Document · PDF

Bijlage 6 Maatschappelijke en economische effecten gebiedsontwikkeling Cortelande Z25.003052

Gemeenteraad 14 januari 2026, gemeente ZuidplasBij agendapunt: Rv Herijkte Nota van Uitgangspunten Middengebied, Financieel Kader, Grondexploitatie Fase 1a & Casco Fase 1a Cortelande en vangnetregeling14.543 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 2 van 2

Deze modaliteiten hebben allen een andere reistijdwaardering en andere emissiekengetallen, daarom hebben we op basis van de totaal afgelegde voertuigkilometers per modaliteit in Nederland in 2023 (in beeld gebracht met CBS Statline) een uitsplitsing gemaakt naar de modaliteiten. ▪ De waarderingskengetallen die zijn gehanteerd staan in de bijlage. ▪ We gaan uit van een gemiddelde bezetting per auto van 1,5 persoon. ▪ We gaan uit van een gemiddelde bezetting per bus van 25 personen.

De realisatie van Cortelande leidt tot toenemende drukte op de A20 en A12. Daarom ontstaan hier geen baten maar maatschappelijke kosten. De jaarlijkse nominale kosten door ontstane vertragingen liggen tussen de 71 en 75 miljoen euro in 2050. Dit is als er geen maatregelen uit de DOKM worden doorgevoerd. Het grootste deel van de kosten ontstaat doordat weggebruikers anticiperen op vertraging. Ze vertrekken daardoor later van huis, kiezen een alternatieve route of zien helemaal af van de reis. Het anticiperende gedrag leidt niet tot de voorkeursoptie, waardoor er kosten ontstaan. Dit leidt tot reistijdverlies en welvaartsverlies door verminderde betrouwbaarheid. De grootste kostenpost van deze twee zijn de kosten voor reistijdverlies, doordat de weggebruiker in de file staat. De weggebruiker had in de verloren tijd iets anders kunnen doen. Door de toenemende druk worden reistijden dus ook onbetrouwbaarder, wat een welvaartsverlies in 2050 van 11,9 tot 12,2 miljoen euro met zich mee brengt. Kosten van vertraging per vervoersmiddel in euro in V1 (toename voertuigverliesuren 31 procent), zichtjaar 2050 Effect

Kosten in 2050 - WLO-laag

Kosten in 2050 - WLO-hoog

Reistijdverlies

€

-22,5

€

-23,7

Onbetrouwbare reistijden

€

-13,3

€

-14,1

Plankosten

€

-25,9

€

-27,4

Indirecte kosten

€

-9,3

€

-9,8

Totaal

€

-71,0

€

-75,0

ECONOMISCH ONDERZOEK EN ADVIES

5. Effectuitwerking: Reistijdeffecten Door het toevoegen van de maatregelen uit de DOKM nemen de maatschappelijke kosten af naar 63 tot 65 miljoen euro in 2050 (bovenste tabel). Daarmee wordt de jaarlijkse maatschappelijke kostenpost met 8 tot 10 miljoen euro gedempt. Maatregelenpakketten A_E dempt de maatschappelijke kosten verder (onderste tabel). Dan resteert in 2050 een maatschappelijke kostenpost van 34 tot 36 miljoen euro. Ten opzichte van variant 2 wordt voor circa 30 miljoen euro aan maatschappelijke kosten gemitigeerd.

Voor alle effecten geldt dat deze hoger zijn in het WLO hoog scenario, omdat er bij hogere economische groei meer reizigerskilometers worden gemaakt. Daardoor zijn de effecten groter. De totale kosten uitgedrukt in netto contante waarde en voor de zichtperiode van 50 jaar liggen tussen de 1,3 en 1,4 miljard euro zonder DOKM en maatregelenpakketten A_E. Met het toevoegen van de maatregelen uit de DOKM en maatregelenpakketten A_E vermindert de netto contante waarde van deze kost naar een welvaartsverlies van 610 tot 670 miljoen euro. Dat betekent dus dat de maatregelen uit pakket A en E een dempende effect hebben van tussen de 530 en 580 miljoen euro. Het is van belang om te vermelden dat slechts een deel van dit effect terechtkomt bij de inwoners van Cortelande en de rest van Zuidplas. De rest van het effect komt namelijk terecht bij doorgaande reizigers zonder herkomst of bestemming in de gemeente Zuidplas. Daarnaast is van belang te vermelden dat dergelijke effecten ook ontstaan als elders in de regio wordt gebouwd op een plaats die gebruik maakt van deze of andere overbelaste infrastructuur.

