1073521 - Bijlage 2 - Voorjaarsnota 2025 gemeente Zutphen

Voorjaarsnota 2025

Pagina 2 van 64

Inhoudsopgave Inhoudsopgave ........................................................................................................................................3 Inleiding ...................................................................................................................................................4 Leeswijzer................................................................................................................................................5 Hoofdstuk 1 Grote opgaven.....................................................................................................................6 Hoofdstuk 2 Inhoudelijke ontwikkelingen en financiële gevolgen ............................................................9 Programma 1 Politiek dichtbij ..............................................................................................................9 1.1 Lokaal betrokken en wijkgericht ..............................................................................................10 1.2 Over gemeentegrenzen heen ..................................................................................................12 Programma 2 Wonen en leefbaarheid ...............................................................................................13 2.1 Gevarieerd en betaalbaar wonen

............................................................................................15 2.2 Vergroening, Klimaatadaptatie en Natuur ...............................................................................17 2.3 Rechtvaardige Energietransitie ...............................................................................................17 2.4 Cultuur en erfgoed ...................................................................................................................18 2.5 Schoon en veilig verkeer .........................................................................................................20 2.6 Minder huishoudelijk afval .......................................................................................................21 Programma 3 Werken en leren .........................................................................................................21 3.1 Onderwijs en arbeidsmarkt ......................................................................................................22 3.2 Aantrekkelijk ondernemen .......................................................................................................26 3.3 Binnenstad en toerisme ...........................................................................................................26 Programma 4 Zorgen en samenleven

...............................................................................................28 4.1 Jeugd en jongeren ...................................................................................................................29 4.2 Hulp en Welzijn ........................................................................................................................31 4.3 Vergroten financiële zelfredzaamheid .....................................................................................35 Pagina 3 van 64

4.4 Sport .......................................................................................................................................37 4.5 Veiligheid .................................................................................................................................38 Programma 5 Algemene dekkingsmiddelen en Bedrijfsvoering ........................................................40 Paragraaf bedrijfsvoering ..............................................................................................................40 Hoofdstuk 3 Financiën algemeen ..........................................................................................................45 Hoofdstuk 4 Technische en financiële uitgangspunten meerjarenbegroting .........................................46 Hoofdstuk 5 Financiële doorkijk 2026-2029 ..........................................................................................47 Bijlagen ..................................................................................................................................................54 Bijlage 1 Aanbiedingsbrief voorjaarsnota ..........................................................................................54 Bijlage 2 Toezeggingen en moties ....................................................................................................54 Bijlage 3 Hanzehof

............................................................................................................................61

Inleiding Inleiding Voor u ligt de Voorjaarsnota 2025. Via deze voorjaarsnota informeren wij de raad over de actuele ontwikkelingen binnen onze gemeente en geven wij richting aan de inhoudelijke en financiële koers voor de komende jaren. De voorjaarsnota is het eerste moment in de planning- en controlcyclus waarin wij vooruitblikken op de programmabegroting 2026–2029. Wij doen dit aan de hand van ontwikkelingen in de grote opgaven, de programma's en de effecten hiervan op de financiële ruimte van onze gemeente. In deze voorjaarsnota spelen wij in op de actualiteit en bouwen wij voort op het coalitieakkoord ‘Natuurlijk betrokken, gelijk vooruit’ en de door de raad vastgestelde omgevingsvisie. De voorjaarsnota is daarmee voor de raad het belangrijkste kaderstellende middel als het gaat over de inhoudelijke richting en de verdeling van de schaarse middelen. Wij hebben deze voorjaarsnota opgesteld in een periode van grote maatschappelijke dynamiek, waaronder de val van het Kabinet-Schoof. De inhoud van deze voorjaarsnota is opgesteld voor de val van het Kabinet. Van stikstof en woningbouw tot bestaanszekerheid en de energietransitie, onze opgaven zijn veelzijdig en urgent. Wij zijn trots op de stappen die we samen met inwoners en maatschappelijke partners zetten. Dit kunnen wij niet zonder onze goede samenwerkingen in de regio, de M50 en de VNG.

Zo werken we aan kansengelijkheid, een sterke sociale basis en een toekomstbestendige leefomgeving. De opgaven zijn groot, maar wij blijven sturen op realisatie en draagvlak, met oog voor kwaliteit en betaalbaarheid. Door het besluit van de gemeenteraad om de behandeling van de voorjaarsnota te laten plaatsvinden na ontvangst van de Meicirculaire, zijn wij in staat om een actueel en integraal beeld te schetsen van Pagina 4 van 64

de financiële situatie voor 2026 en verder. Waar we stevige ombuigingen leken te moeten presenteren vóór de Meicirculaire blijkt dat de Meicirculaire voor onze gemeente een positief effect heeft. In de Meicirculaire 2025 zien wij positieve bewegingen, maar constateren wij ook dat het Rijk stelselmatig minder indexatie vergoedt dan wij feitelijk moeten uitgeven. Waar wij voor 2026 circa €4,8 miljoen aan indexaties verwachten, vergoedt het Rijk hiervan slechts €2,2 miljoen. Wij zijn blij te kunnen melden dat wij, mede dankzij scherpe keuzes en gerichte inzet, binnen het door de raad vastgestelde amendement 2024-A0011 van een incidentele maximale inzet van €2,7 miljoen uit de Algemene Reserve zijn gebleven. Daarmee liggen wij op koers: op basis van de huidige inzichten presenteren wij een structureel sluitende begroting vanaf 2027. Op dit moment hoeven wij als gemeente Zutphen geen urgente bezuinigingen te implementeren, echter blijven er wel veel onduidelijkheden. Wij volgen actief de gesprekken die de VNG hierover heeft met het Rijk. In de komende maanden werken wij de voorstellen uit deze voorjaarsnota verder uit in de programmabegroting 2026–2029. Samen met de raad blijven wij bouwen aan een sterk, sociaal en toekomstgerichte gemeente Zutphen.

Leeswijzer Leeswijzer In hoofdstuk 1 van deze Voorjaarsnota gaan we in op de grote opgaven waarvoor de gemeente Zutphen staat. Op verzoek van de gemeenteraad hebben in dit hoofdstuk ook een aantal onderwerpen opgenomen waarvan we de ontwikkeling willen monitoren. In hoofdstuk 2 geven we per subprogramma inzicht in de ontwikkelingen. Per subprogramma geven we in de tabellen de financiële consequenties voor 2025 weer. In de tabellen met financiële gevolgen gebruiken we de verschillende categorieën. Ter toelichting het volgende: 

 



 

Wettelijk nieuw beleid: dit is nieuw beleid waarvan de gemeente Zutphen verplicht is om het uit te voeren. In de meeste gevallen is hiervoor geld beschikbaar gesteld in de Algemene Uitkering. Deze voorstellen nemen wij mee bij de budgetaanpassingen. Budgetaanpassingen: dit zijn onvermijdelijke verhogingen of verlagingen in reeds bestaande budgetten. Dit zijn indexaties of volumestijgingen. Wenselijk nieuw beleid: dit is nieuw beleid dat ontstaat uit de actuele grote opgaven of ons coalitieakkoord. Deze voorstellen gaan verder dan het wettelijke karakter en zijn bedoeld om te bouwen aan een sterk, sociaal en toekomstgerichte gemeente Zutphen. Budgettair neutrale voorstellen: de uitgaven van deze voorstellen worden gedekt door bijvoorbeeld reserves. Dit heeft voor de Voorjaarsnota geen budgettaire gevolgen. De bedragen (inclusief dekking) worden in de begroting opgenomen. Indien er een krediet beschikbaar wordt gesteld, benoemen we dit in de tabel. Als een voorstel incidenteel is staat dit aangegeven met (i), als een voorstel structureel is staat dit aangegeven met een (s). In deze tabellen zijn de bedragen waar mogelijk afgerond. Pagina 5 van 64

In hoofdstuk 3 beschrijven we de algemene financiële situatie voor de gemeente Zutphen. In hoofdstuk 4 komen de technische en financiële uitgangspunten voor de meerjarenbegroting 2025 – 2028 aan de orde. En in hoofdstuk 5 staan alle voorstellen op een rij.

