1275563 - Bijlage 7. Eindrapport Meerwaarde Schaalvergroting Zutphen Eindversie 2025

Gevolgen bij schaalvergroting

aan minder regelingen, eenvoudige toegang en simpele aanmeldingsprocedures. De inwoner en zijn of haar

Een fusie kan extra mogelijkheden geven om bestaanszekerheid te bevorderen. Een grotere

hulpvraag staat centraal en houdt zelf de regie.

gemeente kan mogelijk effectiever beleid voeren, meer gespecialiseerde kennis in huis halen en betere diensten bieden. Anderzijds moet aandacht worden besteed aan de lokale toegankelijkheid

Wat betekent schaalvergroting voor deze trend/ontwikkeling voor de gemeente

van hulp. Het is belangrijk dat inwoners nog steeds de weg naar voorzieningen weten te vinden en

Zutphen? Kans of uitdaging?

dat er geen afstand ontstaat. Schaalvergroting kan de weerbaarheid van inwoners versterken door

Mocht door schaalvergroting de gemeente samengaan met een plattelandsgemeente, dan zullen een aantal

bundeling van kennis en middelen, mits de menselijke maat behouden blijft.

xiii xiv

verhoudingen en samenstellingen wijzigen. Zo wordt – op gemeentelijk niveau – de verhouding koopwoningen en huurwoningen anders, krijgt de bevolking een andere samenstelling en verandert de gemiddelde

Zien jullie deze trend/ontwikkeling ook in de gemeente Zutphen? Maak zo mogelijk

sociaaleconomische positie.

concreter voor de gemeente Zutphen.

Schaalvergroting brengt een aantal voordelen met zich mee, namelijk dat er meer specialisatie mogelijk is,

De gemeente Zutphen kent stadse problematiek. Er zijn mensen die het goed hebben, maar ook die het minder

je hebt als grotere gemeente meer ambtelijke slagkracht. Ook kunnen onderdelen van de dienstverlening

goed hebben. Dit is uiteenlopend, de gemeente heeft twee gezichten. De gemeente Zutphen heeft een grote

meer gestandaardiseerd worden. Een aandachtspunt is hoe je als grotere gemeente kan zorgen voor lokale

<< terug naar inhoudsopgave

Eindrapport meerwaarde schaalvergroting gemeente Zutphen - 2025

43

Bijlage 5 – Bureaustudie II – Trends en ontwikkelingen algemeen

nabijheid. De gemeente Zutphen werkt nu wijk- en dorpsgericht. Ook als grotere gemeente willen zij dit

De fusie biedt dus kansen om klimaat- en energietransitie voortvarender en efficiënter aan te

kunnen realiseren en zo veel mogelijk aansluiten bij de behoeften van de inwoners. Wat betreft sociale

pakken, maar vraagt ook om maatwerk per wijk of dorp.

xvii xviii

voorzieningen wordt er op dit moment al veel samengewerkt in de regio en met omliggende gemeenten.

Zien jullie deze trend/ontwikkeling ook in de gemeente Zutphen? Maak zo mogelijk

Klimaat en energietransitie

concreter voor de gemeente Zutphen.

De Nederlandse Overheid wil dat in 2050 de gebouwde omgeving volledig aardgasvrij en

De gemeente Zutphen ziet zichzelf als koploper binnen Gelderland als het gaat om de energietransitie met de

CO₂-neutraal is. In 2030 moeten 1,5 miljoen woningen verduurzaamd of van het gas af zijn. De

inzet op aquathermie en het Smart Energyhub als voorbeelden daarvan. De gemeente Zutphen kijkt verder

gemeenten spelen hierin een sleutelrol. Veel middelgrote gemeenten hebben daarom ambitieuze

dan alleen technische oplossingen voor het verduurzamen van de woningvoorraad. De gemeente zoekt naar

duurzaamheidsagenda’s opgesteld en investeren in energietransitie, klimaatadaptatie en circulaire

mogelijkheden voor een systeemverandering, waarbij ook het verduurzamen van bedrijven, het ondersteunen

economie. De uitvoering is echter complex.

xv

Gemeenten moeten besluiten hoe zij woningen van het

gas halen, waar zonneparken en windmolens passen en hoe ze inwoners en bedrijven meekrijgen. De

van de circulaire economie en klimaatadaptatie belangrijke onderdelen zijn. De gemeente Zutphen is goed in staat om in te spelen op deze opgaves.

komende jaren wordt een versnelling verwacht: richting 2030 zullen rijk en regio’s druk uitoefenen om de doelen te halen, hoewel factoren als netcapaciteit, technische beperkingen en kosten voor inwoners uitdagingen blijven.

xvi

Wat betekent schaalvergroting voor deze trend/ontwikkeling voor de gemeente Zutphen? Kans of uitdaging? De grootste kans die schaalvergroting biedt is dat de positie van de gemeente Zutphen sterker wordt in het

Gevolgen bij schaalvergroting

overleg met andere overheden als Regio, Provincie en Rijk. Een sterkere positie betekent een effectievere

Schaalvergroting kan voor klimaat- en energietransitie zowel kansen als praktische voordelen

lobby en meer aandacht en middelen voor Zutphense belangen en projecten. Doordat de gemeente Zutphen

bieden. Plannen kunnen regionaal beter afgestemd worden, waardoor één gezamenlijke

relatief gezien maar in beperkte mate over landelijk gebied beschikt, zijn de oplossingsmogelijkheden die juist

klimaataanpak mogelijk is. Kennis en middelen kunnen worden gedeeld, en de energietransitie

het landelijk gebied biedt, denk aan duurzame opwek of het sluiten van kringlopen, ook beperkter, net als de

kan worden gekoppeld aan ruimtelijke ordening, bijvoorbeeld door woningbouw in het ene

kennis over deze oplossingsmogelijkheden. Schaalvergroting is ook hiervoor een kans.

gebied te combineren met natuurontwikkeling in een ander. Wel kunnen behoeften per gebied verschillen. Waar in het bebouwd gebied mogelijk de nadruk ligt op klimaatadaptatie (hittestress en wateroverlast), kan de focus in het buitengebied eerder bij duurzame opwek liggen.

<< terug naar inhoudsopgave

Eindrapport meerwaarde schaalvergroting gemeente Zutphen - 2025

44

Bijlage 5 – Bureaustudie II – Trends en ontwikkelingen algemeen

Wonen en woningmarkt

Zien jullie deze trend/ontwikkeling ook in de gemeente Zutphen? Maak zo mogelijk

Het landelijk tekort aan woningen (rond de 390.000) leidt tot lange wachtlijsten voor sociale huur,

concreter voor de gemeente Zutphen.

hoge koopprijzen en veel starters die noodgedwongen langer thuis blijven wonen. De Rijksoverheid

Er is een spanningsveld tussen de nieuwbouwopgave en de ruimtelijke impact op de gemeente Zutphen.

heeft als doel om 900.000 (waarvan 104.000 in Gelderland) nieuwe woningen te bouwen tot en met

De beschikbare ruimte voor nieuwbouw is namelijk beperkt en daarmee een belangrijk dilemma. De

2030 om aan de groeiende vraag te voldoen.

