visie 30 augustus totaal document Pannenhoef Oost concept
Tekst van het document
Pannenhoef-Oost
Pilot Vitaal Buitengebied Gebiedsvisie 2021-2035
Bewoners en eigenaren Pannenhoef Oost in samenwerking met Gemeente Zundert Brabants Landschap Provincie Noord Brabant Versie augustus 2021
Visie Pannenhoef-Oost-augustus 2021
Toelichting Dit document bestaat uit een aantal delen, de beschreven visie, gericht op het pilot gebied Pannenhoef-Oost en de bijlagen die hieraan ten grondslag liggen, danwel gedurende het proces zijn ontstaan. In de bijlagen staat zowel het vooronderzoek wat Carlo Braat heeft uitgevoerd als de resultaten van de online en fysieke sessies die hebben plaats gevonden. In deze documenten is ook de procesbeschrijving terug te vinden. De pilot heeft zich ontwikkeld, gerelateerd aan ee 3-tal initiatieven in het gebied. Uiteindelijk hebben de bewoners en eigenaren in het gebied samen de nu beschreven visie opgesteld. Deze visie kan input zijn voor een beoordeling van mogelijke initiatieven in de toekomst en kan als input dienen voor de omgevingsvisie die de gemeente Zundert aan het opstellen is. Bewoners geven duidelijk aan dat de beschreven visie zich beperkt tot het aangegeven gebied op het kaartje in dit document. Het heeft ons in ieder geval allemaal geleerd dat we graag in dit gebied wonen, werken en verblijven. Daar zit de verbondenheid ook tussen de eigenaren en bewoners in dit gebied. Dat initiatieven ook tot extra ongewenste spanningen kunnen leiden is ook duidelijk geworden. Dat Covid-19 de (veelal digitale) bijeenkomsten niet eenvoudiger maakt ook. We vinden het wel mooi te zien dat we elkaar in deze visie gelukkig weer relatief snel hebben gevonden.
Visie Pannenhoef-Oost-augustus 2021
Inleiding Pannenhoef Oost omvat het gebied gelegen rondom de Ettensebaan in Rijsbergen. Aan de noordzijde ligt de Turfvaart-Bijloop, meest zuidelijk ligt de locatie van het voormalige Vaartven bij de Pannenhoefsebaan. In Pannenhoef Oost loopt natuur over in agrarisch gebied. Een deel valt onder het Natuurnetwerk Brabant, het overige deel is gemengd agrarisch gebied met de bestemming Groenblauwe Mantel. Het is een gebied waar veel mensen vanuit Rijsbergen, Zundert en Etten-leur wandelen, fietsen en paardrijden. Er wonen zowel particulieren als ondernemers. In het gebied liggen ook een aantal grote veldkavels van agrarische ondernemers uit de omgeving. In het gebied liggen twee agrarische bedrijven zonder bedrijfsopvolger. Deze ondernemers oriënteren zich op een mogelijk andere invulling van hun bedrijf. Met de bestaande opgave om het Natuurnetwerk af te ronden en mogelijke kansen voor de wateropgave was dit voor de overheden de aanleiding om dit gebied als een van de pilotgebieden Vitaal Buitengebied aan te merken. De gemeente heeft de bewoners van het gebied uitgedaagd om een gebiedsvisie te maken. Na een wat afwachtende start is er een werkgroep ontstaan die deze uitdaging heeft opgepakt. De werkgroep heeft de input van bewoners en ondernemers gebundeld. Resultaat is voorliggend document, waarin richting wordt gegeven voor ontwikkelingen in de periode 2021 2035.
De gebiedsvisie geeft initiatiefnemers en overheden inzicht in het draagvlak bij bewoners en ondernemers voor bepaalde ontwikkelingen. Aansluiten op de visie en het behalen van doelen hieruit maakt een initiatief kansrijk. De visie is niet bedoeld om ontwikkelingen op te leggen of extra wet- en regelgeving te maken. Het initiatief om een ontwikkeling al dan niet in te zetten ligt bij de grondeigenaar. In de bijlage vindt u nadere informatie over het huidige beleid en het proces dat is doorlopen.
Visie Pannenhoef-Oos^augustus 2021
Waardering van het gebied door bewoners In diverse (digitale) bijeenkomsten is naar voren gekomen dat de bewoners van PannenhoefOost een hoge waardering geven aan het gebied, met name de balans tussen ruimtelijk uitzicht, bossen en bebouwing. ^
Belangrijkste omgevingskwaliteiten zijn rust, stilte en ruimte met natuur op loopafstand.
^
Met name stilte en duisternis wordt gekoesterd. Initiatieven die worden ontwikkeld, dienen het stiltegebied te respecteren.
^
Bewoners hechten aan het landelijke open karakter van het gebied met weinig bebouwing en ruim uitzicht over weilanden en akkers, dit in contrast met aanliggende bossen.
^
De grondgebonden duurzame agrarische bedrijvigheid past in het landelijk karakter van het gebied.
^
Het gebied is belangrijk voor recreanten die gericht zijn op natuur en landschapsbeleving. Een groot deel van de bewoners ervaart een toename van recreanten en gemotoriseerd verkeer en ziet een toename als potentiële bedreiging van de gebiedskwaliteit. Het bezoek van recreanten moet in balans blijven met de waarde van het gebied.
^
De bestaande opgave voor het afronden van het Natuurnetwerk Brabant wordt ondersteund.
^
Het versterken van het Natuurnetwerk Brabant met extra natuur zien bewoners als positief, vooral als de huidige kwaliteit m.n. ruimte, rust, uitzicht en het landelijk karakter behouden blijft.
Waardering van het gebied door agrariërs Midden in het gebied liggen een aantal grote veldkavels van agrarische bedrijven uit de omgeving. ^
Agrariërs hechten aan behoud van een aaneengesloten agrarisch gebied met zo min mogelijk burgerwoningen in het buitengebied.
^
De agrariërs geven aan dat de landinrichting een paar jaar geleden is afgesloten en dat ze hebben geïnvesteerd in de inrichting van hun kavels. Ze hebben nu geen behoefte aan verandering. Op dit moment zien ze het niet zitten om op hun grond een wandelpad of natuurelementen te maken.
^
Betrokken agrariërs geven aan dat het voor hun bedrijf belangrijk is dat nieuwe ontwikkelingen niet leiden tot beperkingen in hun bedrijfsvoering.
bmmnMİ
Visie Pannenhoef-Oos^augustus 2021
B
Pannenhoef Oost
Midden in de groene aders
u*
Groene veilige rustige vitale ruimte, verbinden van mens en natuur
Visie Pannenhoef-Oost-augustus 2021
Huidig beeld De beleidskaders van de overheden voor het gebied en de ontwikkeling van het landschap in het gebied zijn beschreven in de notitie ' Analyse beleidskaders overheden en landschapsontwikkeling casusgebied Pannenhoef-Oost'. Deze notitie is als bijlage toegevoegd.
Richtlijnen voor ontwikkeling 2021-2035 ^
De grondgebonden duurzame landbouw en de natuur zorgen voor een gezonde omgeving voor mens en dier.
^
De natuur is in dit gebied belangrijk, de mens is 'te gast in de Natuur'.
^
Ondernemen op passende wijze, met respect voor de specifieke omgevingskwaliteiten: rust, ruimte en stilte.
^
In beginsel geen nieuwe woningen, tenzij de bouw gepaard gaat met substantiële sloop van gebouwen in het gebied zelf (rood voor rood), invulling van de wateropgave en substantiële kwaliteitsverbetering van natuur en landschap (rood voor groen) in het gebied.Behoud van uitzicht op landschap.
^
Het gebied zo veel mogelijk energie- en waterneutraal in balans met natuur en landschap.
^
Veiligheid voor iedereen, met name verkeersdeelnemers, bewoners en recreanten.
^
Veenhistorie zichtbaar houden en maken.
^
De laatste fase van het Natuurnetwerk Brabant afronden.
^
Versterken van natuur en landschap middels initiatieven in de schil rondom het Natuurnetwerk Brabant.
Visie Pannenhoef-Oos^augustus 2021
4-4t 4 lįt
4 4 4 Ü 4=4^ 4ľ4.