Hoofdstuk 1 Grote opgaven Kansengelijkheid en voldoende werk •

Preventie

We beginnen de effecten te zien van onze samenwerking op preventie. We bereiken meer inwoners met preventieve programma’s, zoals lichte jeugdhulp, gezondheidsbevordering (Integraal Zorgakkoord (IZA), gezondheidsbevordering (GALA) en met onze inkomensregelingen. Dit zetten we voort in 2026. De groep 65-plussers blijft stijgen. Dit leidt tot een toenemende vraag naar ondersteuning. We spelen daarop in met een integrale aanpak. Bijvoorbeeld met het inrichten van toegankelijke voorzieningen voor ouderen, gericht op gezondheid, dementie en voorkomen van eenzaamheid. Maar ook het maken van afspraken over wonen en zorg, een toegankelijke woonomgeving en mobiliteit. We overbruggen verschillende zorgvormen en innoveren door meerjarig partnerschap met aanbieders. •

Bestaanszekerheid vergroten

Een (té) grote groep mensen in onze gemeente leeft in bestaansonzekerheid, wat leidt tot extreme stress en beperkte mogelijkheden om te functioneren in onze complexe maatschappij. Om volwaardig aan de samenleving mee te kunnen doen, hebben mensen een woning en stabiel inkomen nodig, ondersteuning bij geldzorgen, toegang tot onderwijs en zorg, en een financiële buffer voor onverwachte uitgaven. Met onze lokale aanpak bestaanszekerheid gaan we in 2026 volop aan de slag. Onderdeel van deze aanpak zijn Inwoner in beeld en werken vanuit gelijkwaardigheid en vertrouwen. •

Toegang tot werk

De Nederlandse arbeidsmarkt wordt in 2026 wederom geconfronteerd met structurele krapte. Tegelijkertijd blijft het een uitdaging voor veel mensen om (duurzaam) aan werk te komen. Wij vinden het belangrijk om de toegang tot de arbeidsmarkt te faciliteren voor jongeren, statushouders, mensen met een arbeidsbeperking en andere groepen met een afstand tot de arbeidsmarkt. Door hen te ondersteunen in hun ontwikkeling naar werk kunnen we niet alleen bijdragen aan hun persoonlijke ontwikkeling, maar ook aan het invullen van de arbeidsbehoefte. Voor diegenen die extra ondersteuning nodig hebben, bieden wij passende en integrale begeleidings- en ontwikkelingsmogelijkheden. De gemeente werkt daarnaast samen met partners in het regionale Werkcentrum om de arbeidsmarkt en het onderwijs binnen de Arbeidsmarktregio verder op elkaar af te stemmen. •

Aantrekkelijk ondernemen Pagina 6 van 64

We werken aan een verbetering van het vestigingsklimaat van onze gemeente. De sociaaleconomische visie legt hiervoor de basis. We werken in 2026 e.v. aan de realisatie. Het is van belang om de beschikbare ruimte op de bedrijventerreinen zo optimaal mogelijk te benutten. Voor Gebiedsvisie De Mars, inclusief Bufferzone-IJsselzone-Industriehaven, ronden we in 2025 het ontwikkelkader af. We verwachten in 2026 de aanvang van de eerste deelprojecten om invulling te geven aan de visie. Zorg en toerisme zijn twee andere belangrijke pijlers onder onze economie. Deze krijgen de komende jaren extra aandacht. Zo sluiten we in 2026 structureel aan bij de Vrijetijdsagenda Achterhoek en stellen extra middelen beschikbaar voor Stichting Zutphen Promotie. We werken met ondernemers en onderwijs samen aan de aansluiting en versterking van het MBO en vakonderwijs in de gemeente Zutphen. Dit doen we via de Kennis- en Innovatie agenda die we samen met Regio Stedendriehoek invullen.

Toekomstgericht •

Omgevingsvisie

De koers voor 2040 is dat de gemeente Zutphen zich ontwikkelt tot een sterke stedelijke gemeente in een groene omgeving, gelegen aan de IJssel met hierin een compacte en dicht bebouwde stad Zutphen en vitaal dorp Warnsveld. De omgevingsvisie gaat uit van de ‘15-minutenstad’. Alle dingen die belangrijk zijn in het dagelijks leven zijn te voet of per fiets bereikbaar binnen 15 minuten van huis: onderwijs, zorg, werk, winkels, OV, sport en ontspanning. Dit biedt inwoners comfort en biedt ouderen de kans om langer thuis te wonen. De basis voor de ambities in de omgevingsvisie zit in behoud en versterking van het bestaande voorzieningenniveau. Daarvoor is een groei van het inwoneraantal, toevoeging van extra woningen en werklocaties nodig. Om dit op een kwalitatieve en gezonde manier te doen is er extra aandacht voor groen-blauwe dooradering door de bestaande bebouwde gebieden. De omgevingsvisie bevat ambities en uitgangspunten voor nieuwe initiatieven en plannen. Zo bouwen we voor de sociaal-economische visie en het verkeerscirculatieplan voort op de omgevingsvisie. De plannen voor nieuwe woonwijken en werkgebieden vinden hun basis ook in de omgevingsvisie.

Zo geeft de omgevingsvisie inwoners, ondernemers, maatschappelijke organisaties en de gemeentelijke organisatie houvast bij de ontwikkeling van onze toekomstige leefomgeving en vormt de omgevingsvisie een kader voor nieuwe initiatieven. •

Rechtvaardige energietransitie

Om CO2-reductie te realiseren zetten we in op het besparen van energie, het lokaal koppelen van vraag en aanbod van energie en duurzame mobiliteit. Hiervoor hebben we voor al onze inwoners verschillende manieren om te ondersteunen bij het isoleren van het huis. Van energiefixers en collectieve inkoop tot volledige ontzorging van grootschalige isolatie. De uitkomsten van het inwonersberaad energietransitie (2025) leggen mede de basis voor de verdere activiteiten. In 2026 werken we verder aan het Warmteprogramma ter vervanging van de Transitievisie Warmte 2021. Dit doen we samen met woningcorporaties, ZutphenEnergie, Liander en het waterschap. In 2026 gaan we door met onze inzet voor grootschalige aquathermie uit de IJssel. •

Vergroenen en verkoelen

We benutten alle mogelijkheden om klimaatverandering aan te pakken en besteden speciale aandacht aan klimaatrechtvaardigheid. Bij hittegolven treedt ons lokale hitteplan in werking. We voeren het Pagina 7 van 64

biodiversiteitsplan uit door de natuur in onze gemeente te versterken. We werken in 2026 verder aan de verschillende projecten voor natuurvriendelijk bouwen en bewustwording van de natuur. Vergroenen en koeler maken van bedrijventerreinen De Mars en Revelhorst en Leesten Schouwbroek hebben prioriteit. Ook in de omgevingsvisie zijn ambities voor groen-blauwe dooradering van het bebouwd gebied vastgelegd •

Woningbouwopgave

We werken aan meerdere woningbouwlocaties voor bijv. De Hoven Noord, Leesten-Schouwbroek, Kleine Linie en diverse binnenstedelijke opgaven. We realiseren betaalbare woningen en gebruiken de instrumenten die daarvoor nodig zijn. In de omgevingsvisie onderzoeken we nieuwe locaties voor woningbouwontwikkeling (verdichting en transformatie) en grenzend aan het bebouwd gebied (uitleggebieden). We investeren in nieuwe ontwikkelingen zoals het bouwen van tijdelijke woningen en woningsplitsing om de urgente woningnood onder inwoners aan te pakken. •

Voorzieningen op peil

We blijven werken aan de binnenstad, want dit is voor ons een belangrijke trekpleister door de historische waarde en de veelheid aan voorzieningen. De voorzieningen in het dorp en de wijken willen we op peil houden en zo mogelijk versterken. Daarom investeren we in de buurthuizen en het jongerenwerk en in de veiligheid en leefbaarheid in de wijken, waaronder de wijkwinkelcentra. Ook in 2026 blijven we ons inzetten voor goede en laagdrempelige zorg voor onze inwoners. We werken aan een nieuwe visie op Sport. In 2026 werken we verder aan het op peil houden van de culturele voorzieningen. De basis is hiervoor in 2025 gelegd in de Cultuurnota, de uitvoeringsagenda en de herziening van afspraken met de culturele basisorganisaties. We werken verder aan de plannen voor de verbouwing van de Hanzehof.

