1320689 - Bijlage 2 - Voorjaarsnota 2026 Gemeente Zutphen

Voorjaarsnota 2026

Pagina 2 van 50

Inhoudsopgave Inhoudsopgave ........................................................................................................................................3 Inleiding ...................................................................................................................................................4 Leeswijzer................................................................................................................................................5 Hoofdstuk 1 Grote opgaven.....................................................................................................................6 Hoofdstuk 2 Inhoudelijke ontwikkelingen en financiële gevolgen ............................................................9 Programma 1 Politiek dichtbij ..............................................................................................................9 1.1 Lokaal betrokken en wijkgericht ..............................................................................................10 1.2 Over gemeentegrenzen heen ..................................................................................................11 Programma 2 Wonen en leefbaarheid ...............................................................................................12 2.1 Gevarieerd en betaalbaar wonen

............................................................................................14 2.2 Vergroening, Klimaatadaptatie en Natuur ...............................................................................16 2.3 Rechtvaardige Energietransitie ...............................................................................................18 2.4 Cultuur en erfgoed ...................................................................................................................19 2.5 Schoon en veilig verkeer .........................................................................................................20 2.6 Minder huishoudelijk afval .......................................................................................................20 Programma 3 Werken en leren .........................................................................................................20 3.1 Onderwijs en arbeidsmarkt ......................................................................................................22 3.2 Aantrekkelijk ondernemen .......................................................................................................24 3.3 Binnenstad en toerisme ...........................................................................................................25 Programma 4 Zorgen en samenleven

...............................................................................................25 4.1 Jeugd en jongeren ...................................................................................................................27 4.2 Hulp en Welzijn ........................................................................................................................29 4.3 Vergroten financiële zelfredzaamheid .....................................................................................33 Pagina 3 van 50

4.4 Sport .......................................................................................................................................34 4.5 Veiligheid .................................................................................................................................35 Programma 5 Algemene dekkingsmiddelen en Bedrijfsvoering ........................................................37 Paragraaf bedrijfsvoering ..............................................................................................................37 Hoofdstuk 3 Financiën algemeen ..........................................................................................................40 Hoofdstuk 4 Technische en financiële uitgangspunten meerjarenbegroting .........................................41 Hoofdstuk 5 Financiële doorkijk 2026-2029 ..........................................................................................44

Inleiding Inleiding Voor u ligt de Voorjaarsnota 2026. Via deze voorjaarsnota informeren wij de raad over de actuele ontwikkelingen binnen onze gemeente en geven wij inzicht in de financiële stand van zaken richting de komende jaren. De voorjaarsnota is het eerste moment in de planning- en controlcyclus waarin wij vooruitblikken op de programmabegroting 2027–2030. Wij doen dit aan de hand van ontwikkelingen binnen de programma’s en de effecten hiervan op de financiële positie van onze gemeente. Deze voorjaarsnota heeft een bijzonder karakter. Het jaar 2026 staat in het teken van de gemeenteraadsverkiezingen en de daaropvolgende coalitievorming. In lijn met het eerder met uw raad gedeelde proces kiezen wij er daarom voor om deze voorjaarsnota beleidsarm vorm te geven. Dit betekent dat wij geen nieuw beleid voorstellen, maar ons beperken tot indexaties en noodzakelijke budgettaire aanpassingen. Hiermee borgen wij dat nieuwe inhoudelijke keuzes worden gemaakt door de nieuwe raad en het nieuwe college, en dat de programmabegroting 2027–2030 het eerste integrale kaderstellende document van de nieuwe raadsperiode vormt. Wij hebben deze voorjaarsnota opgesteld in een periode van aanhoudende maatschappelijke en geopolitieke onzekerheden.

Internationale ontwikkelingen, waaronder de spanningen in het MiddenOosten, onderstrepen de kwetsbaarheid van de wereld om ons heen en kunnen ook lokaal doorwerken, bijvoorbeeld in vertraging van economische ontwikkeling, stijgende energieprijzen en onzekerheid over bestaanszekerheid. Tegelijkertijd blijven onze lokale opgaven onverminderd groot. Vanuit onze omgevingsvisie, de lokale aanpak bestaanszekerheid en het versterken van wijken werken wij samen met inwoners, maatschappelijke partners en regionale samenwerkingen aan een toekomstbestendige gemeente. Daarbij houden wij oog voor samenhang, uitvoerbaarheid en betaalbaarheid. De behandeling van deze voorjaarsnota vindt plaats volgens de reguliere systematiek. De uitkomsten van de Meicirculaire verwachten wij te kunnen betrekken bij de beeldvormende vergadering, zodat wij uw raad een zo actueel mogelijk financieel perspectief kunnen bieden. Hiermee ontstaat een integraal beeld van de financiële positie van onze gemeente richting 2027 en verder.

Pagina 4 van 50

Hoewel deze voorjaarsnota beleidsarm van karakter is, zetten wij wel een belangrijke stap richting de volgende raadsperiode. In deze voorjaarsnota doen wij een eerste voorstel voor de indeling van de programma’s in de programmabegroting 2027–2030. Met deze voorgestelde indeling brengen wij meer samenhang aan tussen de maatschappelijke opgaven en de wijze waarop wij hier als organisatie op sturen. Zo worden thema’s als bestaanszekerheid en sterke wijken nadrukkelijk verankerd in de programma’s, sluiten de programma’s beter aan op de lijnen uit de omgevingsvisie en ontstaat een duidelijker onderscheid tussen ontwikkeling, beheer en sociale opgaven. Hiermee beogen wij te komen tot robuuste en herkenbare programma’s die houvast bieden voor sturing, verantwoording en het gesprek tussen raad en college. De uiteindelijke vaststelling van de programma-indeling is aan de nieuwe raad en vormt een belangrijk onderdeel van de kaderstellende rol bij de start van de nieuwe raadsperiode. In de komende periode werken wij, samen met uw raad, verder aan de voorbereiding van de programmabegroting 2027– 2030. Zoals eerder met u gedeeld, benutten wij deze fase om stappen te zetten in de verdere doorontwikkeling naar een meer SMART ingerichte programmabegroting. Daarmee leggen wij een stevige basis voor de nieuwe raadsperiode.

Leeswijzer Leeswijzer In hoofdstuk 1 van deze Voorjaarsnota gaan we in op de grote opgaven waarvoor de gemeente Zutphen staat. Op verzoek van de gemeenteraad hebben we in dit hoofdstuk ook een aantal onderwerpen opgenomen waarvan we de ontwikkeling willen monitoren. In hoofdstuk 2 geven we per subprogramma inzicht in de ontwikkelingen. Per subprogramma geven we in de tabellen de financiële consequenties weer. In de tabellen met financiële gevolgen gebruiken we de verschillende categorieën. Ter toelichting het volgende: •

• •

•

Wettelijk nieuw beleid: dit is nieuw beleid waarvan de gemeente Zutphen verplicht is om het uit te voeren. In de meeste gevallen is hiervoor geld beschikbaar gesteld in de Algemene Uitkering. Deze voorstellen nemen wij mee bij de budgetaanpassingen. Budgetaanpassingen: dit zijn onvermijdelijke verhogingen of verlagingen in reeds bestaande budgetten. Dit zijn indexaties of volumestijgingen. Wenselijk nieuw beleid: dit is nieuw beleid dat ontstaat uit de actuele grote opgaven of het coalitieakkoord. Deze voorstellen gaan verder dan het wettelijke karakter en zijn bedoeld om te bouwen aan een sterk, sociaal en toekomstgerichte gemeente Zutphen. In de Voorjaarsnota 2026 hebben wij geen nieuw wenselijk beleid opgenomen. Deze worden onderdeel van de programmabegroting. Budgettair neutrale voorstellen: de uitgaven van deze voorstellen worden gedekt door bijvoorbeeld reserves. Dit heeft voor de Voorjaarsnota geen budgettaire gevolgen. De bedragen (inclusief dekking) worden in de begroting opgenomen. Indien er een krediet beschikbaar wordt gesteld, benoemen we dit in de tabel. In de Voorjaarsnota 2026 hebben wij geen budgettair neutrale voorstellen opgenomen, welke worden gedekt door een reserve. Deze worden onderdeel van de programmabegroting.

