Zuidplas - NvB - 26 mrt - voor wederhoor - Reactie Zuidplas - REACTIE SME (002)
Tekst van het document
Gemeenten hebben te maken met verschillende duurzaamheidsaspecten van mobiliteit. Denk
bijvoorbeeld aan het stimuleren van (duurzaam) elektrisch vervoer, het stimuleren van fietsgebruik en het verduurzamen van mobiliteitsgedrag (makkelijk switchen tussen modaliteiten, reistijden, zuinige rijstijl, minder reizen, etc).
In het Klimaatakkoord zijn voor het thema mobiliteit de volgende voor gemeenten relevante afspraken gemaakt: o
Duurzame inkoop eigen wagenpark (lichte voertuigen emissieloos in 2030, zware voertuigen
o
Duurzame inkoop doelgroepenvervoer (zoveel mogelijk emissieloos in 2025, uiterlijk in 2030
o
emissieloos vervoer uiterlijk in 2030 als voorwaarde bij inkoop van opdrachten
zoveel mogelijk emissieloos in 2030)
zonder emissies)
Daarnaast zijn in de Nationale Agenda Laadinfrastructuur (NAL) afspraken gemaakt over de uitrol van publieke laadinfrastructuur, waarvoor gemeenten in 2020 plaatsingsbeleid moeten hebben vastgesteld.
| Rekenkameronderzoek Duurzaamheid Zuidplas
27
B2.2 Regionale kaders Energietransitie In de energiestrategie van de Provincie Zuid-Holland zijn de volgende provinciale ambities vastgelegd: o
9% van de energieconsumptie in Zuid-Holland wordt duurzaam opgewekt.
o
20 petajoule benutting van restwarmte, aardwarmte en WKO (warmte- en koudeopslag) in de
o
o
o
7,8 petajoule besparing en transitie in de industrie en gebouwde omgeving.
glastuinbouw en steden.
735,5 megawatt wind op land; komt overeen met 6,6 petajoule bruto eindverbruik.
1,5 petajoule zonne-energie.
In de provincie Zuid-Holland wordt in 7 regio’s een Regionale Energiestrategie (RES) ontwikkeld. De
gemeenten van de Groene Hartregio behoren tot de RES-regio Midden-Holland. Op 1 juni 2020 moet
een concept-RES gereed zijn. Het zoveel mogelijk toepassen van beschikbare restwarmte, aardwarmte en aquathermie zijn uitgangspunten voor de RES’sen in Zuid-Holland.
In het provinciaal coalitieakkoord is afgesproken de plaatsingsvisie voor windmolens aan te passen. De voorkeur ligt daarvoor bij lijnopstellingen langs infrastructuur en grote open wateren en niet bij het Groene Hart, Hoeksche Waard, Midden-Delfland en natuurgebieden. Klimaatadaptatie De provincie Zuid-Holland heeft in de “Klimaatadaptatiestrategie Provincie Zuid-Holland (2018)” de ambitie opgenomen om in 2050 klimaatbestendig en waterrobuust ingericht te zijn en zich voor te
bereiden op weersextremen en bodemdaling. In 2020 is klimaatadaptatie integraal onderdeel van het provinciaal handelen en beleid. De provincie heeft zich hard gemaakt om ook het aspect
‘bodemdaling’ landelijk hoger op de agenda te krijgen. De klimaatadaptatiestrategie richt zich op de
volgende deelthema’s: o
Toekomstbestendige bebouwing
o
Een groene leefomgeving (Natuur en groen)
o
Robuuste infrastructuur
o
Zoet water en drinkwater
o
o
Een adaptieve economie en landbouw
Veerkracht bij weersextremen
In het Convenant Klimaatadaptief Bouwen (2019) is de ambitie vastgelegd dat nieuwbouwlocaties in
Zuid-Holland zoveel mogelijk klimaatadaptief worden gebouwd, zodat ze bestand zijn tegen weersextremen als gevolg van klimaatverandering. Circulaire economie Een volledig circulaire economie in 2050; dat is de ambitie van de Provincie Zuid-Holland. Biodiversiteit
In de Beleidsvisie Duurzaamheid en Milieu 2013-2017 (BvDM) staat hoe de provincie omgaat met
duurzaamheid bij ontwikkeling op diverse terreinen als economie en natuur. Ook staat erin hoe de
provincie invulling geeft aan haar wettelijke milieutaken en de uitvoering daarvan. De Beleidsvisie is
verlengd tot en met mei 2019.