Z
» '4' *
,..-
4 4 + 4 }*4 4 * 4-4—4 4-4
BÜO
Pilot Vitaal Buitengebied Pannehoef Oost
Gebiedsgerichte opgaven Economisch vitaa
Duurzaam, energieneutraal en klimaatadaptief
Initiatieven dienen aan te sluiten bij het karakter en de
- : i- :
doelstellingen van het gebied. Natuur in het westen en
Metwerk Brabant en de schil rondom het NNB
-
3e verdrogingsproblematiek in Natuur
verklaring kleur onderliggende vlakken -
-
Indicatieve begrenzing casusgebied
n de schil ten oosten daarvan een duurzame bij voor
grondgebonden landbouw die economisch perspectiefvol is
Bereikbaar en toegankelijk
Aantrekkelijk en waardevol
Aandacht voor het verkeersveiliger maken van de
Behoud het karakter van een bosrijke straat. Zoek moge
wegen voor recreatief verkeer en (schoolgaande)
lykheden om de bestaande hekwerken te amoveren en de
Mogelijkheden onderzoeken om meer ruimte/voorrang
versterking leefgebied grutto of wulp (weidevogels),
natuurlijke uitstraling van net gebied te versterken
te geven aan langzaam verkeer. Bijvoorbeeld door de auto te gast
versterking leefgebiec îatrijs (struweelvogels) verbinding vanaf de
nd weg
het landbouwgebied naar het westen (Pannenhoef) te Je Ooudberg beleetbaar houden als een landschapseen heid. Doorzichten vanaf de wegen naar het open landschap dienen behouden te blijven. Belangrijke elementen uit turfhistorie behouden en beleefbaar maken. Ontbrekende schake s in Natuur Netwerk Brabant rea ise
m Weg landschappelijk versterken Openheid van het landschap behouden zodat elk van de kamers als een landschappelijke eenheid herkenbaar blijft n open gebieden geen dichte houtopstanden in de vorm van bos en houtsingels. Transparante beplantingen zijn wel mogelijk Zoek naar de mogelijkheden om de ecologische en land schappelijke waarde te vergroten door het toevoegen van erfbeplanting en andere landschapselementen in aanslui ling op de landschappelijke karakteristiek: een half besloten landschap aan de westzijde van de Ettensebaan en een halfopen/open landschap aan de oostzijde Stiltegebied - struweelvogels
Gebiedsbrede opgaven de ontwikkeling ten biļ het recreatieve potentieel van het gebied
neutraal te zijn. Hiervoor moeten de mogelijkheden om
kern gaat het om de combinatie van natuur, landschap
zon op dak te realiseren verder verkend en gestimu
en recreatie. Zoek bí nieuwe initiatieven naar een
leerd worden. Windenergie is onwenselijk
goede balans met de waarden en probeer deze waar te versterken
Zoek naar maatregelen om watervast te houden in het gebied en om een kwaliteitsimpuls te leveren in het
Heb bij nieuwe ontwikkelingen zoals het ontwikkelen
natuur oog
de toekomstgerichte economisch
duurzamer gebruik van water. Bij nieuwe ontwikkelingen moet dit integraal meegenomen
vitaliteit van de landbouwsector in het gebied. Bij nieuwe ontwikkelingen aandacht voor het stiltege Zoek bij het saneren van VAB locaties naar activiteiten die bij de aard van het gebied passen. Bijvoorbeeld kleinschalige vormen van wonen en zorg, ambacnteiij-
zoek naar ae mogelijkheden om recreatieve routes te
ke bedrijvigheid of extensieve vormen van agrarische
Koppelen aan historische elementen in het landschap
bedrijvigheid.
Pilot vitaal Buitengebied Pannehoef Oost
Huidig uitzicht vanaf openbare weg op landschap en bestaande bebouwing
\
;V J
Legenda Groep van woningen 7 bebouwing Bos met verspreid woningen
O Ruim uitzicht op open landschap O Ruim uitzicht op halfopen landschap
Visie Pannenhoef-Oos^augustus 2021
Aandachtspunten in het kort
Agrarische bedrijvigheid Duurzaam, (ook financieel) en grondgebonden Stimuleren naar natuurinclusief Samenwerking in de keten Verbreden activiteiten passend in gebied
k Natuur en landschap Extensief: wandelen, fietsen, paardrijden
» Afronden Natuurnetwerk, bestaande opgave » Beschermen Natuurnetwerk
Beleefbaar landschap, ruime zichtlijnen
»voorkomen verdroging
Reguleren drukte, spreiding
» goede water -en lucht kwaliteit, stimuleren minder bemesting en bespuiting
•verbinden paden
» Versterken Natuurnetwerk Brabant middels kwaliteitsimpuls door extra natuur of groenblauwedooradering
»recreatieondernemers omgeving als startpunt aantrekkelijke verbinding met dorp
Groen Rust Ruimte Vitaal Veilig
Energie en klimaat Veiligheid
» Energieneutraal » Zon op dak en zon voor kas
Bewaken snelheid Ettensebaan
» Energie opgave passend in landschap
Voorkomen leegstand
» Zuinig met water, stimuleren vasthouden en infiltratie water bij landbouw en natuur
Voorkomen ongewenste activiteit Tiggeltsebergstraat, auto te gast Beperken verstoringfauna
• Bomen voor koelte
Landelijk wonen en werken * Stilte enduisternis » Uitzicht en privacy * Nieuwe woonvormen » Passend bij aard en schaal gebied * Clusteren op bouwvlak » Per saldo afname rood * Geen Ruimte voor ruimte van elders •Alleen met kwaliteitsimpuls * Verkeersaantrekkende functies beperken - Geen lawaaiige functies
Visie Pannenhoef-Oost-augustus 2021
Nadere beschrijving en (voor)beelden van de kern kwaliteiten
Centrale rol voor Groene omgeving, rust en stilte, ruimtelijk uitzicht en veiligheid.
Met groene omgeving wordt vooral de balans tussen mens, natuur en landschap bedoeld. De mens komt naar dit gebied als bewoner, ondernemer of recreant. Deze activiteiten dienen in balans te zijn met de natuurlijke omgeving, de bestaande rust vanuit het stiltegebied en het gewenste ruimtelijke uitzicht over weilanden en akkers dat al een hele tijd het landschap bepaalt en deels karakteriseert. Elke nieuwe menselijke activiteit moet bij voorkeur in balans zijn met de hiervoor bedoelde centrale rol van groene omgeving.
Natuur
Het westelijke deel van het plangebied - Landgoed de Pannenhoef - is onderdeel van het Natuurnetwerk Brabant (voorheen Ecologische Hoofdstructuur). Op de Pannenhoef is het NNB voor een groot deel gerealiseerd. Er ligt nog een flinke opgave in het gebied Vaartven om landbouwgronden om te vormen naar natuur. Deze gronden zijn grotendeels eigendom van Brabants Landschap maar verpacht aan agrariërs. Enkele percelen binnen het NNB zijn nog eigendom van agrariërs. Brabants Landschap zal zich inspannen om, in overleg met gebruikers en eigenaren, tot realisatie van dit deel van het NNB te komen. Indien mogelijk zal herstel van het oude Vaartven worden gerealiseerd. Ten oosten van De Pannenhoef ligt een schil met landbouwgronden in de zogenaamde Groenblauwe Mantel, een aanduiding vanuit het provinciale en gemeentelijke beleid. Versterking van het landschap en de biodiversiteit en tegengaan van verdroging zijn belangrijke doelstellingen voor de Groenblauwe Mantel. In het gebied met de aanduiding 'struweelvogelgebied' in het Bestemmingsplan Buitengebied Zundert is het streven om samen met agrariërs het leefgebied van de Patrijs - een icoonsoort van struweelvogelgebied - te versterken door bijvoorbeeld de aanleg van bloemrijke randen. Nieuwe natuurelementen (bloemrijke randen, houtsingels, poelen, bosjes, etc.) kunnen de natuur versterken met behoud van de gebiedskenmerken.
Deze nieuwe natuurelementen kunnen door omwonenden en/of agrarische ondernemers worden aangebracht, met hulp van de Stimuleringsregeling Landschap. Een provinciale regeling met geld van provincie, gemeente Zundert en Waterschap Brabantse Delta. Het is gewenst dat nieuwe initiatieven welke ontwikkeld worden in en aan de rand van het Natuurnetwerk Brabant eraan bijdragen verdroging tegen te gaan. Met name door vermindering van beregening en ontwatering.
Het gebied op de Goudberg is een te behouden open gebied. Ten westen van de Ettensebaan kan het landschap ontwikkelen tot een half-open tot besloten landschap. Ten oosten van de Visie Pannenhoef-Oos^augustus 2021
Ettensebaan is uitgegaan van een half-open tot open landschap. In de bijlage is te zien welke landschapselementen passen per landschapstype.