Sterk en inclusief • Sterke wijken We streven naar kansengelijkheid en sociale samenhang in de wijken, waar mensen elkaar kennen, helpen en opzoeken. Dat doen we onder andere door het versterken van voorzieningen in de wijk die ontmoeten stimuleren, zoals buurthuizen en jongerenwerk, laagdrempelig en inclusief, voor iedereen bereikbaar. In 2026 werken we verder aan de Zutphense ADDO methodiek (Anders Denken, Doen en Organiseren) om de samenwerking in de wijken vorm te geven. De vragen en behoeften van bewoners zijn hierin leidend. In de startwijk Zuidwijken werken we in een alliantie met bewoners, professionals en organisaties. •

Extra inzet op veiligheid

Veiligheid is een onderwerp dat steeds meer aandacht vraagt, zowel qua complexiteit als qua capaciteit voor onder andere handhaving. We zien dat de criminaliteits- en overlastcijfers in de afgelopen jaren zijn gestegen. Daar waar de klassieke criminaliteit daalt, stijgt de digitale criminaliteit. We zien ook een stijgende lijn als het gaat om zorg- en veiligheidsproblematiek en ondermijning. Met de uitvoering van het integrale Veiligheidsplan spelen we op deze vragen in. Met het programma Preventie met Gezag en de daarbij behorende acties bestrijden we jeugdcriminaliteit. We grijpen vroeg in, werken samen, stellen duidelijke grenzen en betrekken ouders en de omgeving om jongeren op het rechte pad te houden Pagina 8 van 64

•

Versterken Regionale samenwerking

De maatschappelijke opgaven zijn groot en complex. Om het beste te doen voor onze inwoners, de gemeente en de regio kunnen we het niet alleen. We hebben de regio én de gemeenten om ons heen nodig om op de grote vragen van deze tijd een antwoord te geven: bouwen, werk en bereikbaarheid zijn niet alleen belangrijke onderwerpen voor Zutphen. Dit is gemeente overstijgend, dit is universeel, net als stikstof, energietransitie, jeugdzorg. We zetten in op een sterke Regio Stedendriehoek én gaan in gesprek met de omliggende gemeenten. Hier kunnen we nog meer samen optrekken, de krachten bundelen en de mouwen opstropen.

De uitvoeringsagenda van de regio Stedendriehoek is opgebouwd uit drie programma's: 1. Programma Slimme Groene Verstedelijking. Zutphen is de trekker van dit programma. 2. Programma Vitaal Landelijk Gebied en 3. Programma Regionale Economie van de Toekomst. De regio Stedendriehoek zet in op woningbouw en verduurzaming van bestaande woningen: in 2030 zijn 24.000 woningen extra toegevoegd aan de Regio Stedendriehoek ten opzichte van 2022, daarnaast hebben we 20.000 woningen verduurzaamd in bestaande wijken en hebben we in 2030 een flink aantal woningen gerealiseerd die geheel of gedeeltelijk uit circulaire of bio-based materialen bestaan. De regio Stedendriehoek werkt in 2026 samen met het rijk, de provincies en de waterschappen aan het Ontwikkelperspectief (verstedelijkingsstrategie) van de regio voor 2050. We voeren in 2026 de ‘Regio Deal Sterker in 3D’ uit. Zwaartepunten voor de projecten in gemeente Zutphen zijn energietransitie, versterken van het culturele voorzieningenniveau en de doorontwikkeling van de Techniekfabriek.

Volgen van de ontwikkelingen In de Voorjaarsnota 2024 hebben we ontwikkelingen genoemd die we in de programmabegroting hebben opgenomen. Deze volgen we via de Burap. Deze lijn zetten we in 2026 voort.

Hoofdstuk 2 Inhoudelijke ontwikkelingen en financiële gevolgen Programma 1 Politiek dichtbij Ambitie Lokaal betrokken en wijkgericht Wij zijn een open en laagdrempelige gemeente, dicht bij alle inwoners. We zijn zichtbaar in stad, dorp en wijken. We staan voor democratische vernieuwing en een betrouwbare overheid. Pagina 9 van 64

We maken gebruik van de aanwezige kwaliteiten in de samenleving. We stimuleren dat inwoners, ondernemers, maatschappelijke organisaties en buurten actief oppakken wat zij zelf kunnen. Samen werken wij verder aan een inclusief Zutphen waarin inwoners met elkaar verbonden zijn, naar elkaar omkijken, waarin iedereen van betekenis is. Waar elke wijk een herkenbare identiteit heeft die door de wijkbewoners zelf gekozen is. We hebben in onze dienstverlening oog voor de menselijke maat. We zorgen ervoor dat zaken zorgvuldig worden opgepakt en dat we transparant en aanspreekbaar zijn. Onze dienstverlening is toegankelijk en begrijpelijk, zodat iedereen eenvoudig zaken met ons kan doen. We sluiten aan bij landelijke standaarden voor (digitale) dienstverlening. Onze inwoners zien de gemeente Zutphen als een benaderbare, betrouwbare en transparante organisatie met een open blik. Onze communicatie is duidelijk, efficiënt, toegankelijk, inclusief en betrouwbaar. Over gemeentegrenzen heen Wij zetten ons in voor een goede samenwerking met de regio Stedendriehoek, onze buurgemeenten en de provincie Gelderland. Als gemeente staan wij voor meervoudige en maatschappelijke opgaven. Die opgaven gaan over onze gemeentegrens heen, vragen grote investeringen en hebben soms conflicterende belangen. De rol van de regio neemt daardoor aan belang toe.

Ook het Rijk verwacht in toenemende mate van regio’s, dat zij een rol pakken in complexe maatschappelijke opgaven zoals de Regionale Energietransitie en het woon- en stikstofdossier.

Subprogramma's

1.1

Subprogramma's

Producten

Lokaalbetrokken en Wijkgericht

001 - Bestuur 003 - Burgerzaken 005 - Communicatie 007 - Wijkgericht werken

1.2

Over gemeentegrenzen heen

001 - Bestuur

1.1 Lokaal betrokken en wijkgericht Ontwikkelingen 001 – Bestuur Inhoudelijke ontwikkelingen Vanaf 2024 geldt er in Zutphen een vuurwerkverbod. De gemeente organiseert tijdens de jaarwisseling een vuurwerkvrij publieksevenement. De kosten hiervan bedragen € 70.000 structureel.

003 - Burgerzaken

Pagina 10 van 64

Inhoudelijke ontwikkelingen In 2026 geven we uitvoering aan het Uitvoeringsplan gemeentelijke dienstverlening Zutphen 20252026.

Wettelijke ontwikkelingen Vanaf 1 januari 2026 wordt in fasen de Wet Modernisering Elektronisch Bestuurlijk Bestuur (Wmebv) van kracht. Daarmee is er een wettelijke grond voor het digitaal indienen van aanvragen voor diensten en producten met een formeel besluit.

Wettelijke ontwikkelingen In maart 2026 vinden er gemeenteraadverkiezingen plaats. De kosten van het inwerkprogramma en de gevolgen van de verkiezingen door de griffie bedragen € 20.000 incidenteel. Daarnaast zijn er kosten van opkomst-bevorderende maatregelen, faciliteren formatie en integriteitsonderzoek wethouders. Deze bedragen € 40.000 incidenteel. Bij de gemeenteraadsverkiezingen in 2026 vervult de gemeente voor het eerst de rol van Centraal Stembureau onder de regels van de NPVV (nieuwe procedure vaststelling verkiezingsuitslagen). De medewerkers van burgerzaken zijn aantoonbaar gecertificeerd m.b.t. verworven vakdeskundigheid en competenties op het gebied van voorkoming identiteitsfraude. In het kader van eIDAS zijn de EUlidstaten verplicht om eind 2026 een EU digitale ID wallet aan te bieden aan hun inwoners. 007 Wijkgericht werken Inhoudelijke ontwikkelingen We willen een Zutphense samenleving met een sterke sociale cohesie en vitale wijken en buurten. In 2026 werken we verder aan de Zutphense ADDO methodiek (Anders Denken, Doen en Organiseren) om de samenwerking in de wijken vorm te geven. De vragen en behoeften van bewoners zijn hierin leidend. In de startwijk Zuidwijken werken we in de alliantie met bewoners, professionals en organisaties.

Met de aangevraagde middelen maken wij jaarlijks een buurtanalyse op basis van de beschikbare open data en voeren wij elk jaar in een andere wijk een inwonerstoets uit.