In het coalitieakkoord van de provincie Zuid-Holland zijn onder andere de volgende punten opgenomen:
| Rekenkameronderzoek Duurzaamheid Zuidplas
28
o
We willen de doelen behalen van het Natuurpact uit 2013 en de Kaderrichtlijn Water (KRW) en
o
We behouden en beschermen de Natura2000-gebieden. Wij willen hier geen ontwikkeling of
Natuurnetwerk Nederland (NNN).
uitbreiding van (recreatie)huizen of bedrijfshuisvesting.
Duurzame mobiliteit Voor mobiliteit is in het coalitieakkoord van de provincie het streven opgenomen dat goede
bereikbaarheid duurzaam wordt met energieneutrale infrastructuur en duurzaam/circulaire aanleg en
beheer. Slimme oplossingen voor bus en trein gaan daarbij samen met fiets en wandel voorzieningen,
met oplaadplekken e-bikes. Geïnvesteerd wordt in OV hubs en versterken drukke trajecten van bus en trein Ook wordt ingezet op schone binnenvaart en transport over water. Omgevingsdienst Midden-Holland (ODMH) De Omgevingsdienst handhaaft het activiteitenbesluit milieubeheer, waarbij grotere instellingen (gebruik van meer dan 50.000 kWh elektriciteit of 25.000 m3 aardgas (equivalent) per jaar)
energiebesparende maatregelen moeten treffen met een terugverdientijd van 5 jaar of minder. Sinds 2019 hebben de instellingen een informatieplicht.
| Rekenkameronderzoek Duurzaamheid Zuidplas
29
Bijlage 3: Lokaal Duurzaamheidsbeleid Overkoepelend duurzaamheidsbeleid De gemeente Zuidplas heeft een duurzaamheidsprogramma, het programma Duurzaamheid &
Klimaatadaptatie 2019-2025. Dat bestaat uit vier thema’s: 1. energie en warmte 2. klimaatadaptatie
3. circulaire economie
4. leefomgeving
Zuidplas kiest voor een programmatische aanpak transitieopgave. De keuze voor een programma als passende werkvorm voor de opgaven is een bewuste keuze. De programmatische aanpak van de
energie- en duurzaamheidsopgaven van de gemeente Zuidplas geeft de richting aan in de te nemen stappen.
In Zuidplas zijn al verschillende duurzame projecten gestart, zoals de opening van de kringloopwinkel,
de gezamenlijke aanschaf van zonnepanelen voor meer ‘schone’ energie, de stinzentuin in
Moordrecht, CO2-opslag in de glastuinbouw, het bijeneiland en het project Sport4Work om jeugdwerkeloosheid tegen te gaan en nog veel meer. (Bron: Actieplan MVI)
De Structuurvisie biedt een kader voor alle gebieds-en ruimtelijke opgaven die Zuidplas in de
komende decennia wil realiseren. De dorpse identiteit is tekenend voor alle dorpen in Zuidplas. ‘Na 2025 komt het bouwen in het middengebied van de Zuidplaspolder in beeld, gedefinieerd als
gebiedsopgave Vijfde Dorp (zie hoofdstuk 4.3). In dit middengebied voorzien we de realisatie van een Vijfde Dorp (K) met eigen voorzieningen.’ Energie In het Collegeprogramma staat dat de gemeente Zuidplas zich aansluit ‘bij de regionale doelen op het
gebied van duurzaamheid en energietransitie en is een volwaardige deelnemer aan de verschillende
regionale overleggen.’ De regionale doelstelling is om in 2050 een energieneutrale gemeente te zijn.