Recreatie
Landgoed De Pannenhoef is een gebied met de A-status volgens recreatiebeleid Brabants Landschap. Bij gebieden met deze status hoort een actieve profilering van Brabants Landschap met als doel om meer draagvlak te krijgen voor natuur- en landschapsbehoud. Daarbij hoort ook actieve ontwikkeling van faciliteiten zoals een infopunt of buitenlokaal. In het gebied is op dit moment een uitgebreid netwerk van wandel-, fiets en ruiterpaden aanwezig. Aan de rand van het gebied zijn 4 parkeerplaatsen gesitueerd die op één na parkeerplaats Vaartven - direct aansluiten op openbare verharde wegen. Binnen het gebied is een zonering waarbij enkele grote rustgebieden zijn gecreëerd. Brabants Landschap wil op termijn parkeerplaats Vaartven verplaatsen richting Ettensebaan. De locatie hiervoor is nog niet concreet. Tijdens de corona-periode is het aantal bezoekers toegenomen, waarbij de piek lag op de zondag. Gedurende de rest van de week was het wel drukker dan anders, maar naar het oordeel van Brabants Landschap werd het gebied niet overlopen. De huidige voorzieningen en de huidige zonering voor een groter aantal bezoekers zijn in orde. Als knelpunt kan het gebruik van paden door zowel wandelaars als fietsers worden benoemd. Enkele knelpunten zijn opgelost, maar dit blijft de komende jaren de aandacht vragen. Stimuleren dat de recreant te voet, te paard of op de fiets komt.
Dit kan door versterking van de recreatieve verbindingen naar de dorpen, steden en recreatiebedrijven in de omgeving door de stimulering van aanleg van wandelpaden over boerenland. Een voorbeeld is de recreatieve route die Brabants Landschap en de Menmoerhoeve ontwikkeld hebben. Vanuit Rijsbergen zou het mooi zijn als de bestaande structuur van zandwegen middels wandelpaden over boerenland verbonden zou kunnen worden met de wandelpaden op de Pannenhoef. Aan de kant van Zundert is de versterking van het recreatieve gebruik en de recreatieve structuur op Landgoed Klein- Zundertse Heide een aandachtspunt. De veenhistorie van het gebied - 500 jaar lang is er veen gewonnen - kan op meer plaatsen zichtbaar worden met beplanting en ontsloten via wandelpaden. Bewoners willen dat aanvullend op de parkeerplaatsen bij de Pannenhoef, ook kansen worden benut om dichter bij Zundert parkeerplaatsen te gebruiken. Het doel is de drukte van recreanten, activiteiten en verkeer over een veel groter gebied te verspreiden.
Veiligheid
De veiligheid heeft vooral betrekking op: ^
De drukte van gemotoriseerd verkeer en bewaken van te hoge snelheid op de Ettensebaan.
^
In de Tiggeltsebergstraat voorrang geven aan langzaam verkeer, de auto te gast laten zijn.
Visie Pannenhoef-Oos^augustus 2021
^
Het veilig kunnen wonen in het buitengebied zonder overlast, bijvoorbeeld door inbraken/drugsoverlast aan de rand van het bos, voorkomen van leegstand van oude agrarische gebouwen.
^
De verschillende verkeersstromen in en rondom het bos: voetgangers, paarden, fietsers zijn nu de hoofdgebruikers, maar gemotoriseerd neemt in en rond het stiltegebied langzamerhand toe. Deze laatste ontwikkeling (toename gemotoriseerd verkeer) is minder gewenst.
Landelijk wonen en werken
Bewonen en ondernemen met respect voor rust, stilte en duisternis. Nieuwe bewoning of niet- agrarische bedrijfsbebouwing alleen bij afbraak van bestaande (agrarische) gebouwen, waarbij het volume 'rood' per saldo duidelijk afneemt. In beginsel geen nieuwe
woningen, tenzij de bouw gepaard gaat met substantiële sloop van gebouwen in het gebied zelf (rood voor rood), invulling van de wateropgave en substantiële kwaliteitsverbetering van natuur en landschap (rood voor groen) in het gebied. Kortom bij de afweging of in het gebied een nieuwe woning mogelijk is zal altijd worden gekeken of het leidt tot voldoende meerwaarde voor het gebied. Het gaat om maatwerk. Bewoning bij voorkeur clusteren op of bij het bouwvlak en deze zodanig situeren dat ze het huidige uitzicht op het landschap zo weinig mogelijk belemmeren en waar mogelijk zichtlijnen versterken. Nieuwe ondernemers worden uitgedaagd om de centrale rol van het gebied te versterken: rust/stilte, ruimte en veiligheid. Nieuwe ontwikkelingen mogen slechts beperkt verkeer aantrekken.
Agrarische bedrijvigheid
Het gebied ten Oosten van de Ettensebaan is een jong ontginningsgebied. Het kenmerkt zich door mooie rechte kavels die goed geschikt zijn voor grondgebonden landbouw. Een aantal bedrijven uit de directe omgeving hebben hier hun veldkavels liggen. De ruilverkaveling Weerijs Zuid is pas enkele jaren geleden afgerond en een aantal agrariërs hebben dan nu ook geen behoefte aan nieuwe plannen. Deze gebiedsvisie is er niet op gericht om extra regels of beperkingen op te leggen. Bepalend blijven de landelijke en provinciale regelgeving. Extra inspanningen voor natuur en recreatie (wandelpad) zijn volledig op vrijwillige basis. Duurzame landbouw betekent dat het gebruik op de lange termijn kan worden voortgezet. Kort gezegd, goed voor de bodem, goed voor de boer, goed voor het milieu. Duurzaam betekent dus ook een gezonde financiële bedrijfsvoering. Het betekent ook een gezonde vruchtbare bodem met voldoende organische stof, bodemleven en vochthoudend vermogen. Dit betekent ook minder uitspoeling, minder gewasbescherming en meer biodiversiteit. Op vrijwillige basis leent het gebied zich goed voor natuurinclusieve landbouw. Ook akkerranden en eventueel een wandelpad richting Pannenhoef passen in dit gebied. Het is aan de agrariërs zelf om te bepalen of ze hier al dan niet voor kiezen.
Vislē^ļiftneni kef-ĩaatt-augustus 2021
Nieuwe bebouwing of aanpassingen van gebouwen bij voorkeur richting energiezuinig/neutraal en klimaatneutraal, bijvoorbeeld met zonnepanelen of warmteterugwinning. De laatste jaren wordt het weer steeds grilliger. Landelijk zien we vaker situaties met zeer extreme neerslag. Ruimte om water vast te houden en te bergen kan problemen met wateroverlast beperken. Realisatie van het Vaartven kan hieraan bijdragen. In onze regio is er de afgelopen jaren met extreme hitte en langdurige droogte meer water afgevoerd en als grondwater onttrokken dan dat er via regen is aangevuld. Hierdoor daalt de grondwaterstand en ontstaat er droogteschade voor natuur en landbouw. Door op locaties met nieuwe ontwikkelingen het water vast te houden en in de bodem te laten zakken en op de betrokken gronden de beregening te beëindigen kan de watervoorraad worden aangevuld.
Begrippen
Groen
Grondgebonden landbouw (weilanden, akkers) en natuur (bos, heide, houtwal, bloemrijk grasland, etc).
Rood
Woningen, schuren en stallen.
Blauw
Waterlopen, sloten, vennen, poelen.
Natuurnetwerk Brabant
Natuurgebieden die door ecologische verbindingszones verbonden zijn.
Groenblauwe dooradering
Netwerk van bloemrijke akkerranden, houtwallen, poelen, natuurvriendelijke oevers etc.
Bijlagen: ^
Verslag met overwegingen van de buurtbijeenkomst van 13 juli 2021.
^
Landschapstypering en passende landschapselementen.
^
Uitslag mentimeter digitale bijeenkomsten met bewoners d.d. 17 februari en 19 mei2021.
^
Analyse beleidskaders overheden en landschapsontwikkeling casusgebied Pannenhoef-Oost, samengesteld door Carlo Braat.
Visie Pannenhoef-Oos^augustus 2021
Uitzicht vanaf Ettensebaan met aan de horizon de kerktoren van Rijsbergen
Uitzicht aan de overzijde Ettensebaan op tuinbouwbedrijf
Uitzicht vanaf Ettensebaan op veehouderijbedrijf en bos Tiggeltsebergstraat
Visie Pannenhoef-Oost-augustus 2021
Achter de houtwal zuidzijde Tiggeltsebergstraat het open gebied richting Pannenhoefsebaan
Uitzicht noordzijde Tiggeltsebergstraat naar beekdal Turfvaart-Bijloop
Nabij parkeerplaats de Bak zicht vanaf de bosrand Pannenhoef tot aan bos Tiggelsebergstraat
:*-i-
Visie Pannenhoef-Oost-augustus 2021
...