xix

Gemeenten staan voor de opgave om bij te dragen

gemeente Zutphen trekt jonge huishoudens en gezinnen aan. Jonge huishoudens en gezinnen wensen

aan deze bouwgolf. Hierbij is het belangrijk dat ze kijken naar diversiteit (juiste woningen bij juiste

een grondgebonden woning. Naast het willen huisvesten van mensen die op zoek zijn naar een woning, is

doelgroep), betaalbaarheid (lagere koopprijzen en meer sociale huur) en duurzaamheid (bestaande

ook het in stand houden van het voorzieningenniveau een drijvende kracht om te blijven bouwen. Met de

woningen verduurzamen en nieuwbouw energiezuinig) van woningen. Om het tekort tegen te

nieuwe omgevingsvisie heeft de gemeente Zutphen nieuwe woningbouwlocaties aangemerkt, naast de

gaan is het woonbeleid een groot thema geworden. Gemeenten moeten enerzijds versnellen met

reeds bekende locaties van De Hoven Noord en Leesten Schouwbroek wordt er veel aandacht gegeven aan

nieuwbouw en anderzijds bestaande panden beter benutten of transformeren. Al met al zal de

stedelijke inbreiding en herstructurering. De locaties De Hoven en Spoorzone zijn in de inventarisatielijst van

woningmarkt de komende jaren langzaam afkoelen door hogere rente en iets meer aanbod, maar

de provincie Gelderland opgenomen als Regionale Grootschalige Woningbouwlocaties in het kader van de

het tekort blijft een structureel probleem. Hoge bouwambities en een creatief woonbeleid zijn

Nota Ruimte van het Rijk.

vereist.

xxi

xx

Wat betekent schaalvergroting voor deze trend/ontwikkeling voor de gemeente Gevolgen bij schaalvergroting

Zutphen? Kans of uitdaging?

Een schaalvergroting kan helpen om de woonopgaven efficiënter aan te pakken op regionale

Inwoners uit omliggende gebieden zijn nu al sterk op de gemeente Zutphen gericht voor belangrijke

schaal. Woningbouwplannen kunnen beter op elkaar afgestemd worden, woonruimteverdeling kan

voorzieningen zoals onderwijs en zorg. Door een schaalsprong wordt het mogelijk om efficiënter samen te

geharmoniseerd worden (eenduidig woonbeleid) en een grotere gemeente heeft meer middelen

werken en kunnen deze voorzieningen duurzamer worden georganiseerd. Bovendien ontvangen gemeenten

tot haar beschikking. Daarentegen kent een fusie ook uitdagingen, zoals het gelijk trekken van

financiële middelen van het Rijk en de provincie op basis van het aantal inwoners, waardoor meer inwoners

bestemmingsplannen en bouwregels. Toch blijkt uit onderzoek dat samenwerking op dit gebied

leidt tot meer geld voor bijvoorbeeld scholen en gezondheidszorg. Daarnaast worden de kosten voor

en één visie op ruimtelijke ordening efficiënter is.

xxi

de voorzieningen door een herindeling gedragen door alle inwoners samen, die gebruik maken van de voorzieningen. Daar staat tegenover dat deze inwoners dankzij de herindeling via de gemeenteraad ook daadwerkelijk invloed krijgen op deze voorzieningen.

<< terug naar inhoudsopgave

Eindrapport meerwaarde schaalvergroting gemeente Zutphen - 2025

45

Bijlage 5 – Bureaustudie II – Trends en ontwikkelingen algemeen

Schaalvergroting creëert fysiek gezien niet meer ruimte voor woningbouw, het maakt wel dat afstemming

houdbaar blijven. Ook de wateropgave wordt steeds groter: het wordt steeds moeilijker om

over keuzes voor uitleglocaties makkelijker wordt. De grootste kans die schaalvergroting biedt is dat de

voldoende schoon drinkwater beschikbaar te hebben, om grondwaterkwaliteit en -stand in balans

positie van de gemeente Zutphen sterker wordt in het overleg met andere overheden als Regio, Provincie

te houden en om het peil in rivieren en beken op het gewenste niveau te houden.

en Rijk. Een sterkere positie betekent een effectievere lobby en meer aandacht en middelen voor Zutphense belangen en projecten. Dat geldt ook voor de noodzakelijke investeringen in infrastructuur, zoals een

Gevolgen bij schaalvergroting

verbeterde verbinding over de IJssel. Schaalvergroting betekent naar verwachting ook meer middelen vanuit

Schaalvergroting kan de sociale en economische samenhang tussen stad en ommeland verbeteren,

Rijk en Provincie voor voorzieningen.

omdat het beleid niet meer ophoudt bij de gemeentegrens. Belangrijk is wel dat de nieuwe gemeente oog houdt voor de eigenheid van dorpsgemeenschappen; inwoners van de dorpen

Stad en land

moeten zich gehoord blijven voelen binnen de grotere eenheid, om draagvlak voor gemeentelijke

In Nederland is al jaren een patroon van verstedelijking zichtbaar: economische activiteiten,

keuzes te houden.

xxvi

voorzieningen en groei concentreren zich sterk in steden, terwijl veel kleinere gemeenten stagneren of krimpen. Een belangrijke trend is de toenemende kloof en tegelijk de afhankelijkheid

Zien jullie deze trend/ontwikkeling ook in de gemeente Zutphen? Maak zo mogelijk

tussen stad en land. De krimp op het platteland zorgt ervoor dat steeds meer voorzieningen,

concreter voor de gemeente Zutphen.

als basisscholen, supermarken en huisartsen, verdwijnen. Bewoners van dorpen zijn daardoor

Deze trends zijn ook in de gemeente Zutphen zichtbaar. De bovenlokale functie van de gemeente Zutphen

steeds vaker aangewezen op voorzieningen in de dichtstbijzijnde stad. De verwachting is dat de

wordt daarmee steeds belangrijker. De gemeente Zutphen speelt een centrale rol op het gebied van zorg,

demografische concentratie zich voortzet: in prognoses richting 2040/2050 groeien met name

onderwijs, erfgoed, cultuur, detailhandel en veiligheid voor de regio. Met voorzieningen als het ziekenhuis,

de Randstedelijke en stedelijke regio’s door migratie en economische aantrekkingskracht, terwijl

middelbaar onderwijs, culturele instellingen en de Penitentiaire Inrichting trekt de gemeente Zutphen

perifere gebieden verdere bevolkingsdaling kennen.

xxiii xxiv xxv

bezoekers en gebruikers uit omliggende gemeenten. Ook op het gebied van erfgoed heeft de gemeente Zutphen specialistische kennis en faciliteiten, bijvoorbeeld via het Regionaal Archief. Schaalvergroting

Met name in het landelijk gebied speelt de stikstof- en landbouwopgave van het fors terugdringen

biedt kansen voor efficiëntere samenwerking, meer expertise en een evenwichtige verdeling van lasten en

moeten terugdringen van de stikstofuitstoot (vooral uit veehouderij, verkeer en industrie) om

financiële middelen, waardoor de kwaliteit en het bereik van voorzieningen verder kunnen groeien.

natuurgebieden te herstellen en aan Europese regels te voldoen. Tegelijk moet de landbouw verduurzamen: minder dieren, meer kringlooplandbouw, minder uitstoot en tegelijk economisch

<< terug naar inhoudsopgave

Eindrapport meerwaarde schaalvergroting gemeente Zutphen - 2025

46

Bijlage 5 – Bureaustudie II – Trends en ontwikkelingen algemeen

Wat betekent schaalvergroting voor deze trend/ontwikkeling voor de gemeente

Digitaal versus fysiek

Zutphen? Kans of uitdaging?

De wereld digitaliseert in hoog tempo, en gemeenten zijn daarop geen uitzondering. Steeds meer

De recreatiesector van de gemeente Zutphen en omliggende gemeenten is complementair; schaalvergroting

dienstverlening verloopt digitaal. De VNG benadrukt dat gemeenten de komende jaren als één

is een kans omdat het makkelijker wordt belangen te combineren, gerichter te investeren en toeristisch-

digitale overheid willen optrekken om efficiëntie en veiligheid te waarborgen. Deze samenwerking

recreatieve arrangementen te creëren tussen de horeca en cultuur in stad en de accommodaties en recreatie

moet leiden tot lagere kosten, hogere kwaliteit en betere cyberveiligheid in alle gemeenten.

op het platteland.