Zuidplas heeft het regionale energieconvenant ondertekend. Op die manier wordt samen met de gemeenten in de regio Midden Holland gewerkt aan de verduurzaming van de regio. Maatregelen op dit gebied die in het collegeprogramma zijn genoemd zijn: o
o
investeren in een duurzame en toekomstbestendige vastgoedportefeuille.
Verkennen van de mogelijkheden van het aardgasloos maken van de bestaande wijken. Naast de
woningbouw is ook alternatieve warmtevoorziening van de glastuinbouw van belang, eventueel in combinatie met de woningbouw.
o
Zuidplas betrekt lokale stakeholders zo mogelijk in de energietransitie. Een belangrijke partner in
het verduurzamen van de gemeente is de Stichting Duurzaamheidsplatform Zuidplas.
De gemeente zet in op energiebesparing in glastuinbouw, verkeer en vervoer, gebouwde omgeving,
levensstijl. Daarnaast is overstappen op hernieuwbare energie en warmte van belang. In het
coalitieakkoord 2018-2022 staat dat er in deze collegeperiode geen windmolens gerealiseerd worden.
| Rekenkameronderzoek Duurzaamheid Zuidplas
30
Woonvisie 2025 (januari 2019): Voor de energietransitie in de gebouwde omgeving heeft de gemeente vooral een faciliterende rol.
In de Woonvisie uit januari 2019 staat: ‘De particuliere eigenaar-bewoner en particuliere verhuurder is
ook verantwoordelijk voor het verduurzamen van zijn/haar woning. De indruk bestaat dat de urgentie
nog niet gevoeld wordt. Hierbij kan de gemeente een rol spelen door richting te geven, het goede
voorbeeld te geven, informatievoorziening en partijen met elkaar in contact brengen, of door collectieve inkooptrajecten (eventueel samen met de woningcorporaties) op te zetten.’ o
Inwoners die energiebesparende maatregelen willen treffen aan hun huis, kunnen via de
gemeente een duurzaamheidslening afsluiten bij het Stimuleringsfonds Volkshuisvesting (SVn). In
de eerste maanden van 2019 is er ruimschoots een beroep gedaan op de regeling
[duurzaamheidslening]. De toename van het aantal aanvragen kwam door een flyeractie van een lokale leverancier/installateur. De bodem van de pot is in de zomer bereikt. (Informatienota aan de raad, 20-09-2019)
o o
Zuidplas zoekt actief naar kavels die in de markt gezet worden voor particulieren die er
experimentele duurzame woningen kunnen bouwen.
Het Duurzaam Bouwloket biedt informatie over verduurzamen van woningen
Met de drie woningcorporaties wordt samengewerkt. De drie woningcorporaties zijn als deelnemers aan de projectgroep betrokken geweest bij de totstandkoming van de woonvisie. Woonpartners
Midden-Holland en Mozaïek Wonen dragen actief bij het verduurzamen van bestaande woningen.
Vestia onderzoekt de mogelijkheden om haar woningen in Zuidplas aan collega-corporaties over te dragen.
Klimaatadaptatie In de gemeente Zuidplas ligt het laagste punt van Nederland op 6,76 meter onder NAP. Door de
stijgende zeespiegel neemt het risico op overstroming van de grote rivieren toe. Er zijn concreet twee risico’s voor Zuidplas: dijkdoorbraak bij een van de rivieren door een falende waterkering of een “duindoorbraak” bij de kust. De kans hierop is klein, maar reëel.