Kosten van vertraging per vervoersmiddel in euro in V2 (toename voertuigverliesuren 28 procent), zichtjaar 2050 Effect

Kosten in 2050 - WLO-laag

Kosten in 2050 - WLO-hoog

Reistijdverlies

€

-20,0

€

-20,6

Onbetrouwbare reistijden

€

-11,9

€

-12,2

Plankosten

€

-23,1

€

-23,8

Indirecte kosten

€

-8,3

€

-8,5

Totaal

€

-63,3

€

-65,2

Kosten van vertraging per vervoersmiddel in euro met A_E (toename voertuigverliesuren 15 procent), zichtjaar 2050

Effect

Kosten in 2050 - WLO-laag

Kosten in 2050 - WLO-hoog

Reistijdverlies

€

-10,9

€

-11,5

Onbetrouwbare reistijden

€

-6,5

€

-6,8

Plankosten

€

-12,5

€

-13,3

Indirecte kosten

€

-4,5

€

-4,7

Totaal

€

-34,4

€

-36,3

De extra verkeersdrukte en reistijdverlies zijn een aandachtspunt voor de gemeente. Belangrijk te vermelden is dat uit de resultaten blijkt dat een substantieel deel wordt gemitigeerd als de maatregelenpakketten A en E aanvullend worden uitgevoerd, zoals volgens de conclusies uit het traject Kuijken. Er loopt ook nog een traject rondom een station om de bereikbaarheid verder te verbeteren, deze zijn geen onderdeel van maatregelenpakket A en E. ECONOMISCH ONDERZOEK EN ADVIES

5. Effectuitwerking: Modal Shift In de brede gebiedsontwikkeling van Cortelande wordt ingezet op het STOMPprincipe. Dat betekent dat mobiliteit zoveel mogelijk wordt ingevuld met langzaam verkeer (wandelen en fietsen), daarna wordt naar OV-oplossingen en deelmobiliteit gekeken wordt en als laatste naar de privé-auto. Hiermee wordt beoogd het aantal autoritten met ten minste 5 procent en met een streven naar 15 procent te verminderen. Een zogeheten ‘modal shift’ leidt tot een beperking van verkeersdrukte en daardoor tot een vermindering van bijbehorende (negatieve) externe effecten. Deze modal shift moet bereikt worden door in te zetten op zoveel mogelijk doorfietsroutes, openbaar vervoer en deelmobiliteit. Daarnaast worden auto’s op afstand van woningen geparkeerd. Het doel is om zowel autoverplaatsingen binnen het dorp, als van én naar het dorp te beperken. Concreet leidt een modal shift van auto naar duurzamere modaliteiten tot de volgende effecten: ▪ Een verandering in infrastructurele kosten. Deze kosten komen niet (geheel) bij de gemeente terecht of zijn onderdeel van de brede gebiedsontwikkeling. Daarom rekenen we die niet toe aan de modal shift. ▪ Minder ongevallen ▪ Minder broeikasgasemissies ▪ Verbeterde luchtkwaliteit ▪ Minder uitstoot door brandstofproductie.