Daarnaast is er een opkomst zichtbaar van datagedreven werken om beleid te ondersteunen

xxvii

en meer digitale participatie. De trend naar digitalisering brengt echter ook uitdagingen Schaalvergroting maakt het mogelijk om de bovenlokale functie van de gemeente Zutphen beter in te vullen,

mee, aangezien niet alle inwoners digitaal vaardig of zelfredzaam zijn. Uit de Monitor Digitale

er meer expertise voor beschikbaar te krijgen en de lasten en lusten beter te verdelen over de inwoners en

Toegankelijkheid blijkt dat er nog belangrijke stappen gezet moeten worden om digitale diensten

organisaties die er gebruik van maken. Tegelijkertijd betekent schaalvergroting ook dat de druk toeneemt

voor iedereen gebruiksvriendelijk en toegankelijk te maken. De komende jaren ligt de focus op

om meer kleine kernen voldoende aandacht te geven.

het verder verbeteren van online dienstverlening, met oog op veiligheid (cyberweerbaarheid) en inclusiviteit (iedereen moet mee kunnen doen).

xxviii

Schaalvergroting betekent een kans om volwaardigere deskundigheid beschikbaar te krijgen voor de transitie in de landbouw en het landelijk gebied. Er ontstaan ook meer oplossingsmogelijkheden en expertise over

Gevolgen bij schaalvergroting

deze opgaves die nu al beschikbaar is buiten de gemeente Zutphen wordt ook voor de gemeente Zutphen

Schaalvergroting heeft een opschaling van de dienstverlening, en het achterliggende ambtelijke

beschikbaar.

apparaat, tot gevolg. Hierdoor kan er specialisatie optreden, waardoor efficiëntiewinsten geboekt kunnen worden.

xxix

Wel moeten bij een fusie systemen en dienstverlening op digitaal en fysiek

Schaalvergroting is een kans om de drinkwater en grondwater opgave voor lange termijn effectiever aan te

vlak geïntegreerd worden, wat een uitdaging maar ook een kans is. Een grotere gemeente kan

pakken; het wordt makkelijker om het watersysteem in groter verband te bezien en besluiten over te nemen

efficiënter investeren in moderne ICT en het samenvoegen van twee gemeentelijke IT-platforms

vanuit één gemeente (al blijven er meerdere waterschappen betrokken). Als grotere gemeente kan Zutphen

biedt de mogelijkheid om te kiezen voor één verbeterd, toekomstbestendig systeem. Qua fysieke

een stevigere positie innemen in een landelijke opgave als ‘ruimte voor de rivier’.

dienstverlening is het belangrijk dat burgers in het hele gebied nog terecht kunnen bij de gemeente. De afstand van de kernen naar het gemeentehuis mag niet te veel worden vergroot. Dit probleem kan opgelost worden door servicepunten te openen in de kleinere kernen voor bijvoorbeeld

<< terug naar inhoudsopgave

Eindrapport meerwaarde schaalvergroting gemeente Zutphen - 2025

47

Bijlage 5 – Bureaustudie II – Trends en ontwikkelingen algemeen

paspoortaanvragen of meldingen. In de theorie bestaat de perceptie dat herindelingen leiden

Wat betreft fysieke dienstverlening, wordt de gemeente door schaalvergroting groter, waardoor de fysieke

tot meer afstand tussen de burger en dienstverlening, waardoor de toegankelijkheid kan

afstand tot de balie toeneemt. Dit is mogelijk op te lossen door servicepunten te openen op meerdere locaties,

afnemen. Hierbij gaat het meer om de mentale afstand dan om de fysieke afstand. Daarnaast

maar dit kost geld en is aan de politiek.

kan schaalvergroting de digitale transformatie versnellen en professionaliseren, mits tijdens de overgang zorgvuldig wordt gelet op de continuïteit van service. In het ideale geval merken

Weerbaarheid en veerkracht

inwoners uiteindelijk alleen verbetering: één gebruiksvriendelijke website, snellere afhandeling

Weerbaarheid en veerkracht gaan over het vermogen van samenleving en bestuur om om te gaan

en toch een loket in de buurt voor wie dat nodig heeft.

xxx xxxi xxxii

met schokken, crises en bedreigingen. De conclusie kan getrokken worden dat Nederland niet goed voorbereid is op uiteenlopende crises. Weerbaarheid betreft meer dan fysieke bescherming. Het

Zien jullie deze trend/ontwikkeling ook in de gemeente Zutphen? Maak zo mogelijk

gaat ook om sociale veerkracht: kunnen gemeenschappen zichzelf organiseren, elkaar helpen en niet

concreter voor de gemeente Zutphen.

uiteenvallen onder druk. De komende jaren krijgt weerbaarheid structureel aandacht in beleid. Er is

Deze trend en ontwikkeling is herkenbaar voor de gemeente Zutphen. Wat betreft digitalisering geeft de

bijvoorbeeld een landelijke Agenda Veerkrachtige en Weerbare samenleving opgezet om preventief

gemeente aan het nu al best wel goed te doen. Dit wordt gebaseerd op wat zij bij gemeenten om haar heen

te werken aan burgervaardigheden, onderlinge verbinding en crisisvaardigheid. Ook zullen er meer

ziet. Maar ook is er ruimte voor verbetering. De gemeente Zutphen zou meer uniformiteit in processen willen

investeringen worden gedaan in rampenplannen en infrastructuur, zoals het versterken van dijken en

creëren. Zowel in de digitale als fysieke dienstverlening.

waterkeringen, decentrale energievoorziening en redundante digitale systemen. In de nabije toekomst kijkt de overheid niet alleen naar de techniek van crisisbeheersing, maar ook naar het vermogen van de

Wat betekent schaalvergroting voor deze trend/ontwikkeling voor de gemeente

samenleving om mee te doen in de preventie en respons.

xxiii xxxiv

Zutphen? Kans of uitdaging? Bij schaalvergroting zal het integreren van de ICT een uitdaging zijn. Processen en systemen zullen

Gevolgen bij schaalvergroting

waarschijnlijk niet goed op elkaar afgestemd zijn. Echter ziet de gemeente Zutphen dit ook als een kans. Er is

Door schaalvergroting kunnen gemeenten veerkrachtiger worden op bestuurlijk, operationeel

dan ruimte om schoon schip te maken. Oude pakketten kunnen worden verbeterd. Als nieuwe gemeente kan je

en maatschappelijk gebied. Gemeenten kunnen betere waarborgen inbouwen en ze hebben meer

hierin investeren, ook het Rijk zal hierbij helpen. Als grotere gemeente is het mogelijk om het specialistischer

middelen tot hun beschikking om schokken op te vangen. De voorwaarde is wel dat dit bewust

te maken en meer zaken te standaardiseren en automatiseren. Mogelijk levert schaalvergroting ook

gebeurt: alleen groter worden is geen garantie, maar het is belangrijk dat er groter en proactief

voordelen op voor de inkoop.

geïnvesteerd wordt in weerbaarheid.

