebiedsontwikkeling. Ten behoeve van deze ontwikkeling is recentelijk de Structuurvisie Noordrand De Ho- ven door de gemeenteraad vastgesteld (vastgesteld 28 januari 2019). Voor beide ontwikkelingen loopt een separate ruimtelijke procedure, maar toch zijn deze onlos- makelijk verbonden met de ontwikkeling in het landelijk gebied.
Daarom worden deze ontwikkelingen meegenomen in dit m.e.r, ondanks het feit dat ze niet terugkomen in het omgevingsplan. Ditzelfde geldt in principe voor het beleid voor zonnevelden dat thans nog in ontwikkeling is. Ook dit onderwerp wordt meegenomen in het m.e.r. en opgenomen in het omgevingsplan. 23 2.3 Aanpak m.e.r. 2.3.1 Plan van aanpak De invulling van de m.e.r. wordt als volgt aangepakt, welke aanpak per stap nader zal worden toegelicht in deze paragraaf: 1. concretiseren ambities die volgen uit beleid; 2. beschrijving huidige situatie en autonome ontwikkeling (de referentiesituatie); 3. analyseren knelpunten en ontwikkelingsruimte; 4. uitvoeren botsproeven en zoeken naar mogelijke mitigerende maatregelen; 5. vertalen uitkomsten naar regeling omgevingsplan; 6. monitoring en bijsturing. Stap 1, 2 en 3: Foto van de leefomgeving Binnen deze stappen wordt een zogenaamde foto van de leefomgeving beschreven voor elk van de zeven landschapstypen die binnen de gemeente Zutphen te onder- scheiden zijn (voor zover dit onderscheid relevant is). Deze zeven landschapstypen komen voort uit de Visie Landelijk gebied en betreffen: uiterwaarden, kronkelwaarden, oeverwal-rivierduin, beekdal, broeklanden, kampen- en essenlandschap en bos en landgoederen. Kaart Landschapstypen.
Bron: Visie Landelijk gebied (plangebied aangeduid met rode contour) Om de cultuurhistorische aspecten te kunnen beschrijven wordt gebruik gemaakt van RAAP-rapport 3576 “…den kleinen, vrolijken stroom, die leven geeft aan het landschap… Een cultuurhistorische waardenkaart van de gemeente Zutphen” 24 (conceptversie 12 december 2018). Onderstaande kaarten uit het rapport laten de kenmerken van het cultuurlandschap en de waardering van het cultuurlandschap zien. In bijlage 10 zijn op groter formaat zogenaamde confrontatiekaarten opgenomen, waarbij de kenmerken- en waarderingskaart zijn gecombineerd met de begrenzingen van de landschapstypen. Kenmerkenkaart cultuurlandschap. Bron: RAAP-rapport 3576, Een cultuurhistorische kaart van de gemeente Zutphen” (conceptversie 12 december 2018). Bewerking: SAB. Waarderingskaart cultuurlandschap. Bron: RAAP-rapport 3576, Een cultuurhistorische kaart van de gemeente Zutphen” (conceptversie 12 december 2018). Bewerking: SAB. 25 Na een beschrijving van de ambities voor de desbetreffende deelgebieden, wordt per aspect van de fysieke leefomgeving een toelichting op de huidige situatie gegeven alsmede een waardering daarvan. Bij de waardering ervan wordt tevens aandacht be- steed aan waar het nu al goed gaat en waar sprake is van knelpunten.
Vervolgens wordt een inschatting gegeven van de autonome ontwikkeling per landschapstype, waarbij ook wordt ingezoomd op de eventueel te verwachten knelpunten. De foto van de leefomgeving wordt zoveel mogelijk vanuit de verschillende lan d- schapstypen beschreven. Voor de aspecten externe veiligheid, gezondheid en ve r- keersveiligheid wordt de foto van de leefomgeving evenwel voor het gehele plang e- bied besproken. Voor deze aspecten is namelijk geen zinvol verschil te maken tussen de verschillende landschapstypen. Dit geldt overigens zowel voor de ‘foto’ als de e f- fectbeoordelingen die per aspecten worden besproken. Stap 4. Uitvoeren botsproeven Omdat het omgevingsplan uitgaat van uitnodigingsplanologie, ligt er geen vastomlijnd ‘eindbeeld’ vast. In plaats van nieuwe functies vast te leggen, wordt er bij nieuwe on t- wikkelingen gestuurd op de omgevingskwaliteiten. Door deze flexibiliteit in het plan en de onzekerheden over de toekomst, kan de invulling van het omgevingsplan zeer di- vers uitpakken. Om die reden wordt er gewerkt met scenario’s in het MER. De botsproeven worden uitgevoerd aan de hand van een viertal scenario’s. De scen a- rio’s zijn ingevuld op basis van mogelijke ontwikkelingsrichtingen van het landelijk ge- bied en op basis van de ambities uit de visie. Elk scenario behelst een maximale invu l- ling van één van de ontwikkelingsrichtingen.