In het Collegeprogramma en het programma Duurzaamheid en Klimaatadaptatie is opgenomen dat
het College wil zorgen voor een klimaatbestendig Zuidplas en daarvoor de juiste dialoog wil aangaan
met ketenpartners om de risico’s in beeld te brengen. In 2019 is daarvoor een stresstest-light
uitgevoerd en een risico-dialoog gehouden. Uit de stresstest-light zijn binnen de gemeente Zuidplas
17 aandachtslocaties voor (hemel)wateroverlast gekomen. Deze locaties zijn geselecteerd op basis van de wateroverlastkaarten uit de Klimaatatlas Zuid-Holland. Het zuidoosten van de gemeente is een
aandachtsgebied voor overstromingen, met name door de forse overstromingsdieptes tot meer dan 5
m in het geval van een overstroming. Sommige locaties zijn gevoelig voor bodemdaling. Op een aantal plaatsen in en rond Nieuwerkerk aan den IJssel is er daarnaast een hoog risico op paalrot. Voor het thema hitte zijn 6 aandachtsgebieden: De Rottemeren, Hennipsloot en de Ringvaart van de
Zuidplaspolder, en in mindere mate de overige oppervlaktewateren, zijn risicolocaties met betrekking
tot hitte door de toenemende opwarming van het water in de zomer, mogelijk met waterkwaliteits- en waterbeschikbaarheidsproblemen tot gevolg.
De risicodialogen zijn in 2019 door Zuidplas met betrokken inwoners en ondernemers gevoerd om vervolgens als input te dienen voor onder andere het Basis Rioleringsplan (BRP), het verbreed
| Rekenkameronderzoek Duurzaamheid Zuidplas
31
Gemeentelijk Rioleringsplan (vGRP), het beheerplan watergangen en de actualisatie van de Leidraad
Inrichting Openbare Ruimte (LIOR). De nieuwe Leidraad (Duurzame) Inrichting Openbare Ruimte is het kader voor de inrichting van openbare ruimte en bakent daarmee de speelruimte af voor de partijen die betrokken zijn bij het rehabiliteren, reconstrueren of ontwikkelen van openbare ruimte.
Als vervolg op de stresstest en risicodialogen wordt een Plan van Aanpak/uitvoeringsagenda opgesteld waarin de gemeente verder invulling geeft aan alle ambities van het Deltaplan.
De bodem van Zuidplas bestaat voor een groot deel uit slecht doorlatende en zettingsgevoelige
(zee)klei- en veengronden. In 2013 is in de beleidsnota grondwater gemeente Zuidplas aangegeven hoe de grondwaterzorgplicht wordt ingevuld. De Beleidsnota grondwater Gemeente Zuidplas heeft betrekking op (het bestrijden en voorkomen van) nadelige gevolgen van een te hoge of te lage grondwaterstand. Het grondwaterbeleid is primair gericht op de grondwaterkwantiteit.
De zorgplicht rondom hemelwater wordt ingevuld door de trits vasthouden-bergen-afvoeren in de praktijk zoveel mogelijk toe te passen (Rioleringsplan Zuidplas (2016-2020)): ‘Als infiltreren in de
bodem niet mogelijk is (en dat is in onze gemeente meestal zo), wordt het hemelwater via gescheiden riolering afgevoerd naar het oppervlaktewater of via de gemengde riolering naar de AWZI. Buiten de bebouwde kom zamelen we hemelwater niet in (bij druk-riolering en IBA’s), maar lozen de perceeleigenaren het direct op nabijgelegen oppervlaktewater.’
‘In het gemeentelijk waterplan en in het gemeentelijk rioleringsplan wordt al aandacht besteed aan het
anticiperen op zeespiegelstijging en aan het vaker voorkomen van extreme buien. In het gemeentelijke
waterbeleid zijn al keuzes gemaakt om de gevolgen van deze natuurlijke fenomenen te beperken en
waar mogelijk schade te voorkomen.’ Maar: ‘Het vigerende gemeentelijk waterplan en het vigerende gemeentelijk rioleringsplan zijn aan actualisatie toe, zo blijkt uit een Informatienota aan de raad (dd.
22-10-2019). De invulling van de ambities van het DPRA maakt deel uit van de nieuwe plannen, voor zover dat de risico’s van overstroming, wateroverlast en droogte betreffen.’