<< terug naar inhoudsopgave

Eindrapport meerwaarde schaalvergroting gemeente Zutphen - 2025

48

Bijlage 5 – Bureaustudie II – Trends en ontwikkelingen algemeen

Zien jullie deze trend/ontwikkeling ook in de gemeente Zutphen? Maak zo mogelijk

Migratie blijft een onzekere factor, maar door mondiale ontwikkelingen en de blijvende behoefte

concreter voor de gemeente Zutphen.

aan arbeidskrachten is de verwachting dat de netto migratie positief zal blijven. In scenario Hoog

De gemeente Zutphen wil pilots om klaar te staan voor crises. Om zo meer weerbaarheid te creëren. Dit gaat

wordt bevolkingsgroei vooral gestuwd door hogere levensverwachting, betere medische zorg

in samenwerking met de Veiligheidsregio Noord- en Oost Gelderland (VNOG).

en meer migratie voor werk en studie. In scenario Laag zorgen lagere migratie en minder sterke stijging van de levensverwachting uiteindelijk voor krimp. De demografische veranderingen

Wat betekent schaalvergroting voor deze trend/ontwikkeling voor de gemeente

brengen bovendien sterke regionale verschillen met zich mee: stedelijke regio’s groeien door de

Zutphen? Kans of uitdaging?

instroom van jongeren en migranten, terwijl perifere gebieden te maken krijgen met dubbele

Door schaalvergroting wordt de regionale samenwerking krachtiger, onder andere binnen de VNOG. Zo kan

vergrijzing (minder jongeren én meer ouderen die ook ouder worden). In alle scenario’s stijgt

je een stevigere positie innemen richting Provincie, Rijk en partners.

het aantal huishoudens fors, vooral door vergrijzing, alleenstaande migranten en veranderende woonvoorkeuren. De toename van eenpersoonshuishoudens vergroot de vraag naar kleinere,

Demografische veranderingen

flexibele en levensloopbestendige woningen.

xxxviii

(vergrijzing, ontgroening en migratie) De demografische ontwikkeling in Nederland wordt de komende decennia bepaald door drie

Gevolgen schaalvergroting

hoofdtrends: vergrijzing, ontgroening (minder jongeren) en een toenemende diversiteit door

Schaalvergroting verandert geen demografische trends. Schaalvergroting kan zowel kansen

migratie. De vergrijzing zet onverminderd door, wat leidt tot een hogere druk op zorgvoorzieningen

bieden (efficiënter beleid, bredere belastingbasis) als risico’s meebrengen (afname van lokale

en een blijvend krappe arbeidsmarkt.

xxxv

Tegelijkertijd zorgt ontgroening in sommige regio’s voor

maatwerkvoorzieningen, grotere sociale en demografische ongelijkheid binnen de gemeente).

moeilijke keuzes: scholen kunnen kampen met leerlingentekorten en verenigingen met een dalend ledenaantal, waardoor voorzieningen in krimpgebieden mogelijk verdwijnen of moeten worden

Zien jullie deze trend/ontwikkeling ook in de gemeente Zutphen? Maak zo mogelijk

heringericht. Volgens de WLO-toekomstverkenning kan de Nederlandse bevolking in 2060 variëren

concreter voor de gemeente Zutphen.

van 21,9 miljoen inwoners in een scenario met hoge economische groei en snelle technologische

De beperkte ruimte om nog meer te bouwen betekent dat er binnen de gemeentegrenzen nu weinig

ontwikkeling (Hoog) tot 18,2 miljoen in een scenario met lage groei (Laag). In beide gevallen neemt

mogelijkheden zijn om middels bouwen de bevolkingsopbouw van de gemeente Zutphen te beïnvloeden.

het aantal ouderen sterk toe, terwijl de groei van de jongere bevolking achterblijft.

<< terug naar inhoudsopgave

xxxvii

Arbeidsmigranten vormen maar een zeer kleine groep in de gemeente Zutphen.

Eindrapport meerwaarde schaalvergroting gemeente Zutphen - 2025

49

Bijlage 5 – Bureaustudie II – Trends en ontwikkelingen algemeen

Wat betekent schaalvergroting voor deze trend/ontwikkeling voor de gemeente

wensen. Het lokaal bestuur erkent het belang van samenwerking, kennisdeling en het bouwen

Zutphen? Kans of uitdaging?

aan een krachtig, verbindend verhaal dat inwoners, bedrijven en instellingen met elkaar verbindt.

Schaalvergroting helpt om oplossingen voor het omgaan met vergrijzing te vinden en te delen; de gemeente

Landelijke trends, zoals toenemende maatschappelijke tweedeling en dalend vertrouwen in de

Zutphen kan wat leren van de al meer vergrijsde gemeenten om haar heen.

overheid, zijn op lokaal niveau vaak het meest zichtbaar en voelbaar. Gemeenten ervaren dagelijks de impact hiervan op hun inwoners en hun eigen functioneren.

xxxix xl

Veelheid en complexiteit van taken en vertrouwen in de overheid Gemeenten staan voor een breed en divers takenpakket, variërend van sociale en ruimtelijke

Gevolgen bij schaalvergroting

vraagstukken tot de uitvoering van de energietransitie. Deze taken zijn complex door hoge

Schaalvergroting kan bijdragen aan een betere match tussen de schaalgrootte van gemeenten

verwachtingen vanuit de samenleving, grote maatschappelijke transities en de noodzaak

en de omvang van de maatschappelijke opgaven. Grotere gemeenten beschikken vaak over

tot samenwerking met diverse partners. Dit vraagt om het combineren van verschillende

meer middelen, gespecialiseerde kennis en organisatorische capaciteit om strategische en

sturingsvormen. Tegelijkertijd kampen gemeenten met oplopende financiële tekorten,

planmatige beslissingen te nemen, de dienstverlening te verbeteren, het verloop van personeel

toenemende lasten en omvangrijke opgaven. De Raad voor het Openbaar Bestuur constateert dat

te verminderen en complexe vraagstukken effectief aan te pakken. Tegelijkertijd brengt

er een mismatch bestaat tussen de omvang van de opgaven, de schaalgrootte van gemeenten en

schaalvergroting ook risico’s met zich mee. Naarmate het bestuur op grotere afstand van

de beschikbare bevoegdheden.

inwoners komt te staan, kan de directe betrokkenheid van de lokale gemeenschap afnemen. Dit kan mogelijk leiden tot minder wederzijds begrip en een daling van het vertrouwen in het

Voor complexe maatschappelijke uitdagingen is interbestuurlijke samenwerking en werken binnen

lokaal bestuur. Bovendien kan schaalvergroting in combinatie met de toenemende politieke

netwerken onmisbaar. Deze samenwerkingsvormen gaan uit van gelijkwaardigheid tussen alle

fragmentatie besluitvorming verder bemoeilijken, doordat het lastiger wordt om een breed

partijen, inclusief de verschillende overheidslagen. Dit stelt nieuwe eisen aan ambtenaren: naast

gedragen koers te vinden. Het vinden van de juiste balans tussen bestuurlijke slagkracht en

inhoudelijke kennis zijn steeds vaker nieuwe vaardigheden en ‘soft skills’ nodig. Het vraagt om

nabijheid tot inwoners blijft daarmee een uitdaging. Ook bestaat in de theorie verdeeldheid over

slagvaardige, opgavegerichte samenwerking.

de effecten van schaalvergroting voor de lokale democratie. Bepaalde onderzoeken beschrijven

Daarnaast wordt de politieke arena steeds gefragmenteerder. In gemeentelijke raden zijn meer

dat het democratisch gehalte van een bestuur wordt bepaald door de afstand tussen de inwoner

partijen actief, wat besluitvorming bemoeilijkt. Gemeenten zijn bovendien sterk afhankelijk van

en het niveau waarop de beslissingen worden genomen. Aangezien een herindeling de afstand

landelijke wet- en regelgeving, terwijl zij juist meer beleidsvrijheid en ruimte voor lokaal maatwerk

kan vergroten, zou dat kunnen resulteren in een lagere stemopkomst, minder direct contact