Bijlage 1: Verslag met overwegingen van de buurtbijeenkomst van 13 juli 2021 Buurtbijeenkomst Pannenhoef-Oost 13 juli 2021 Aanwezig:
Lia Jacobs, Rogier Mol, Jos en Gerda Vriends, Rob Vriends, Frieda Gouwetor, Marcel van Miert, Carlo Braat, Ted Kwindt, Piet en Addie Hendrickx, Edward Bastiaansen, Jan Timmermans, Jack Aerts, Janny Vonk en Jons Verheul, Toon en Mieke Jansen, Hans Schep, Bart Pörzgen, Marien Provoost, Rob Wolbrink en Ine Timmers, Jan en Sandra Machielsen, Cees Vermeeren, Peter Reiters. Opzet en input bijeenkomst
Doel van de bijeenkomst was input op te halen voor de gebiedsvisie. Van te voren was een concept-visie toegestuurd. Tijdens de bijeenkomst is in kleine groepen in de vorm van een carrousel gesproken over : ^
Waardering van het gebied
^
De kaders Z richtlijnen voor ontwikkeling 2021-2035
•
De bollenplaat
Vervolgens is gezamenlijk gesproken over de thema's landelijk wonen en werken, agrarische bedrijvigheid en recreatie. Aan het eind volgende een samenvatting van de verschillende groepen. De basis tekst geeft in grote lijnen weer wat er belangrijk wordt gevonden. In de opmerkingen komen nuances terug die het nog wat beter kunnen maken. De avond werd door de aanwezigen als erg waardevol ervaren. Er was weer een open gesprek tussen bewoners. Aandachtspunt is dat er nog meer grondeigenaren en bewoners uit het gebied een uitnodiging hadden kunnen ontvangen. Vervolg is dat de werkgroep de input verwerkt en dit rondstuurt naar alle betrokkenen. Daarop kan nog worden gereageerd via mail. Na de zomer willen we graag een eind bijeenkomst waarbij gezellig met elkaar samen zijn en het document als definitief (voor dit moment) bestempelen een officiële handeling kan zijn. Hieronder volgt een beschrijving van punten die per onderdeel zijn ingebracht met de reactie vanuit de werkgroep. Waardering van het gebied
1. Het punt: " De grondgebonden duurzame agrarische bedrijvigheid past in het landelijk karakter van het gebied" leidde tot de volgende reacties: a.
De aanduiding "duurzame agrarische bedrijvigheid" leidt tot vragen en zorgen bij agrarische ondernemers. Wat wordt verstaan onder "duurzaam". Leidt de visie tot extra regels?
b.
De aanduiding "grondgebonden" wordt ondersteund. Tunnelkassen en kassen worden in dit gebied als minder passend ervaren.
Overweging: Duurzaam betekent dat het gebruik op de langere termijn kan worden voortgezet. Voorkomen moet worden dat de bodem en de watervoorraad wordt uitgeput. Belangrijk is dat agrariërs een financieel gezonde onderneming kunnen hebben. Daarom is er in de visie voor gekozen om aan te geven dat het positief zou zijn als agrariërs kunnen worden gestimuleerd om in te zetten op vergroening en verdere verduurzaming van hun bedrijfsvoering. Het kan daarbij variëren van akkerrandenbeheer tot het verhogen van het organische stof gehalte in de bodem. Deze gebiedsvisie is er niet op gericht om extra regels of beperkingen op te leggen. Bepalend blijven de landelijke en provinciale wet- en regelgeving. Extra inspanningen zijn volledig op vrijwillige basis.
Visie Pannenhoef-üost-augustus 2021
Besloten wordt de tekst bij waardering gebied te handhaven en in een inleiding bij het document de aanleiding en het doel van de visie nader duiden. Bij de voorbeelden wordt de tekst over agrarische bedrijvigheid verder uitgewerkt.
2.
Het punt: "Bewoners ervaren een toename van recreanten en gemotoriseerd verkeer en zien dit als potentiële bedreiging van de gebiedskwaliteit" leidde tot de volgende reacties: a.
Laat iedereen genieten van het gebied
b.
Het woord "bedreiging" vinden enkele bewoners te zwaar.
c.
Andere bewoners gaven aan dat de beschrijving "potentiële bedreiging" hun beleving goed weergeeft.
d.
Zonering en sturing van recreatie is cruciaal.
Overweging: Bewoners willen recreanten en passanten laten genieten van de kwaliteiten van het gebied, zoals rust en ruimte. Het gaat dan om extensieve vormen van recreatie, waarbij natuur- en landschapsbeleving centraal staat. Mede daarom wordt het maken van aantrekkelijke recreatieve verbindingen als een gewenste ontwikkeling genoemd. Voor het ervaren van ruimte wordt ingezet op clustering van bebouwing op of bij bestaande bouwvlakken met zorg voor beleving van het landschap. Eerder in het proces is bij meerdere bijeenkomsten gebleken dat het merendeel van de bewoners een toename van recreanten en verkeer als negatief ervaart en ontwikkelingen met een aanzuigende werking van recreanten of verkeer zeer ongewenst vindt. Besloten wordt de zin aan te passen door "Bewoners" te vervangen door "Een groot deel van de bewoners".
3.
Het punt: "Het versterken van het Natuurnetwerk Brabant met extra natuur zien bewoners als positief, vooral als de huidige kwaliteit m.n. ruimte, rust, uitzicht en het landelijk karakter behouden blijft" leidde tot de volgende reacties: a.
Agrariërs verwachten dat extra natuur negatief effect heeft op hun landbouwgronden vanwege overlast ( schaduw, verdroging, overhangende takken etc.) en extra belemmeringen op termijn (regels rond spuiten, bemesten, stikstof etc.).
b.
Agrariërs verwachten dat extra woningen negatief effect heeft op hun landbouwgronden vanwege extra belemmeringen op termijn (bijvoorbeeld regels rond spuiten) en kritische burgers die zich met hun bedrijfsvoering bemoeien.
c.
Agrariërs verwachten dat extra natuur en woningen leidt tot waardedaling van de grond.
d.
Bij wie komt op termijn een nieuw landgoed in eigendom en beheer?
e.
Agrariërs willen versnippering voorkomen. Behoud de ruimte voor de landbouw in de Goudberg. Alleen extra natuur tegen het bestaande natuurgebied ten westen van Ettensebaan en de verbinding langs Turfvaart.
f.
De ruilverkaveling is net afgerond. Dat was het moment om gronden vrij te ruilen voor natuur of recreatie.
g.
Kan een "veldcoördinator" initiatieven bundelen?
Overweging: De visie gaat uit van ontwikkeling op eigen initiatief en/of stimuleren op vrijwillige basis. De visie voorziet niet in aankoop of onteigening van grond voor de ontwikkeling van natuur of recreatie. Het is aan de grondeigenaar zelf om daartoe te besluiten. Het maken van deze visie geeft initiatiefnemers en overheden inzicht in het draagvlak voor bepaalde
Visie Pannenhoef-Oos^augustus 2021
ontwikkelingen. Van de initiatiefnemer wordt verwacht dat ze bij de uitwerking van hun plan de bewoners en de grondeigenaren betrekt (richtlijn binnen 300m van het plan). De intensiteit waarin een belanghebbende wordt betrokken is afhankelijk van de impact van de ontwikkeling voor de belanghebbende. Het is aan de initiatiefnemer om voldoende rekening te houden met belangen van derden om overlast en schade te voorkomen en draagvlak te organiseren. In de huidige bestemming Groenblauwe Mantel is er al minder mogelijk dan in bijvoorbeeld de bestemming Agrarisch Gebied of Boomteelt Ontwikkelingsgebied. De zorg van agrariërs voor beperkingen in de toekomst wordt begrepen, het is niet de bedoeling van deze visie om beperkingen op te leggen. Gronden en woningen kunnen altijd van eigenaar wisselen. Een initiatief waarbij het grondgebruik overgaat van reguliere landbouw naar natuur-inclusieve landbouw of natuur kan voordelen hebben voor de overige landbouw gronden. De afgelopen jaren met extreme hitte en langdurige droogte is er meer water afgevoerd en als grondwater onttrokken dan dat er via regen is aangevuld. Hierdoor daalt de grondwaterstand. De daling van de grondwaterstand leidt niet alleen tot droogteschade aan de natuur. Ook de landbouw heeft schade door droogte. Een lagere grondwaterstand geeft sneller droogte in de wortelzone.
Ook vallen vaarten en beken sneller droog met als gevolg dat steeds vaker beregeningsverboden worden ingesteld. Nieuwe ontwikkelingen kunnen bijdrage aan het op peil houden van de watervoorraad en beperken van droogte schade bij zowel natuur als landbouw. Door op die locaties het water vast te houden en in de bodem te laten zakken en op de betrokken gronden de beregening te beëindigen kan de watervoorraad worden aangevuld. De onderbouwing van een initiatief zal inzichtelijk moeten maken of andere (onevenredig) belemmert worden en eventueel passende maatregelen moeten voorstellen. Binnen de dialoog zou dit al afgestemd moeten worden. Volgt na een bestemmingswijziging planschade (waardevermindering) dan zal de initiatiefnemer deze moeten vergoeden binnen de kaders die daarvoor gelden. In de regio is een veldcoördinator actief voor de Stimuleringsregeling Landschap. Deze coördinator kan worden benaderd voor advies en ondersteuning bij een subsidieaanvraag. Besloten wordt in een inleiding bij het document het doel van de visie nader te duiden en de water opgave te beschrijven in het document. Kaders ļ Richtlijnen voor ontwikkeling 2021-2035
4.