Programma van Eisen Riolering en drainage: De riolering voor de afvoer van het hemelwater van
openbaar terrein, particulier terrein en de daken van panden en percelen, direct grenzend aan open water, dient rechtstreeks op open water plaats te vinden. Gemeentelijk: o
o
o
o
Waterplan Zuidplas
Verbreed gemeentelijk rioleringsplan (vGRP)
Leidraad Inrichting Openbare Ruimte (LIOR) gemeente Zuidplas
Operatie Steenbreek
Circulaire economie Zuidplas volgt de landelijke VANG-doelstellingen voor huishoudelijk afval. Het college heeft in het
collegeprogramma de ambitie vastgelegd om in 2020 nog maar 75 kg restafval per inwoner per jaar te hebben. In 2018 was dit nog 117 kg.
In het Collegeprogramma ligt de focus op de beleving van de leefomgeving van de inwoners en hierbij krijgen beeldbepalende ergernissen zwerfafval en hondenpoep prioriteit.
| Rekenkameronderzoek Duurzaamheid Zuidplas
32
De gemeente faciliteert initiatieven uit de samenleving die gebaseerd zijn op een circulaire economie. Er is ruimte voor participatie op het gebied van circulaire economie binnen het platform Groene Hart Werkt.
De gemeente Zuidplas heeft het Manifest Maatschappelijk Verantwoord Inkopen (MVI) op 8 december 2016 ondertekend. Daarmee heeft de gemeente zich gecommitteerd aan MVI. Inmiddels is een Plan
van Aanpak (Actieplan MVI) opgesteld, dd 23 oktober 2019. Voor 2020 is een evaluatie van het MVIbeleid aangekondigd. Duurzame mobiliteit In de Mobiliteitsvisie (2015) is vastgelegd dat Zuidplas een goed bereikbare gemeente wil zijn, voor auto, fiets en openbaar vervoer. De auto blijft een belangrijke rol vervullen en daarom worden
knelpunten in de autobereikbaarheid opgelost. Daarnaast stimuleert Zuidplas fietsgebruik. ‘De fiets is
op kortere afstanden een heel goed alternatief voor de auto, mits goed gefaciliteerd.’ Een duurzame gemeente betekent voor Zuidplas ook een duurzaam veilige gemeente. Zuidplas streeft naar een reductie van het aantal verkeersongevallen binnen de gemeente.
Doelstellingen op het gebied van duurzaamheid in de mobiliteitsvisie zijn: o
o
o
o
o
Faciliteren elektrisch rijden
Stimuleren fietsgebruik en OV
Efficiënter benutten van wegennet
Stimuleren particuliere initiatieven gericht op bijvoorbeeld car-sharing
Stimuleren duurzame mobiliteit van medewerkers gemeente
Zuidplas zet –vanuit een duurzaam mobiliteitssysteem –in op het optimaal benutten van de
mogelijkheden van vervoer over water. De mogelijkheden hiervan dienen in beeld te worden gebracht. Biodiversiteit In het thema leefomgeving van het programma Duurzaamheid & Klimaatadaptatie zijn water, lucht, bodemkwaliteit, biodiversiteit en het ecologische systeem onlosmakelijk met elkaar verbonden. In de Nota dierenwelzijn gemeente Zuidplas staat dat de gemeente het beheer en het aanpassen van het openbaar groen afstemt ‘op natuurontwikkeling en op de bescherming van individuele dieren en hun leefgebieden. Werkzaamheden die dieren kunnen verstoren, zoals het kappen van bomen of het uitbaggeren van sloten, vinden niet plaats in het voorjaar en in het broedseizoen (1 maart – 1 juli).’
Gemeente Zuidplas hanteert voor werkzaamheden in de buitenruimte een gedragscode van Stichting Stadswerk ten aanzien van flora en fauna. Voor het onderhoud aan onze watergangen hanteert de gemeente de gedragscode van de waterschappen.
Volgens de Structuurvisie moeten groen-, recreatie- en agrarische gebieden als geheel een kwalitatief hoogwaardig buitengebied vormen.
| Rekenkameronderzoek Duurzaamheid Zuidplas
33