<< terug naar inhoudsopgave

Eindrapport meerwaarde schaalvergroting gemeente Zutphen - 2025

50

Bijlage 5 – Bureaustudie II – Trends en ontwikkelingen algemeen

tussen burgers en bestuurders, een lage aanwezigheid van burgers bij gemeenteraden, minder

Arbeidsmarkt (personeelstekorten) en economie

vertrouwen in bestuursleden en minder interesse in lokale politiek. Daarentegen tonen diverse

Versterking van het ambtenarenapparaat is noodzakelijk. De huidige arbeidsmarkt maakt het voor

onderzoeken aan dat herindelingen leiden tot grotere gemeenten met meer capaciteit om zinvolle

gemeenten erg moeilijk om geschikte mensen te vinden. Vooral voor de kleinere gemeenten is het

politieke kwesties aan te pakken. Dit maakt burgers eerder geneigd om te participeren en versterkt

moeilijk om medewerkers aan te trekken en te behouden. De beloning bij grotere gemeenten is

zo het democratisch karakter.

vaak hoger en ambtenaren kunnen in een kleine gemeente slechts weinig tijd besteden aan de vele complexe opdrachten.

xlv

Daarnaast laat de theorie een wisselend beeld zien als het gaat om empirisch bewijs voor de

Uit analyses van het UWV blijkt dat vanaf 2025 de groei van het aantal mensen in de werkende

effecten van fusies op de bestuurskracht van gemeenten. Waar het merendeel van de onderzoeken

leeftijd stagneert, terwijl de vraag naar arbeid blijft toenemen. In 2035 zal bijna een kwart van de

aantoont dat herindelingen leiden tot meer professionaliteit en bestuurskracht, stellen sommige

bevolking 65 jaar of ouder zijn (tegen 20% in 2022), en de pensioneringsgolf houdt naar verwachting

onderzoekers dat concrete cijfers over de oorzaken van die toegenomen professionaliteit te

aan tot 2040. Dit leidt tot een structureel krappe arbeidsmarkt, waarin werkgevers genoodzaakt

schaars zijn om zulke aannames te doen.

xli xlii xliii xliv

zijn dezelfde hoeveelheid werk te verrichten met minder mensen. Creatieve oplossingen zoals het aanboren van nieuw talent, het anders organiseren van werk en

Zien jullie deze trend/ontwikkeling ook in de gemeente Zutphen? Maak zo mogelijk

het langer behouden van werknemers worden cruciaal.

xlvi

concreter voor de gemeente Zutphen. De gemeente Zutphen is sterk in het oppakken van opgaven via het wijk- en dorpsgericht werken. Ook op het

Gevolgen bij schaalvergroting

vlak van inclusie en participatie is er binnen de gemeente veel ervaring. Het programma Sterke wijken en de

Schaalvergroting kan gemeenten aantrekkelijker maken als werkgever, doordat grotere

Lokale aanpak Bestaanszekerheid zijn daar voorbeelden van.

organisaties vaak meer loopbaanmogelijkheden, betere salariëring en gespecialiseerde functies kunnen bieden. Dit kan helpen om vakbekwame en jonge professionals aan te trekken én te

Wat betekent schaalvergroting voor deze trend/ontwikkeling voor de gemeente

behouden, juist in een structureel krappe arbeidsmarkt. Tegelijkertijd bestaat het risico dat kleinere

Zutphen? Kans of uitdaging?

gemeenten bij schaalvergroting hun lokale identiteit en persoonlijke werkomgeving verliezen,

Schaalvergroting brengt een aantal voordelen met zich mee, namelijk dat er meer specialisatie mogelijk is,

waardoor zij minder aantrekkelijk worden voor medewerkers die waarde hechten aan korte lijnen

je hebt als grotere gemeente meer ambtelijke slagkracht. Ook wordt door schaalvergroting de inkoopkracht

en directe betrokkenheid bij hun werkveld. De uitdaging ligt in het benutten van de voordelen van

en mogelijkheden tot samenwerking met externe partijen groter.

schaalgrootte, zonder de wendbaarheid en nabijheid te verliezen die veel professionals waarderen in kleinere bestuurlijke omgevingen.

<< terug naar inhoudsopgave

xlvii

Eindrapport meerwaarde schaalvergroting gemeente Zutphen - 2025

51

Bijlage 5 – Bureaustudie II – Trends en ontwikkelingen algemeen

Zien jullie deze trend/ontwikkeling ook in de gemeente Zutphen? Maak zo mogelijk concreter voor de gemeente Zutphen. De gemeente Zutphen is een kleine gemeente met stadsproblematiek. Deze combinatie is aantrekkelijk en trekt medewerkers om voor de gemeente te gaan werken. Wel is het lastig om mensen te blijven binden. Voor hetzelfde werk verdien je bij een grotere gemeente een schaal meer. Voor de arbeidsmarkt is ook de aansluiting tussen bedrijfsleven en onderwijs van belang. De gemeente Zutphen beschikt over onvoldoende grote bedrijven om het MBO te bedienen van voldoende stage-, leerwerk- werkervaringsplekken etc.

Wat betekent schaalvergroting voor deze trend/ontwikkeling voor de gemeente Zutphen? Kans of uitdaging? Een grotere gemeente door schaalvergroting maakt het wellicht mogelijk om een hogere schaal aan te bieden aan de medewerkers. Wel noemt men het belangrijk te vinden dat de organisatiestructuur en korte lijnen behouden blijven. Samengaan met een plattelandsgemeente kan zorgen voor meer uitdaging, nieuwe vraagstukken en problemen maken het werk interessanter. Schaalvergroting is een kans omdat er dan meer grote bedrijven makkelijker in beeld komen voor het onderwijs om kennis mee uit te wisselen en stageplekken en werkervaringsplekken te creëren.

Ook betekent schaalvergroting dat er meer grote bedrijven en bedrijventerreinen binnen de gemeente vallen. Deze kennis, relaties, netwerk en de ambtelijke deskundigheid die daar in omliggende gemeenten beschikbaar komt helpt de gemeente Zutphen in het realiseren van de ambities om bedrijven(terreinen)

Druk op de zorg In 2015 werd het takenpakket van de gemeenten aanzienlijk uitgebreid door drie omvangrijke decentralisaties in het sociaal domein. Jeugdzorg, maatschappelijke ondersteuning en arbeidsparticipatie werden aan het takenpakket toegevoegd, met de belofte van maatwerk in efficiëntie. Evaluaties laten zien dat doelen maar deels zijn gehaald en dat informatie sturing en financiële houdbaarheid knelden.

xlviii

De kostendruk steeg sterk, het aantal jongeren met

jeugdhulp is hoog en neemt toe en het gebruik van Wmo-ondersteuning neemt toe.

xlix

Dit gebeurt terwijl er een groeiend tekort aan zorgprofessionals en mantelzorgers ontstaat. Het aantal vacatures in zorg en welzijn stijgt, terwijl veel medewerkers binnen afzienbare tijd met pensioen gaan. De uitstroom zal hierdoor groot zijn, zeker in sectoren als verpleging, verzorging en gehandicaptenzorg. Mantelzorg, die steeds belangrijker wordt voor het opvangen van de zorgvraag, komt eveneens onder druk te staan doordat het aantal potentiële mantelzorgers tot 2040 naar verwachting halveert. Dit alles leidt tot een hogere werkdruk, meer ziekteverzuim en een kwetsbare zorgketen. Om de knelpunten in de jeugdzorg aan te pakken is de Hervormingsagenda Jeugd 2023-2028 opgesteld. Toch ziet het CBS nog steeds stijgende jeugdhulppercentages, li

arbeidstekorten in zorg en jeugdhulp werken kosten en wachtlijsten in de hand. Het sociaal domein is sterk afhankelijk van landelijke politiek en kabinetsformaties. Beleidswijzigingen volgen elkaar relatief snel op, waardoor zowel financiële kaders als uitvoeringsregels voor gemeenten kunnen verschuiven binnen één raadsperiode. Dit betekent dat prognoses voor kosten en taken altijd met een onzekerheidsmarge moeten worden bekeken.

lii

sterker te maken en te verduurzamen.

