OUD Bijlage 1 GEWIJZIGD (2e wijz) Perspectief Ruimtelijke Opgaven Zuidplas 2021 A21.001117

Perspectief Ruimtelijke Opgaven

2021 Juli 2021

INHOUDSOPGAVE Inleiding en doel p. 4 Ruimtelijke strategie

p. 5 t/m 8

Ruimtelijke opgaven p. 9 t/m 19 Woningbouwplanning p. 19 t/m 23 Investeringsopgave p. 24 t/m 30 Projecten p. 31 t/m 90 Bijlage Begrippenlijst p. 91 Onderbouwing doelstellingen p. 92 t/m 95

3

INLEIDING EN DOEL Op 2 maart 2021 nam u met unanieme stemmen het Perspectief Ruimtelijke Opgaven 2020 aan. In die eerste versie van het PRO gaf het college een totaalbeeld van de ruim 70 lopende gemeentelijke en/of private plannen met een ruimtelijk effect. Het document betekende de introductie van een nieuw instrument, dat inzicht en overzicht creëert waar het gaat om de realisatie van onze ruimtelijke ontwikkelingen. Het college nam uw complimenten dankbaar in ontvangst, maar constateerde daarnaast mét u dat het document nog geen volwaardig sturingsinstrument was. Ten tijde van het opstellen van het PRO 2020 was daarvoor nog niet alle benodigde informatie beschikbaar.

ingediend bij de behandeling van het Masterplan Middengebied betrokken worden. Deze planning is bewust gekozen, aangezien het PRO het uitvoeringsprogramma is van de Omgevingsvisie. Ook de timing ná de besluitvorming over het Middengebied in de Zuidplaspolder is geen toeval. Dat dossier heeft een dusdanige invloed op de ruimtelijke strategie tot 2030 (en verder), dat een PRO zonder die informatie niet compleet zou zijn. Niet voor niets is de ontwikkeling van het Middengebied een van de drie grote ruimtelijke opgaven die het college al in de eerste versie van het PRO heeft benoemd.

Het Perspectief Ruimtelijke Opgaven 2021 dat voor u ligt, maakt de toezeggingen waar die het college aan u deed tijdens de raadsvergadering in maart 2021. Deze versie van het PRO kunt u zien als het tweede deel van de tweetrapsraket. In dit document doet het college daadwerkelijk voorstellen om projecten af te sluiten, af te waarderen, of te initiëren. Het PRO groeit hiermee uit tot het middel waarmee u de juiste afwegingen kunt maken bij de uitvoering van ons ruimtelijk beleid. Bovendien stelt dit document u in staat om, op basis van een financiële onderbouwing, de fasering van projecten te bepalen.

Niet alleen wat de ontwikkeling van het Middengebied betreft, is het college een stap verder in de uitwerking. Het PRO 2021 bevat ook concrete informatie over de plannen voor de andere twee opgaven: ‘Versterken vitale dorpen’ en ‘Landschappelijk Zuidplas’. Een eerste inventarisatie van de kanslocaties per dorpskern maakt onderdeel uit van de opgave ‘Versterken vitale dorpen’. Het college pakt hiermee de handschoen op om ook ná 2023 werk te blijven maken van onze woningbouwproductie, zowel in het Middengebied als in en aan de bestaande dorpen. Deze tweede versie van het PRO doet dan ook meer recht aan de letter P in de afkorting, die staat voor perspectief.

Het college legt het Perspectief Ruimtelijke Opgaven ten minste één keer per jaar ter besluitvorming aan u voor. De rol van het PRO in de door u gewenste informatievoorziening Middengebied zal in de uitwerking van de moties

Het college legt het Perspectief Ruimtelijke Opgaven ten minste één keer per jaar ter besluitvorming aan u voor. Het PRO laat de vooruitgang zien van de projecten en gaat verder in op de besteding van de middelen die u beschikbaar stelt. Daarnaast geeft

4

het document inzicht in de besteedde middelen uit het Fonds Ruimtelijke Ontwikkeling en het Fonds Sociaal Bouwen, waar uiteindelijk elk project dat voldoet aan de daarvoor geldende criteria een bijdrage aan moet leveren. Tot slot kondigde het college in maart al aan dat de hoofdlijnen van het PRO vanaf 2021 worden opgenomen in de Zomernota. Tot de vaste onderdelen behoort ook de inzet van de Bestemmingsreserve Investeringsfonds PRO. Deze Bestemmingsreserve Investeringsfonds PRO brengt de beschikbare middelen ter ondersteuning van de investeringsstrategie samen die horen bij onze ruimtelijke ambities. Ieder jaar legt het college een shortlist van ruimtelijke investeringen aan u voor tijdens de behandeling van de Zomernota, met daarbij een dekkingsvoorstel. Het college toetst deze shortlist vóóraf aan het afwegingskader Ruimtelijke Opgaven. Deze werkwijze maakt voor u voortaan een integrale afweging mogelijk. Met vriendelijke groet, Namens het college wethouders,

van

burgemeester

Jan Hordijk en Jan Willem Schuurman.

en

RUIMTELIJKE STRATEGIE Het Perspectief Ruimtelijke Opgaven dient als uitvoeringsagenda en monitor van de Omgevingsvisie. In de Omgevingsvisie vindt u de ambities van Zuidplas voor de lange termijn, tot aan het jaar 2040. De visie weergeeft de hoofdlijnen van de gewenste ontwikkeling van de leefomgeving. Bij de start van een nieuwe vierjaarlijkse bestuursperiode vindt een actualisatie van de Omgevingsvisie plaats. Waar de Omgevingsvisie invulling geeft aan de beleidsontwikkeling, doet het PRO dat – net als het Omgevingsplan – voor de beleidsdoorwerking. Het PRO zorgt voor de benodigde koppeling tussen de visie en de uit te voeren projecten. Streven naar maximaal maatschappelijk rendement In het PRO 2020 maakte u kennis met een matrix die de vier thema’s uit de Omgevingsvisie verbindt met de maatschappelijke doelstellingen die voortkomen uit het collegeprogramma en eerder vastgesteld beleid. Voor iéder gemeentelijk en/of privaat plan met een ruimtelijk effect geldt dat deze maatschappelijke doelstellingen leidend zijn. Hoe meer maatschappelijke doelstellingen we realiseren met een project, hoe hoger dat project op de prioriteitenladder komt te staan. Zo bereiken we een maximaal maatschappelijk rendement voor inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties.

Thema’s en opgaven wederzijds overstijgend Ook wat de ruimtelijke opgaven in het PRO betreft, is maximaal maatschappelijk rendement

“Maatschappelijke doelstellingen zijn leidend”

het uitgangspunt. Tegelijkertijd beslaat elke opgave meerdere, zelfs alle thema’s uit de Omgevingsvisie. Zo levert de ontwikkeling van het Middengebied in de Zuidplaspolder een bijdrage aan ‘Aantrekkelijk Zuidplas’, ‘Duurzaam Zuidplas’, ‘Ondernemend Zuidplas’ én ‘Gezond Zuidplas’. Ook omgekeerd is dit het geval. Een thema als ‘Duurzaam Zuidplas’ draagt bij aan alle drie de opgaven: ‘Ontwikkelen van het Middengebied’, ‘Versterken vitale dorpen’ en ‘Landschappelijk Zuidplas’. De maatschappelijke doelstellingen verbinden de thema’s uit de Omgevingsvisie en de opgaven uit het PRO met elkaar. MONITOR MAATSCHAPPELIJK RENDEMENT Met een monitor maatschappelijk rendement geeft het college vanaf volgend jaar inzicht in hoeveel maatschappelijk rendement de gemeente Zuidplas met het investeren in een ruimtelijke opgave creëert. De ruimtelijke opgaves zijn niet een doel op zich, maar vormen een middel om zoveel mogelijk maatschappelijke doelen te bereiken. Het investeren in de opgave(n) heeft effect op de economische vitaliteit, mobiliteitsgedrag, het versnellen van de energietransitie, de leefbaarheid, ontwikkeling

5

van natuur & recreatie en gezondheid enzovoort. Met (ken)getallen brengen we vanaf het PRO 2022 het maatschappelijk rendement van de gemeentelijke investeringen in de opgaven met een ruimtelijk effect in beeld. Het gaat er daarbij niet om alles in geld uit te drukken, indirecte effecten die moeilijk in geld zijn uit te drukken worden uitgedrukt in andere meetbare grootheden. Op basis van de matrix waarin de maatschappelijke doelstellingen zijn geordend naar de 4 thema’s Aantrekkelijk Zuidplas, Duurzaam Zuidplas, Gezond Zuidplas en Ondernemend Zuidplas en gekoppeld aan de drie opgaven ruimtelijke opgaven wordt een Dashboard Maatschappelijk Rendement ontwikkeld medio 2021. Hiermee ontstaat nog meer inzicht in het rendement van investeringen en de voortgang van het invullen van de maatschappelijke doelstellingen. Ook kan het DMR ondersteunen bij het maken van investeringsbeslissingen. In 2022 zal het dashboard onderdeel uitmaken van het PRO. Indeling opgaven op basis van geografie In hoofdstuk 4 ‘Ruimtelijke opgaven’ van dit PRO leest u meer over de inhoud van de opgaveplannen. Voor de ruimtelijke strategie is het van belang om aan te geven hoe het college tot de drie opgaven kwam. De indeling is namelijk gebaseerd op geografie, waarmee het hele grondgebied van Zuidplas wordt bestreken.