Pagina 11 van 64

Financiële gevolgen subprogramma 1.1 ‘Lokaal betrokken en wijkgericht’

Product

Omschrijving

Categorie

Mutatie begroting 2026

001

Vuurwerkvrij publieksevenement

wenselijk nieuw beleid

€ 70.000 (S)

003

Gemeenteraadsverkiezingen kosten griffie

Budgetaanpassing/ indexatie

€ 20.000 (i)

003

Gemeenteraadsverkiezingen kosten burgerzaken

Budgetaanpassing/ indexatie

€ 40.000 (i)

007

Verdiepende wijkonderzoeken en buurtanalyses

Wenselijk nieuw beleid

€ 20.000 (s)

1.2 Over gemeentegrenzen heen Ontwikkelingen 001 - Bestuur Inhoudelijke ontwikkelingen Voor het realiseren van onze grote opgaven op het gebied van wonen, werken en voorzieningenniveau, is samenwerken in de regio steeds belangrijker. In de Regio Stedendriehoek zal het Ontwikkelperspectief 2050 de komende jaren een belangrijk onderwerp zijn. De raadsleden van de regiogemeenten zullen meermalen worden uitgenodigd voor bijeenkomsten over het Ontwikkelperspectief. Naar verwachting besluiten de raden in 2026 over dit perspectief, waarna we in de regio aan de slag gaan met de uitvoeringsagenda en regionale investeringsagenda. De regio verwacht dat hiervoor, naast bijdragen van het rijk en beide provincies, ook een bijdrage van de regio en de acht regiogemeenten wordt gevraagd. 

In 2025 vindt de evaluatie van de regionale samenwerking plaats. We zijn dan een kleine twee jaar aan de slag in de nieuwe opzet van de regio. De uitkomsten en aanbevelingen vanuit de evaluatie zullen in 2026 worden opgepakt.



In 2026 vinden de gemeenteraadsverkiezingen plaats. Dit betekent dat het algemeen bestuur en het dagelijks bestuur opnieuw benoemd moet worden en de programmaberaden (overleg Pagina 12 van 64

portefeuillehouders) opnieuw gevormd worden. Daarnaast zullen de leden van de raadsadviescommissie worden aangewezen door de nieuwe gemeenteraden. 

De uitvoering van de Regio Deal is in 2026 in volle gang. Wij zijn betrokken bij de projecten SAMEN voor leefbaarheid, Boeren voor Biobased Bouwen, Smart Energy Hubs, Krachtig MKB Regio Stedendriehoek en Groene & Gezonde Bedrijventerreinen.



Ter uitvoering van de woondeal gaan we in 2026 in regionaal verband verder met de versnellingstafel en de verplichte Planningsmonitor. De uitdaging wordt om in dat licht bezien, onze woningbouwplanproductie op snelheid te krijgen en ter ondersteuning voldoende woningbouwsubsidies binnen te halen.

Financiële ontwikkelingen Voor de indexeringscijfers sluit de Regio Stedendriehoek aan bij de indexeringsrichtlijnen van de gemeente Apeldoorn: - Loonkostenindex: Apeldoorn houdt vooralsnog voor 2026 en verder 4,6% aan voor de loonkostenindex. - Materiële kostenindex: Voor 2026 en verder gaat de gemeente Apeldoorn voor de materiële instandhouding overeenkomstig de ramingen van het CPB vooralsnog uit van 2,2% Met deze indexering is een schatting gemaakt van de stijging van de inwonerbijdrage. De inwonerbijdrage kan ook hoger worden als gevolg van toename inwoneraantal. De exacte verhoging weten we bij de Programmabegorting.

Financiële gevolgen subprogramma 1.2 ‘Over gemeentegrenzen heen’ Product

Omschrijving

Categorie

Mutatie begroting 2026

001

Verhoging inwonerbijdrage GR Stedendriehoek

Budgetaanpassing/ indexatie

€ 20.000 (s)

Programma 2 Wonen en leefbaarheid Ambitie Jongeren, ouderen, gezinnen en mensen met een hoog, midden of laag inkomen: iedereen voelt zich thuis in Zutphen, Warnsveld en De Hoven. We willen dat woningen betaalbaar zijn. De binnenstad is aantrekkelijk, de daar omheen liggende woonwijken zijn prettig leefbaar en groen, de werklocaties zijn Pagina 13 van 64

goed bereikbaar en zijn goed onderhouden. We hebben voorzieningen die passen bij het verzorgingsgebied en de behoeften van onze inwoners. We streven naar een rechtvaardige energietransitie, waarbij we concrete doelen en haalbare doelen stellen voor de lokale opwekking van groene energie. We werken samen met inwoners en ondernemers aan de energietransitie. We benutten zo veel mogelijk de beschikbare bebouwde ruimte voor opwekking van zonne-energie en gaan samen met inwoners, eigenaren, corporaties en ontwikkelaars aan de slag om woningen en gebouwen van het aardgas af te halen of klaar te maken om van aardgas af te gaan. We zetten samen met inwoners en ondernemers onze schouders onder een duurzame, aantrekkelijke en klimaatbestendige leefomgeving. Duurzaam openbaar vervoer, deelauto’s, de e-bike, slim parkeren en slimme mobiliteit worden belangrijker. Binnen de gemeente kun je snel en veilig lopen en fietsen. Iedereen kent de gemeente Zutphen als een gemeente die goed bereikbaar is per spoor, over water, over de weg én over snelfietspaden. Voor duurzaam wonen, werken en verplaatsen is denk-, doorzettings- en uitvoeringskracht nodig. We doen dit samen met bewoners, bedrijven en instellingen. Waar dat kan ondersteunen we maatschappelijke initiatieven.

Juist onze inwoners dragen bij aan sterke wijken met een stevige sociale cohesie en een eigen identiteit die grotendeels door wijkbewoners zelf bepaald, beheerd en verrijkt wordt. We waarderen onze natuurlijke omgeving zoals de IJssel met haar uiterwaarden, de Berkel, het landelijk gebied, de groene zone tussen Zutphen en Warnsveld en het groen rondom de vestingwerken. We zetten ons in om het bomenbestand en de ecologische waarde te vergroten. Bij herinrichting, uitbreiding of inbreiding ontwikkelen we natuurinclusief waarbij groen een volwaardig uitgangspunt in het ontwerp is. De gemeente Zutphen heeft een compact stedelijk gebied. Nieuwbouw en nieuwe ontwikkelingen realiseren we in het bestaande stedelijk gebied of direct tegen de bebouwde omgeving. De herstructurering van De Mars en realisatie van Noorderhaven, transformaties in de binnenstad en de ontwikkelingen van Leesten en De Hoven Noord zijn hier goede voorbeelden van. We zetten in op diverse transformaties en inbreidingen, met -waar dat kan- het herbenutten van bestaand vastgoed. We verkennen de mogelijkheden voor hoogbouw. Bij de ontwikkeling van nieuwe woningen en wijken bieden we ruimte voor starters, doorstroming en nieuwe inwoners. We zijn trots op onze stad en het dorp en hun geschiedenis. De gemeente Zutphen heeft een rijkdom als het gaat om historisch erfgoed.

Het is de drager van onze geschiedenis en het geeft de stad en dorp identiteit en sfeer. We zijn zuinig op ons erfgoed. Daarom gaan we nieuwe monumenten aanwijzen en beschermen. Wij willen zowel behoud van het erfgoed én het stimuleren van (nieuwe) kunst en cultuuruitingen, zodat Zutphen het bruisend cultureel centrum van het oosten wordt. De gemeente Zutphen is aantrekkelijk om te wonen en werken, zowel voor onze inwoners als voor nieuwe inwoners. En dat willen we ook in de toekomst blijven. We zetten in op sociale en economische balans, een goed voorzieningenniveau en dynamiek en levendigheid in de stad. In de Omgevingsvisie schetsen we hoe de groei van onze gemeente vorm krijgt in relatie tot stedelijke vernieuwing, ruimtelijke kwaliteit, verduurzaming en economische versterking.