Pagina 5 van 50

• •

Als een voorstel incidenteel is staat dit aangegeven met (i), als een voorstel structureel is staat dit aangegeven met een (s). In deze tabellen zijn de bedragen waar mogelijk afgerond.

In hoofdstuk 3 beschrijven we de algemene financiële situatie voor de gemeente Zutphen. In hoofdstuk 4 komen de technische en financiële uitgangspunten voor de meerjarenbegroting 2027 – 2030 aan de orde, ook wordt hier de voorgestelde programma indeling van de programmabegroting beschreven. En in hoofdstuk 5 staan alle voorstellen op een rij.

Hoofdstuk 1 Grote opgaven Kansengelijkheid en voldoende werk Vanuit de inwoner, preventief, dichtbij, samen Het sociaal domein gaat over ontmoeten en samenleven, over meedoen, hulp bij opgroeien en opvoeden, ondersteuning bij beperkingen, re-integratie naar werk en inkomensondersteuning. Bijna een kwart van de bijna 50.000 inwoners van Zutphen en Warnsveld maakt gebruik van één van de individuele voorzieningen die ondersteuning biedt vanuit de Jeugdwet, Wmo en/of Participatiewet. Het sociaal domein verandert in een hoog tempo door toenemende druk op zorg en ondersteuning, vergrijzing, groeiende armoede, personeelstekorten, een tekort aan passende woningen en een grotere groei van complexe problematiek (zoals schulden, GGZ-problematiek en multiprobleemhuishoudens). De inzet van de gemeente Zutphen is gericht op wat de inwoner nodig heeft, vanuit vertrouwen en gelijkwaardigheid. We werken samen met maatschappelijke partners om sociale cohesie en ontmoeting te bevorderen en om preventieve activiteiten en lichte hulpverlening te realiseren. Omdat we daarmee kansengelijkheid, inclusie en welzijn bevorderen, zwaardere zorg voorkomen en duurzaam investeren. Bestaanszekerheid De uitvoering van het lokale plan van aanpak bestaanszekerheid (2025) is een belangrijke integrale opgave de komende jaren.

De ambities betreffen voldoende en voorspelbaar inkomen, een woning, toegang tot onderwijs en zorg en een buffer voor onverwachte uitgaven. Dit raakt alle domeinen en vraagt om stevige samenwerking. Dat geldt ook voor de ontwikkeling van Het Zutphens Ontwikkelnetwerk (programmaplan 2025): het realiseren van een samenhangend, flexibel en herkenbaar netwerk van werk- en ontwikkelplekken waar jongeren en volwassenen zich kunnen oriënteren, leren, werken en ontwikkelen. Aantrekkelijk ondernemen

Pagina 6 van 50

We werken aan een verbetering van het vestigingsklimaat van onze gemeente. Voldoende ruimte voor bedrijven en het optimaal benutten van de beschikbare ruimte op de bedrijventerreinen is daarbij belangrijk. De sociaal-economische visie gaat hiervoor de basis leggen. In 2027 werken we verder aan de transformatie van bedrijventerrein De Stoven en de realisatie van nieuw bedrijventerrein bij de Revelhorst. In 2026 zijn we gestart met de realisatie van omgevingsvisie, waarbij het handelingsperspectief richting geeft. Daarmee gaan we door in 2027. De transformatie en uitbreiding van werklocaties hangt nauw samen met de woon- en mobiliteitsopgaven en pakken we daarom in samenhang op. Samen met ondernemers en onderwijs werken we aan de aansluiting en versterking van het MBO en vakonderwijs in de gemeente Zutphen. Dit doen we o.a. door een structurele bijdrage te geven aan de Coöperatie Techniekfabriek Zutphen en door samen met de Regio Stedendriehoek de kennis- en innovatie agenda in te vullen.

Toekomstgericht Herindeling Brummen en Rheden en bestuurlijke toekomst Zutphen De gemeente Brummen heeft na een intensief bestuurlijk traject gekozen voor een herindeling met de gemeente Rheden. Deze ontwikkeling heeft logischerwijs op termijn impact op de regionale positionering van Zutphen. De gemeente Zutphen richt zich naar aanleiding van de keuze van Brummen op het versterken van de toekomstbestendigheid. Hiervoor heeft het college opdracht gekregen een uitgangspuntennotitie ‘Toekomstbestendig Zutphen’ op te stellen en deze in 2026 aan de nieuwe raad voor te leggen. Stedendriehoek en regiodeal Veel van de maatschappelijke opgaven en vraagstukken waar we als gemeente aan werken, zijn niet meer op de schaal van de gemeente Zutphen alleen op te lossen. Hiervoor hebben we onze buurgemeenten én de regio Stedendriehoek nodig. De rol van de regio Stedendriehoek neemt naar verwachting de komende jaren alleen maar toe. Ook vanuit het Rijk en de provincie wordt in toenemende mate verwacht dat complexe, gemeente overstijgende opgaven in regionaal verband worden opgepakt. Denk bijvoorbeeld aan het regionale Ontwikkelperspectief 2050, de regionale Energiestrategie of de regionale Woondeal. Het Ontwikkelperspectief 2050 is de belangrijkste regionale opgave waar we, in samenwerking met de gemeenten, waterschappen en provincies uit onze regio, in 2026 verder aan werken.

Het Ontwikkelperspectief 2050 wordt opgesteld vanuit de uitgangspunten: 1. Brede welvaart vasthouden en versterken, 2. Identiteit voorop, 3. Meervoudig ruimtegebruik en 4. Bodem en water leidend. In 2026 wordt het ontwerp Ontwikkelperspectief voorgelegd aan de gemeenten, provincies en waterschappen die hierbij betrokken zijn. Realisatie omgevingsvisie

Pagina 7 van 50

De koers voor 2040 is dat de gemeente Zutphen zich ontwikkelt tot een sterke stedelijke gemeente in een groene omgeving, gelegen aan de IJssel met hierin een compacte en dicht bebouwde stad Zutphen en vitaal dorp Warnsveld. De omgevingsvisie gaat uit van de ‘15-minutenstad’. Alle dingen die belangrijk zijn in het dagelijks leven zijn te voet of per fiets bereikbaar binnen 15 minuten van huis: onderwijs, zorg, werk, winkels, OV, sport en ontspanning. Dit biedt inwoners comfort en biedt ouderen de kans om langer thuis te wonen. De basis voor de ambities in de omgevingsvisie zit in behoud en versterking van het bestaande voorzieningenniveau. Daarvoor is een groei van het inwoneraantal, toevoeging van extra woningen en werklocaties nodig. Om dit op een kwalitatieve en gezonde manier te doen is er extra aandacht voor groen-blauwe dooradering door de bestaande bebouwde gebieden. De omgevingsvisie bevat ambities en uitgangspunten voor nieuwe initiatieven en plannen. Zo bouwen we voor de sociaal-economische visie en het mobiliteitsprogramma voort op de omgevingsvisie. De plannen voor nieuwe woonwijken en werkgebieden vinden hun basis ook in de omgevingsvisie.

Zo geeft de omgevingsvisie inwoners, ondernemers, maatschappelijke organisaties en de gemeentelijke organisatie houvast bij de ontwikkeling van onze toekomstige leefomgeving en vormt de omgevingsvisie een kader voor nieuwe initiatieven. Het Handelingsperspectief geeft richting aan de uitvoering van de omgevingsvisie. Rechtvaardige energietransitie Om CO2-reductie te realiseren zetten we in op het besparen van energie, het lokaal koppelen van vraag en aanbod van energie en duurzame mobiliteit. Hiervoor hebben we voor al onze inwoners verschillende manieren om te ondersteunen bij het isoleren van het huis. Van energiefixers en collectieve inkoop tot volledige ontzorging van grootschalige isolatie. We pakken de adviezen uit het inwonersberaad energietransitie op. In 2027 werken we aan het Warmteprogramma, de vervanging van de Transitievisie Warmte 2021. Dit doen we samen met woningcorporaties, ZutphenEnergie, Liander en het waterschap. Daarnaast gaan we verder met de realisatie van warmtenetten in Zutphen. Vergroenen en verkoelen We benutten alle mogelijkheden om klimaatverandering aan te pakken en besteden speciale aandacht aan klimaatrechtvaardigheid. Bij hittegolven treedt ons lokale hitteplan in werking. We voeren het biodiversiteitsplan uit door de natuur in onze gemeente te versterken.