Het plangebied voor de ontwikkeling van het Middengebied is u inmiddels bekend, het Versterken vitale dorpen betreft

OPGAVE LANDSCHAPPELIJK

VERSTERKEN VITALE DORPEN

Opgaven Landschappelijk Zuidplas

Wilde Veenen

Zuidplaspolder Tweemanspolder

Middengebied bedrijven

Middengebied Eendragtspolder

Zuidplaspolder

Nieuwerkerk noord

Oud Verlaat

Achter Esse

Hitland

Afdeling: IBOR

Postbus 100 2910 AC NIEUWERKERK AAN DEN IJSSEL Tel: 0180 - 330300 Fax: 0180 - 330329 www. zuidplas.nl gemeente@zuidplas.nl

Formaat: A4 Schaal: 1:65000

6

OPGAVE MIDDENGEBIED

de bestaande dorpskernen en Landschappelijk Zuidplas gaat feitelijk over al het buitengebied. Mogelijk dat op basis van de ontvlechting van de opgave ontwikkeling van het Middengebied in combinatie met de uitwerking van de opgave Landschappelijk Zuidplas in het PRO 2022 een aangepaste indeling wordt voorgelegd. Voor het overzicht en de exacte begrenzing per opgave op dit moment voegt het college in dit PRO verduidelijkend kaartmateriaal toe. Een bruikbaar kader in de zoektocht naar evenwicht Met het PRO 2021 maakt het college een verdiepingsslag waar het gaat om de ruimtelijke opgaven van Zuidplas. In de komende jaren zal het PRO steeds meer richtinggevende keuzes bevatten die bepalend zijn voor de toekomstige groei van Zuidplas. Een bijbehorend handelingsperspectief, zowel voor de korte als middellange termijn, mag hierbij niet ontbreken. Als eerste stap in de richting van een integrale investeringsstrategie legt het college bij het PRO 2021 een afwegingskader Ruimtelijke Opgaven aan u voor. Met dit afwegingskader kunt u het noodzakelijke evenwicht houden tussen investeringen in het Middengebied, de bestaande dorpen en het buitengebied.

Integrale programmering van middelen Het realiseren van de ambities in de Omgevingsvisie is alleen mogelijk door meer samenhang tussen gebiedsontwikkeling, natuur, energieopwek, draagvlak voor voorzieningen, recreatie, energie, mobiliteit en de investeringen die we op deze terreinen doen. De onderlinge verbondenheid tussen de drie opgaven ‘Ontwikkelen van het Middengebied’, ‘Versterken vitale dorpen’ en ‘Landschappelijk Zuidplas’ vraagt om integrale

“Nieuwe

beleidsdocumenten in de geest van het PRO” programmering van de beschikbare middelen. Voor meer inzicht in die beschikbare middelen, heeft het college de Bestemmingsreserve Investeringsfonds PRO gevormd. Deze brengt de beschikbare middelen ter ondersteuning van de investeringsstrategie samen die horen bij onze ruimtelijke ambities. Beleidsmatige samenhang is noodzakelijk De Economische Visie, de Omgevingsvisie en het Middengebied zijn slechts drie voorbeelden van dossiers waarmee het Perspectief Ruimtelijke Opgaven een relatie heeft. Ten tijde van het PRO 2020 was de uitkomst van de besluitvorming over deze onderwerpen nog ongewis, maar bij het opstellen van het PRO 2021 was deze informatie wel beschikbaar. In de komende maanden legt het college nog meer beleidsrijke documenten aan u voor, zoals de Nota Grondbeleid, de Nota Kostenverhaal, het Referentiekader Voorzieningen en de nieuwe Beheervisie. Het college houdt bij het opstellen van deze documenten rekening met de integraliteit tussen de verschillende dossiers. Nieuwe beleidsdocumenten worden zo veel mogelijk in de geest van het PRO opgesteld.

7

Meer uitwerking ‘in de maak’ Komend jaar werkt het college aan een meer gedetailleerde uitwerking per dorp, op basis van de ambities in de Omgevingsvisie. Dit geldt ook voor de pauzelandschappen die naar voren komen in de opgave ‘Landschappelijk Zuidplas’. Deze uitwerkingen zijn nodig om duidelijke verbanden te kunnen leggen tussen thema’s en gebieden, waarbij het college voor ogen heeft om daar gelijk substantiële investeringen en werkzaamheden aan te koppelen. Na deze uitwerkingen ontstaat in het PRO 2022 een basis om keuzes voor investeringen en bijsturingen aan u voor te leggen. Op die manier wordt het PRO uw volwaardige sturingsinstrument voor het realiseren van de ambities uit de Omgevingsvisie en het monitoren van de voortgang. Het PRO als hulpmiddel in de P&C-cyclus

De tijdshorizon voor de opgaven in het PRO ligt vrij ver weg in de toekomst. Het PRO kijkt dan ook verder weg dan de zomernota, die vooral gericht is op de eerstvolgende vier jaar. In het PRO brengt het college ook die extra jaren in beeld. Vaste elementen hierin zijn de inzet van de 2 reserves, de actualisatie van de lopende grondexploitatie en

inzicht in de voorbereidingsbudgetten en investeringen en de mogelijke toekomstige kanslocaties. In onderstaande tabel is te zien hoe het PRO onderdeel is van de P&C-cyclus. Feitelijke start uitvoering Omgevingsvisie Dit PRO 2021 bevat nog de besluitvorming over lopende projecten en een technische financiële actualisatie van de lopende grondexploitaties. Als pilot in het kader van integraal programmeren, heeft het college een shortlist van investeringswensen opgesteld, met een prioritering die integraal voortkomt uit de opgaven. Daarmee is het feitelijk ook een eerste stap in de uitvoering van de Omgevingsvisie. De

shortlist bevat budget voor het uitwerken van visiedocumenten voor de opgaven ‘Versterken vitale dorpen’ en ‘Landschappelijk Zuidplas’, evenals investeringen voor de cofinanciering in ‘Landschappelijk Zuidplas’.

“Eerste stap in de uitvoering van de Omgevingsvisie” 8

RUIMTELIJKE OPGAVEN Zuidplas is een gemeente waar het prettig wonen, werken en recreëren is. Het behoud van dit krachtige fundament en het waar nodig versterken en uitbouwen daarvan, is de belangrijkste ambitie voor de huidige bestuurlijke periode. In het collegeprogramma 2018-2022 beschrijft het college zijn bestuurlijke visie op het realiseren van deze ambitie. Drie hoofdthema’s lopen als een rode draad door deze visie heen: ‘toekomstbestendig’, ‘inclusieve samenleving’ en ‘verbindend bestuur’. De omgevingsvisie ‘Samen maken wij Zuidplas’ geeft hier voor een groot deel invulling aan. De omgevingsvisie bevat de langetermijnvisie op de fysieke leefomgeving van onze gemeente, met een horizon tot het jaar 2040. In het document beschrijft het college een aantal vraagstukken die vragen om het maken van keuzes. Om die keuzes te kunnen maken, kiest het college voor een aanpak op thematisch niveau. Deze thema’s zijn zo gekozen dat niet langer sprake is van een sectorale benadering, maar van meerdere onderwerpen onder één noemer. De uitwerking van de plannen voor de ontwikkeling van Zuidplas krijgt steeds meer vorm.