Pagina 14 van 64

Subprogramma's

2.1

Subprogramma’s

Producten

Gevarieerd en betaalbaar wonen

310 – Gemeentelijke panden en gronden 810 – Ruimtelijke ontwikkeling 821 - Wonen 830 - Grondzaken

2.2

Vergroening, Klimaatadaptatie en natuur

560 – Openbaar Groen en (openlucht) recreatie 722 – Riolering 724 – Gedenkparken

2.3

Rechtvaardige Energietransitie

723 – Milieu en Duurzaamheid 725 - Duurzaamheid

2.4

Cultuur en Erfgoed

543 – Regionaal Archief en Erfgoedcentrum 544 – Monumenten en Erfgoed 545 – Archeologie 550 – Kunst en Cultuur

2.5

Schoon en Veilig Verkeer

210 – Wegen 211 – Verkeer 222 – Havens en Kaden

2.6

Minder huishoudelijk afval

721 - Grondstoffen

2.1 Gevarieerd en betaalbaar wonen Ontwikkelingen 810 - Ruimtelijke ontwikkeling Inhoudelijke ontwikkelingen 



In samenwerking met het Rijk, de twee Provincies (Gelderland en Overijssel), de regio Stedendriehoek en de acht gemeenten van de regio Stedendriehoek wordt het Ontwikkelperspectief Stedendriehoek opgesteld. Dit perspectief wordt de komende jaren ontwikkeld en wordt gezamenlijk gefinancierd. De individuele gemeenten dragen naar rato bij aan deze regionale studie. Deelname en verdeelsleutel zijn opgenomen in de samenwerkingsovereenkomst. In 2025 is de Omgevingsvisie vastgesteld. In de Omgevingsvisie staan de hoofdlijnen van ruimtelijk beleid voor de komende jaren. Op diverse punten is een verdiepingsslag in omgevingsprogramma's nodig, o.a. voor het Programma Hoogbouw en Verdichting. Daarvoor verwachten we een intensief participatieproces en is behoefte aan een goede uitwerking in locaties voor hoogbouw.

Financiële ontwikkelingen

Pagina 15 van 64



Met de Omgevingswet is de rol van de gemeente meer gericht op zorgvuldige advisering rondom particuliere initiatieven. Zowel qua inhoud, planning (voortgang) dient zorgvuldige advisering plaats te vinden. Hiervoor is het budget advisering ruimtelijke plannen. Vanuit dit budget worden kleine studies en verkenningen betaald. Door het ontbreken van een interne stedenbouwkundige zijn wij genoodzaakt dit soort vraagstukken extern te laten uitvoeren. Door het toenemend aantal vergunningsaanvragen en door toegenomen tarieven zijn de kosten gestegen. Dit budget wordt daarom verhoogd.

821 Wonen Wettelijke ontwikkeling 



De wettelijke ontwikkelingen en lokale politieke opdrachten en moties vragen om het opstellen van aanvullend woonbeleid. Daaronder valt: uitbreiding van het Volkshuisvestingsprogramma met beleid voor woningsplitsing en kamerverhuur (uitvoering motie 2024-M0051) en het woonwagenstand-plaatsenbeleid (op basis van Beleidskader woonwagenstandplaatsen Rijk 2018). Daarnaast zijn er wettelijke taken ten aanzien van de uitvoering en monitoring van woonbeleid. We hebben het over: onderzoek en uitvoering woonbeleid inclusief prestatieafspraken (Woningwet 2015), versnellingstafel woningbouw (wettelijke taak), uitvoering woonruimteverdeling (Wet Versterken regie op de Volkshuisvesting, Huisvestingswet) en het doorstroming instrumentarium (voortzetting bestaand beleid verhuiscoach op basis van afspraken met de provincie en woningcorporaties tot 2030).

Financiële gevolgen subprogramma 2.1 ‘Gevarieerd en betaalbaar wonen’

Product

Omschrijving

Categorie

Mutatie begroting 2026

810

Ontwikkelperspectief Stedendriehoek

Budgetaanpassing

50.000 (i)

810

Advieskosten ruimtelijke plannen

Budgetaanpassing

43.000 (s)

810

Onderzoeksbudget omgevingsvisie en wonen

Wenselijk nieuw beleid

50.000 (s)

Pagina 16 van 64

810

Onderzoeksbudget omgevingsvisie en wonen opstartkosten

Wenselijk nieuw beleid

50.000 (i)

2.2 Vergroening, Klimaatadaptatie en Natuur Ontwikkelingen Inhoudelijke ontwikkelingen Landelijk zien we dat de problematiek rond droogte, wateroverlast, hittestress en watervoorziening actueel blijft. We sluiten in de gemeente Zutphen waar nodig aan. • Voor 2026 besteden we extra aandacht aan de aanpak van o.a. hittestress in de uitvoering van Gebiedsvisie De Mars. We werken aan klimaatbestendigheid voor inwoners via Water in de stad. • Bij herinrichtingen en reconstructies richten we de openbare ruimte klimaatbestendig in. Dit betekent dat we streven naar 30% groen in elke buurt. Daarnaast hanteren we de volgende uitgangspunten: o ruimte voor regenwater; o 300m afstand tot een koele plek van minimaal 200m2 vanaf elke woning en ieder gebouw; o 40% schaduw op veelgebruikte loop- en fietsroutes; o geen plek onbenut. • We breiden ons bomenbestand uit: in 2030 hebben we 35.000 bomen en in 2050 hebben we voor elke inwoner een boom. Om dit doel te bereiken planten we jaarlijks ruimt 600 bomen en bosjes aan, zowel in het stedelijk- als in het landelijk gebied. • We vergroenen de meest hittegevoelige plekken in onze stad en dorp: met behulp van provinciale subsidies planten we honderden bomen en struiken aan op bedrijventerrein De Mars en Revelhorst.

Financiële gevolgen subprogramma 2.2 ‘Vergroening, klimaatadaptatie en natuur’ In dit subprogramma zijn geen financiële gevolgen.

2.3 Rechtvaardige Energietransitie Ontwikkelingen 725 – Duurzaamheid en Programma Energietransitie Inhoudelijke ontwikkelingen 

Het samenwerkingsverband Warmte uit Water, opgezet door RWS en Alliander, heeft het initiatief genomen om gemeenten te begeleiden bij het opzetten van een project voor het toepassen van grootschalige aquathermie voor een collectief warmtenet voor 6900 ( >5.000) woningen. Het college heeft in juli 2023 besloten om deel te nemen aan het project Pagina 17 van 64

grootschalige aquathermie van Warmte uit Water. We stellen in 2025 een financieel en technische quickscan op, van het woongebied, om de haalbaarheid van grootschalige aquathermie project aan te tonen. Daarna verwachten we in 2026 de overstap naar de Ontwerpfase te maken. Wettelijke ontwikkelingen 

In het Nationale Klimaatakkoord is vastgesteld dat in 2050 alle gebouwen in Nederland van het aardgas af moeten zijn. In de Transitievisie Warmte 2021 hebben we aangegeven hoe in Zutphen alle woningen van het aardgas af kunnen. De gemeente Zutphen heeft de ambitie om voor 10.000 woningen een warmtenet te ontwikkelen. We streven naar een betrouwbare warmtevoorziening die haalbaar en betaalbaar is voor de bewoners.

Financiële ontwikkelingen Na de financieel en technische quickscan van het woongebied volgen -bij haalbaarheid- financiële gevolgen in de vorm van investerings- en operationele kosten. We komen hiervoor terug bij de raad. De Provincie Gelderland heeft inmiddels een subsidie beschikbaar gesteld die doorloopt t/m augustus 2026.

Financiële gevolgen subprogramma 2.3 ‘rechtvaardige energietransitie’

Product

Omschrijving

Categorie

Mutatie begroting 2026

725

Warmteproject GAZZ (Grootschalige Aquethermie Zutphen Zuid)

Budgetaanpassing

150.000 (i)

2.4 Cultuur en erfgoed Ontwikkelingen Product 543 - Regionaal Archief en Erfgoedcentrum Financiële ontwikkelingen 

Om de openstelling voor publiek van ons gemeentelijk monumentaal vastgoed te kunnen voortzetten is een budgetaanpassing nodig als gevolg van de kostenoverdracht van vaste lasten. Het gaat om de vaste servicekosten en huur voor de Bourgonjetoren en de Wijnhuistoren.