Het begrip "Kaders" wordt als te beperkend ervaren. Het is de bedoeling om richtlijnen aan te dragen, want de kaders zijn er al in bijvoorbeeld bestaande wetgeving of bestaand gemeente/provinciebeleid, bijvoorbeeld groenblauwe mantel en stiltegebied voor de Pannenhoef.
Besloten wordt om de tekst te veranderen in "Richtlijnen voor ontwikkeling 2021-2035"
5.
Voorgesteld is om de tekst: "Versterken van het Natuurnetwerk Brabant middels initiatieven in de schil rondom het netwerk" te vervangen door "Versterken van natuur en landschap middels initiatieven in de schil rondom het netwerk".
Besloten wordt de tekst volgens voorstel aan te passen
6.
Naar aanleiding van punt 5. en de reacties onder punt 3. in de richtlijnen een directe koppeling leggen tussen initiatieven en de wateropgave.
Besloten wordt de tekst als volgt aan te passen: "In beginsel geen nieuwe woningen, tenzij de bouw gepaard gaat met substantiële sloop van gebouwen in het gebied zelf (rood voor rood), invulling van de
Visie Pannenhoef-Oos^augustus 2021
wateropgave en substantiële kwaliteitsverbetering van natuur en landschap (rood voor groen) in het gebied.
7.
Agrariërs willen geen versnippering in grondgebruik
Gezien de huidige verkaveling is ontwikkeling van een wandelpad tussen Pannenhoef en de zandweg op de Goudberg niet op korte termijn te verwachten. Onzeker is of er op de lange termijn kansen voordoen.
8.
Veel deelnemers brachten naar voren het behoud van de huidige uitzichten op het landschap met bestaande zichtlijnen vanaf de openbare weg en eigen terrein erg belangrijk te vinden. Hoe kan dit worden gecombineerd met de aanleg van natuur en landschapselementen?
Overweging: Het gebied op de Goudberg is aangegeven als open gebied. Ten westen van de Ettensebaan kan het landschap ontwikkelen tot een half-open tot besloten landschap. Ten oosten van de Ettensebaan is uitgegaan van een half-open tot open landschap. In de bijlage is te zien welke landschapselementen passen per landschapstype. Bollenkaart
Bij de bollenkaart zijn de volgende reacties gegeven: 9.
Geen extra beperkingen op landbouwgrond, landelijke regelgeving volgen.
Zie antwoord bij punten 1. en 3.
10. Alleen stimuleren op vrijwillige basis. Zie antwoord bij punten 1. en 3.
11. Ontwikkelingen moeten voor een agrarisch bedrijf economisch haalbaar zijn. Onder duurzaam wordt ook een financiële gezonde bedrijfsvoering bedoeld. Zie antwoord bij punt 1.
12. Per saldo afname rood staat bedrijven in de weg bij ontwikkeling. Overweging: In de bollenplaat staat dit bij nieuwe woonvormen. Dat kan worden gehandhaafd. Het is tevens bedoeld voor nieuwe, zijnde niet-agrarische, activiteiten. Als de bestaande agrarische bedrijven worden voortgezet blijft het daarvoor geldende planologische beleid van toepasing. Besloten wordt om tekst in de voorbeelden bij landelijk wonen en werken als volgt aan te passen: Bewonen en ondernemen met respect voor rust, stilte en duisternis. Nieuwe bewoning of nietagrarische bedrijfsbebouwing alleen bij afbraak van bestaande (agrarische) gebouwen, waarbij het volume 'rood' per saldo afneemt. In beginsel geen nieuwe woningen, tenzij de bouw gepaard gaat met substantiële sloop van bebouwen in het gebied zelf (rood voor rood), invulling van de wateropgave en substantiële kwaliteitsverbetering van natuur en landschap (rood voor groen) in het gebied.
13. Cluster bebouwing op/nabij bouwvlak met zorg voor beleving landschap. Besloten wordt om tekst in de voorbeelden bij landelijk wonen en werken als volgt aan te passen: Bewoning bij voorkeur clusteren op/bij het bouwvlak en deze zodanig situeren dat ze het huidige uitzicht op het landschap niet belemmeren en waar mogelijk zichtlijnen versterken.
14. Liefst helemaal geen verkeer aantrekkende functie in het gebied Overweging: Als een ontwikkeling helemaal geen verkeer mag aantrekken zit een gebied op slot. Een ontwikkeling mag slechts tot beperkt aantal extra verkeersbewegingen leiden.
15. Geen windmolens sluit ook kleine particuliere windmolens uit, dit kan te beperkend zijn. Overweging:. Grote windmolens passen niet in de waarde van dit gebied.
Visie Pannenhoef-Oos^augustus 2021
Besloten wordt de tekst aan te passen zodat energiebronnen moeten passen in het landschap.
16. Laanbeplanting Pannenhoefsebaan staat al 20 jaar op de planning Dit wordt opgenomen als gewenste ontwikkeling op de kaart.
17. Benoem voor het hele gebied gewenste doelsoorten. Overweging: Gedacht wordt aan doelsoorten als geelgors, wulp, patrijs. Dit vraagt om nadere uitwerking samen met een ecoloog. Thema's
Historie ^
Zichtlijnen onderdeel van totaalvisie.
Wonen •
Prima stuk
Ondernemen ^
Geen wandelpad door Goudberg geven de huidige grondeigenaren aan. De wens kan blijven staan.
Natuur en landschap ^
Versterken natuur en landschap in de schil
^
Goede verhouding tussen open Z half open Z gesloten De beschrijving van de landschapselementen die passen bij open /halfopen/besloten toevoegen voor beeldvorming. Voor het beslotener maken van het gebied is weinig draagvlak.
Visie Pannenhoef-Oost-augustus 2021
Bijlage 2: Landschapstypering en passende landschapselementen Passende landschapselementen*
Typering landschap
Houtsingels
(Knot)bomenrijen
Solitaire boom/boom
Bos/boomweide
Bloemrijke
(agroforesty)
randen
groep
Half open tot besloten
ja
ja
ja
ja
ja
Half open
nee
ja
ja
nee, tenzij het
ja
tot open
gaat om verspreid gelegen kleine plukjes met bos/struiken
Open
nee
nee, alleen verspreid solitaire bomen of kleine boomgroep
ja
nee
ja
*In de provinciale Stimuleringsregeling Landschap is voor geheel Brabant een koppeling gemaakt tussen landschapstypen en streekeigen landschapselementen: zie httpsZ/noordbrabant.maps.arcgis.com/apps/webappviewer/index.html?id=faaf696b53e64b73901e3c3905e91804
Beelden elementen
Houtsingel (lijnvormig gesloten element met bomen en/of struiken
I. W’. “ . \
.vk&l. -i.as
' - gá.
■m-r Bomenrij (transparant element met bomen waar je onderdoor kunt kijken) ľ.'rr-
ïì.yįum*
' r'-‘.
-
Boomgroep (bomen die in een groep bij elkaar staan in een weiland of akker)
Visie Pannenhoef-Oost_augustus 2021
Bosje ( dichte beplanting van bomen en struiken)
sy~::
.■ïiz rý u ïî.VS? v, '«š;
ĵ frïŤĩ -v. - v .
pažp: i
Boomweide/agroforestry (bomen op gelijke afstand met agrarisch medegebruik onder de bomen in de vorm van grasland of bouwland, je kunt onder de bomen doorkijke n)
■mmm Klein bosje (links) en solitaire boom (rechts)
Bloemrijke rand (rand met kruidachtige begroeiing)
Visie Pannenhoef-Oos^augustus 2021
Bijlage 3: Uitslag mentimeter digitale bijeenkomsten met bewoners d.d. 17 februari en 19 mei 2021
Wat zijn de sterkste punten uit de landschapsvisie?
gebasseerd op historie sterke analyse historisch perspectief vanuit historie opgebouwd overzicht gee uitbreiding bos cultuurhistorische waarde
historie o) o J3 O O O
E
overzichtelijk
beleid
tair
goede analyse . historiversterkir hflQİQ veel aanknopingspunten A ,i. i i kJUOIO carlo's invulling vastgesteld beleid goede aanzet voor gesprek opgebouwd vanuit beleid goed uitgangspunt natuurversterking begin
G)
Welk punt/onderwerp zou je willen aanvullen op de landschapsvisie? Visie van bewoners
Complete visie
“enlimeter
Inbreng buren, geen deelkaartjes maar 1 kaart voor pannenhoef oost
Nieuwe uitdagingen, oa klimaatadaptatie
Concreet maken door uítte schrijven Punten die Ine heeft gegroepeerd een duidelijk plek geven.