In het voorliggende PRO 2021 zijn de maatschappelijke doelstellingen geordend in een matrix naar de 4 thema’s Aantrekkelijk Zuidplas, Duurzaam Zuidplas, Gezond Zuidplas en Ondernemend Zuidplas zoals uitgewerkt in de omgevingsvisie en eerder in het PRO 1.0 en de 3 ruimtelijke opgaven ‘Ontwikkeling van het Middengebied’, ‘Landschappelijk Zuidplas’ en ‘Versterken

vitale dorpen’. Hiermee wordt per opgave op hoofdlijn inzichtelijk aan welke maatschappelijke doelstellingen bijgedragen gaat worden. Met de belangrijkste fasedocumenten zijnde de 4 ruimtelijke visies voor de dorpen, het Opgaveplan voor “Landschappelijk Zuidplas’ en het Omgevingsplan Middengebied werken we komend jaar verder het nader detailleren van de bijdrage per opgave aan de maatschappelijke doelstellingen, aan de ruimtelijke strategie voor deze 3 opgaven en de benodigde investeringen en concrete planuitwerkingen waardoor we weer een grote volgende stap zetten in de uitvoering van de omgevingsvisie 2040. De actueel vastgestelde 10 projecten waarover het PRO 2021 rapporteert in het 2e deel van de rapportage zijn hieronder op de kaart ondergebracht in de opgaven “Versterken vitale dorpen’ en ‘Landschappelijk Zuidplas’. De begrenzing van de opgave ‘Ontwikkeling van het Middengebied’ is uitgewerkt in het Masterplan Middengebied.

“Drie hoofdthema’s als rode draad” 9

RUIMTELIJKE OPGAVE LANDSCHAPPELIJK ZUIDPLAS Ruimte voor dorps wonen in de Randstad De gemeente Zuidplas vormt een geheel vanuit nu vier dorpen en in de toekomst vijf dorpen. Met een aantrekkelijk en rijk polderlandschap rondom de dorpen vormt Zuidplas een woonoase in de drukke Randstad. Een belangrijk kenmerk van onze dorpen is daarmee dat het groene buitengebied de dorpen vormt door het functioneren als een natuurlijke buffer: tussen de dorpen maar ook met omliggende steden. Van oudsher past Zuidplas het landschap aan de behoefte van mensen aan. Onze gemeente heeft zich ontwikkeld van plas tot polder. De komende jaren werkt Zuidplas aan het versterken van de natuurlijke buffer met groen en water, de verbindende recreatieve functie en zal het buitengebied in een toenemende mate een bijdrage leveren aan biodiversiteit, nieuwe vormen van agrarisch gebruik en het creëren van ruimte voor duurzame energie. Met een kwalitatief hoogwaardige landschap creëren we voor de huidige en toekomstige inwoners van Zuidplas een aantrekkelijke leefomgeving en blijven zo het landschap aan de behoefte aanpassen. Het groene buitengebied Een belangrijk kenmerk van de dorpen binnen de gemeente Zuidplas is dat het groene buitengebied begint vanaf de dorpsrand. Bij nieuwe ruimtelijke opgaven zorgen we ervoor dat de bufferfunctie rond de bestaande dorpen behouden blijft.

In combinatie met de opgave Versterking van de vitaliteit van de dorpen werken we aan de versterking van de groene verbinding tussen dorp en buitengebied. Daar waar mogelijk halen we het groen de dorpen in. Daarnaast

vindt de gemeente het wenselijk dat het aanbod van recreatiemogelijkheden aansluit bij de demografische ontwikkelingen. In de komende decennia stijgt het inwoneraantal van Zuidplas, evenals het aandeel ouderen. Hierdoor neemt de recreatieve druk toe. We zetten daarom in op een uitbreiding en verbetering van de kwaliteit van de groen- en recreatiegebieden en het onderling verbinden daarvan. De wateropgave als basis voor recreatie De ontwikkeling van blauwe verbindingen wordt steeds belangrijker door de toenemende verstedelijking in onze omgeving en de daarmee gepaard gaande hittestress. Ook als drager voor ecologisch structuur neemt het belang van waterverbindingen toe. De provincie Zuid Holland ziet de grote blauwe structuren dan ook als een belangrijke basis voor de recreatieve ontwikkelingen als opvang voor de verstedelijkingsdruk. Door de aanwezigheid van het vele water en groen vormt dit mede de basis voor het door Zuidplas vastgestelde marketingprofiel “Watertuin van de Zuidelijke Randstad”. Het verbeteren en uitbreiden van Water(recreatie) speelt een voorname rol in de ontwikkelingen in de recreatieschappen en vraagt als recreatief en verbindend element – tussen de gebieden - extra aandacht. Een belangrijke partner bij onze wateropgaven is naast de gebiedspartners ook het Hoogheemraadschap.

Door toenemende verstedelijking in onze omgeving en het veranderende klimaat – droge hete zomers – neemt de kans op hittestress toe. Daarnaast leidt het veranderende klimaat tot een toename van korte hevige buien waardoor er veel water in een keer naar beneden komt. De ontwikkeling van blauwe verbindingen wordt daarom steeds belangrijker om water te kunnen

10

vasthouden in droge perioden en op te slaan en af te voeren in tijden van hevige regenval. Groen-recreatieve verbindingen Binnen Zuidplas en in onze directe omgeving liggen diverse groen- en recreatiegebieden of zijn deze in ontwikkeling. Een recreatief netwerk tussen deze gebieden ontbreekt met name in de Zuidplaspolder en kan elders verbeterd worden – zoals in de Groene Zoom. Ook zijn de dorpen niet altijd even goed aangesloten op het landschap. Met de ontwikkeling van groenrecreatieve verbindingen ontstaat een recreatief netwerk binnen Zuidplas, met uitlopers naar onze buurgemeenten. Bij groen(blauwe)-recreatieve verbindingen gaat het zowel om de recreatieve routes voor bijvoorbeeld wandelen en fietsen , als de gehele daarmee verbonden groenstructuur, ecologische structuur en het open agrarisch landschap. Wat passend is vraagt per gebied iets anders. Direct rondom de dorpen zorgen we voor extra verbindingen voor ommetjes. In de agrarische gebieden stemmen we af met de betrokken ondernemers. Door de realisatie van deze recreatieve langzaamverkeer verbindingen tussen de groen- water en recreatiegebieden ontstaat een grootschalig recreatief netwerk binnen Zuidplas, met uitlopers naar onze buurgemeenten. Parallel hieraan wordt – samen met de provincie – gewerkt aan de ecologische verbindingen – zoals de verbinding tussen het Bentwoud en de Krimpenerwaard.

Energie Regionaal en landelijk werken gemeenten aan de Regionale Energie Strategie (RES). De RES laat

zien hoeveel energie en warmte we in de regio kunnen besparen. Maar ook waar we duurzame energie en warmte kunnen opwekken. Zuidplas werkt mee aan de RES van Midden-Holland. Een regionale stuurgroep van overheden en maatschappelijke partners heeft als ambitie en streefwaarde voor de Concept RES geformuleerd om in 2030 een jaar-opwek aan hernieuwbare elektriciteit van 0,435 TWh (1,567 PJ) te hebben gerealiseerd. Dat is 1,24% van de landelijke opgave van 35 TWh (127 PJ) zoals die in het Klimaatakkoord is vastgelegd. De gemeente Zuidplas streeft naar invulling van deze opgave door energiebesparing, zon op het dak en opwekcapaciteit voor zonne-energie middels energielandgoederen. Bij energielandgoederen combineren we opgaven en het daarmee samenhangend ruimtegebruik voor het toevoegen van natuur, het vergroten van de biodiversiteit, het versterken van bestaande landschapskwaliteiten, de introductie van nieuwe

vormen van agrarisch gebruik, het aanleggen en verbeteren van logische verbindingen en het investeringen in de gebouwde omgeving met ruimte voor opwekcapaciteit voor zonne-energie en van een warmte-infrastructuur. De gemeente Zuidplas zet daarmee in op meervoudig ruimtegebruik conform het afwegingskader. Ook geeft de RES aan waar we het landschap juist vrij willen laten van energieopwekking.

Ambities omgevingsvisie Landschappelijk Zuidplas In de omgevingsvisie zijn de ambities van Zuidplas vertaald naar de vier thema’s aantrekkelijk, duurzaam, ondernemend en gezond Zuidplas. Gecombineerd met ambities uit door de raad vastgestelde beleidsnota’s ontstaat voor de opgave Landschappelijk Zuidplas het volgende beeld:

Recreatie Aan de visie recreatie 2025 is met de vaststelling van Kader en Koers voor de Rottemeren, het daaruit voortvloeiende Ontwikkelplan Landschapspark de Rotte en de Omgevingsvisie in nieuw beleid opgenomen. Voor recreatieve ontwikkelingen zoals in de Zuidplaspolder en herijking van de visie voor Recreatieschap Hitland zal de Omgevingsvisie hier basis zijn voor de keuzes.