Omdat brandstofwinning niet in Cortelande plaatsvindt reken we dit effect niet toe aan de gebiedsontwikkeling. ▪ Verminderde congestie op de wegen binnen Cortelande. De congestie-effecten op het hoofdwegennet zijn onderdeel van de reistijdberekeningen. ▪ Gezondheidsbaten door actieve mobiliteit (lopen en fietsen)

Voor het berekenen van de effecten hanteren we de volgende uitgangspunten: ▪ De berekening van de effecten zijn gebaseerd op kengetallen uitgedrukt in aantal reizigerskilometers en gebaseerd op kengetallen van CE Delft (De prijs van een reis; zie bijlage). ▪ We berekenen twee scenario’s gebaseerd op WLO scenario’s van CPB en PBL. WLO-hoog gaat uit van hoge economische groei, WLO-laag van lage groei. ▪ Door het hanteren van de WLO-scenario’s houden we rekening met toekomstige ontwikkelingen van aantal reizigerskilometers per modaliteit, zowel in het autonome scenario als in het scenario dat een modal shift van 5 procent bereikt wordt. ▪ De modal shift wordt berekend vanaf personen vanaf 6 jaar. We gaan uit van 18.400 personen ouder dan 6 jaar. ▪ De reizigers per modaliteit zijn gebaseerd op gemiddelde jaarlijkse reizigerskilometers per persoon in ‘zeer stedelijk gebied’, in beeld gebracht met CBS Statline. Volgens het CBS is er sprake van zeer stedelijk gebied bij meer dan 2.500 woningen per vierkante meter. In Cortelande worden gemiddeld 30 woningen per hectare gebouwd, wat neerkomt op 3.000 woningen per vierkante kilometer. ▪ De daling in autoritten worden naar verhouding verspreid over de andere modaliteiten en in de berekening is onderscheid gemaakt naar afstandsklassen.

Ter illustratie: van de ritten tussen de 15 en 30 kilometer wordt – ritten met de auto niet meegerekend – op dit moment 42 procent met de trein gemaakt, 32 procent met bus/tram/metro en 26 procent met fiets. De ritten die niet met de auto worden gemaakt komen voor 42 procent bij de trein terecht, 32 procent bij bus/trein/metro en 26 procent bij fiets.ONDERZOEK EN ADVIES ECONOMISCH ▪ De modal shift wordt gelijk verdeeld over alle ritafstanden. 26

5. Effectuitwerking: Modal Shift De daling van 5 procent in het aantal autoritten leidt tot een stijging van de treinkilometers van 11 procent, een stijging van bus/tram/metro van 8 procent, een stijging van het aantal fietskilometers met 5 procent en een stijging van het aantal loopkilometers met 3 procent. Het aantal ritten door autopassagiers is ook meegenomen in de berekening; ook passagiers zullen meer gebruik gaan maken van andere modaliteiten. De gemiddelde reizigerskilometers per persoon (> 6 jaar) voor én na de modal shift staan in onderstaande tabel.

In het geval van gezondheidsbaten door actieve mobiliteit is dit echter andersom. Daar gaat de verwachting vanuit dat bij hoge economische groei meer mensen toegang hebben en daardoor gebruik maken van niet-actieve modaliteiten. De totale baten uitgedrukt in netto contante waarde en voor de zichtperiode van 50 jaar liggen tussen de 8,4 en 10,1 miljoen euro. Nominale baten door een modal shift van 5 procent in dzn. euro’s, zichtjaar 2050 Type effect

Modal shift uitgedrukt in gemiddeld aantal reizigerskilometers per inwoner Gemiddeld jaarlijkse Gemiddeld aantal Gemiddeld jaarlijkse Vervoerwijzen rkm zonder modal verplaatsingen voor rkm na modal shift modal shift shift Personenauto 3.943 214 3.746 (bestuurder) Personenauto 1.703 83 1.618 (passagier) Trein 1.715 35 1.905

Modal shift in procenten -5% -5% 11%

Bus/tram/metro

362

390

Fiets

1.044

282

1.096

Lopen

411

237

423

Bron: CBS Statline, bewerking Decisio

De jaarlijkse nominale baten van de modal shift liggen tussen de 463 duizend en 514 duizend euro in 2050. De gezondheidsbaten door actieve mobiliteit en netcongestie zijn het grootst. De gezondheidsbaten liggen tussen de 176 en 186 duizend euro in 2050. De congestie baten liggen tussen de 180 en 195 duizend euro in 2050. Voor alle effecten geldt dat deze hoger zijn in het WLO hoog scenario, omdat er bij hogere economische groei meer reizigerskilometers worden gemaakt en daardoor de effecten groter zijn.