We werken in 2027 verder aan de verschillende projecten voor natuurvriendelijk bouwen en bewustwording van de natuur. Vergroenen en koeler maken van bedrijventerreinen De Mars en Revelhorst en Leesten Schouwbroek blijven prioriteit houden. Ook in de omgevingsvisie zijn ambities voor groen-blauwe dooradering van het bebouwd gebied vastgelegd. Woningbouwopgave We werken aan meerdere woningbouwlocaties voor bijv. De Hoven Noord, Leesten-Schouwbroek, Kleine Linie en diverse binnenstedelijke opgaven. We realiseren betaalbare woningen en gebruiken de instrumenten die daarvoor nodig zijn. In de omgevingsvisie is aangegeven welke nieuwe locaties voor woningbouwontwikkeling we onderzoeken, zowel voor verdichting en transformatie als grenzend aan het bebouwd gebied (uitleggebieden). Het Handelingsperspectief vormt de basis voor de uitvoering. We investeren in nieuwe ontwikkelingen zoals het bouwen van tijdelijke woningen en woningsplitsing om de urgente woningnood onder inwoners aan te pakken. Voorzieningen op peil Pagina 8 van 50

We blijven werken aan de binnenstad, een belangrijke trekpleister door de historische waarde en de veelheid aan voorzieningen. De voorzieningen in het dorp en de wijken willen we op peil houden en zo mogelijk versterken. Daarom investeren we in de buurthuizen en het jongerenwerk en in de veiligheid en leefbaarheid in de wijken, waaronder de wijkwinkelcentra. Ook blijven we ons inzetten voor goede en laagdrempelige zorg voor onze inwoners. In 2027 werken we verder aan het op peil houden van de culturele voorzieningen. De basis is hiervoor in 2025 gelegd in de Cultuurnota, de uitvoeringsagenda en de herziening van afspraken met de culturele basisorganisaties. We werken verder aan de plannen voor de verbouwing van het Hanzehuis.

Sterk en inclusief Sterke wijken We streven naar kansengelijkheid en sociale samenhang in wijken waar mensen elkaar kennen, helpen en opzoeken. Dat doen we door het versterken van laagdrempelige, inclusieve voorzieningen die ontmoeting stimuleren, zoals buurthuizen en jongerenwerk. Het programma Sterke Wijken is in 2025 van start gegaan in de Zuidwijken met de veranderaanpak Anders denken, doen en organiseren (ADDO). In de wijk werken twaalf partners in een netwerk samen met en voor inwoners, waarbij vragen en behoeften van inwoners leidend zijn. In 2027 bouwen we hierop voort en werken we verder aan de Zutphense ADDO-veranderaanpak, met als doel de samenwerking te verdiepen en te verbreden. De komende jaren wordt de aanpak versterkt en gefaseerd opgeschaald naar andere wijken.

Hoofdstuk 2 Inhoudelijke ontwikkelingen en financiële gevolgen Programma 1 Politiek dichtbij Ambitie Wij zijn een open en laagdrempelige gemeente, dicht bij alle inwoners. We zijn zichtbaar in stad, dorp en wijken. We staan voor democratische vernieuwing en een betrouwbare overheid. We maken gebruik van de aanwezige kwaliteiten in de samenleving. We stimuleren dat inwoners, ondernemers, maatschappelijke organisaties en buurten actief oppakken wat zij zelf kunnen. Samen werken wij verder aan een inclusief Zutphen waarin inwoners met elkaar verbonden zijn, naar elkaar omkijken, waarin iedereen van betekenis is. Waar elke wijk een herkenbare identiteit heeft die door de wijkbewoners zelf gekozen is. We hebben in onze dienstverlening oog voor de menselijke maat. We zorgen ervoor dat zaken zorgvuldig worden opgepakt en dat we transparant en aanspreekbaar zijn. Onze dienstverlening is toegankelijk en begrijpelijk, zodat iedereen eenvoudig zaken met ons kan doen. We sluiten aan bij landelijke standaarden voor (digitale) dienstverlening. Pagina 9 van 50

Onze inwoners zien de gemeente Zutphen als een benaderbare, betrouwbare en transparante organisatie met een open blik. Onze communicatie is duidelijk, efficiënt, toegankelijk, inclusief en betrouwbaar.

Subprogramma's

1.1

Subprogramma's

Producten

Lokaalbetrokken en Wijkgericht

001 - Bestuur 003 - Burgerzaken 005 - Communicatie 007 - Wijkgericht werken

1.2

Over gemeentegrenzen heen

001 - Bestuur

1.1 Lokaal betrokken en wijkgericht Ontwikkelingen 001 bestuur Dienstverlening We hebben in onze dienstverlening oog voor de menselijke maat. We zorgen ervoor dat zaken zorgvuldig worden opgepakt en dat we transparant en aanspreekbaar zijn. Onze dienstverlening is toegankelijk en begrijpelijk, zodat iedereen eenvoudig zaken met ons kan doen. We sluiten aan bij landelijke standaarden voor (digitale) dienstverlening. Onze inwoners zien de gemeente Zutphen als een benaderbare, betrouwbare en transparante organisatie met een open blik. Onze communicatie is duidelijk, efficiënt, toegankelijk, inclusief en betrouwbaar. We werken hieraan vanuit de door de raad vastgestelde visie op gemeentelijke dienstverlening en het door het college vastgestelde uitvoeringsplan dienstverlening die een looptijd heeft tot 2027. Borging van de (dienstverlening) afspraken en monitoring heeft de komende periode veel aandacht. Verbeteren van de dienstverlening is een belangrijk onderdeel van de organisatieontwikkeling. 003 Burgerzaken Burgerzaken zet in 2026 verder in op digitalisering van dienstverlening. Er komt een uitbreiding en optimalisatie van digitaal aanvragen, terwijl inclusieve dienstverlening voor minder digivaardige inwoners geborgd blijft. Er is blijvende aandacht voor de kwaliteit en veiligheid van persoonsgegevens en voor efficiënte samenwerking in de keten.

Opkomende ontwikkelingen bij burgerzaken zijn werkzaamheden rondom adresonderzoek. De signalen kunnen komen vanuit ondermijning, leegstand en arbeidsmigratie. Welke personen zijn ingeschreven op een adres en hoeveel personen verblijven er daadwerkelijk op een adres. Die signalen worden administratief en op locatie onderzocht. 005 Communicatie en participatie

Pagina 10 van 50

Als gemeente Zutphen betrekken we de samenleving op verschillende manieren: communicatief en participatief. Als we de samenleving niet participatief kunnen betrekken, dan betrekken wij hen communicatief. We scheppen door goed te communiceren duidelijke verwachtingen naar onze inwoners, maatschappelijke organisaties en ondernemers, zodat zij weten in welke mate zij kunnen meedenken en beslissen. We streven ernaar dat onze communicatie duidelijk, tijdig, efficiënt, toegankelijk, inclusief en betrouwbaar is. Door goed te participeren, en daarin duidelijke verwachtingen te creëren groeien we stap voor stap toe naar een gemeente die steeds vaker en beter samenwerkt met inwoners, buurten, organisaties en initiatieven. We werken participatievraagstuk per vraagstuk toe naar een samenwerking waarin meer mensen meedoen, maatwerk leveren en we bestuurlijk vernieuwen. We staan midden in een ontwikkeling waarin we participatie verder professionaliseren en ruimte geven aan vernieuwende vormen van democratie. Daarmee bouwen we aan beleid en vraagstukken die beter aansluiten bij onze samenleving. In de losse vraagstukken bouwen we ook aan meer vertrouwen, betrokkenheid en eigenaarschap in onze gemeente. 007 Wijkgericht werken We werken aan een Zutphense samenleving met sterke sociale cohesie en vitale wijken en buurten. Zutphen bestaat uit zes wijken en het dorp Warnsveld.