<< terug naar inhoudsopgave

Eindrapport meerwaarde schaalvergroting gemeente Zutphen - 2025

52

Bijlage 5 – Bureaustudie II – Trends en ontwikkelingen algemeen

Gevolgen bij schaalvergroting

van teams voor lichte jeugdhulp of kleinschalige verblijfsvoorzieningen. De regionale samenwerking voor

Een schaalvergroting kan tot gevolg hebben dat de gemeente beschikt over meer professionele

de inkoop van jeugdzorg en Wmo-voorzieningen is nu goed geregeld binnen de zorgregio Midden-IJssel/

capaciteit en expertise om complexe taken binnen het sociaal domein uit te voeren. Ook kan

Oost-Veluwe. Echter, als Brummen aansluit bij Rheden, komt deze samenwerking onder druk te staan, wat

zij meer inkoopkracht hebben, waardoor tarieven en voorwaarden gunstiger kunnen worden

een duidelijke bedreiging vormt.

onderhandeld. Daarnaast kan harmonisatie van werkwijzen leiden tot meer eenduidigheid in beleid en de toegang tot voorzieningen. Daartegenover staat dat deze harmonisatie van beleid,

Ontwikkelingen gemeentefonds

verordeningen, toegangssystemen en ICT in de eerste jaren veel tijd, geld en ambtelijke capaciteit

Vanaf 2026 dreigde een groot financieel gat voor gemeenten, het zogenoemde ravijnjaar, doordat

kosten. Daadwerkelijke schaalvoordelen in de jeugdzorg kunnen beperkt zijn, omdat deze zorg al

het gemeentefonds structureel werd verlaagd met € 2,4 miljard. Volgens de Vereniging van

veelal op regionaal niveau is georganiseerd. Ook kan schaalvergroting leiden tot grotere afstand

Nederlandse Gemeenten (VNG) zou hierdoor ongeveer driekwart van alle gemeenten in de rode

tussen inwoners en bestuur. In het sociaal domein, waar nabijheid en maatwerk belangrijk zijn, kan

cijfers belanden.

dit negatieve gevolgen hebben voor de ervaren toegankelijkheid van ondersteuning.

liii

liv

In het overhedenoverleg van 16 april 2025 erkende het kabinet de zorgen van

gemeenten. Tot en met 2027 komt er € 3 miljard extra beschikbaar om oplopende jeugdzorgkosten te dekken en de terugval in het gemeentefonds vanaf 2026 deels te compenseren. Na 2027 blijft de

Zien jullie deze trend/ontwikkeling ook in de gemeente Zutphen? Maak zo mogelijk

lv

onzekerheid groot. Experts en lokale bestuurders spreken nu van het nieuwe ravijnjaar in 2028.

lvi

concreter voor de gemeente Zutphen. Deze trends zijn ook in de gemeente Zutphen zichtbaar.

Middelgrote gemeenten kunnen getroffen worden door deze onzekerheid. Zij zijn te klein om schaalvoordelen te benutten, maar te groot om met minimale voorzieningen toe te kunnen.

Wat betekent schaalvergroting voor deze trend/ontwikkeling voor de gemeente

Hierdoor komen mogelijk essentiële voorzieningen als zwembaden, bibliotheken, jeugdcentra,

Zutphen? Kans of uitdaging?

wijkvoorzieningen en cultuurinstellingen onder druk te staan. Mochten gemeenten in de toekomst

Schaalvergroting levert belangrijke voordelen op, zeker nu we te maken hebben met vergrijzing en

weer genoodzaakt zijn om drastisch te bezuinigen, dan kan dit van negatieve invloed zijn op sociale

toenemende zorgvraag in de regio. Als centrumgemeente speelt Zutphen al een centrale rol op het gebied

en publieke voorzieningen, waardoor de leefbaarheid en sociale samenhang in wijken en dorpen

van zorg. Op wijk- en dorpsniveau zijn er met schaalvergroting meer middelen beschikbaar om voorzieningen

afneemt. Financiële problemen beperken daarnaast de bestuurlijke ruimte voor investeringen

goed te organiseren. Een grotere gemeente betekent een sterkere onderhandelingspositie en meer ambtelijke

in bijvoorbeeld woningbouw, duurzaamheid en armoedebestrijding, waardoor bredere

capaciteit om zaken efficiënt te regelen. Hierdoor kunnen we een groter gebied bedienen, wat duurzamer

maatschappelijke opgaven in gevaar komen.

lvii

is en meer kansen biedt om samen met regionale zorgpartners te innoveren, bijvoorbeeld door het opzetten

<< terug naar inhoudsopgave

Eindrapport meerwaarde schaalvergroting gemeente Zutphen - 2025

53

Bijlage 5 – Bureaustudie II – Trends en ontwikkelingen algemeen

Gevolgen bij schaalvergroting

Zien jullie deze trend/ontwikkeling ook in de gemeente Zutphen? Maak zo mogelijk

Schaalvergroting kan zowel kansen als risico’s met zich meebrengen. Aan de positieve kant biedt

concreter voor de gemeente Zutphen.

een grotere schaal vaak meer financiële slagkracht en mogelijkheden om middelen efficiënter te

Als gemeente Zutphen zijn wij constant alert op onze financiële positie en houden wij deze scherp in de

gebruiken. Hierdoor kunnen gemeenten bepaalde voorzieningen, zoals zwembaden, bibliotheken

gaten. Mede door deze instelling is de gemeente Zutphen aan te merken als financieel gezond en hoeft de

of cultuurinstellingen, beter behouden, ook wanneer er fors bezuinigd moet worden. Bovendien

gemeente Zutphen geen bezuinigingen door te voeren. Met de programmabegroting 2026-2029 presenteert

kan een grotere gemeente een sterkere positie innemen richting het Rijk om extra middelen of

de gemeente Zutphen een structureel sluitende begroting vanaf 2027. Ter voorbereiding op de verkiezingen

compensatie te verkrijgen. Ook kunnen gemeentelijke kosten dalen, doordat vaste kosten worden

in 2026 voert de gemeente een begrotingsanalyse uit waarin alle budgetten worden geanalyseerd. Daarnaast

verspreid door de grotere schaal van het gefuseerde bestuur, waardoor de gemiddelde kosten

ontwikkelt de gemeente scenario’s op basis van de omgevingsvisie.

per eenheid dalen. Daarentegen zijn er ook onderzoeken die aantonen dat een herindeling geen gevolgen heeft voor het uitgavenniveau. Schaalvergroting maakt het daarnaast mogelijk om

Wat betekent schaalvergroting voor deze trend/ontwikkeling voor de gemeente

gespecialiseerde teams op te zetten, bijvoorbeeld op het gebied van jeugdzorg of duurzaamheid,

Zutphen? Kans of uitdaging?

waardoor beleid effectiever kan worden uitgevoerd ondanks krappere budgetten.