Alle kaarten noord zuid
Input van buurtbewoners meenemen Toevoegen van wensen en aandachtspunten van huidige bewoners, zowel vanuit ervaring als ontwikkeling naar de toekomst. Zoveel mogelijk dit inpassen in een totaal verhaal.
Welk punt/onderwerp zou je willen aanvullen op de landschapsvisie? Gewenste ontikkelingenTe behouden kwaliteiten
Heldere uitleg hoe van beleidskaarten is gekomen tot lojnen
iMenth,eter
Rust in het gebied ook baar de toekomst
in de visie
Mooie visie, hoe ga je dat concreet maken? Actief
Een overzichtkaart
benaderen grondeigenaren?
Input van bewoners meenemen
Indruk wegnemen dat naar een plan os toegewerkt
Alles noordzuid georienteerd
Milieu en gezondheid
03
Welk punt/onderwerp zou je willen aanvullen op de landschapsvisie?
‘Mentimeter
Gemeenschappelijk belang
Rol gebied in regio
Waarde voor recreant
Visie is niet alleen landschap maar ook mobiliteit,
Aandacht voor herwaarderen van bestaande bezittingen
Alle grondeigemaren die door de visie worden geraakt
gezondheid, duurzaamheid, recreatie
uitnodigen
Breder in buurt delen Zonering recreatie
Verbeelding
EU
Welk punt/onderwerp zou je willen aanvullen op de landschapsvisie?
J Mentimeter
Water nadrukkelijker meenemen Irt natte natuurparel
Stikstof beleid?
Klimaatadaptatie
Parkeerplaats voorzieningen
De auto te gast in tiggeltsebergstraat
Verbinden paden
Goed opgezet
Iets te eenzijdig
Punten die zijn ingebracht met in 't achterhoofd de plannen van initiatiefnemers
Wat zou je willen opmerken over de visie obv de mentimeter? Vooral meenemen in de plannen
Waardevolle aanvulling
Samen verder uitwerken
Volgende stap vertaling
Als iedereen zo zijn visie geeft kun je
Zichtlijnen I
gelijkenissen en verschillen filteren
Maakt het algemene historische verhaal concreter
Een van de goede extra aandachtspunten Historische gebouwen
Wat zou je willen opmerken over de visie obv de mentimeter? Dit geeft inbreng van vorige bijeenkomst
J Mentimeter
Zichtlijnen
Geeft goed weer wat bewoners wensen
Combineren met analyse Carlo
Iets te eenzijdig
Gebruik vooruitleg relatie beleidskaart
Is stuk duidelijkerdan verhaal van carlo
weer
Vooral samen afmaken
Clusteren bebouwing
naarde visie
Wat zou je willen opmerken over de visie obv de mentimeter? Goede samenvatting/uitwerking van input
Goed uitgewerkt
Karakteristieke bebouwing
Het vult aan op verhaal Carlo, en wat vult
Lekker concreet
bewoners, wordt op deze manier concreet en goede basis om mee verder te gaan
daar weer op aan? Meer belangen meenemen
Ja Je zult ook moeten prioriteren en keuzes maken
Mentimeter
Wil je betrokken blijven bij het vervolg?
Pilot Vitaal Buitengebied Zundert Analyse beleidskaders overheden en landschapsontwikkeling casusgebied Pannenhoef-Oost
Carlo Braat Adviseur pilot Vitaal Buitengebied Zundert Februari 2021
Inhoud 1. 2.
3.
4.
Inleiding Provinciaal beleid 2.1
Interim Omgevingsverordening Noord-Brabant
2.2
Natuurbeleid
Gemeentelijk beleid 3.1
Structuurvisie Buitengebied 2025
3.2
Landschapsvisie Zundert
3.3
Bestemmingsplan Buitengebied Zundert
Ontwikkeling van het landschap
1.
Inleiding
Algemeen
Op het Brabantse platteland komen verschillende grote uitdagingen bij elkaar. Groeiende agrarische leegstand, demografische veranderingen, klimaatverandering en de omschakeling naar duurzame energie en landbouw vragen om een nieuw toekomstperspectief. Inzicht in de omvang en met name de samenhang van deze (en meer) opgaven ontbreekt. Wel is duidelijk dat ze op elkaar ingrijpen en niet sectoraal opgelost kunnen worden, zonder dat het ten koste gaat van andere opgaven. Het vraagt om integrale afwegingen en samenwerking, samen met ondernemers, burgers en organisaties in het gebied. Dat was (min of meer) het startpunt voor de pilot Vitaal Buitengebied Zundert. Daarin werken gemeente, provincie, waterschap en de vier dorpsraden- ieder met zijn eigen redenen- samen aan deze gezamenlijke opgave. Bij de start is nadrukkelijk de ambitie uitgesproken om het 'anders te gaan doen'; als faciliterende overheid, samen met de gemeenschap, in de geest van de Omgevingswet. De pilot wil met een aantal concrete locatiegerichte en gebiedsgerichte casussen aan de slag, door deze initiatieven en gebiedsontwikkelingen integraal en oplossingsgericht te verkennen en ondersteunen. Dat klinkt behapbaar. Maar de drie doelstellingen (zie onder) vragen alle drie om aandacht en kunnen zeker botsen.
Want hoe zorg je ervoor dat je niet nu initiatieven gaat ondersteunen die later niet passen in het toekomstperspectief dat er nog niet is? Tegelijkertijd zijn er nieuwe praktijken nodig om tot dat perspectief te komen, dus moeten we concreet aan de slag. En ondertussen leren hoe we dat slim samen doen. Met de pilot willen we drie dingen: -
De gemeenschap in beweging brengen (en concreet samen aan de slag)
-
Tot een gezamenlijk nieuw perspectief voor het buitengebied komen (als opmaat naar een omgevingsvisie en een waterbeheerprogramma)
-
In een lerende aanpak ontdekken hoe we op een nieuwe manier kunnen samenwerken
Doel
Om een gezamenlijk doel vast te stellen zijn begin 2019 vier grote dorpsbijeenkomsten georganiseerd in de vier dorpskernen van de gemeente Zundert. Op deze druk bezochte avonden konden bewoners aangeven waar ze blij van werden en waar ze buikpijn van kregen. Op deze manier is een duidelijk beeld ontstaan van de zaken waar de bewoners verenigd in de dorpsraden mee verder wilden. In juni 2019 is er een vervolgbijeenkomst geweest. In deze bijeenkomst is met de aanwezigen besloten in welke gebieden er voldoende energie zit om aan de slag te gaan. Uiteindelijk zijn er zeven gebieden gekozen en 3 thema's die in heel de gemeente van toepassing zijn. De gebieden zijn: Hulsdonk, Den Eldert, Pannenhoef-Oost, Raamberg, Breedschot, Oude Buisse Heide en Aa of Weerijs De thema's zijn: Teelt ondersteunende voorzieningen (TOV), Pilot vertrouwenspersoon en nieuwe woonvormen In deze gebieden en thema's gaan we bekijken hoe we bedreigingen kunnen ombuigen naar kansen. Waar de eerste aanleiding de vrijkomende agrarische
bebouwing was gaan we nu breder kijken om zaken vlot te trekken en waar mogelijk zaken te combineren. Daarbij is uitgangspunt dat het totale gebied er beter van moet worden. Het is zeker niet de bedoeling dat uitsluitend een probleem van één individueel geval opgelost wordt zonder dat daar iets voor in de plaats komt. Het einddoel is voor elk gebied een gedragen plan voor het gebied voor de komende jaren waar de grote meerderheid in het gebied achter kan staan. Per gebied zal moeten worden bekeken wat er nodig is om dit formeel te regelen. In het ene gebied kan dit zijn een aanpassing van een bestemmingsplan in het andere gebied kan dit een omgevingsplan zijn. Een belangrijk nevendoel is om te leren wat hierin de beste aanpak is, deze lerende aanpak waarin we als drie
overheden zoveel mogelijk samen willen werken is belangrijk voor deze pilot maar nog veel belangrijker om te zien hoe we dat in de toekomst het beste kunnen aanpakken buiten deze pilot. Deze nieuwe vorm van samenwerken vraagt enorm veel van de verschillende partijen. Er zal gevraagd worden om "buiten de lijntjes te kleuren" en er zal gevraagd worden om over de eigen grenzen heen te kijken. Het is belangrijk om hier elkaar in mee te nemen en waar nodig elkaar daar op aan te spreken. Uitgangspunt is dat er een verandering ontstaat door meer zaken bespreekbaar te maken en toe te staan, dus meer Ja mits in plaats van Nee tenzij. Per gebied en per thema is een regisseur aangewezen. Vaak is dit een persoon uit een belangenorganisatie die veel belang heeft in het gebied. Dit is van belang om juist het gebied aan zet te krijgen. De regisseur uit het gebied krijgt ondersteuning vanuit één van de overheden. Per gebied wordt er een werkgroep geformeerd vanuit de verschillende achtergronden vanuit het gebied. De dorpsraad is in ieder gebied vertegenwoordigd als belangenbehartiger van de bewoners in het gebied. Waarom is Pannenhoef-Oost aangewezen als gebied binnen Vitaal Buitengebied
Pannenhoef-Oost is aangewezen als gebied omdat naar aanleiding van de dorpsbijeenkomsten twee agrariërs zich hebben gemeld die hun bedrijf willen beëindigen en die willen verkennen welke toekomstperspectieven er voor hun locaties zijn. Daarnaast ligt er in het gebied nog een opgave om het Natuurnetwerk Brabant af te ronden.