Inhoudelijke ontwikkelingen Pagina 18 van 64



Het collectiebeheersysteem, het e-depot en de website van het Erfgoedcentrum moeten uiterlijk in 2026 worden aanbesteed, zodat de gemeente Zutphen voldoet aan de Omgevingswet en de Aanbestedingswet. Het huidige collectiebeheersysteem wordt vanaf 2025 niet meer doorontwikkeld en ondersteund. Dat leidt tot veiligheidsrisico’s en verminderde toegang tot de gemeentelijke erfgoedcollecties. Daarnaast kan de gemeente Zutphen met de huidige erfgoedportal en het huidige collectiebeheersysteem niet voldoen aan de eisen die de Omgevingswet stelt aan transparantie en informatie over waarden en beleid op het gebied van archeologie en monumentenzorg.

Product 545 - Archeologie Financiële ontwikkelingen 

Sinds enige jaren worden er kosten bij team archeologie neergelegd die eerder door andere teams werden betaald, zonder dat er budget mee is gekomen. Ook andere vaste lasten zijn meer toegenomen dan dat de indexering kon dekken. Het budget wordt aangepast zodat de egalisatiereserve in stand blijft.

Product 550 - Kunst en Cultuur Inhoudelijke ontwikkelingen 



In 2025 stelt de gemeenteraad de Cultuurnota 2025-2028 vast. Doelstellingen zijn een toegankelijk cultureel aanbod voor inwoners van de gemeente Zutphen (iedereen kan kunst en cultuur meemaken) en aantrekkelijkheid van de gemeente voor de regio. Om een stevige basis neer te kunnen zetten voor onze cultuursector en daarmee ook voor onze inwoners is het noodzakelijk om nu te investeren in kunst en cultuur. Zeker gezien het feit dat we in de afgelopen jaren steeds vaker een beroep hebben moeten doen op incidentele middelen en de algemene reserve voor de tekorten die zijn ontstaan bij organisaties. Met het nieuwe cultuurbeleid willen we juist inzetten op een stevige basis en continuïteit waarborgen. En niet steeds achteraf repareren. Met een stevige basis kunnen we blijven doen wat we doen (samen met onze basisorganisaties en onze meerjarige initiatieven), maar zetten we ook in op experiment en vernieuwing (door middel van onze incidentele subsidies). Dat is nodig om bijvoorbeeld jongeren te houden en behouden binnen de activiteiten in de gemeente Zutphen. Door structureel meer te investeren geven we ook een impuls aan het broedplaatsen- en atelierbeleid, cultuur in de wijk(en) en kunst in de openbare ruimte. De gemeente Zutphen heeft dan niet alleen een sterke en stevige basis, maar is een bruisende en vitale stad op het gebied van kunst en cultuur.

Onze organisaties staan regionaal sterk. Inwoners en bezoekers nemen deel aan verschillende activiteiten binnen de gemeente Zutphen. Er staat een krachtige keten van talentontwikkeling, we zetten in op cultuureducatie en we investeren in de sociale kracht van kunst en cultuur, door kunst en cultuur als middel in te zetten bij maatschappelijke opgaven.



In deze voorjaarsnota stellen wij de financiële verwerking van het project Hanzehof voor. Pagina 19 van 64

Wettelijke ontwikkelingen 





De gemeente heeft een wettelijke taak op het gebied van de zorgplicht voor bibliotheken. Elke gemeente moet vanaf 2027 een volwaardige bibliotheek in haar gemeente hebben. We werken samen met de bibliotheek aan een meerjarenplan voor de komende jaren, waarin we afspraken borgen. Ook het IDO (informatiepunt Digitale Overheid) valt onder de verplichtingen die de gemeente heeft ten aanzien van de bibliotheek. Een IDO biedt laagdrempelig, gratis en voor iedereen toegankelijke ondersteuning bij vragen over het gebruik van de digitale overheid. Deze informatiepunten zijn nu vooral in bibliotheken te vinden. BijdeBieb werkt ook aan punten buiten de bibliotheek die toegankelijk zijn voor de betreffende doelgroepen. De gemeente heeft tot in ieder geval 2028 de wettelijke taak voor de bekostiging van haar lokale omroep (RTV Berkelstroom voor Zutphen).

Financiële gevolgen subprogramma 2.4 ‘Cultuur en erfgoed’

Product

Omschrijving

Categorie

Mutatie begroting 2026

543

Kostenoverdracht opengestelde monumenten

budgetaanpassing

9.108 (s)

543

Kosten voor collectiebeheer, e-depot en website

budgetaanpassing

75.000 (i)

545

Vaste lasten archeologie

budgetaanpassing

29.300 (s)

550

Cultuurnota 2025-2028

nieuw wenselijk beleid

440.000 (s)

nieuw wenselijk beleid

Zie voorstel 24 tot en met 27 in hoofdstuk 5 en bijlage 3

550

Verbouwing Hanzehof

2.5 Schoon en veilig verkeer Ontwikkelingen Inhoudelijke ontwikkelingen

Pagina 20 van 64



Het Verkeerscirculatieplan en de Parkeernota worden in 2025 vastgesteld. We verwachten in 2026 de eerste stappen naar implementatie te doen.

Financiële gevolgen subprogramma 2.5 ‘Verkeer en vervoer’ In dit subprogramma zijn geen financiële gevolgen.

2.6 Minder huishoudelijk afval Ontwikkelingen Inhoudelijke ontwikkelingen 

Het grondstoffentekort komt o.a. als gevolg van de geopolitieke situatie steeds hoger op de agenda. Met de Regio Stedendriehoek en in onze gemeente onderzoeken we o.a. of we het hergebruik van materialen en grondstoffen kunnen verbeteren via een regionale grondstoffenbank.

Financiële gevolgen subprogramma 2.6 'Minder huishoudelijk afval' Voor dit subprogramma zijn geen financiële consequenties.

Programma 3 Werken en leren Ambitie Ondernemers staan voor grote uitdagingen en kijken naar een onzekere toekomst. Grondstoftekorten, personeelstekorten, problemen in de wereldwijde distributieketens, sterk gestegen kosten als gevolg van inflatie, stikstofproblematiek, energietransitie en in een aantal sectoren een sterk gestegen schuldenlast maken duidelijk dat er op veel plekken knelpunten zullen ontstaan. Daar komt de druk op ruimte bij, waarbij o.a. vanuit wonen, klimaatadaptatie en energietransitie claims op bedrijventerreinen worden gelegd. Dit vraagt om twee sporen: een gezamenlijke stabiele koers inzetten om samen complexe grote opgaven op te pakken die een lange adem vragen en aan de andere kant flexibel de problemen van nu oppakken. Dit organiseren we in de periode 2022-2026. De sociaal-economische visie moet de koersvastheid borgen. Een visie die we samen ontwikkelen met bedrijven en organisaties. Een visie waarin we duidelijk maken hoe we in de gemeente Zutphen een aantrekkelijk en onderscheidend werk- en leerklimaat kunnen maken dat goed aansluit op de wensen en behoeften van inwoners, bedrijven en scholen, nu en in de toekomst.

Pagina 21 van 64

Via de ontwikkeling van Gebiedsvisie De Mars en het Regionaal Programma Werklocaties wordt gewerkt aan voldoende ruimte voor bedrijven en het toekomstbestendig maken van onze bedrijventerreinen. De actuele problemen pakken we onder andere op door samen met de Regio Stedendriehoek regiodeals te ontwikkelen, die we samen met bedrijven, maatschappelijke organisaties en onderwijsinstellingen ontwikkelen. Een van die actuele opgaven is het aanpakken van personeelstekort. Het belang om daarin samen te werken neemt alleen maar toe. Ondernemers hebben praktisch en theoretisch opgeleide medewerkers nodig en innovatieve ideeën. Scholen hebben behoefte aan goede input van bedrijven voor de ontwikkeling en actualisatie van lesprogramma’s maar ook plekken waar leerlingen praktijkervaring kunnen opdoen. Inwoners zoeken een passende baan of dagbesteding waarin ze hun talenten kunnen benutten en ontwikkelen. In de gemeente Zutphen zetten we als gemeentelijke organisatie de komende jaren in op intensievere en effectievere samenwerking tussen inwoners, bedrijven, onderwijsinstellingen en maatschappelijke organisaties. Ook besteden we veel aandacht aan het organiseren van passende randvoorwaarden om werken en leren toegankelijk te krijgen voor alle inwoners. Het stimuleren van inclusiviteit in het onderwijs en de ontwikkeling van integrale kindcentra spelen daarin een belangrijke rol.