Thema’s Omgevingsvisie

Aantrekkelijk Zuidplas

Duurzaam Zuidplas

Ondernemend Zuidplas

Gezond Zuidplas

Opgaven

Opgave ‘Landschappelijk Zuidplas’

•

Ruimte voor dorps wonen in de Randstad

•

Gebiedsgebonden energieneutraliteit

•

Toekomstbestendige glastuinbouw

•

•

Verbinden van dorpen met agrarische omgeving (Lokale duurzame) landbouw als schakel tussen wonen, werken en natuur

•

Innovatieve vormen van aanleg openbaar gebied Energie dienstbaar maken aan groen, water en recreatie Creëren van een klimaatadaptieve

•

•

Oplossing verrommeling in de Zuidplaspolder Creeren van een groene buffer rond Vijfde Dorp Herkenbare routes en entree naar groen

• • •

en water Behoud van het groene karakter Zichtbare cultuurhistorie Uitbreiding routes voor langzaam verkeer

• • •

omgeving Optimale waterhuishouding Bevorderen van biodiversiteit Faciliteren van duurzame mobiliteit

•

Overstap naar duurzame warmtebronnen

•

•

11

•

• • • • • • •

Groene Schakel met recreatieve routestructuren Voldoende commerciele en tijdelijke voorzieningen Gezond gebruik van de leefomgeving Stimuleren van fietsen en wandelen Meer ‘gebruiksgroen’ met ruimte voor ontmoeting Faciliteren van een actief verenigingsleven Publieke gezondheid voorop bij keuze energiebronnen

Opgaveplan en gebiedspaspoorten Landschappelijk Zuidplas Veel van de landschappelijke opgaven zijn of worden al in gebiedsvisies uitgewerkt. Het op elkaar aansluiten van die visies vraagt om een integrale uitwerking van de groenstructuur, hiervoor is in het PRO 2021 een voorstel opgenomen middels uitwerking van een opgaveplan en gebiedspaspoort(en) voor de nog niet uitgewerkte delen. Bij het uitwerken van de nieuwe opgave Landschappelijk Zuidplas hanteert Zuidplas algemene uitgangspunten als het logisch op elkaar aansluiten van ruimtelijke structuren en contouren en het behouden en verbeteren van de landschappelijke kwaliteit met name daar waar de kansen zich voordoen. Logische verbindingen tussen de nu vier en straks vijf dorpen en omgeving worden gevormd door infrastructuur, water en het groene buitengebied. Het groene buitengebied inclusief de logische verbindingen is onderwerp van het Opgaveplan Landschappelijk Zuidplas welke in 2021 en begin 2022 wordt uitgewerkt en zo medio 2022 kan leiden tot investeringen integraal af te wegen bij de Zomernota en het PRO 2022. Doel van het Opgaveplan is het uitwerken van de Omgevingsvisie 2040 naar een concreet te realiseren opgaven voor het landschappelijk gebied. In het Opgaveplan schetsen we integraal uitgewerkt de ambitie voor Landschappelijk Zuidplas.

Binnen deze ambities is ook aandacht voor verbetering van het huidig gebruik van het landschap, nieuwe vormen van (agrarische) economie, het tegengaan van verrommeling en het koesteren van landschappelijke kwaliteiten. De landschappelijke opgaven zijn grotendeels belegd in verschillende samenwerkingen en gebiedsopgaven – te

weten twee gemeenschappelijke regelingen, de gebiedsontwikkeling van het middengebied en het Restveen. De samenwerking nu en in de toekomst maakt onderdeel uit van het opgaveplan Landschappelijk Zuidplas. Daarnaast zal verder worden ingegaan op de aanwezige middelen en de verkenning van toekomstig benodigde middelen vanuit de gemeente en mogelijkheden van bijdragen van derden. Dit doen we in co-creatie oftewel in dialoog met alle betrokkenen in Landschappelijk Zuidplas waarbij een ieder invloed heeft op het proces en het resultaat van het proces vanuit een focus op de gemeenschappelijke ambitie. De werkwijze van co-creatie richten we allereerst op (kans)locaties binnen de opgave Landschappelijk Zuidplas. Binnen deze opgave zijn (kans)locaties geïnventariseerd volgend vanuit de relatie ontwikkeling van het Middengebied en/of de RES. Voor de in de geheime bijlage opgenomen (kans) locaties worden gebiedspaspoorten uitgewerkt te starten met de daadwerkelijke begrenzing van de deelopgave en in co-creatie met betrokken partijen als eerste stap na de zomer 2021. De kansen voor de gebieden zijn ontstaan vanuit de relatie met de ontwikkeling van het Middengebied en/of de RES en volgen uit het afwegingskader. De opgave per gebiedspaspoort evenals de daadwerkelijke begrenzing van de deelopgave zal met betrokken partijen als eerste stap uitgewerkt gaan worden na de zomer 2021.

Investeringen in Landschappelijk Zuidplas in het PRO 2021 en de Zomernota 2021 Bestemmingsreserve investeringsfonds PRO (BIP), onderdeel bovenwijkse voorzieningen.

12

Kwaliteitsimpuls Lage Bergse Bos Met het PRO 2021 wordt voorgesteld om € 0,2 miljoen als kwaliteitsimpuls Lage Bergse Bos aan het Recreatieschap Rottemeren bij te dragen. Naast deze bijdrage investeren de gemeente Lansingerland en Rotterdam gezamenlijk € 4,8 miljoen. De kwaliteitsimpuls betreft een grootschalige ontwikkeling waaraan samen met het Recreatieschap Rottemeren wordt gewerkt. Hiermee is het mogelijk om onze bewoners een hoogwaardig recreatief gebied te bieden met open aantrekkelijke polders aan de kant van Zuidplas en een bosrijk gebied aan de westzijde van de Rotte. De kwaliteitsimpuls loopt vooruit op de plannen voor de doorontwikkeling van Landschapspark de Rotte en draagt bij aan de groeiende recreatieve behoefte en geven een concrete invulling aan de ambities uit onze nog vast te stellen Omgevingsvisie. Vaarroutenetwerk fase II Dit betreft cofinanciering van € 50.000,- voor het verbeteren van de bevaarbaarheid van de vaarroute tussen Rotte en IJssel. Hiermee wordt bijgedragen aan het aanleggen van voorzieningen een pilot voor de verruiming van de openingstijden van de bruggen, communicatie en bebording met recreatieve / cultuurhistorische informatie langs het vaarroutenetwerk.

Dit plan maakt onderdeel uit van een totaalplan voor de verbetering van deze vaarroute, waarin Zuidplas samenwerkt met Recreatieschap Rottemeren, het hoogheemraadschap van Schieland en Krimpenerwaard en Provincie ZuidHolland. Voor de uitvoering van het project zal een SOK worden afgesloten, de totale investering bedraagt € 2,0 miljoen.

Bestemmingsreserve investeringsfonds PRO (BIP), onderdeel PRO. Opgaveplan Voor het uitwerken van het opgaveplan Landschappelijk Zuidplas en de gebiedspaspoorten is naast een bijdrage vanuit het programma Duurzaamheid in 2021 in het PRO een budget van in totaal € 200.000,- gereserveerd. Zomernota 2021 In de Zomernota 2021 zijn geen nieuwe bijdragen of begrotingsonderdelen toegevoegd gerelateerd aan de opgave Landschappelijk Zuidplas. Wel zijn als regulier onderdeel van de begroting bijdragen opgenomen aan het Recreatieschap Rottemeren en het Recreatieschap Hitland.

RUIMTELIJKE OPGAVE MIDDENGEBIED Ruimte voor dorps wonen in de Randstad In het Middengebied van de Zuidplaspolder komt ruimte voor 8.000 nieuwe, duurzame woningen. Het college zet in op een uniek dorps woonmilieu, met veel ruimte voor eigentijdse woningen en een hechte woongemeenschap. Opgebouwd rondom een levendig dorpscentrum, met eigen basisvoorzieningen en goede verbindingen met de omliggende steden. Het nieuwe dorp biedt een kleinschalige, groene leefomgeving. Een woonoase in de drukke Randstad, met een aantrekkelijk en rijk polderlandschap daaromheen. Het ‘Vijfde Dorp’ wordt een nieuwe leefomgeving voor gezinnen en huishoudens voor één of twee personen (waaronder senioren). Voor hen creëert het college betaalbare en toegankelijke woningen; met één been in het groene landschap en tegelijkertijd de voorzieningen en werkgelegenheid van de steden

naast de deur. Impuls lokale economie Deze gebiedsontwikkeling geeft een impuls aan de lokale economie, biedt kansen voor bestaande en nieuwe ondernemers en maakt ruimte voor nieuwe (duurzame) werkgelegenheid. In het nieuwe dorp komt daarom ruimte voor werken aan huis, flexwerken en ontmoetingsplekken in het dorpscentrum. Daarnaast komt er uitbreidingsruimte voor bestaande en nieuwe bedrijvigheid in de logistieke A12 corridor (in relatie met het A12-convenant). Dit wordt zowel kwantitatief als kwalitatief een aanvulling op de bestaande bedrijvigheid. Versterken landschappelijke, ecologische en recreatieve waarden van de polder De ontwikkeling van het Middengebied levert niet alleen een bijdrage aan de woon- en werkopgave, maar moet ook zorgen dat de polder er zélf beter van wordt. Met de nieuwe ontwikkeling stopt het college de verrommeling in de polder en ruimte het deze waar mogelijk op. Het college versterkt de landschappelijke, ecologische en recreatieve waarden.