\
.'ľ
WK\
X \hRòndģorsjï-
\
Legenda Indicatieve begrenzing pilotgebied Pannenhoef-
S-'^HbÍ Rondg DetBak ^
1,9 «^ĮVc.h JL - r*“—\ V- AV-nūľfc:
-Dİ O
Locatie Vriends (Beëindiging veebedrijf) Locatie Hendrickx (Beëindiging aardbeienbedrijf)
Goudberg V\ \
Pannenfioe
[Arendsbarg
oêfeeb
Afbeelding 1: Indicatieve begrenzing pilotgebied Pannenhoef-Oost en ligging bedrijven die hun activiteiten willen beëindigen
Kwekerijweg Etten-Leur
Natuurgebied
Turfvaart
Pannenhoef
Hoeve het Rondgors
T i g g él t s c h e b e r g
v
Het Aardbeienterras
2.
Provinciaal beleid
2.1
Interim Omgevingsverordening Noord-Brabant
Natuur en landschap in Interim Omgevingsverordening
mm
Noord-Brabant Legenda Natuurnetwerk Brabant
Het Natuurnetwerk Brabant is onderdeel van het Natuurnetwerk Nederland. Het is een netwerk van deels bestaande en deels nieuwe natuurgebieden die door ecologische verbindingszones met elkaar verbonden zijn.
Groenblauwe mantel
De waarden in de groenblauwe mantel zijn vaak gekoppeld aan het bodemwatersysteem (zoals de aanwezigheid van een kwel), aan landschapselementen (zoals houtwallen en heggen), of aan het voorkomen van bijzondere planten en dieren. De groenblauwe mantel richt zich niet alleen op het beschermen van die waarden maar juist ook op de ontwikkeling daarvan.
Stilte in Interim Omgevingsverordening Noord-Brabant Legenda Stiltegebied
Binnen een Stiltegebied geldt een streef van 40 dB(A) LAeq, 24 uur. Als grenswaarde voor een aanvaardbare geluidbelasting vanwege een locatiegebonden milieubelastende activiteit in een Stiltegebied geldt:
Stiltegebied
40 dB(A) LAeq, 24 uur, op 1,5 meter hoogte, op een afstand van 50 meter vanaf de grens van de locatie van de activiteit, als deze 100 meter of meer van de grens van het Stiltegebied ligt; 45 dB(A) LAeq, 24 uur, op 1,5 meter hoogte, op een afstand van 50 meter vanaf de grens van de locatie van de activiteit, als deze minder dan 100 meter van de grens van het Stiltegebied ligt
Attentiezone stiltegebied
Een attentiezone stiltegebied ligt rondom stiltegebied. Bij het verlenen van medewerking aan activiteiten of het toedelen van nieuwe of tijdelijke functies moet rekening gehouden worden met de na te streven rust en stilte. Als grenswaarde voor een aanvaardbare geluidbelasting vanwege een locatiegebonden milieubelastende activiteit in de Attentiezone stiltegebied geldt 50 dB(A) LAeq, 24 uur, op 1,5 meter hoogte: op de grens van het Stiltegebied, als de locatie van de activiteit 50 meter of meer van de grens van het Stiltegebied ligt; op 50 meter vanaf de grens van de locatie van de activiteit, als deze minder dan 50 meter van de grens van het Stiltegebied ligt.
Stiltegebied Pannenhoef, De Moeren, Wallsteijn en Buisse Heide
Water in Interim Omgevingsverordening Noord-Brabant Legenda Attentiezone waterhuishouding
Gebied waar restricties gelden t.a.v. grondwateronttrekkingen.
Met de reserveringsgebieden waterberging wordt gedoeld op gebieden die, op basis van een inventarisatie door de waterschappen tijdens de totstandkoming van de reconstructieplannen, zijn vastgelegd omdat deze in de toekomst noodzakelijk kunnen zijn voor waterberging. Behoud en herstel van watersystemen
Beleid vanuit een regionaal belang gericht op behoud, verbetering en herstel van het natuurlijke watersysteem.
WĚk
\
"TM
_________________
Landbouw in Interim Omgevingsverordening NoordBrabant Legenda
Landelijk gebied Gemengd landelijk gebied
De ruimte die overblijft na aanduiding van het stedelijk gebied, de Natuur Netwerk Brabant en Groenblauwe mantel is aangeduid als Gemengd landelijkgebied. Beperking veehouderij Gebied waar de
ontwikkelingsmogelijkheden van veehouderijen zijn beperkt
Cultuurhistorie in Interim Omgevingsverordening NoordBrabant Legenda
. r os
Cultuurhistorisch vlak
Waarden en kenmerken De strookvormige percelering;De houtwal/veendijk, begrenzing van het ontginningsblok
Beschrijving specifiek De Goudberg was onderdeel van de Rijsbergensche Heide, een gebied ten oosten van de Pannenhoef en ten zuiden van de Tiggeltscheberg dat in de periode 1500-1600 is verveend. Goudberg is een kleinschalige heideontginning uit de periode 1920-1945. De opstrekkende, langgerekte, noord-zuid georiënteerde percelering staat loodrecht op een oost-west lopende, zeer forse houtwal die doorloopt tot de Tiggeltscheberg. Vermoedelijk is dit een restant van een veendijk. Het gebied is in gebruik als bouwland en grasland.
Historische geografie vlak buiten Cultuurhistorisch Landschap
Historische geografie lijn Zeer hoog Hoog Redelijk hoog
Monumentale bomen
Historisch groen
Historische zichtrelaties lijn
Historische zichtrelaties vlak Eendenkooi Molenbiotoop M
u Schootsveld Overige bouwkunst
Historische stedenbouw
u Zeer hoog Hoog Redelijk hoog
z Cultuurhistorische waardenkaart provincie Noord-Brabant
Sv
2.2
Natuurbeleid Provincie Noord-Brabant
Het Natuurbeheerplan Noord-Brabant beschrijft de beleidsdoelen en de subsidiemogelijkheden voor de ontwikkeling en het beheer van natuurgebieden, agrarische natuur en landschapselementen in de provincie Noord-Brabant. Natte Natuurparels
B NNB rijksdeel en provinciaal deel (voorheen EHS)
H NNB Rijksdeel
U NNB Provinciaal deel MNNB NURG NNB/EVZ (ecologische verbindingszon
O'
,atte EVZ subsidiabel, stapsteen sub'
— Natte EVZ subsidiabel O- Droge EVZ subsidiabel, stapsteen sub — Droge EVZ subsidiabel O- Overige EVZ stapsteen subsidiabel — Overige EVZ I.aĵeltsc^ť- . . -I
Natuurbeheertypen
Legenda belangrijkste
BI 0.02 Vochtig hooiland (Ondernei
natuurbeheertypen
BI 2.01 Bloemdijk (Ondernemend f BI 2.02 Kruiden- en faunarijk grasla
Nog om te vormen +
BI2.05 Kruiden- of faunarīįke akker
H
B16.03 Droog bos met productie (C B16.04 Vochtig bos met productie N00.01 Nog om te vormen lancboi N01.02 Duin- en kwelderlandschap
V
N01.03 Rivier- en moeraslandschap N01.04 Zand- en kalklandschap NŪ2.Ũ1 Rivier N03.01 Beek en Bron IM04.01 Kranswie rwater
Tiggeltscheberg Tiqgeitseberg5t
N04.02 Zoete Plas N04.04 Afgesloten zeearm N05.Ũ2 Gemaaid riet and NO 5.03 Veen moe ras N05.04 Dynamisch moeras N06.01 Veenmosriet and en moera N06.02 Tri veen N06.Ũ3 Hoogveen NO6.04 Vochtige heide NOó.05 Zwakgebufferd ven N06.06 Zuur ven en hoogveenven N07.Ũ1 Droge heide N07.02 Zandverstuiving NOS.03 Vochtige cuinva ei N 10.01 Nat sc hraa and N 10.02 Vochtig hooiland N11.01 Droog schraalgrasland N12.01 Bloemcījk N 12.02 Kruioen-en faunarijk grasl
Beheertypenkaart Natuurbeheerplan
,İV-
r—
landbouwgrond naar natuur Kruiden- en faunarijk grasland Dennen-, eiken- en beukenbos
3.