De scenario’s brengen daarmee de ‘hoeken van het speelveld’ en de maximale effecten in beeld. Het betreft de vier na- volgende scenario’s, die verder in deze paragraaf uitgebreider worden toegelicht: 1. doorgroei agrarische bedrijvigheid; 2. omslag naar andere type bedrijvigheid; 3. omslag naar wonen; 4. duurzaamheid. Met de botsproeven wordt onderzocht wat de scenario’s betekenen voor het doelbe- reik van het omgevingsplan en waar de scenario’s kunnen leiden tot ongewenste e f- fecten. Naast dat de botsproeven bestaan uit de beoordeling van de scenario’s aan de diverse milieuaspecten, worden de scenario’s ook ten opzichte van elkaar beoordeeld. Hiermee wordt in beeld gebracht waar ruimteclaims conflicteren en wordt inzicht ve r- kregen in de cumulatieve effecten van verschillende ontwikkelingen. Naar aanleiding van de uitkomsten zal worden gezocht naar mogelijke mitigerende maatregelen. De bedoeling van mitigatie (letterlijk: verzachting) is dat significant neg a- tieve effecten zullen uitblijven. Het gaat dus niet om maatregelen die negatieve effe c- ten (elders) compenseren, maar om het voorkomen of reduceren van de negatieve ef- fecten van een besluit of feitelijk handelen door het treffen van maatregelen ter plaatse. 5.
Vertalen uitkomsten naar regeling omgevingsplan Daar waar de uitkomsten van de botsproeven laten zien dat scenario’s tot een nega- tief effect leiden en mitigerende maatregelen nodig zijn dan wel harde kaders, zullen deze worden vertaald naar het omgevingsplan. Met het invoegen van deze regels in 26 het omgevingsplan om effecten te voorkomen is er sprake van het voorkeursalterna- tief dat past bij het beleid en recht doet aan het gebied. 6. Monitoring en bijsturing Monitoring en bijsturing zijn van belang omdat het omgevingsplan kaderstellend is voor ontwikkelingen die niet op voorhand vaststaan. Bovendien geldt er voor het o m- gevingsplan niet een actualiseringsplicht zoals die voorheen gold voor bestemmings- plan. Daarom wordt in dit MER aandacht besteed aan de mogelijkheden tot monitoring en bijsturing. Deze geeft concrete handvaten om met dit aspect aan de slag te gaan. 2.3.2 De scenario’s De thema’s van de scenario’s zijn enerzijds ingegeven door de functies die overwe- gend voorkomen in het landelijk gebied, te weten de veehouderij, recreatieve voorzi e- ningen en de overige niet-agrarische bedrijvigheid en anderzijds door de waarneem- bare ontwikkeling dat er steeds meer gewoond gaat worden in het landelijk gebied . Het vierde scenario is ingegeven door de ambitie van de gemeente ten aanzien van duurzaamheid.
In de bijlagen is in bijlage 3 een memo opgenomen met een verdere verduidelijking en uitwerking van de scenario’s. In de bijlagen is verder van de verschillende scenario’s een visualisatie op kaartbeeld opgenomen, ter verduidelijking van de scenario’s. Scenario 1: Doorgroei veehouderijen Illustratief kaartbeeld; dit kaartbeeld is in groter formaat opgenomen in bijlage 4 In dit scenario wordt er vanuit gegaan dat alle veehouderijen gebruik maken van doorgroeimogelijkheden. Dit scenario behelst concreet: grondgebonden veehouderijbedrijven groeien door tot maximaal 2 ha als gebruike- lijke maat voor agrarische bedrijven, met dien verstande dat de ruimte voor een niet-grondgebonden veehouderijtak maximaal wordt ingevuld met uitzondering ter plaatse van het ammoniakbuffergebied; de bestaande niet-grondgebonden veehouderijen worden ingevuld met de meest negatieve diersoort voor het desbetreffende milieuaspect, wat daarmee een worst- case scenario inhoudt, waarbij de nog mogelijke ruimte wordt ingevuld met een grondgebonden veehouderijtak; 27 de bestaande niet-grondgebonden veehouderijtakken binnen het ammoniakbuffer- gebied kunnen doorgroeien binnen de huidige ammoniakemissie conform de harde eis uit het provinciale beleid.