“Versterken

landschappelijke waarde” Eerst bewegen, dan bouwen Het uitgangspunt op het gebied van mobiliteit is een goede bereikbaarheid per fiets, openbaar

13

vervoer en auto. Daarbij maakt het college zo veel mogelijk gebruik van de bestaande infrastructuur. Waar nodig kijkt het college naar verbeteringen, waarbij nadrukkelijk ook de aandacht uitgaat naar faciliteiten voor langzaam verkeer. Klimaatrobuust dorp en landschap Het college richt het nieuwe dorp en omliggende landschap van het Middengebied in conform het convenant ‘Klimaatadaptief bouwen’. Op deze wijze bereiden we het dorp en landschap voor op een zeespiegelstijging en perioden met meer regen en langere droogte. Ook is het noodzakelijk dat de aanwezige functies kunnen omgaan met kwelwater, bijvoorbeeld door het aanplanten van vegetatie met een relatief lage watervraag en een zekere zouttolerantie. Minstens energieneutraal Als het gaat om het opwekken van schone energie, zijn de ambities hoog. De doelstelling voor het nieuwe dorp is om minstens evenveel energie op te wekken via zon en aquathermie, als dat het dorp gebruikt. En bij voorkeur nog iets meer. Hierbij houdt het college rekening met een grootschalige elektrificatie van de mobiliteit in de nabije toekomst. Daarnaast gebruikt het college het nieuwe dorp voor het opvangen van energiefluctuaties die ontstaan bij de opwek van hernieuwbare energie.

CO2-uitstoot zo laag mogelijk Bij de ontwikkeling van het Middengebied is het doel om de CO2-uitstoot zo laag mogelijk te houden, door slim gebruik te maken van materialen, ondergrond, hernieuwbare energie en mobiliteit. En door het landschap zo in te richten, dat minder CO2-uitstoot en oxidatie van veen plaatsvindt.

Gezonde leefomgeving Het college richt het gebied zodanig in dat een gezonde leefomgeving ontstaat voor mensen, dieren én planten. Een leefomgeving waar mensen worden verleid om te bewegen en elkaar te ontmoeten. Het streven is een gebied met schoon water, schone grond, schone lucht, weinig geluidsoverlast en veel groen. Een dorp en landschap voor ‘buitenmensen’. Met de transformatie van het landschap en de ontwikkeling van het nieuwe dorp geeft het college bovendien een impuls aan de biodiversiteit, in navolging van de succesvolle aanpak in het Rottemerengebied. Hechte dorpsgemeenschap In het Middengebied van de Zuidplaspolder ontwikkelt zich een hechte dorpsgemeenschap; zelfredzaam en inclusief. De opzet van het nieuwe dorp draagt daaraan bij, met ontspannen, compacte woonbuurtjes rond centrale groene ontmoetingsplekken, waar mensen hun buren kennen en elkaar helpen. Waar allerlei soorten woningen bij elkaar staan, zodat mensen binnen hun buurt en dorp een wooncarrière kunnen doorlopen. Langs de dorpsstraten staan daarom allerlei soorten woningen: voor starters, gezinnen, ‘empty-nesters’ en senioren.

“Het dorp waar

iedereen zich thuis voelt” Het dorp heeft bovendien een gezellig dorpscentrum, een dorpspark en een sportpark, met voorzieningen en verenigingen. Inwoners

vieren het dorpsleven en bouwen vriendschappen op. Hier vormt zich de ziel van het nieuwe dorp. Ook werken en ondernemen hoort bij het dorp, vanuit huis, vanuit het dorpscentrum, of op de naastgelegen bedrijventerreinen. In het nieuwe dorp is er plek voor iedereen die zich thuis voelt in een pionierende, groeiende dorpsgemeenschap. Niet statisch, maar adaptief Een dorp en de mensen die er wonen moeten zich kunnen blijven ontwikkelen als de demografie, samenleving, of het klimaat verandert. Het nieuwe dorp wordt daarom geen statisch geheel, maar adaptief, zodat het kan meebewegen met de tijd. Een voorbeeld hiervan is modulair bouwen, zodat woningen kunnen worden aangepast aan veranderende woonwensen, leefomstandigheden en gezinssamenstellingen. Modulair bouwen betekent minder belasting van de natuur, minder overlast voor aanwezige bewoners en biedt ook de kans om de woningen grotendeels circulair te maken. Daarnaast zet het college tijdens de gefaseerde realisatie van het dorp en het dorpscentrum in op pauzelandschappen met tijdelijke functies, zoals flexwonen, proeftuinen en zonnevelden. Ook gebruikt het college vooral de pauzelandschappen in het dorpscentrum voor placemaking. Denk hierbij bijvoorbeeld aan woningbouwexperimenten, tijdelijke woningen, ontmoetingsplekken, kunst en cultuur en dorpsevenementen.

Circulaire economie De insteek van het ‘Vijfde Dorp’ is een circulaire ontwikkeling en een stap richting een circulaire economie. Dit betekent een zorgvuldig gebruik van materialen, door circulair te bouwen en energie en materiaalstromen in het dorp en

14

landschap zoveel mogelijk te sluiten. Het college streeft naar de realisatie van een integraal, circulair polderlandschap. Ambities omgevingsvisie opgave Ontwikkeling van het Middengebied In de omgevingsvisie zijn de ambities van Zuidplas vertaald naar de vier thema’s aantrekkelijk, duurzaam, ondernemend en gezond Zuidplas. Gecombineerd met ambities uit door de raad vastgestelde beleidsnota’s ontstaat voor de opgave Middengebied het beeld zoals te lezen op de volgende pagina. Investeringen in Ontwikkeling van het Middengebied in het PRO 2021 en de Zomernota 2021 Reserve grondexploitaties Conform uw raadsbesluiten aangaande het krediet Masterplan Middengebied en het krediet Omgevingsplan Middengebied is een weerbaarheidsreservering opgenomen van € 4,99 miljoen. Ook is vooruitlopend op de ontvlechting van het financiële kader van het Middengebied eind 2021 een weerbaarheidsreservering opgenomen van € 7,51 miljoen. Hierbij bedraagt de totale weerbaarheidsreservering Middengebied in de reserve grondexploitaties € 12,5 miljoen. Bij de ontvlechting van het financiële kader zal een volgende toets plaatvinden op de benodigde hoogte van de weerbaarheidsreservering. Met het voorliggende PRO is een robuust bedrag gereserveerd. Zomernota 2021 In de Zomernota 2021 zijn geen directe financiële consequenties aangaande het Middengebied verwerkt.

Thema’s Omgevingsvisie

Aantrekkelijk Zuidplas

Duurzaam Zuidplas

Ondernemend Zuidplas

Gezond Zuidplas

Opgaven

Opgave ‘Ontwikkeling van het Middengebied’

• •

Ruimte voor dorps wonen in de Randstad Evenwichtig woningaanbod voor alle

• •

Energieneutraal en gasloos bouwen Toewerken naar een circulaire gemeente

•

Levendige functiemenging van wonen en werken

•

Groene Schakel met recreatieve routestructuren

doelgroepen Behoud en versterking voorraad

• •

Gebiedsgebonden energieneutraliteit Creëren van een klimaatadaptieve

• •

Ruimte voor innovatieve bedrijven Ontwikkelen nieuw bedrijventerrein

•

•

Realisatie van een sportcluster en gezondheidscluster

buitenruimte

betaalbare woningen •

Creëren van een groene buffer rond Vijfde Dorp

•

• •

Betere doorstroming op de woningmarkt Nieuwsbouw van onderwijshuisvesting

• •

•

Goede bereikbaarheid autoverkeer

•

Uitbreiding routes voor langzaam verkeer

RUIMTELIJKE OPGAVE VERSTERKEN VITALE DORPEN Omgevingsvisie De gemeente Zuidplas heeft een bijzondere positie in de regio. We zijn als relatief groene gemeente in een sterk verstedelijkte regio de Watertuin van de zuidelijke Randstad. De identiteit van het huidige Zuidplas en de kwaliteit van de leefomgeving zijn belangrijk. Zuidplas kenmerkt zich door een open landschap met daarin vier dorpen: Nieuwerkerk aan den IJssel, Moordrecht, Zevenhuizen en Moerkapelle en twee buurtschappen: Ver Hitland en Oud Verlaat. We zijn onderdeel van de regio Midden-Holland, samen met de gemeenten Bodegraven-Reeuwijk, Krimpenerwaard, Waddinxveen en Gouda werken we aan verantwoorde, duurzame groei die opgaat met de bereikbaarheid op lange termijn. We werken ook in andere samenwerkingen naast de Midden-Holland, zoals in Oostland,