Gemeentelijke visies en beleid
3.1
Structuurvisie Buitengebied 2025
boorr tocľorvtW'kfcrf imrUnJ
lifaeríAu**' runt)
Re* reelief# t»#c#n
iuivtiti*|fbM4 110
ñm
P
Versterken (cu'ufitehe vr*tinćinfiKKie
MOOMtUftWMrtet* å lendfoeére n
CcoofiKh* hoofMtvctM
; svm
-
Transformeren M#tüt.'on4«*kà* wg
Mcgoh.kr jirbír ding tOG ne 2225
luincM Centre Treepoft
MofHt|h
n
■JĮkZundert
5.4
Structuurvisie Buitengebied 2025
Groenblauwe mantel
5.4.1 Huidige situatie en opgave
5.4.2 Visie voor 2025
Dit opgavegebied bestaat uit de door de provincie aangeweten Groenblauwe
Binnen het opgavegebied Groenblauwe mantel hebben bestaande functies zich
Mantel. Het bestrijkt de gronden langs de Kleine Beek, de Aa of Weerijs,
duurzaam ontwikkeld, door hergebruik van voormalige agrarische bedrijfslocaties
Hazeldonkse Beek en de gronden grenzend aan de natuurgebieden aan de west-
is leegstand niet of nauwelijks aanwezig. Ontwikkelingen zijn gepaard gegaan met
een oostzijde van onze gemeente. De groenblauwe mantel vormt als het ware
een versterking van het landschap, de aanwezige hydrologische en ecologische
een buffer tussen het agrarische productielandschap en de natuurgebieden
waarden en waar mogelijk de sanering van overtollige bebouwing.
alsmede de als ecologische verbindingszone (EVZ) aangewezen beekdalen. Binnen het opgavegebied zijn naast beekdalen voornamelijk jonge ontginningen
Aan de oost- en westzijde van dit opgavegebied liggen boerderijen langs de met
met rond Rijsbergen en Achtmaal ook gedeeltes van oudere ontginningen te
bomen beplante wegen, soms afgewisseld met een burgerwoning of een
vinden. Het opgavegebied bestaat overwegend uit multifunctioneel landelijk
kwekerij. Tussen de bebouwing is zicht op het achterliggende landschap. Hier
gebied met grondgebonden landbouw waaronder veehouderijbedrijven. Naast
domineren grasland,
(maís)akkers, tuinbouwgrond (aardbeien), incidenteel
landbouw bevat de groenblauwe mantel landschappelijke, hydrologische en
afgewisseld met percelen boomkwekerij in volle grond. Bomen langs wegen, op
ecologische waarden en is het een aantrekkelijk gebied om in te verblijven en te
de erven, hagen en een enkele houtwal geven de bebouwde linten een besloten
recreëren.
en groen karakter, hetgeen contrasteert met de meer groen omzoomde open ruimtes tussen en naast die linten.
De groenblauwe mantel geeft naast de ontwikkeling van een robuust en veerkrachtig water- en natuursysteem ook ruimte voor de ontwikkeling van
De beekdalen, vooral die van de Aa of Weerijs en de Kleine Beek vormen
gebruiksfuncties, zoals landbouw, wonen en recreatie. Dit is ook noodzakelijk
langgerekte open zones, in een verder door bebouwing en begroeiing verdicht
want alhoewel de bebouwing binnen dit opgavegebied relatief beperkt is zijn de
landschap. De Beekdalen zijn vooral In gebruik als graslanden ten behoeve van de
opgave voor de herinvulling van vrijkomende (agrarische) bedrijfslocaties ook
veehouderij, maar ook bijvoorbeeld als boomkwekerij percelen. De zones vlak
hier aanwezig en verdienen bestaande functies voldoende toekomstperspectief.
langs de beek hebben een natuurlijke inrichting in de vorm van waterberging,
De beekdalen hebben een specifieke opgave
natuurvriendelijke oevers en op regelmatige afstand een losse boom, bosje of
Er dient ruimte te worden
gevonden voor waterberging (niet op kaart opgenomen) om de inundatie kans (als signalering op kaart aangegeven) voor belangrijke agrarische gebieden te verkleinen. Deze dienen multifunctioneel te worden ingericht, naast een ecologisch en bergend vermogen moeten deze water vasthouden zodat ook In drogere perioden natuur en landbouw nog voldoende water tot hun beschikking hebben.
poel. Verder zijn de beekdalen in principe vrij van beplanting.
Zündert
Structuurvisie Buitengebied 2025
Veenrelicten. landgoederen en turfvaarten
64
jļţZundert
5.11
Structuurvisie Buitengebied 2025
Cultuurhistorie; Veenrelicten en landgoederen
5.11.1 Huidige situatie en opgave
Binnen het buitengebied van Zundert zijn veel cultuurhistorische elementen aanwezig. De veenrelicten en landgoederen zijn het kenmerkendst en worden in deze paragraaf toegelicht.
Veenrelicten In grote delen van het landschap is in het verleden turf gewonnen. Langs de west en de zuidkant van de gemeente zijn daarvan nog veel relicten terug te vinden waaronder vaarten en concessiegrenzen. Het meest kenmerkende relict is de Turfvaart. De
Turfvaart
is
een
waterloop
van
ongeveer
24 km
lengte
die
via
de
natuurgebieden Pannenhoef en Vloeiweide naar Breda loopt, waar hij uitmondt in de Aa of Weerijs. De Turfvaart werd in de 17e eeuw gegraven. Het eerste deel van de Turfvaart kwam in 1619 gereed. De vaart was een belangrijke ader van waaruit het gebied werd verveend. De vaart zorgde voor ontwatering van het veenmoeras en de turf werd naar Breda, Etten-Leur, Oudenbosch en Roosendaal vervoerd. Op de terugweg namen de turfschepen mest mee, om daarmee het verveende gebied vruchtbaar te maken. Het was echter te weinig om alle ontgonnen gebieden vruchtbaar te maken. Vele daarvan werden weer heidegebied, totdat ze na 1900 werden ontgonnen of met naaldhout beplant. De vervening begon einde 17e ţ -vr‘i
eeuw al te tanen, daar de beste winplaatsen reeds verveend waren. De laatste turfvracht werd in 1733 naar Breda vervoerd.
De turfgeschiedenls maakt onderdeel uit van de Zundertse identiteit en is een interessant toeristisch/recreatief product. De laatste járen is er dan ook steeds meer
aandacht
voor
het
behoud
en
beter
beleefbaar
maken
van
de
turfgeschiedenis. In het veld worden vaarten en concessiegrenzen hersteld of geaccentueerd. Her en der zijn er zogenaamde veenpalen geplaatst die de hoogte van het voormalige veendek visualiseren.
Turfvoart fln Pannenhoef)
65
3.2
Landschapsvisie Zundert
In de landschapsvisie geeft de gemeente aan welke richting zij de komende jaren op wenst te gaan met haar landschap. De landschapsvisie bestaat uit een streefbeeld van het landschap voor verschillende deelgebieden en uit aanbevelingen voor de inrichting, investering en inpassing van ruimtelijke ontwikkelingen. Vanwege het grote belang van boomteelt in de gemeente en de gevolgen hiervan voor het landschap, wordt binnen de landschapsvisie specifiek en integraal aandacht besteed aan het inpassen van de boomteelt. Het doel van deze landschapsvisie is dat de gemeente vanuit één gedachtegoed toekomstige initiatieven kan ontwikkelen en toetsen.
Historische landgoederen Bestaand bos
a Jonge heídeontginningen o Voormalig kampeniandschap {kleinschalig) ľj
Oude escomplexen
o Beekdalen o Broeken en moerassen Indelingen buitengebied in landschapsvisie
Intensieve productielandschappen Extensieve productielandschappen Beekdalen Natuurgebieden Bossen Landgoederen
Deelgebied 2. Extensieve productielandschappen
Wat: De Groenblauwe mantel exclusief de beekdalen,
volle grond. Bomen langs wegen, op de erven, hagen en een
aangevuld met fragmenten productielandschap die niet
enkele houtwal geven de bebouwde linten een besloten en
onder BOG of AHS+ vallen. De delen die de Groenblauwe
groen karakter, wat contrasteert met de open ruimtes tussen
mantel betreffen, vormen een overgang tussen de
en naast die linten.