De Zuidwijken, Noordveen en het Waterkwartier zijn aandachtswijken met grotere sociale en fysieke uitdagingen. Wijkregisseurs versterken de verbinding in de wijken, stimuleren participatie en ondersteunen bewonersinitiatieven. Het programma Sterke Wijken is in 2025 gestart in de Zuidwijken met de veranderaanpak Anders denken, doen en organiseren (ADDO), waarbij partners in een netwerk samenwerken met en voor inwoners. De komende jaren zetten we in op verdere versterking van de netwerksamenwerking en een gefaseerde opschaling naar andere wijken. We onderbouwen onze inzet met jaarlijkse buurtanalyses op basis van open data en toetsen deze aan de ervaringen van inwoners. Op deze onderdelen zijn geen wettelijke ontwikkelingen die leiden tot financiële ontwikkelingen.

Financiële gevolgen subprogramma 1.1 ‘Lokaal betrokken en wijkgericht’ In dit subprogramma zijn geen financiële gevolgen.

1.2 Over gemeentegrenzen heen Ontwikkelingen 001 bestuur Ambitie We blijven inzetten op verdere versterking van de samenwerking met onze buurgemeenten, zowel individueel als binnen de regio Stedendriehoek, en de provincie Gelderland. Iets verder van onze gemeentegrens worden op Europees niveau ook belangrijke beslissingen genomen. De Regio Stedendriehoek is vanaf 2026 actief aanwezig in Brussel om ook daar de samenwerking op te zoeken. Gezien de opgaven waar we als gemeente voor staan is samenwerking geen keus, maar een instrument dat we moeten inzetten om onze doelen te bereiken. Pagina 11 van 50

Ontwikkelingen De grote opgaven waar we als gemeente Zutphen voor staan pakken we in grote mate in regionaal verband op. Als regio Stedendriehoek zijn we een sterk Daily Urban System; inwoners van onze regio werken, wonen, recreëren, gaan naar school en genieten van cultuur binnen deze regio. Logisch dus dat we met het Ontwikkelperspectief 2050 gezamenlijk kaders schetsen voor o.a. bedrijventerreinen, woningbouwlocatie en de vervoersbewegingen die in onze regio van belang zijn. Het op te stellen ontwikkelperspectief 2050 wordt de belangrijkste onderlegger voor ons werk in de regio. In 2026 wordt het regionaal Ontwikkelperspectief 2050 besluitvormend aan de acht gemeenteraden voorgelegd. Als het Ontwikkelperspectief 2050 is vastgesteld wordt op basis hiervan een uitvoeringsagenda en Regionale Investeringsagenda (RIA) opgesteld. De uitvoeringsagenda krijgt een plek in de bestaande uitvoeringsagenda 2023-2030. De investeringen die nodig zijn voor realisatie van het Ontwikkelperspectief worden opgenomen in de Regionale Investeringsagenda (RIA). •

•

•

De Economische Propositie ‘Safe society & Smart Development’, die is opgesteld in samenwerking met de Economic Board, wordt in 2026 uitgewerkt in een Kennis- en Innovatieagenda (KIA). Samen met de onderwijs- en ondernemerspartijen in de regio wordt gesproken hoe de innovatieclusters verder ontwikkeld kunnen worden en impact kunnen hebben. In 2026 starten we met een kwartiermaker Europa om de regio Stedendriehoek, samen met de andere regio’s in Oost-Nederland, beter te positioneren in Europa op de thema’s North Sea Baltic Corridor en Innovatieclusters. De Economic Board krijgt meer vorm en positie in onze regio. Naast advisering aan het algemeen bestuur, bijvoorbeeld in het proces van het Ontwikkelperspectief, geven zij richting op thema’s als ‘whole of society’ of de Economische Propositie ‘Safe Society & Smart Development. Een belangrijke rol hebben de leden bij de lobby richting bijvoorbeeld de departementen. De intentie is om deze rollen in de komende jaren verder te versterken.

Financiële gevolgen subprogramma 1.2 ‘Over gemeentegrenzen heen’ In dit subprogramma zijn geen financiële gevolgen.

Programma 2 Wonen en leefbaarheid Ambitie Jongeren, ouderen, gezinnen en mensen met een hoog, midden of laag inkomen: iedereen voelt zich thuis in Zutphen, Warnsveld en De Hoven. We willen dat woningen betaalbaar zijn. De binnenstad is aantrekkelijk, de daar omheen liggende woonwijken zijn prettig leefbaar en groen, de werklocaties zijn goed bereikbaar en zijn goed onderhouden. We hebben voorzieningen die passen bij het verzorgingsgebied en de behoeften van onze inwoners.

Pagina 12 van 50

We streven naar een rechtvaardige energietransitie, waarbij we concrete doelen en haalbare doelen stellen voor de lokale opwekking van groene energie. We werken samen met inwoners en ondernemers aan de energietransitie. We benutten zo veel mogelijk de beschikbare bebouwde ruimte voor opwekking van zonne-energie en gaan samen met inwoners, eigenaren, corporaties en ontwikkelaars aan de slag om woningen en gebouwen van het aardgas af te halen of klaar te maken om van aardgas af te gaan. We zetten samen met inwoners en ondernemers onze schouders onder een duurzame, aantrekkelijke en klimaatbestendige leefomgeving. Duurzaam openbaar vervoer, deelauto’s, de e-bike, slim parkeren en slimme mobiliteit worden belangrijker. Binnen de gemeente kun je snel en veilig lopen en fietsen. Iedereen kent de gemeente Zutphen als een gemeente die goed bereikbaar is per spoor, over water, over de weg én over snelfietspaden. Voor duurzaam wonen, werken en verplaatsen is denk-, doorzettings- en uitvoeringskracht nodig. We doen dit samen met bewoners, bedrijven en instellingen. Waar dat kan ondersteunen we maatschappelijke initiatieven. Juist onze inwoners dragen bij aan sterke wijken met een stevige sociale cohesie en een eigen identiteit die grotendeels door wijkbewoners zelf bepaald, beheerd en verrijkt wordt.

We waarderen onze natuurlijke omgeving zoals de IJssel met haar uiterwaarden, de Berkel, het landelijk gebied, de groene zone tussen Zutphen en Warnsveld en het groen rondom de vestingwerken. We zetten ons in om het bomenbestand en de ecologische waarde te vergroten. Bij herinrichting, uitbreiding of inbreiding ontwikkelen we natuurinclusief waarbij groen een volwaardig uitgangspunt in het ontwerp is. De gemeente Zutphen heeft een compact stedelijk gebied. Nieuwbouw en nieuwe ontwikkelingen realiseren we in het bestaande stedelijk gebied of direct tegen de bebouwde omgeving. De herstructurering van De Mars en realisatie van Noorderhaven, transformaties in de binnenstad en de ontwikkelingen van Leesten en De Hoven Noord zijn hier goede voorbeelden van. We zetten in op diverse transformaties en inbreidingen, met -waar dat kan- het herbenutten van bestaand vastgoed. We verkennen de mogelijkheden voor hoogbouw. Bij de ontwikkeling van nieuwe woningen en wijken bieden we ruimte voor starters, doorstroming en nieuwe inwoners. We zijn trots op onze stad en het dorp en hun geschiedenis. De gemeente Zutphen heeft een rijkdom als het gaat om historisch erfgoed. Het is de drager van onze geschiedenis en het geeft de stad en dorp identiteit en sfeer. We zijn zuinig op ons erfgoed. Daarom gaan we nieuwe monumenten aanwijzen en beschermen.

Wij willen zowel behoud van het erfgoed als het stimuleren van (nieuwe) kunst en cultuuruitingen, zodat Zutphen het bruisend cultureel centrum van het oosten wordt. De gemeente Zutphen is aantrekkelijk om te wonen en werken, zowel voor onze inwoners als voor nieuwe inwoners. En dat willen we ook in de toekomst blijven. We zetten in op sociale en economische balans, een goed voorzieningenniveau en dynamiek en levendigheid in de stad. In de Omgevingsvisie schetsen we hoe de groei van onze gemeente vorm krijgt in relatie tot stedelijke vernieuwing, ruimtelijke kwaliteit, verduurzaming en economische versterking.