Dit zijn instrumenten om de algemene ontwikkeling en kansengelijkheid van kinderen te bevorderen.

Subprogramma's

3.1.

Subprogramma’s

Producten

Onderwijs en Arbeidsmarkt

421 – Onderwijshuisvesting 422 – Kinderopvang en Lokaal Onderwijs-beleid 640 – GelreWerkt! 600 – Participatie

3.2.

Aantrekkelijk ondernemen

311 – Straatmarkten 320 – Economie

3.3.

Binnenstad en Toerisme

562 – Toerisme en Recreatie Programma Binnenstad

3.1 Onderwijs en arbeidsmarkt Ontwikkelingen 421 - Onderwijshuisvesting Inhoudelijke ontwikkelingen

Pagina 22 van 64



We werken met de uitvoering van het Integraal Huisvestingsplan (IHP) en de daarbij behorende ontwikkelagenda aan goede en passende scholen.

Financiële ontwikkelingen 

In 2026 staan investeringen voor Basisschool de Achtsprong en duurzaamheidsmaatregelen van meerdere scholen op de planning. De investeringen in de Achtsprong ( €3.667.150) en de duurzaamheidsmaatregelen (€1.000.000) worden gefinancierd vanuit de reserve Onderwijshuisvesting. De mutatie in de begroting 2026 betreft rentekosten op het voorbereidingskrediet en kapitaalslasten.

422 - Kinderopvang en lokaal onderwijsbeleid Inhoudelijke ontwikkelingen Elk kind kan naar een voorschoolse voorziening ter voorbereiding op de basisschool. Dit bevordert de algemene ontwikkeling en kansengelijkheid van kinderen. We creëren een doorgaande lijn en samenwerking tussen onderwijs en kinderopvang. 

We versterken in 2026 de pedagogische samenleving door middel van een beleidsnotitie ‘het jonge kind’ met een visie op een doorgaande lijn tussen 0-6 jaar en we voeren de ontwikkelagenda uit.

We willen voortijdig schoolverlaten en jeugdwerkloosheid voorkomen. 



Samen met de samenwerkingsverbanden passend onderwijs voor het primair onderwijs (PO) en het voortgezet onderwijs (VO) werken we verder aan schoolaanwezigheid. Dit vraagt naast de wettelijke taak ook om een meer preventieve inzet van onze leerplichtconsulenten. We geven invulling aan het voorkomen van schooluitval en jeugdwerkloosheid in samenwerking met Gelrewerkt!, het onderwijs, preventiepartners, Team lichte jeugdhulp en het bedrijfsleven.

600 - Participatie Inhoudelijke ontwikkelingen Arbeidsmarkt In 2026 zal de Nederlandse arbeidsmarkt wederom geconfronteerd worden met structurele krapte, veroorzaakt door demografische veranderingen zoals vergrijzing en afnemende bevolkingsgroei. Dit heeft verstrekkende gevolgen voor de bedrijven omdat de beschikbaarheid van arbeidskrachten (nog verder) afneemt, wat de groei en productie in gevaar kan brengen. Bedrijven zijn genoodzaakt om alternatieve oplossingen te vinden, zoals automatisering, het herstructureren van werkprocessen en het aantrekken van nieuwe doelgroepen. Tegelijkertijd blijft het een grote uitdaging voor veel mensen om (duurzaam) aan werk te komen. Een essentiële prioriteit is dan ook het faciliteren van de arbeidsmarkttoegang voor jongeren, statushouders, mensen met een arbeidsbeperking en andere groepen met een afstand tot de arbeidsmarkt. Door hen te ondersteunen in hun ontwikkeling naar werk, kunnen we niet alleen bijdragen aan hun persoonlijke ontwikkeling, maar ook aan het invullen van de arbeidsbehoefte. Voor Pagina 23 van 64

diegenen die extra ondersteuning nodig hebben, bieden wij passende begeleidings- en ontwikkelingsmogelijkheden. In dit licht staan wij in 2026 voor belangrijke uitdagingen: 





Samen met het UWV, onderwijsinstellingen en maatschappelijke partners, de arbeidsmarkt en het onderwijs binnen de arbeidsmarktregio verder op elkaar af te stemmen. Het versterken van de samenwerking tussen deze partijen is essentieel om zowel de economische stabiliteit als de lokale maatschappelijke veerkracht als die van de arbeidsmarktregio te waarborgen. In lijn met de landelijke trend stijgt het aantal inwoners dat een beroep doet op een vorm van gemeentelijke ondersteuning (begeleiding, loonkostensubsidie, jobcoaching) bij het verkrijgen en behouden van werk. Daarbij gaat het zowel om inwoners met een gemeentelijke inkomensondersteuning als om niet-uitkeringsgerechtigden (NUG-ers). Ook het aantal jongeren in begeleiding bij GelreWerkt! groeit. Dat komt door een verschuiving van wettelijke regelingen van Rijk naar de gemeenten (afbouw Wet sociale werkvoorziening en Wajong, Inburgeringswet). Met name jongeren met een arbeidsbeperking zijn vaak blijvend aangewezen op begeleiding vanuit de gemeente. Daarom besteden we in 2026 extra aandacht aan deze doelgroep. De jongerenaanpak van de consulenten werk en de consulenten van het Doorstroompunt nemen we onder de loep en in overleg met de jongeren komen we tot een nieuwe aanpak.

Wettelijke ontwikkelingen Regionaal Werkcentrum (RWC) In 2024 hebben de ministers van Sociale Zaken & Werkgelegenheid en van Armoedebeleid, Participatie en Pensioenen een brief aan de Kamer gestuurd waarin de hervorming van de arbeidsmarkt wordt aangekondigd. De voorstellen worden vastgelegd in de Wet structuur uitvoeringsorganisatie werk en inkomen (SUWI-wet), met 1 januari 2026 als beoogde datum van inwerkingtreding. Kern is de vorming van een Regionaal Werkcentrum (RWC) als centraal loket waar inwoners en werkgevers terecht kunnen met al hun vragen rondom werk, ontwikkeling en loopbaangericht onderwijs. Het RWC heeft een GIDS functie. De GIDS is verantwoordelijk voor ontvangst, vraagverheldering, informatie, doorverwijzing en begeleiding. Het jaar 2025 is een transitiejaar. 

Gedurende het transitiejaar werken we in onze arbeidsmarktregio Veluwe Stedendriehoek met vier subregionale RWC’s, waaronder één in Zutphen (voor Brummen, Lochem en Zutphen). Het voorstel voor de definitieve inrichting (locaties) wordt naar verwachting medio 2025 aan de colleges en raden voorgelegd, zodat dit per 1 januari 2026 kan worden uitgevoerd.

Participatiewet in Balans 

Het wetsvoorstel “Participatiewet in Balans” (verwachte inwerkingtreding 1 januari 2026) richt zich op een aantal belangrijke verbeterpunten binnen de uitvoering van de Participatiewet. Onder andere vermindering van de administratieve lasten, meer ondersteuningsmogelijkheden voor inwoners met een arbeidsbeperking om te gaan werken en meer mogelijkheden tot vrijlating van inkomsten.

Financiële ontwikkelingen Pagina 24 van 64





De rijksmiddelen voor de uitvoering van het RWC zijn nog onbekend. Daarnaast is ook nog onduidelijk in hoeverre deze ontwikkeling leidt tot een verdere stijging van het aantal inwoners met een ondersteuningsbehoefte (o.a. begeleidingsuren, loonkostensubsidie, scholing en jobcoaching). Als er geen extra geld komt moeten we dit vanuit het huidige budget financieren. Ook zijn de consequenties van de vernieuwde Participatiewet nog niet te bepalen.

640- GelreWerkt - Wsw - sociaal ontwikkelbedrijf Inhoudelijke ontwikkelingen Beschut Werken 

Op 1 januari 2026 eindigt de overeenkomst met de huidige uitvoerder beschut werk voor de Wet sociale werkvoorziening (Wsw) en Participatiewet zoals dat nu plaatsvindt binnen De Opmars. Omdat de overeenkomst niet meer verlengd kan worden, moeten nieuwe afspraken worden gemaakt. Vanaf 1 januari 2026 bouwen we aan de doorontwikkeling naar een Sociaal Ontwikkelbedrijf. Daarbij werken zorgaanbieders, werkgevers, onderwijsinstellingen, aanbieders van (leer-) werkprojecten en GelreWerkt! samen voor de inwoners van de gemeente Zutphen in hun ontwikkeling naar passend werk en/of dagbesteding. Ook verbreden we de doelgroep. Vanuit Participatie, Jeugd en Wmo werken we samen aan leer-en ontwikkelplekken, de doorstroom naar werk, dagbesteding en de inzet van benodigde zorg.