•

Hoogwaardige grootschalige logistiek en

•

Toereikende sportvoorzieningen

Innovatief bouwen met aandacht voor bodemdaling

•

distributie Voldoende werkgelegenheid voor inwoners

• •

Gezond gebruik van de leefomgeving Stimuleren van fietsen en wandelen

Ruimte voor ecologisch en flexibel wonen Innovatieve vormen van aanleg openbaar

• •

Uitstekende dienstverlening aan bedrijven Aantrekkelijke biotoop voor thuiswerkers

• •

Faciliteren van een actief verenigingsleven Publieke gezondheid voorop bij keuze

gebied

en zzp’ers

• •

Optimale waterhuishouding Inrichting infrastructuur op duurzame

•

vervoersvormen Faciliteren van duurzame mobiliteit

• •

de A12-corridor en in de Rotterdamse regio. Door de ligging en bereikbaarheid zijn we ook aantrekkelijk als vestigingsgebied voor mensen die ergens anders in de Randstad werken. In de omgevingsvisie omschrijven we het unieke karakter van gemeente Zuidplas. In de visie staan de ambities voor de lange termijn, tot 2040. Met de omgevingsvisie geven we richting aan toekomstige ontwikkelingen die plaatsvinden in een veilige en gezonde fysieke leefomgeving met een goede omgevingskwaliteit voor inwoners. De fysieke leefomgeving gaat over bijna alles buiten, dus: gebouwen, bodem, water, natuur, lucht, maar ook wegen en duurzame opwek van energie. Ambities omgevingsvisie Versterken vitale dorpen In de omgevingsvisie zijn de ambities van Zuidplas vertaald naar de vier thema’s aantrekkelijk, duurzaam, ondernemend en gezond Zuidplas.

15

energiebronnen

Betere huisvesting van arbeidsmigranten Goede bereikbaarheid bedrijvenlocaties

Gecombineerd met ambities uit door de raad vastgestelde beleidsnota’s ontstaat voor de opgave Versterken vitale dorpen het beeld zoals te zien op de volgende pagina. Uw amendement als leidraad en inspiratie Tijdens de behandeling van de Zomernota op 9 juli 2019 nam u unaniem het amendement ‘Visies op de dorpen aan’. Dit amendement riep het college op om vanaf de tweede helft van 2019 te starten met visies op de dorpen van Zuidplas. U constateerde dat in de komende jaren veel energie uitgaat naar het ‘Vijfde Dorp’, waarbij het – juist daarom – belangrijk is om ook focus te houden op de bestaande dorpen. Dáár wonen en werken immers de huidige inwoners en ondernemers van Zuidplas. Verder pleitte u ervoor om de diverse kwaliteiten van de huidige dorpen in te zetten voor nieuwe inwoners en ondernemers. In 2021 krijgt uw amendement gestalte in diverse raadsvoorstellen

waaronder die in voorliggend PRO. Verankering in meerdere beleidsdocumenten Onlangs legde het college de Economische Visie aan u voor. Wat de doelgroep ondernemers betreft, was uw amendement daarin van meet af aan een belangrijk uitgangspunt. De Omgevingsvisie kent een bredere scope – inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties – en bevat daadwerkelijk de dorpsvisies die het college eerder aan u toezegde. Het college merkt hierbij wel op dat deze dorpsvisies in hoofdlijnen en beknopt zijn opgesteld. Komend jaar werkt het college aan een meer gedetailleerde uitwerking per dorp, op basis van de ambities in de Omgevingsvisie. Deze uitwerking komt zeker ook aan de orde in de gebiedspaspoorten vallend onder de opgave ‘Versterken vitale dorpen’. In het PRO zijn alle lopende ruimtelijke projecten binnen de vier dorpen plus de voorbereidingskredieten voor eventuele

“Focus houden op

bestaande dorpen” nieuwe gemeentelijke of particuliere projecten opgenomen. Met het uitwerken van gebiedspaspoorten per dorp combineren we komend jaar ambities van betrokken bewoners en partijen, de in de omgevingsvisie opgenomen ambities, de resultaten van de lopende projecten en de geïnventariseerde kanslocaties. Het gebiedspaspoort vertaald ambities naar een uitvoeringsagenda per dorp inclusief eerste beelden bij samenwerkingsverbanden, bijdragen van derden en uiteindelijk benodigde maatschappelijke investeringen op korte en

middellange termijn. De investeringen op korte termijn worden voorgelegd bij het PRO en de Zomernota 2022. Gebiedspaspoort: integraal kader voor transformaties Bij de uitwerking van de dorpsvisies maakt het college gebruik van een nieuw instrument: het gebiedspaspoort. Een gebiedspaspoort beschrijft per gebied de randvoorwaarden voor transformatie en vormt daarmee een integraal toetsingskader voor het gemeentebestuur. Het maakt duidelijk hoe hoog de ambities voor een gebied zijn en geeft weer welke maatschappelijke doelstellingen worden nagestreefd. Een gebiedspaspoort bevat de uitgangspunten voor het omgevingsplan en gaat daarmee verder dan een bestemmingsplan. Gebiedspaspoorten tot stand middels een proces van co-creatie met belanghebbende partijen in het gebied. Een gebiedspaspoort dient ook als inspiratiebron voor architecten en eigenaren, die direct zien welke (toekomstige) transformatie de gemeente beoogt. Eerste aanzet tot kansrijke ontwikkellocaties Op 15 juli 2020 nam u in meerderheid de motie ‘Woningbouw binnen bestaande dorpen’ aan. Met deze motie riep u het college op om in het PRO 2021 een inventarisatie op te nemen van locaties die kansrijk zijn als inbreilocatie. In de geheime bijlage benoemt het college een aantal van deze zogeheten kanslocaties.

Het gaat hierbij om locaties waaraan op dit moment niet actief wordt gewerkt, maar waar het college wel ziet dat een herontwikkeling op termijn wenselijk is. Deze locaties bieden kansen om unieke woon- en/ of werkmilieus toe te voegen, of op een andere wijze de landschappelijke kwaliteit te versterken. Het college staat open voor initiatieven op deze

16

locaties, ongeacht of de grond in eigendom van de gemeente is. De bijlage is geheim aangezien er nog geen communicatie over de locaties geweest is. Met het PRO wordt voorgesteld om

“Gebiedspaspoort is toetsingskader en inspiratiebron”

de kanslocaties in het co-creatie proces van de gebiedspaspoorten per dorp te betrekken voor nadere verkenning van de mogelijkheden. Meer maatschappelijk effect dan woningbouw alleen De kanslocaties zijn geheel in lijn met de Omgevingsvisie. Hierbij kijkt het college breder dan woningbouw, aangezien integrale gebiedsontwikkeling om meer draait. Het belangrijkste uitgangspunt blijft het streven naar maximaal maatschappelijk rendement. Te midden van al onze (woning)bouwprojecten zijn ook investeringen nodig in voorzieningen, natuur, recreatie, mobiliteit en energie. Alleen op die manier behouden en versterken we het unieke groene, dorpse karakter van Zuidplas. Niet alleen voor de huidige inwoners en ondernemers, maar ook voor de generaties na ons. Investeringen in Versterken vitale dorpen in het PRO 2021 en de Zomernota 2021 Projecten In het hoofdstuk projecten zijn de projectbudgetten toegelicht per dorp naar de projectcategorieën: • Ontwikkelprojecten

Thema’s Omgevingsvisie

Aantrekkelijk Zuidplas

Duurzaam Zuidplas

Ondernemend Zuidplas

Gezond Zuidplas

Opgaven • • •

Opgaven ‘Versterken vitale dorpen’

• • • • •

Ruimte voor dorps wonen in de Randstad Evenwichtig woningaanbod voor alle doelgroepen Behoud en versterking voorraad

• • •

betaalbare woningen Betere doorstroming op de woningmarkt Meer mogelijkheden voor langer thuis wonen

•

Nieuwbouw of uitbreiding van onderwijshuisvesting Goede bereikbaarheid autoverkeer Verbeteren OV-knooppunt

• • •

•

Energieneutraal en gasloos bouwen Toewerken naar een circulaire gemeente Verduurzamen woningvoorraad en vastgoedportefeuille

• •

Creëren van een klimaatadaptieve buitenruimte Innovatieve vormen van aanleg openbaar gebied