Pagina 13 van 50

Subprogramma's

2.1

Subprogramma’s

Producten

Gevarieerd en betaalbaar wonen

310 – Gemeentelijke panden en gronden 810 – Ruimtelijke ontwikkeling 821 - Wonen 830 - Grondzaken

2.2

Vergroening, Klimaatadaptatie en natuur

560 – Openbaar Groen en (openlucht) recreatie 722 – Riolering 724 – Gedenkparken

2.3

Rechtvaardige Energietransitie

723 – Milieu en Duurzaamheid 725 - Duurzaamheid

2.4

Cultuur en Erfgoed

543 – Regionaal Archief en Erfgoedcentrum 544 – Monumenten en Erfgoed 545 – Archeologie 550 – Kunst en Cultuur

2.5

Schoon en Veilig Verkeer

210 – Wegen 211 – Verkeer 222 – Havens en Kaden

2.6

Minder huishoudelijk afval

721 - Grondstoffen

2.1 Gevarieerd en betaalbaar wonen Ontwikkelingen Product 310 - Gemeentelijke panden en gronden Inhoudelijke ontwikkelingen • •

Er wordt vanuit vastgoed gewerkt aan het ter besluitvorming voor te leggen beheerplan voor de komende jaren. De Kaardebol wordt herbestemd tot de nieuwe locatie voor een IKC voor de scholen De Parel en De Waaier. Daarnaast krijgt Erve Eme meer ruimte om zich te ontwikkelen tot archeologisch belevingspark. Met de huurders, die niet kunnen blijven, zijn afspraken gemaakt over beëindiging van hun activiteiten ter plaatse. Deze afspraken zijn vastgelegd in vaststellingsovereenkomsten.

Financiële ontwikkelingen •

De kosten voor het beheerplan worden gedekt uit de voorziening groot onderhoud gemeentelijke gebouwen. Deze voorziening wordt jaarlijks gedoteerd met € 880.100,-. Door de ontwikkelingen in loon- en materiaalkosten stijgingen is het de verwachting dat de dotatie opgehoogd moet worden met circa 20%. In kosten betekent dit een jaarlijkse verhoging van € 176.020,-. Pagina 14 van 50

•

De kosten van deze vaststellingsovereenkomsten voor de gemeente zijn nog niet bekend maar worden nu geraamd op 125.000,- .

Product 810 - Ruimtelijke ontwikkeling Inhoudelijke ontwikkelingen •

•

•

•

In samenwerking met het Rijk, de twee Provincies (Gelderland en Overijssel), de regio Stedendriehoek en de acht gemeenten van de regio Stedendriehoek wordt het Ontwikkelperspectief Stedendriehoek opgesteld. Dit perspectief wordt de komende jaren ontwikkeld en wordt gezamenlijk gefinancierd. De individuele gemeenten dragen naar rato bij aan deze regionale studie. Deelname en verdeelsleutel zijn opgenomen in de samenwerkingsovereenkomst. Het Rijksprogramma Ruimte voor de Rivier 2.0 heeft mogelijk impact op de ruimtelijke mogelijkheden van de gemeente Zutphen. In aanvulling op het Regionaal Perspectief Rijngebied onderzoeken we samen met buurgemeenten Brummen en Voorst, de Provincie Gelderland en het Waterschap Vallei en Veluwe hoe deze ontwikkeling past bij alle andere plannen en ambities in dit gebied, de impact van het knelpunt, de mogelijke oplossingsrichtingen en kansen die ermee samenhangen. Daarnaast onderzoeken wij hoe we de komende jaren effectief invloed uit kunnen oefenen op zowel het Programma Ruimte voor de Rivier 2.0 als de regionale uitwerking hiervan. In 2025 is de Omgevingsvisie vastgesteld. In de Omgevingsvisie staan de hoofdlijnen van ruimtelijk beleid voor de komende jaren. Op diverse punten is een verdiepingsslag in omgevingsprogramma's nodig. Dat doen we aan de hand van het Handelingsperspectief.

Om te voldoen aan de Omgevingswet gaan we de komende jaren aan de slag om de omgevingsplannen in lijn te brengen met de landelijke eisen.

Product 821 - Wonen Inhoudelijke ontwikkelingen •

•

De wettelijke ontwikkelingen en lokale politieke opdrachten en moties vragen om het opstellen van aanvullend woonbeleid. Daaronder valt: uitbreiding van het Volkshuisvestingsprogramma met beleid voor woningsplitsing, de implementatie van het collectief particulier opdrachtgeverschap (CPO) en kamerverhuur (uitvoering motie 2024-M0051) en het woonwagenstand-plaatsenbeleid (op basis van Beleidskader woonwagenstandplaatsen Rijk 2018). Daarnaast zijn er wettelijke taken ten aanzien van de uitvoering en monitoring van woonbeleid. We hebben het over: onderzoek en uitvoering woonbeleid inclusief prestatieafspraken (Woningwet 2015), versnellingstafel woningbouw (wettelijke taak), uitvoering woonruimteverdeling (Wet Versterken regie op de Volkshuisvesting, Huisvestingswet) en het doorstroming instrumentarium (voortzetting bestaand beleid verhuiscoach op basis van afspraken met de provincie en woningcorporaties tot 2030).

Product 830 - Grondzaken Inhoudelijke ontwikkelingen

Pagina 15 van 50

•

•

Het realiseren van de ambities in de Omgevingsvisie vraagt meerjarig om een grotere inzet door Grondzaken. Bij de uitwerking van het Handelingsperspectief werken we ook aan een plan voor rol, taken en inzet vanuit Grondzaken. De ambities rond uitbreiding van de Revelhorst hebben geleid tot de verwerving van de Heicohoeve.

Financiële ontwikkelingen •

De verwerving van de Heicohoeve leidt tot beheerkosten. Met de verwerving komen immers, naast agrarische gronden en erf, ook opstallen in eigendom bij de gemeente (woning, caravanstallingen, logeeraccommodaties). De beheerkosten bestaan uit eigenaarsonderhoud, opstalverzekering, belastingen en heffingen en apparaatskosten.

Financiële gevolgen subprogramma 2.1 ‘Gevarieerd en betaalbaar wonen’

Product

Omschrijving

Categorie

Mutatie begroting 2027

310

Ophoging dotatie voorziening onderhoud

Budgetaanpassing

€176.020 (s)

310

Ontruimingskosten De Kaardebol

Budgetaanpassing

€125.000 (i)

830

Beheerkosten Heicohoeve

Budgetaanpassing

€40.000 (s)

2.2 Vergroening, Klimaatadaptatie en Natuur Ontwikkelingen Inhoudelijke ontwikkelingen

Pagina 16 van 50

Landelijk zien we dat de problematiek rond droogte, wateroverlast, hittestress en watervoorziening actueel blijft. We sluiten in de gemeente Zutphen waar nodig aan. • Voor 2027 besteden we extra aandacht aan de aanpak van o.a. hittestress in de uitvoering van Gebiedsvisie De Mars. We werken aan klimaatbestendigheid voor inwoners via Water in de stad. • Bij herinrichtingen en reconstructies richten we de openbare ruimte klimaatbestendig in. Dit betekent dat we streven naar 30% groen in elke buurt. Daarnaast hanteren we de volgende uitgangspunten: o ruimte voor regenwater; o 300m afstand tot een koele plek van minimaal 200m2 vanaf elke woning en ieder gebouw; o 40% schaduw op veelgebruikte loop- en fietsroutes; o geen plek onbenut. • We breiden ons bomenbestand uit: in 2030 hebben we 35.000 bomen en in 2050 hebben we voor elke inwoner een boom. Om dit doel te bereiken planten we jaarlijks ruim 600 bomen en bosjes aan, zowel in het stedelijk- als in het landelijk gebied. • We vergroenen de meest hittegevoelige plekken in onze stad en dorp: met behulp van provinciale subsidies planten we honderden bomen en struiken aan op bedrijventerrein De Mars en Revelhorst.

Product 560 - Openbaar Groen en (openlucht)recreatie Inhoudelijke ontwikkelingen •

Jaarlijks komt er areaaluitbreiding van de openbare ruimte als gevolg van woningbouwuitbreiding, herstructurering etc.