Het gaat hier om de voordelen van schaalvergroting voor de financiële positie van de gemeente. De gemeente

Daartegenover staan ook een aantal aandachtspunten. Bij fusies bestaat het risico dat de aandacht

Zutphen houdt in de huidige situatie een breed aanbod aan voorzieningen in stand voor haar eigen inwoners

en middelen zich concentreren op de grotere kernen, waardoor kleinere dorpen en wijken sneller

en voor inwoners uit de omliggende gemeenten. Schaalvergroting betekent meer financieel draagvlak

voorzieningen verliezen. De kosten van de herindeling zelf (zoals de integratie van systemen,

voor die voorzieningen. Een grotere schaal betekent immers meer middelen die ingezet kunnen worden om

personeel en huisvesting) kunnen in de eerste jaren aanzienlijk zijn en drukken extra zwaar op de

het voorzieningenniveau in stand te houden of aan te passen. Mogelijke dalingen van de inkomsten van de

begroting in het ravijnjaar. Schaalvergroting kan tekorten verzachten, maar mogelijk niet volledig

gemeente kunnen beter opgevangen worden in een “grotere” begroting. We kunnen geen onderbouwing

oplossen.

lviii lix

<< terug naar inhoudsopgave

geven voor de omvang van de schaalvergroting die nodig is om de genoemde voordelen te bereiken.

Eindrapport meerwaarde schaalvergroting gemeente Zutphen - 2025

54

Bijlage 5 – Bureaustudie II – Trends en ontwikkelingen algemeen

Wat wil je nog meegeven? Wijk- en dorpsgericht werken is belangrijk voor de gemeente Zutphen. Door dicht bij de inwoners te zijn, versterken we de verbinding tussen gemeente en inwoners. Deze nabijheid is een kracht die we gezamenlijk kunnen benutten, ook in samenwerking met omliggende gemeenten. Het programma Sterke wijken speelt hierin een belangrijke rol. Dit programma richt zich op het versterken van buurten en dorpen. Het is belangrijk dat beide mogelijkheden – online én offline – worden gefaciliteerd, zodat iedereen kan meedoen. We streven naar een sterke regio, maar willen tegelijkertijd de nabijheid en persoonlijke aandacht behouden. Schaalvergroting – oftewel het vergroten van het werkgebied of het samenvoegen van gemeenten – kan hierbij helpen, mits het goed wordt ingericht. Door processen te standaardiseren, kunnen we de korte lijnen met inwoners behouden en meer tijd besteden aan persoonlijke contacten. Het platteland rondom Zutphen biedt een hoge kwaliteit van wonen. Dit draagt bij aan de aantrekkingskracht van de gemeente Zutphen als woonplaats.

Binnen de veiligheidsregio Stedendriehoek wordt de gemeente Zutphen sterker wanneer het onderdeel uitmaakt van een grotere gemeente. De vraag is echter of een fusie met alleen Brummen voldoende is om deze positie te versterken. Intern biedt deze schaalvergroting wel voordelen, maar om écht impact te hebben in de regio is wellicht een nog grotere schaal gewenst. Een gemeente met minstens 100.000 inwoners is dan een goed streven, met het oog op voorzieningen en bereikbaarheid.

Belang van de gemeente Zutphen om na te denken over andere regionale scenario’s: gaat om maak je onderdeel uit van het zwaartepunt van de regio? Dat kan door schaalvergroting binnen Stedendriehoek, maar wordt moeizaam in Achterhoek.

<< terug naar inhoudsopgave

Eindrapport meerwaarde schaalvergroting gemeente Zutphen - 2025

55

Bijlage 6 – Bronnenlijst

i.

Dreef, S., van Veller, P., & de Kok, M. (2020, 25 juni). De toekomst van de middelgrote centrumgemeente:

ix.

RUIMTEVOLK, & gemeente Zutphen. (maart 2025). Omgevingsvisie gemeente Zutphen: Hoe zien

Een verkenning van de specifieke problematiek en het toekomstperspectief van middelgrote

Zutphen en Warnsveld er in 2040 uit?

centrumgemeenten. Berenschot.

Ga naar dit document

Ga naar dit document

x. ii.

RUIMTEVOLK, & gemeente Zutphen. (maart 2025).

VNG. (2019). Gemeenten 2024: Ontwikkelingen en opgaven 2020-2024. Ga naar dit document

Omgevingsvisie gemeente Zutphen: Hoe zien Zutphen en Warnsveld er in 2040 uit?

xi.

Ga naar dit document

Verder. (2025, 12 mei). Van armoedebestrijding naar financiële bestaanszekerheid. Binnenlands Bestuur. Ga naar dit document

iii.

Dreef, S., van Veller, P., & de Kok, M. (2020, 25 juni). De toekomst van de middelgrote centrumgemeente: Een verkenning van de specifieke problematiek en het toekomstperspectief van middelgrote

iv.

xii.

Van den Enden, G., & Veerman, N. (2024). Geldzaken in de praktijk 2024: Het leven betaalbaar.

centrumgemeenten. Berenschot.

Nationaal Instituut voor Budgetvoorlichting.

Ga naar dit document

Ga naar dit document

Wissink, J., & Elferink, V. (2023, 22 december). Woningmarktanalyse Zutphen: Wonen in sterke wijken en

xiii.

dorpen. Companen.

Rijksoverheid. (2019). Beleidskader gemeentelijke herindeling. Ga naar dit document

Ga naar dit document

xiv. v.

Koster, R., Swieringa, R., Berghuis, N. (2025, 6 maart). Eindrapport bestuurlijke toekomst gemeente

Dreef, S., van Veller, P., & de Kok, M. (2020, 25 juni). De toekomst van de middelgrote centrumgemeente:

Brummen. Moventem.

Een verkenning van de specifieke problematiek en het toekomstperspectief van middelgrote

Ga naar dit document

centrumgemeenten. Berenschot.

xv.

Ga naar dit document

Stimuleringsfonds Volkshuisvesting Nederlandse gemeenten. (2024, 25 november). De cruciale rol van gemeenten in de energietransitie. Binnenlands Bestuur.

vi.

Rijksoverheid. (2019). Beleidskader gemeentelijke herindeling.

Ga naar dit document

Ga naar dit document

xvi. vii.

viii.

Heshusius, S., Boekenoogen, A., ten Boom, A., van Hoorn, A., van der Kooij, P., Kool., M., Matthijsen,

RUIMTEVOLK, & gemeente Zutphen. (maart 2025).

J., de Vries, G., & Wetzels, W. (2024, 12 december). Monitor RES 2024: Een voortgangsanalyse van de

Omgevingsvisie gemeente Zutphen: Hoe zien Zutphen en Warnsveld er in 2040 uit?

Regionale Energiestrategieën. Planbureau voor de Leefomgeving.

Ga naar dit document

Ga naar dit document

Ministerie van Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening. (september 2025). Ontwerp-Nota Ruimte 2025.

xvii.

Ga naar dit document

<< terug naar inhoudsopgave

VNG. (2019). Gemeenten 2024: Ontwikkelingen en opgaven 2020-2024. Ga naar dit document

Eindrapport meerwaarde schaalvergroting gemeente Zutphen - 2025

56

Bijlage 6 – Bronnenlijst

xviii.

Koster, R., Swieringa, R., Berghuis, N. (2025, 6 maart).

xxvii.

Eindrapport bestuurlijke toekomst gemeente Brummen. Moventem.

VNG. (2025, 18 juni). Gemeenten zetten koers naar collectieve digitalisering. Ga naar dit document

Ga naar dit document

xxviii. VNG. (2024, 6 december). Digitale inclusie: gedeelde ambitie overheid en samenleving. xix.