• •

Bevorderen van de biodiversiteit Faciliteren van duurzame mobiliteit Overstap naar duurzame warmtebronnen

•

• • • • •

Ruimte voor (nieuwe) bedrijven Levendige functiemenging van wonen en werken Voldoende werkgelegenheid voor inwoners

•

Uitstekende dienstverlening aan bedrijven Aantrekkelijke biotoop voor thuiswerkers en zzp’ers Kwalitatieve en samenhangende inrichting

• • • •

Schone en toegankelijke dorpscentra Toereikende sportvoorzieningen Gezond gebruik van de leefomgeving Stimuleren van fietsen en wandelen

van winkelstraten Verbinden van dorpen met agrarische omgeving Goede bereikbaarheid bedrijvenlocaties Verduurzamen bestaande bedrijventerreinen

•

Meer ‘gebruiksgroen’ met ruimte voor ontmoeting Faciliteren van een actief verenigingsleven Schone en veilige fysieke leefomgeving

• •

Aantrekkelijk woon- en werkmilieu voor jongeren

• Sport • Scholen • Projecten in de openbare ruimte (IBOR) • Verkeer (A20). Naast de projectbudgetten zijn er momenteel 18 voorbereidingskredieten met een totaal budget van € 6,69 miljoen. Hiervan betreft € 4,99 miljoen het Middengebied.

Voor de lopende grondexploitaties binnen de opgave Versterken vitale dorpen is een weerbaarheidsreservering opgenomen van bijna € 2,5 miljoen. Ook is vooruitlopend op besluitvorming een reservering opgenomen voor de nieuw te openen grondexploitatie Herontwikkeling vrijkomende schoollocaties van € 0,5 miljoen.

Reserve grondexploitaties In de reserve grondexploitaties zijn de positieve resultaten van lopende grondexploitatieprojecten binnen de opgave Versterken van vitale dorpen verwerkt. De voorziening voor negatieve grondexploitaties wordt conform de BBV richtlijnen gevoed vanuit de reserve grondexploitaties.

Bestemmingsreserve Investeringsfonds PRO (BIP) onderdeel bovenwijkse voorzieningen Conform uw motie verkeersonveilige situatie Noordelijke Dwarsweg is aanvullend € 275.000,opgenomen om te investeren het verbeteren van de verkeersveiligheid bij het oversteken van de Noordelijke Dwarsweg te verbeteren. Voor het project Swanla Driehoek wordt voorgesteld om € 500.000,- te investeren in het realiseren van een biodivers park met

17

•

Inrichting dorpen die uitnodigen tot bewegen Goede voorzieningen in de bestaande dorpen

mogelijkheden tot buitensport waaronder het aanleggen van een mountainbikepad. Bestemmingsreserve Investeringsfonds PRO (BIP) onderdeel sociaal bouwen Met het PRO de grondexploitaties heeft u in 2020 ingestemd met het aan- en verkopen van 9 vrije kavels. De verkoop is in 2020 – begin 2021 succesvol geweest met een financieel rendement van € 513.000,-. Voorgesteld wordt om dit bedrag te doteren aan het fonds sociaal bouwen. Tot op heden is het fonds nog zonder middelen. Met de dotatie kan de bijdrage van € 90.000,- aan de 50-jarige buurt conform uw raadsbesluit begin 2021 onttrokken worden.

Bestemmingsreserve Investeringsfonds PRO (BIP) onderdeel PRO Voor de uit te werken gebiedspaspoorten voor de vier dorpen is voor 2021 en 2022 in totaal € 0,55 miljoen euro opgenomen. Daarnaast wordt met het voorliggende PRO voorgesteld om 6 voorbereidingskredieten te voorzien van een aanvullende dekking uit de BIP voor in totaal € 276.500,-. Hiermee wordt mede invulling gegeven aan uw motie ‘Nieuwerkerk Noord’ d.d. 18 mei 2021 door het College overgenomen bij de vaststelling van het Masterplan van het Middengebied.

18

WONINGBOUWPLANNING In dit hoofdstuk gaan we in op de ontwikkelingen op de markt en kijken we vooruit naar de periode tot 2026 met een doorkijk tot 2030. Vervolgens presenteren we de woningbouwplanning voor de komende jaren in een totaaloverzicht per project met aparte tabel met de verschillende categorieën per project. Met het opnemen van de woningbouwplanning in het PRO worden er twee rapportages samengevoegd.

opgeleverd. Toch is het nog steeds niet voldoende om het huidige tekort op de woningmarkt op te lossen. De blijvende krapte op de woningmarkt drijft uiteraard de verkoopprijzen nog verder op.

“Blijvende krapte Het betreft op dit moment de lopende projecten. woningmarkt” Een doorkijk voor mogelijk toekomstige ontwikkelingen volgt uit de nog nadere uitwerking van een gebiedsvisie per dorp.

ONTWIKKELINGEN OP DE MARKT Situatie woningmarkt en vooruitzicht

In 2013 waren de eerste tekenen van voorzichtig herstel op de woningmarkt zichtbaar en in 2014 en 2015 zijn de woningprijzen weer licht gestegen. In 2016, 2017, 2018 en 2019 heeft een forse stijging doorgezet. In 2020 is er ook een stijging geweest van 8.3%. De sterke stijging heeft te maken met een beperkt woningen aanbod, en de lage hypotheekrente. Het aantal nieuwbouwwoningen is in 2018 stabiel gebleven met 66.000 ten opzichte van 2017 met bijna 70.000. In 2019 werden ruim 71.500 nieuwbouwwoningen opgeleverd. In 2020 werden ruim 69.300 nieuwe woningen 19

Zoals uit onderstaande figuur is af te leiden, hebben de woningprijzen zich sinds 1969 sterk ontwikkeld. In de crisis van de jaren ’80 is te zien dat ongeveer twee jaar na het begin van de crisis de ontwikkeling van de woningprijzen afvlakte. Als gevolg van de lage inflatie vanaf 2015 is voor het eerst sinds 2008 weer een toename zichtbaar. Inmiddels is aan het verloop van de grafiek te zien dat de woningmarkt oververhit begint te raken. Nog nooit eerder was er zo’n sterke stijging.

Woningprijzen

Volgens de prijsindex bestaande koopwoningen van het CBS en Kadaster waren huizen in het laatste kwartaal van 2019 gemiddeld 6,2 procent duurder dan een jaar eerder. De prijzen stegen het hardst in Groningen: 8,4 procent jaar-opjaar. Noord-Holland, de duurste provincie, kende de laagste prijsstijging met 5,4 procent. In Amsterdam liep de prijsgroei zelfs terug tot 3,4 procent jaar-op-jaar.

“Stijging

woningprijzen 7.7%”

de regionale context van de prijsontwikkeling in de afgelopen vijftien jaar. De gemiddelde prijsontwikkeling in Nederland is hierin afgezet tegen de gemiddelde prijsontwikkeling in de provincie Zuid-Holland. Hieruit valt te concluderen dat de prijsdaling in de provincie Zuid-Holland in de crisisjaren iets minder laag uitvalt dan in Nederland. En in de afgelopen jaren van herstel is de prijsontwikkeling sterker geweest dan op nationaal niveau. Op regionaal niveau zijn de verschillen groter. Zo zijn de transactieprijzen in gebieden met relatief dure woningen en/of een krimpende bevolking aanzienlijk harder gedaald dan in de overige gebieden.

Door de relatief harde stijging in het vierde kwartaal vielen de prijzen in heel 2019 7,7 procent hoger uit dan een jaar eerder. Dat is een grotere stijging dan verwacht. Dit lijkt onder meer te komen doordat de hypotheekrentes in 2019 verder zijn gedaald. Dat maakt kopen aantrekkelijker, omdat de lasten van een koophuis ten opzichte van huren daardoor meestal dalen. Bovendien zorgt een lagere hypotheekrente er in veel gevallen voor dat potentiële kopers bij gelijkblijvende maandlasten meer kunnen lenen, wat zeker in de huidige krappe markt voor extra opwaartse prijsdruk zorgt. In het jaar 2020 is de gemiddelde tansactieprijs 340.000, dat is ongeveer 7.7% meer dan een jaar eerder.

“Prijsdaling in ZuidHolland lager” Naast verschillen in regio’s zijn ook verschillen naar woningtype te onderscheiden (Bron: Kadaster). In 2020 is voor alle woningtypen een prijsstijging op te merken, maar de vrijstaande woning blijft duidelijk achter ten opzichte van de andere woningtypen.