Financiële ontwikkelingen • •

•

De jaarlijkse areaaluitbreiding leidt tot een jaarlijkse budgetaanvraag via de Voorjaarsnota. Daarom voeren we dit bedrag nu structureel op in de begroting. Een Soortenmanagementplan (SMP) maakt het mogelijk om werkzaamheden aan gebouwen uit te voeren zonder ecologisch onderzoek en overtredingen in het kader van de Omgevingswet. Door vooraf vastgelegde maatregelen, werkwijzen en monitoring kan een vergunning met een looptijd van tien jaar worden verleend. Als gevolg van het vaststellen van het Soortenmanagementplan is een structurele uitvoerings- en beheeropgave ontstaan. Deze bestaat uit het beoordelen van ecologische werkprotocollen, het afgeven van machtigingen, het risicogericht controleren van de uitvoering en het voeren van de bijbehorende administratie. Deze bestaat uit incidentele kosten voor de aanschaf en inrichting van een SMP-registratiesysteem, initiële compensatiemaatregelen en ecologische ondersteuning bij de opstart. Structureel gaat het om een licentie voor het registratiesysteem en monitoring. Monitoring is een verplicht onderdeel van de SMPvergunning en noodzakelijk om te toetsen of de compensatiemaatregelen ecologisch effectief zijn.

Financiële gevolgen subprogramma 2.2 ‘Vergroening, klimaatadaptatie en natuur’

Pagina 17 van 50

Product

Omschrijving

Categorie

Mutatie begroting 2027

560

Areaaluitbreiding

Budgetaanpassing

€108.000 (s)

560

Implementatie SMP (soortenmanagementplan)

Budgetaanpassing

€40.000 (s), + €7.500 (i)

2.3 Rechtvaardige Energietransitie Ontwikkelingen Product 723 - Milieu en Duurzaamheid Inhoudelijke ontwikkelingen •

De GR Omgevingsdienst Achterhoek is de komende jaren bezig met een fusieproces.

Financiële ontwikkelingen •

In de voorgestelde begroting 2027 van Omgevingsdienst Achterhoek zijn de eerste kosten van de geleidelijke fusie zichtbaar geworden. De deelnemersbijdrage gaat met 187.500 euro omhoog.

Product 725 - Duurzaamheid Inhoudelijke ontwikkelingen •

Het samenwerkingsverband Warmte uit Water, opgezet door RWS en Alliander, heeft het initiatief genomen om gemeenten te begeleiden bij het opzetten van een project voor het toepassen van grootschalige aquathermie voor een collectief warmtenet voor 6900 ( >5.000) woningen. Het college heeft in juli 2023 besloten om deel te nemen aan het project grootschalige aquathermie van Warmte uit Water. We stellen in 2026 een financieel en technische quickscan op, van het woongebied, om de haalbaarheid van grootschalige aquathermie project aan te tonen. Daarna verwachten we in 2027 de overstap naar de Ontwerpfase te maken.

Wettelijke ontwikkelingen •

In het Nationale Klimaatakkoord is vastgesteld dat in 2050 alle gebouwen in Nederland van het aardgas af moeten zijn. In de Transitievisie Warmte 2021 hebben we aangegeven hoe in Zutphen alle woningen van het aardgas af kunnen. De gemeente Zutphen heeft de ambitie om voor 10.000 woningen een warmtenet te ontwikkelen. We streven naar een betrouwbare warmtevoorziening die haalbaar en betaalbaar is voor de bewoners.

Pagina 18 van 50

Financiële gevolgen subprogramma 2.3 ‘rechtvaardige energietransitie’

Product

Omschrijving

Categorie

Mutatie begroting 2027

723

Fusie Omgevingsdienst Achterhoek

Budgetaanpassing

€187.500 (s)

2.4 Cultuur en erfgoed Ontwikkelingen Product 545 - Archeologie Inhoudelijke ontwikkelingen •

Als gevolg van de ontwikkeling van De Kaardebol en de splitsing van het terrein beschikt Stichting Erve Eme in 2027 niet meer over een nutsvoorziening. De gemeente levert financieel eenmalig een bijdrage.

Financiële ontwikkelingen • •

De inkomsten voor de Archeohotspot zijn al twee jaar lager dan begroot. Daarnaast was geen budget gereserveerd voor onderhoud. Eenmalig is een bijdrage van 80.000 euro gereserveerd voor Stichting Erve Eme.

Product 550 - Kunst en Cultuur Wettelijke ontwikkelingen •

•

•

De gemeente heeft een wettelijke taak op het gebied van de zorgplicht voor bibliotheken. Elke gemeente moet vanaf 2027 een volwaardige bibliotheek in haar gemeente hebben. We werken samen met de bibliotheek aan een meerjarenplan voor de komende jaren, waarin we afspraken borgen. Ook het IDO (informatiepunt Digitale Overheid) valt onder de verplichtingen die de gemeente heeft ten aanzien van de bibliotheek. Een IDO biedt laagdrempelig, gratis en voor iedereen toegankelijke ondersteuning bij vragen over het gebruik van de digitale overheid. Deze informatiepunten zijn nu vooral in bibliotheken te vinden. BijdeBieb werkt ook aan punten buiten de bibliotheek die toegankelijk zijn voor de betreffende doelgroepen. De gemeente heeft tot in ieder geval 2028 de wettelijke taak voor de bekostiging van haar lokale omroep (RTV Berkelstroom voor Zutphen.

Pagina 19 van 50

Financiële gevolgen subprogramma 2.4 ‘Cultuur en erfgoed’

Product

Omschrijving

Categorie

Mutatie begroting 2026

545

Archeohotspot

Budgetaanpassing

€18.000 (s)

545

Noodzakelijke realisatie nutsvoorzieningen en entree Erve Eme

Budgetaanpassing

€4.000 (s), investering van €80.000

2.5 Schoon en veilig verkeer Ontwikkelingen Product 211 - Verkeer •

Het Omgevingsprogramma Mobiliteit en Infrastructuur wordt ingericht. Het mobiliteitsplan en het parkeerbeleid worden in 2027 opgestart.

Financiële gevolgen subprogramma 2.5 ‘Verkeer en vervoer’ In dit subprogramma zijn geen financiële gevolgen.

2.6 Minder huishoudelijk afval Ontwikkelingen •

Het grondstoffentekort komt o.a. als gevolg van de geopolitieke situatie steeds hoger op de agenda. Met de Regio Stedendriehoek en in onze gemeente onderzoeken we o.a. of we het hergebruik van materialen en grondstoffen kunnen verbeteren via een regionale grondstoffenbank.

Financiële gevolgen subprogramma 2.6 'Minder huishoudelijk afval' In dit subprogramma zijn geen financiële gevolgen.

Programma 3 Werken en leren Ambitie

Pagina 20 van 50

De uitdagingen zijn groot. Ondernemers kijken naar een onzekere toekomst. Grondstoftekorten, personeelstekorten, problemen in de wereldwijde distributieketens, sterk gestegen kosten als gevolg van inflatie, stikstofproblematiek, netcongestie, energietransitie en in een aantal sectoren een sterk gestegen schuldenlast maken duidelijk dat er op veel plekken knelpunten zullen ontstaan. Daar komt de druk op ruimte bij, waarbij o.a. vanuit wonen, klimaatadaptatie en energietransitie claims op bedrijventerreinen worden gelegd. Dit vraagt om twee sporen: een gezamenlijke stabiele koers inzetten om samen complexe grote opgaven op te pakken die een lange adem vragen en aan de andere kant flexibel de problemen van nu oppakken. De sociaal-economische visie moet in 2027 de koersvastheid borgen. Een visie die we samen ontwikkelen met bedrijven en organisaties. Een visie waarin we duidelijk maken hoe we in de gemeente Zutphen een aantrekkelijk en onderscheidend werk- en leerklimaat kunnen maken dat goed aansluit op de wensen en behoeften van inwoners, bedrijven en scholen, nu en in de toekomst. In de uitwerking van de Omgevingsvisie via het Handelingsperspectief wordt de basis gelegd voor het borgen van voldoende ruimte voor bedrijven.