Rijksoverheid. (z.d.). 900.000 nieuwe woningen om aan groeiende vraag te voldoen.

Ga naar dit document

Ga naar dit document

xxix. xx.

xxi.

Koster, R., Swieringa, R., Berghuis, N. (2025, 6 maart).

VNG. (2019). Gemeenten 2024: Ontwikkelingen en opgaven 2020-2024.

Eindrapport bestuurlijke toekomst gemeente Brummen. Moventem.

Ga naar dit document

Ga naar dit document

Koster, R., Swieringa, R., Berghuis, N. (2025, 6 maart).

xxx.

Blom-Hansen, J., Houlberg, K., Serritzlew, S., & Treisman, D. (November 2016). Jurisdiction size

Eindrapport bestuurlijke toekomst gemeente Brummen. Moventem.

and local government policy expenditure: Assessing the effect of municipal amalgamation. The

Ga naar dit document

American Political Science Review, 110(4), 812-831. Ga naar dit document

xxii.

Ministerie van Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening. (september 2025). Ontwerp-Nota Ruimte 2025.

xxxi.

Ga naar dit document

Kushner, J., & Siegel, D. (2008, 9 januari). Citizen satisfaction with municipal amalgamations. Canadian Public Administration, 48(1), 73-95.

xxiii.

Bakker, J. (2025, 17 juli). Nederland van boven: Steden groeien, platteland krimpt. In de heilige stede.

Ga naar dit document

Ga naar dit document

xxxii. xxiv.

de factoren voor succes en/of falen van hervormingen aan de lokale schaal: tweede tussentijds

Verwey-Jonker Instituut.

rapport. Universiteit Gent.

Ga naar dit document

xxv.

Ga naar dit document

Stadszaken. (2025, 17 juli). PBL: ruimtedruk en vergrijzing groeien in elk scenario.

xxxiii. Klaassen, S. (2025). Weerbaarheid – Veerkracht moet van onderop komen’. VNG.

Ga naar dit document

xxvi.

De Ceuninck, K., & Steyvers, K. (2013). Doet de grootte ertoe? Een vergelijkend onderzoek naar

Reches, L., & de Meere, F. (2022). Het platteland in beeld: Aandacht voor de veiligheid en leefbaarheid.

Ga naar dit document

Koster, R., Swieringa, R., Berghuis, N. (2025, 6 maart). Eindrapport bestuurlijke toekomst gemeente

xxxiv. Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid. (2023, 7 juli.) Agenda Veerkrachtige en

Brummen. Moventem.

Weerbare Samenleving.

Ga naar dit document

Ga naar dit document

<< terug naar inhoudsopgave

Eindrapport meerwaarde schaalvergroting gemeente Zutphen - 2025

57

Bijlage 6 – Bronnenlijst

xxxv.

UWV. (2023, 4 september). Demografische veranderingen op de arbeidsmarkt: meer doen met

xliv.

Koster, R., Swieringa, R., Berghuis, N. (2025, 6 maart).

minder mensen.

Eindrapport bestuurlijke toekomst gemeente Brummen. Moventem.

Ga naar dit document

Ga naar dit document

xxxvi. Stadszaken. (2025, 17 juli). PBL: ruimtedruk en vergrijzing groeien in elk scenario.

xlv.

Van Dijken, K., Dorenbos, R., Koelemaij, J., van Buren, N., Ghauharali, R., Heebels, B., & de Vries, J. (2023, 25 april). Trendstudie voor P10- en K80 gemeenten. Platform 31.

Ga naar dit document

Ga naar dit document

xxxvii. Planbureau voor de Leefomgeving. (2025). Toekomstverkenning WLO 2025: Cahier Demografie. xlvi.

Ga naar dit document

UWV. (2023, 4 september). Demografische veranderingen op de arbeidsmarkt: meer doen met minder mensen.

xxxviii. Planbureau voor de Leefomgeving. (2025). Toekomstverkenning WLO 2025: Cahier Demografie.

Ga naar dit document

Ga naar dit document

xlvii. xxxix. VNG. (2019). Gemeenten 2024: Ontwikkelingen en opgaven 2020-2024. Ga naar dit document

xl.

Koster, R., Swieringa, R., Berghuis, N. (2025, 6 maart). Eindrapport bestuurlijke toekomst gemeente Brummen. Moventem. Ga naar dit document

Van Dijken, K., Dorenbos, R., Koelemaij, J., van Buren, N., Ghauharali, R., Heebels, B., & de Vries, J.

xlviii.

(2023, 25 april). Trendstudie voor P10- en K80 gemeenten. Platform 31.

Consultancy.nl. (2024, 9 oktober). Een decennium decentralisatie: De tussenbalans. Ga naar dit document

Ga naar dit document

xlix. xli.

Wayenberg, E., Steen, T., De Wulf, N., Hoogeland, M., Van Dijck, C., & Vanschoenwinckel, J. (2018).

CBS. (2023, 5 december). Kwart meer gebruik hulp bij het huishouden via Wmo dan in 2019 Ga naar dit document

Veldonderzoek fusionerend gemeenten Vlaanderen 2018. Universiteit Gent.

l.

Ga naar dit document

Enneking, K. (2024, 30 april). Opnieuw meer jongeren met jeugdzorg. Binnenlands Bestuur. Ga naar dit document

xlii.

Boogers, M., & Reussing, R. (2019). Decentralisatie, schaalvergroting en lokale democratie.

li.

Bestuurswetenschappen, 73(2), 22-46. Ga naar dit document

xliii.

Rijksoverheid. (2023, 20 juni). Hervormingsagenda Jeugd 2023-2028. Ga naar dit document

Koch, P., & Rochat, P. E. (2017). The effects of local government consolidation on turnout: Evidence form a

lii.

quasi-experiment in Switzerland. Swiss Political Science Review, 23(3), 215-230.

Zorgakkoorden.nl. (2023, 30 juni). Regiobeeld: Apeldoorn/ Zutphen. Ga naar dit document

Ga naar dit document

<< terug naar inhoudsopgave

Eindrapport meerwaarde schaalvergroting gemeente Zutphen - 2025

58

Bijlage 6 – Bronnenlijst

liii.

Koster, R., Swieringa, R., Berghuis, N. (2025, 6 maart). Eindrapport bestuurlijke toekomst gemeente Brummen. Moventem. Ga naar dit document

liv.

VNG. (2025). Gemeenten vallen in financieel ravijn. Ga naar dit document

lv.

VNG. (2025, 18 april). Voorjaarsnota 2025: financiële verlichting voor gemeenten. Ga naar dit document

lvi.

Vos, S. (2025, 23 april). ‘Ravijnjaar niet gedempt, maar opgeschoven’. Ga naar dit document

lvii.

Bekkers, H. (2025, 23 januari). ‘Middelgrote gemeenten hardst getroffen in ravijnjaar’. Binnenlands Bestuur. Ga naar dit document

lviii.

Geertsema, B. (2017). The economic effects of municipal amalgamation and intermunicipal cooperation. [Thesis fully internal (DIV), University of Groningen]. University of Groningen, SOM research school. Ga naar dit document

lix.

Blom-Hansen, J., Houlberg, K., Serritzlew, S., & Treisman, D. (November 2016). Jurisdiction size and local government policy expenditure: Assessing the effect of municipal amalgamation. The American Political Science Review, 110(4), 812-831. Ga naar dit document

<< terug naar inhoudsopgave

Eindrapport meerwaarde schaalvergroting gemeente Zutphen - 2025

59