Woningbouwproductie

Naar verwachting telt Nederland in 2035 18,8 miljoen inwoners (bron: CBS). Mede door dit aantal zal de vraag naar woningen

Provincie Zuid-Holland

In de onderstaande grafiek is ingezoomd op 20

vanzelfsprekend toenemen. Daarnaast is er nog steeds sprake van een proces van gezinsverdunning en toename van het aantal (voornamelijk één- en tweepersoons) huishoudens; voor dezelfde hoeveelheid mensen zijn steeds meer woningen nodig. Om aan de groeiende vraag te voldoen, moeten tussen 2020 en 2030 in totaal 845.000 woningen gebouwd worden. Momenteel is er een tekort van 331.000 woningen (4,2 procent van de woningvoorraad) De inzet is om dit tekort terug te brengen naar 2% in 2035. In het jaar 2019 zijn 71.500 nieuwbouwwoningen gerealiseerd, met nog 10.000 extra woningen door transformaties van andere gebouwen. Daarbij is in 2020 de productie van nieuwbouwwoningen gedaald naar 69.500. Dit komt onder meer door de problematiek rondom stikstof, de PFAS en een gebrek aan bouwlocaties.

21

NIEUWERKWERK AAN DEN IJSSEL

Essezoom Laag

2020

2021

2022

226

120

88

434

44

44

Kamerling Onnes (De Tweemaster)

ZEVENHUIZEN

2025

2026

2027

2028

2029

2030

TOTAAL

0

Twee Gebroeders

42

Zelling Onderneming

58

Zelling Ver Hitland

24

42 58

7

31

Geertruidahoeve

0 16

Landgoed de Eendragt

MOORDRECHT

2024

Nieuwerkerk Noord

Dorpsstraat 110

MOERKAPELLE

2023

16

37

37

Sportpark Van ‘t Verlaat, Swanla, Leliestraat

201

Van Wijk

111

111

Welkoop/Zevenloft

17

17

Zevenhuizen Zuid

99

60

422

283

139

162

40

646

10

770

Knibbelweg Oost

0

Landgoed de Eendragt

37

37

Noordelijke Dwarsweg 90

4

4

De Brinkhorst

73

Posthuis

75

30

24

202

13

13

Vijtig jarenbuurt

6

6

VV Moordrecht (‘t Lage)

36

Scouting Moordrecht

12

12

35

69

8

8

Beth San Zorg + seniorenwoningen

34

Keijzerschool herontwikkeling Jonge Veenen fase 2, 3 en 4

40

162

Moerkapelle - Zuid

30

42

Rehoboth schoollocatie

18

Middengebied TOTAAL

27

20

30

86

229 42

42

18

174 18

700

700

700

700

700

700

4200 7264

HUUR NIEUWERKWERK AAN DEN IJSSEL

App.

KOOP

GGB.

App.

GGB.

Essezoom Laag Kamerling Onnes (De Tweemaster)

204 44

Nieuwerkerk Noord Twee Gebroeders

42

Zelling Onderneming

18

40

Zelling Ver Hitland

31

Herontwikkeling ‘s Gravenweg

7 16

Eendragtpolder

37

Herontwikkeling voormalig gemeentehuis

373

Sportpark Van ‘t Verlaat

30

81

192 81

Swanladriehoek Van Wijk

17 102

18

482

59

Welkoop Zevenhuizen Zuid Knibbelweg Oost Landgoed de Eendragt

MOERKAPELLE

MOORDRECHT

Noordelijke Dwarsweg 90 De Brinkhorst

129

Dorpsstraat 55 en 57 (Posthuis)

13

Middengebied Ambonwijk

20

Vijtig jarenbuurt

3

VV Moordrecht (‘t Lage)

36

3 50

Scouting Moordrecht Beth San Zorg + serniorenwoningen Keijzerschool herontwikkeling

69 8

Moerkapelle - Oost

26

311

Moerkapelle - Zuid

162

25

Rehoboth schoollocatie

18

Middengebied

630

630

n.t.b.

n.t.b.

TOTAAL

864

3

215

1606

23

Vanaf 2022 toont de woningbouw naar verwachting herstel. Eind 2030 zijn in totaal ruim 7800 woningen opgeleverd in Zuidplas. In 2020 waren dat er al 425. In de tabellen op de pagina’s hiervoor presenteren we de woningbouwplanning voor de komende jaren tot 2030. Tevens vindt u daar een totaaloverzicht per project met aparte tabel met de verschillende categorieën per project. Het betreffen op dit moment de lopende projecten. Een doorkijk voor mogelijk toekomstige ontwikkelingen volgt uit de nog nadere uitwerking van een gebiedsvisie per dorp.

Geertruidahoeve Dorpsstraat 110

ZEVENHUIZEN

Onbekend

59

INVESTERINGSOPGAVE Met de ruimtelijk-maatschappelijke opgaven zijn in de nabije toekomst grote sommen geld gemoeid. Om integrale afwegingen te kunnen maken in de gemeentelijke bijdrage hierin is inzicht in deze investeringsopgave noodzakelijk. Het PRO is een jaarlijks hulpmiddel voor deze afwegingen, prioritering en risicobeheersing.

“Meer zicht op het financiële kader PRO”

Wanneer komt een project in het PRO? Als een initiatief past binnen de uitgangspunten van het afwegingskader en wij de haalbaarheid binnen de door u gestelde kaders voor voorbereidingskredieten willen onderzoeken nemen we het initiatief op in het PRO. Wanneer het initiatief niet binnen de kaders past maar een wenselijk initiatief betreft leggen we het aan u voor. In het PRO rapporteren wij over het totaal aan lopende initiatieven, nieuwe initiatieven en lopende projecten welke de initiatieffase zijn gepasseerd.

Afwegingskader

Met de Omgevingsvisie 2040, het Masterplan Middengebied en voorliggend PRO 2021 heeft een eerste verdieping van de opgaven plaatsgehad. De lopende projecten zijn geordend naar opgave, mogelijk nieuwe projecten volgen uit de volgende fase na uitwerking van 4 gebiedspaspoorten voor de dorpen, het Opgaveplan voor “Landschappelijk Zuidplas’ en het Omgevingsplan Middengebied. We hebben een achttal uitgangspunten uitgewerkt op basis waarvan we toekomstige ontwikkelingen met een ruimtelijk effect een plek binnen de opgaven geven. Die vindt u in het kader op de volgende pagina. Voor het monitoren van het maatschappelijk rendement ontwikkelt de gemeente Zuidplas een Dashboard Maatschappelijk Rendement (DMR) waarmee inzicht wordt geboden aan het behaalde maatschappelijk rendement van investeringen samenhangend met maatschappelijke opgaven met een ruimtelijk effect en presenteert deze jaarlijks bij het PRO te starten in het PRO 2022. Het dashboard zal ontwikkeld worden in overleg met de Auditcommissie en de commissie Ruimte. 24

AFWEGINGSKADER

In de omgevingsvisie is een afwegingskader opgenomen welke mensen uitnodigt om initiatieven te nemen. Deze initiatieven moeten bijdragen aan de ambities en opgaven die in deze omgevingsvisie zijn beschreven en in de matrix per opgave zijn opgenomen volgend op het afwegingskader. In de bijlage bij dit PRO is een overzicht opgenomen van de ambities in de matrix gekoppeld aan de vastgestelde beleidsdocumenten. Bij initiatieven maken we in onze beoordeling een afweging op basis van de mate waarin het initiatief bijdraagt aan de volgende doelstellingen uit de omgevingsvisie. In onderstaand overzicht hebben we dit afwegingskader verder uitgewerkt.

1. EEN GEZONDE, DUURZAME VEILIGE LEEFOMGEVING;

EN

Nieuwe ruimtelijke opgaven dragen bij aan één of meerdere van de thema’s zoals uitgewerkt in de Omgevingsvisie 2040: Aantrekkelijk Zuidplas, Duurzaam Zuidplas, Ondernemend Zuidplas en Gezond Zuidplas en daarmee een toekomstbestendiger Zuidplas.

2. HET GEWENSTE BEHOUD EN DE GEWENSTE VERSTERKING VAN DE KWALITEIT VAN DE LEEFOMGEVING IN DE DORPEN EN HET BUITENGEBIED; De gemeente Zuidplas vult groei van de gemeente in met behoud van Zuidplas als aantrekkelijke, groene en dorpse gemeente met daarbij de volgende groeidoelstelling: • Bouw in en aan de dorpen voor 5.000 woningen • Groen in de dorpen wordt zo veel mogelijk ontzien • Nieuwerkerk Noord is tot minimaal 2035 geen locatie voor grootschalige woningbouw • Inbreiden en transformatie binnen de dorpen draagt bij aan het draagvlak voor maatschappelijke voorzieningen • Bouw van het vijfde dorp voor 8.000 woningen • Maatschappelijke voorzieningen groeien mee met de groei van Zuidplas