Het toekomstbestendig maken van onze bedrijventerreinen is een opgave die we samen met Regio Stedendriehoek oppakken op basis van het Regionaal Programma Werklocaties dat in 2025 is vastgesteld. De actuele problemen pakken we op verschillende manieren op, o.a. door samen te werken aan de energievoorziening via Smart Energy Hubs. Een andere actuele opgaven is het aanpakken van personeelstekort. Het belang om daarin samen te werken neemt alleen maar toe. Ondernemers hebben praktisch en theoretisch opgeleide medewerkers nodig en innovatieve ideeën. Scholen hebben behoefte aan goede input van bedrijven voor de ontwikkeling en actualisatie van lesprogramma’s maar ook plekken waar leerlingen praktijkervaring kunnen opdoen. Inwoners zoeken een passende baan of dagbesteding waarin ze hun talenten kunnen benutten en ontwikkelen. In de gemeente Zutphen zetten we als gemeentelijke organisatie de komende jaren in op intensievere en effectievere samenwerking tussen inwoners, bedrijven, onderwijsinstellingen en maatschappelijke organisaties. Ook besteden we veel aandacht aan het organiseren van passende randvoorwaarden om werken en leren toegankelijk te krijgen voor alle inwoners. Het stimuleren van inclusiviteit in het onderwijs en de ontwikkeling van integrale kindcentra spelen daarin een belangrijke rol.

Dit zijn instrumenten om de algemene ontwikkeling en kansengelijkheid van kinderen te bevorderen. Conform het Integraal Huisvestingsplan Onderwijs (IHP) hebben we de komende jaren een investeringsopgave voor (ver)nieuwbouw, renovatie en verduurzaming van de onderwijspanden. Daarmee geven we invulling aan onze doelstelling om in iedere wijk randvoorwaarden voor goed onderwijs te creëren, gelijke kansen te bevorderen en de ontwikkeling van integrale kindcentra te bevorderen. Tegelijkertijd richten we het onderwijsvastgoed toekomst bestendig en duurzaam in en zorgen we voor een natuurinclusieve inpassing van schoolgebouwen.

Pagina 21 van 50

Subprogramma's

3.1.

Subprogramma’s

Producten

Onderwijs en Arbeidsmarkt

421 – Onderwijshuisvesting 422 – Kinderopvang en Lokaal Onderwijs-beleid 640 – GelreWerkt! 600 – Participatie

3.2.

Aantrekkelijk ondernemen

311 – Straatmarkten 320 – Economie

3.3.

Binnenstad en Toerisme

562 – Toerisme en Recreatie Programma Binnenstad

3.1 Onderwijs en arbeidsmarkt Ontwikkelingen 3.1 Onderwijs en arbeidsmarkt 600 Participatie werk en 640 GelreWerkt! Inhoudelijke ontwikkelingen Werk Het blijft voor veel mensen een uitdaging om (duurzaam) aan het werk te komen. Een steeds kleiner deel van de doelgroep kan (snel) naar werk worden begeleid. Landelijk (en ook in de gemeente Zutphen) daalt de uitstroom van inkomensondersteuning (uitkering) naar werk. Het aantal inwoners dat een beroep doet op een vorm van gemeentelijke ondersteuning (begeleiding, loonkostensubsidie, jobcoaching) blijft groeien. Ook het aantal jongeren in begeleiding bij GelreWerkt! groeit. Met name jongeren met een arbeidsbeperking zijn - vaak blijvend - aangewezen op begeleiding vanuit de gemeente. De focus binnen het beleidsveld Werk wordt dan ook steeds breder. Naast de begeleiding naar uitstroom uit de uitkering naar werk of onderwijs, is er steeds meer aandacht voor het ondersteunen van inwoners op het terrein van levenslang leren, werken en ontwikkelen. Begeleiding start ook eerder, is proactief en is steeds meer domein overstijgend. Zutphens ontwikkelnetwerk (ZON) Met de ontwikkeling van het Zutphens Ontwikkelnetwerk (ZON) en het Werk&Ontwikkelhuis spelen we in op duurzame participatie.

Dat doen we door meer diversiteit in het aanbod van werk- en ontwikkelplekken en het bieden van brede ondersteuning in het versterken van basis- en persoonlijke vaardigheden, scholing en vakkennis afgestemd op de individuele behoeften van een verscheidenheid aan inwonersgroepen. Regionaal Werkcentrum (RWC) Pagina 22 van 50

Vanaf januari 2026 is er een (voorlopig) Regionaal Werkcentrum binnen Zutphen georganiseerd voor alle inwoners uit Brummen, Lochem en Zutphen met vragen op het terrein van werk, scholing en (loopbaan)ontwikkeling. In het Werkcentrum kunnen inwoners in gesprek met een consulent (gids) die hen helpt om hun vraag te verduidelijken en kijkt wat er nodig is om de inwoner verder te helpen. Medio 2026 wordt binnen de Arbeidsmarktregio de definitieve inrichting van het Regionaal Werkcentrum binnen de regio vastgesteld, waarna het RWC vervolgens verder kan worden ingericht en eventuele (financiële) consequenties duidelijk worden. Wettelijke ontwikkelingen Wet van School naar Duurzaam werk Vanaf 2026 is de Wet van School naar Duurzaam werk van kracht geworden. Doel van de wet is om jongeren tot 27 jaar beter te ondersteunen bij de overstap van onderwijs naar vervolgonderwijs of werk. Het doorstroompunt en de jongerenconsulenten werk zijn hier belangrijke schakels in. Door de dienstverlening samen te brengen in een jongerenpunt kunnen jongeren op één centrale plek op het gebied van leren, werken en ontwikkelen terecht. Waar zij snel, integraal en passend worden ondersteund bij vragen over studie, werk, loopbaanontwikkeling en onderliggende problematiek. Momenteel wordt gewerkt aan de opzet en inrichting van het jongerenpunt.

421 Onderwijshuisvesting Inhoudelijke ontwikkelingen De komende jaren staan vier nieuwe toekomstbestendige onderwijsvoorzieningen in de planning. Dat zijn: • • • •

Nieuwbouw IKC Het Zuiderlicht; Vernieuwbouw RKBS De Achtsprong; Nieuwbouw De Parel en De Waaier; Nieuwbouw Isendoorncollege.

De financiering voor de nieuwbouw De Parel en De Waaier is op 21 april 2026 als raadsvoorstel aan de raad aangeboden. De financiering hiervan wordt gedekt uit de onderwijsreserve. De overige onderwijsvoorzieningen worden meegenomen bij de Programmabegroting. 422 Onderwijs Financiële ontwikkelingen De prognose is dat we overhouden op het meerjarige budget van leerlingenvervoer. Tegelijkertijd zijn er meer cliënten die gebruik maken van jeugdwetvervoer en sluit de gemeentelijke indexatie niet aan bij NEA norm. We stellen voor om het overschot op leerlingenvervoer in te wisselen voor het tekort op jeugdwetvervoer. Het is daarmee budgetneutraal (zie ook 4.1).

Pagina 23 van 50

Financiële gevolgen subprogramma 3.1 'Onderwijs en arbeidsmarkt'

Product

Omschrijving

Categorie

Mutatie begroting 2027

421

Overschot Leerlingenvervoer €74.000 inwisselen tegen tekort Jeugdwetvervoer (toename gebruik en indexatie)

aanpassing bestaand beleid (budgetneutraal)

nihil

3.2 Aantrekkelijk ondernemen Ontwikkelingen Product 320 - Economie Inhoudelijke ontwikkelingen • •

•

•

•

Als vertaalslag van de Omgevingsvisie wordt gewerkt aan de ontwikkeling van de SociaalEconomische Visie. In 2027 bereiden we via het Handelingsperspectief de uitbreiding en transformatie van onze werklocaties voor. De uitbreidingsruimte van de Revelhorst is nodig om de Stoven en de Lage Wijde te kunnen transformeren. Samen met de Regio Stedendriehoek maken we afspraken over de verduurzaming van onze werklocaties, zoals we hebben afgesproken in het Regionaal Programma Werklocaties dat in 2025 is vastgesteld. De Coöperatie TechniekFabriek Zutphen is een samenwerkingsverband van Zutphense ondernemers, onderwijsinstellingen en maatschappelijke partners. De TechniekFabriek Zutphen richt zich op techniek oriëntatie, talentontwikkeling, vakmanschap, innovatie en ondersteuning van het Midden en Klein Bedrijf (MKB) op het gebied van de energietransitie en arbeidsmarkt. Gezien de bijdrage aan gemeentelijke doelstellingen en het belang van het netwerk draagt de gemeente in de periode 2027-2029 financieel bij aan TechniekFabriek Zutphen voor het dekken van een deel van de onrendabele top en de realisatie van de publieke doelstellingen.