Harmonisering van de werkgevers regelingen 

Minder loketten (zie product 600, RWC) én eenduidigheid in regelgeving maakt het voor werkgevers gemakkelijker om inwoners met een afstand tot de arbeidsmarkt een dienstverband te bieden. Vandaar dat in de Arbeidsmarktregio Veluwe Stedendriehoek wordt gestart met het harmoniseren van de lokale regelgeving rondom de werkgeversinstrumenten loonkostensubsidie, proefplaatsing en jobcoaching. Dat betekent dat alle gemeenten in de regio dezelfde regels hanteren. De financiële consequenties zijn afhankelijk van de uitkomst van de harmonisering. In 2025 maken we een plan, uitvoering in 2026.

Financiële gevolgen subprogramma 3.1 'Onderwijs en arbeidsmarkt'

Product

Omschrijving

Categorie

Mutatie begroting 2026

Rentekosten

€ 3.700

421

Onderwijshuisvesting: bestemmen van de reserve. Betreffende: rentekosten voorbereidingskrediet de Achtsprong Bestemmen van de reserve €3.667.150

budgetneutraal

Pagina 25 van 64

421

Onderwijshuisvesting: bestemmen van de reserve. Betreffende: kapitaalslasten duurzaamheidsmaatregelen

kapitaalslasten

Bestemmen van de reserve €1.000.000

budgetneutraal

€40.000

3.2 Aantrekkelijk ondernemen Ontwikkelingen Inhoudelijke ontwikkelingen • Eind 2025 worden de sociaal-economische visie en de Gebiedsvisie De Mars opgeleverd. Samen met verschillende partners nemen we in 2026 stappen om de gekozen richting te realiseren. Deze koers wordt ook toegepast in de afspraken met partners zoals Stichting Parkmanagement Zutphen, Stichting Zutphen Promotie en Stichting Binnenstadmanagement Zutphen. • We hebben meerjarige afspraken met de regio over het gebruik en de uitbreiding van werklocaties in Zutphen, zoals vastgelegd in het Regionaal Plan Werklocaties dat medio 2025 wordt vastgesteld. Deze afspraken vertalen we met de regio en binnen onze organisatie naar concrete stappen voor uitvoering. Ook pakken we in 2026 de meerjarige afspraken uit de human capital agenda van Regio Stedendriehoek op die zorgvuldig afgestemd zijn op de ontwikkelingen in de arbeidsmarktregio. • We werken aan de uitvoering van de regiodeal 2025-2027. De Smart Energy Hub op bedrijventerrein De Mars gaat een volgende fase in, waarin concrete stappen gemaakt worden naar invoering. In de culturele sector wordt via de regiodeal de samenwerking tussen een aantal basisinstellingen in de regio versterkt. • De Provincie Gelderland steunt met subsidies en maatregelen de verduurzaming van werklocaties en het betrekken van bedrijven bij klimaat-, energie- en circulariteitsdoelen.

Ook werken we nauw samen met de provincie en bedrijven in Zutphen. De Smart Energy Hub op De Mars is hierbij belangrijk.

Financiële gevolgen subprogramma 3.2 'Aantrekkelijk ondernemen' In dit subprogramma zijn geen financiële gevolgen.

3.3 Binnenstad en toerisme Ontwikkelingen Programma Binnenstad Inhoudelijke ontwikkelingen • In de afgelopen jaren werkten we samen aan de binnenstad, met zichtbaar resultaat. De binnenstad ligt er verzorgd bij en er is weinig leegstand. Samen met inwoners, ondernemers, eigenaren en organisaties werken we ook in de komende jaren verder aan onze mooie binnenstad. Via Programma Binnenstad werken we stapsgewijs aan vergroening en het klimaatbestendig maken Pagina 26 van 64

van het centrum. • Een centrumgebied gaat naast winkelen en horeca, steeds meer over ontmoeten, wonen en verblijven. Dit betekent een grotere mix van functies (sociaal maatschappelijk, cultuur, diensten, werken, onderwijs en wonen) en meer aandacht voor de verblijfskwaliteit. Aandachtspunten zijn de kwaliteit van het horeca en winkelaanbod als geheel en de versterking van de identiteit van deelgebieden. • Om de binnenstad duurzaam aantrekkelijk en bereikbaar te houden, willen we het aantal auto's beperken. We willen veel minder geparkeerde auto's in ons historische centrum en een goede bereikbaarheid houden. • We blijven samenwerken met Stichting Binnenstadmanagement Zutphen en Stichting Zutphen Promotie. We werken ieder vanuit onze eigen rol aan de aandachtspunten (zie ook hieronder bij product 562). • We continueren onze inzet voor het project Wonen boven winkels.

562 – Toerisme en Recreatie Inhoudelijke ontwikkelingen • De Stichting Zutphen Promotie (SZP) heeft ambitieuze plannen die niet alleen gericht zijn op directe economische voordelen, maar ook op het verbeteren van de aantrekkelijkheid van de binnenstad en het ondersteunen van de belangen van ondernemers op de lange termijn. • In 2026 zullen we de extra activiteiten van SZP incidenteel subsidiëren via de Stichting Ondernemersfonds Binnenstad Zutphen (SOBZ). Het gaat om het kwalitatief verbeteren van stadsaankleding en het organiseren van extra kwalitatief hoogstaande evenementen en feestelijkheden rond nationale feestdagen. • De gemeente Zutphen sluit vanaf 2026 weer volledig en structureel aan bij de samenwerking in de Achterhoek bij de Vrijetijdsagenda Achterhoek (VE). In onderzoek zien we dat de VE met bijbehorend uitvoeringsprogramma bijdraagt aan een aantrekkelijker stad voor zowel bewoners, bezoekers als ondernemers inclusief onze doelstellingen voor brede welvaart. • In 2026 werken we ook aan de implementatie van de Horecavisie. Financiële ontwikkelingen • Via de SOBZ geven we -onder voorwaarden- een financiële impuls aan de ambities van SZP. • We sluiten weer volledig aan bij de Vrijetijdsagenda Achterhoek.

Financiële gevolgen subprogramma 3.3 ‘Binnenstad en toerisme’

Product

Omschrijving

Categorie

562

Verhogen budget St. Ondernemersfonds Binnenstad Zutphen

nieuw beleid gewenst

Mutatie begroting 2026

150.000 (i)

Pagina 27 van 64

562

Vrijetijdsagenda Achterhoek 2026 t/m 2028 (St Achterhoek Toerisme)

nieuw beleid gewenst

90.000 (s)

Programma 4 Zorgen en samenleven Ambitie Een sterke inclusieve samenleving We gaan uit van de kracht van onze inwoners en blijven inzetten op een sterke inclusieve samenleving. De gemeente Zutphen is voor iedereen een veilige en gezonde plek om te wonen, te werken, te sporten en naar school te gaan. Niemand wordt gediscrimineerd op grond van afkomst, huidskleur, seksualiteit, gender, leeftijd, geloof of het hebben van een beperking. Wij koesteren de dynamiek in de wijken, in de eigen netwerken van inwoners en andere partijen en in de gemeente als geheel. We versterken de sociale cohesie. Daarbij streven we naar kansengelijkheid en sociale samenhang in de wijken, waar mensen elkaar kennen, helpen en opzoeken. Preventie, het voorkomen dat problemen ontstaan of verergeren, is het uitgangspunt. Daar waar het inwoners in hun netwerk, in de buurt of daarbuiten zelf niet lukt, ondersteunen wij. Onze grondhouding is werken vanuit de inwoner, integraal en gebiedsgericht. Elke wijk heeft z’n eigen dna en die verschillen omarmen en versterken we. Dat vraagt verschillende investeringen en manieren van faciliteren vanuit de gemeente. De gemeente Zutphen is een fijne gemeente voor kinderen en jongeren om op te groeien, met ruimte om te spelen en elkaar te ontmoeten, ouders die elkaar helpen, goed onderwijs, een breed aanbod aan sport en cultuur.