Financiële gevolgen subprogramma 3.2 'Aantrekkelijk ondernemen'

Product

Omschrijving

Categorie

Mutatie Begroting 2027

320

Omzetten incidentele financiering TechniekFabriek Zutphen naar structureel

Budgetaanpassing

€87.000 (s) + €4.000 (i)

Pagina 24 van 50

3.3 Binnenstad en toerisme Ontwikkelingen Programma binnenstad Inhoudelijke ontwikkelingen •

Binnen de thema’s uit het programma Binnenstad worden diverse projecten voorbereid. o Poorten van de stad kent vooral een aantal woningbouwbouwontwikkelingen met externe bouwers, zoals Meisjesvakschool, hoek Houtwal/HDW, Klein Vaticaan en Polsbroek. o Binnen het vergroenen van de binnenstad wordt gewerkt aan het uitwerken van een plan voor de Stationsstraat en kleinschalige vergroening in het centrum o Een plan voor de aanpassing van de directe omgeving van de pilot overdekte fietsenstalling in de Polsbroekpassage.

Financiële gevolgen subprogramma 3.3 ‘Binnenstad en toerisme’ Voor dit subprogramma zijn geen financiële consequenties.

Programma 4 Zorgen en samenleven Ambitie Een sterke inclusieve samenleving We gaan uit van de kracht van onze inwoners en blijven inzetten op een sterke inclusieve samenleving. De gemeente Zutphen is voor iedereen een veilige en gezonde plek om te wonen, te werken, te sporten en naar school te gaan. Niemand wordt gediscrimineerd op grond van afkomst, huidskleur, seksualiteit, gender, leeftijd, geloof of het hebben van een beperking. Wij koesteren de dynamiek in de wijken, in de eigen netwerken van inwoners en andere partijen en in de gemeente als geheel. We versterken de sociale cohesie. Daarbij streven we naar kansengelijkheid en sociale samenhang in de wijken, waar mensen elkaar kennen, helpen en opzoeken. Preventie, het voorkomen dat problemen ontstaan of verergeren, is het uitgangspunt. Daar waar het inwoners in hun netwerk, in de buurt of daarbuiten zelf niet lukt, ondersteunen wij. Onze grondhouding is werken vanuit de inwoner, integraal en gebiedsgericht. Elke wijk heeft z’n eigen dna en die verschillen omarmen en versterken we. Dat vraagt verschillende investeringen en manieren van faciliteren vanuit de gemeente. De gemeente Zutphen is een fijne gemeente voor kinderen en jongeren om op te groeien, met ruimte om te spelen en elkaar te ontmoeten, ouders die elkaar helpen, goed onderwijs, een breed aanbod aan sport en cultuur.

We zetten preventieve activiteiten en lichte jeugdhulp in voor kinderen met risicofactoren. Gespecialiseerde jeugdhulp zetten we in als het écht nodig is.

Pagina 25 van 50

Hulp aan inwoners willen we zoveel mogelijk lokaal en dichtbij huis kunnen aanbieden. Een sterke sociale basis is daarvoor cruciaal. We gaan eenzaamheid tegen, bij ouderen, maar ook bij jongeren en/of mantelzorgers. We werken preventief aan het bevorderen van de gezondheid van onze inwoners. Daar draagt ook ons sportbeleid aan bij. De toenemende vergrijzing heeft onze aandacht. We spelen daarop in door ‘zo lang mogelijk thuis wonen’ mogelijk te maken met een aanbod aan dagbesteding, laagdrempelige ontmoetingsplekken, en goede huishoudelijke zorg. We hebben aandacht voor een duurzaam en betaalbaar zorglandschap. Daarbij streven we naar meerjarig strategisch partnerschap met (zorg)aanbieders om te komen tot efficiëntie en innovatie in het aanbod vanuit de vraag van de inwoner. Integrale samenwerking In het sociaal domein werken we steeds meer integraal samen. Vier grote opgaven vormen samen de verbinding in het sociaal domein: •

•

•

•

Bestaanszekerheid vergroten. De Lokale Aanpak Bestaanszekerheid (2025) is een integrale aanpak met zes ambities waarin wordt ingezet op voldoende en voorspelbaar inkomen, een woning, toegang tot onderwijs en zorg en een buffer voor onverwachte uitgaven. Uitgangspunt is de hulp en ondersteuning bieden die een inwoner nodig heeft, vanuit vertrouwen en gelijkwaardigheid. De uitvoeringsagenda bestaanszekerheid met acties voor de komende twee jaar wordt op korte termijn voorgelegd aan de gemeenteraad. Sterke wijken. We werken aan een Zutphense samenleving met sterke sociale cohesie en vitale wijken en buurten. Het programma Sterke Wijken is in 2025 gestart in de Zuidwijken met de veranderaanpak Anders denken, doen en organiseren (ADDO), waarbij partners in een netwerk samenwerken met en voor inwoners. De komende jaren zetten we in op verdere versterking van de netwerksamenwerking en een gefaseerde opschaling naar andere wijken. We onderbouwen onze inzet met jaarlijkse buurtanalyses op basis van open data en toetsen deze aan de ervaringen van inwoners. (zie ook programma 1). Zutphens Ontwikkelnetwerk. De samenwerking tussen onderwijs, werkgevers, zorgaanbieders en gemeente moet ervoor zorgen dat inwoners beter kunnen leren, ontwikkelen en werken.

Binnen het Zutphens Ontwikkelnetwerk (programmaplan 2025) worden doorlopende leer- en ontwikkelpaden gecreëerd, inclusief beschutte trajecten voor kwetsbare doelgroepen (zie ook programma 3). Bevorderen positieve gezondheid en terugdringen gezondheidsachterstanden. We stimuleren het maken van gezonde keuzes en verkleinen sociaal-economische gezondheidsverschillen. De focus bij de uitvoering ligt op preventie en lichte ondersteuning (bijvoorbeeld verslavingspreventie, sportcoaches, leefstijlloket, Team lichte jeugdhulp). Waar nodig zetten we geïndiceerde zorg in en voeren we regie op het inzetten van passende ondersteuning.

Zowel qua beleid als uitvoering ligt de focus op versterking van de sociale basis en preventie om duurdere hulp en zorg later in de keten te voorkomen. Dit is in lijn met het nieuwe coalitieakkoord van het Rijk, waarin een beweging naar de wijken en een inzet op preventie ter voorkoming van duurdere zorg wordt geschetst. Ook in het nieuwe VNG convenant Stevige lokale teams (maart 2026) staat integrale samenwerking in het belang van de inwoner centraal. Verbinden veiligheid, leefbaarheid en zorg

Pagina 26 van 50

De gemeente Zutphen streeft ernaar om voor al haar inwoners en bezoekers een veilige gemeente te zijn. We verkennen continu waar we de veiligheid en leefbaarheid kunnen verbeteren. Dit doen we samen met onze inwoners. We werken daarbij nauw samen met politie en justitie, omliggende gemeenten, organisaties, (horeca-)ondernemers en particulieren.

Subprogramma's

4.1.

Subprogramma’s

Producten

Jeugd en Jongeren

630 - Jeugdzorg in natura 632 - Jeugd algemeen 633 - Jeugd PGB 634 - Jeugd preventie

4.2.

Hulp en Welzijn

621 - Wmo begeleiding 622 - Wmo huishoudelijke zorg 623 - Wmo individuele middelen 624 - Sociale basis en volksgezondheid 625 - Wmo vervoer

4.3.

Vergroten financiële zelfredzaamheid

605 - Minimabeleid 608 - Schuldhulpverlening 610 - Inkomensvoorziening 670 - Inburgering

4.4.

Sport, bewegen en verenigingen

530 - Sport

4.5.

Veiligheid

120 - Brandweer 140 - Openbare orde en veiligheid

4.1 Jeugd en jongeren Ontwikkelingen 630 - Jeugdzorg in natura, 632 - Algemeen, 633 - PGB, 334 - preventie Inhoudelijke ontwikkelingen •