Baten zichtjaar 2050 - WLO Laag

Baten zichtjaar 2050 - WLO Hoog

Ongevallen

€

Broeikas-gasemissies

€

Luchtkwaliteit

€

Geluidsoverlast

€

Congestie

€

180

€

195

Gezondheidsbaten door actieve mobiliteit

€

186

€

176

Totaal

€

463

€

514

De gemeente profiteert van de modal shift omdat die bijdraagt aan duurzaamheidsdoelen, een gezondere leefomgeving en minder druk op de infrastructuur. De inwoners profiteren omdat het bijdraagt aan hen gezondheid.

ECONOMISCH ONDERZOEK EN ADVIES

5. Effectuitwerking: Energiepark Duurzame energieopwek is een belangrijk onderdeel van de ambities voor Cortelande. Gemeente Zuidplas ziet voor zichzelf een stimulerende rol om de daken van woningen en bedrijventerreinen optimaal te benutten voor de opwek van zonne-energie. Daarnaast zet de gemeente in op het aardgasvrij verwarmen van woningen door middel van aquathermie. Onderdeel van de gebiedsontwikkeling is de ontwikkeling van een energielandschap. Dit betreft een gebied met landschappelijk ingepaste zonnevelden op basis van meervoudig ruimtegebruik. Naast de opwek van groene stroom via zonnevelden, biedt het energielandschap ruimte voor recreatie, natuur en waterzuivering. In de effectuitwerking gaan we in op de effecten van de zonnevelden. De ruimte voor recreatie, natuur en waterzuivering laten we buiten beschouwing. Kaart te realiseren energielandschap

Afhankelijk van de energievraag van Cortelande is 30 tot 40 hectare gereserveerd voor zonnevelden. De ambitie is om de volledige vraag van Cortelande naar energie op eigen opgewekte energie en idealiter nog wat meer. Voor de berekening van de effecten gaan we ervanuit dat er in 2050 32,5 hectaren aan zonnevelden gerealiseerd zijn. Hierover zijn namelijk exploitatieopbrengsten berekend in het financieel kader. De effecten die we identificeren in de realisatie van nieuwe zonnevelden in het algemeen staan in de tabel op de volgende slide. Omdat het realiseren van het zonneveld in Cortelande onderdeel is van een bredere gebiedsontwikkeling, rekenen we niet alle effecten door. Sommige effecten zijn namelijk onderdeel van het financieel kader van de brede gebiedsontwikkeling. Daarnaast valt een deel van de effecten weg (met name de uitstooteffecten), omdat in een autonoom scenario heel Nederland CO2-neutraal dient te zijn in 2050. Concreet identificeren we drie door te rekenen effecten die relevant zijn voor deze studie. 1. Additionele lokale werkgelegenheid door het energiepark (deze zijn uitgewerkt onder effectuitwerking economie); 2. Verlies van landbouwgrond (deze zijn ook uitgewerkt onder effectuitwerking economie); 3. Verbetering bodemkwaliteit en biodiversiteit.

ECONOMISCH ONDERZOEK EN ADVIES Bron: gemeente Zuidplas (2023) Nota van uitgangspunten

5. Effectuitwerking: Energiepark Effecten door de aanleg van zonnevelden en belang voor effectenstudie Directe effecten Directe kosten

Directe baten Indirecte effecten

Omschrijving Investerings, - financieringsen exploitatiekosten

Exploitatieopbrengsten

Toe te schrijven aan gebiedsontwikkeling Cortelande Nee, want kosten vallen onder de kosten voor brede gebiedsontwikkeling Nee, want kosten vallen onder de exploitatieopbrengsten voor brede gebiedsontwikkeling Toe te schrijven aan gebiedsontwikkeling Cortelande

Omschrijving Het energiepark moet op het Nee, want kosten vallen onder de kosten voor brede Kosten netverzwaring net aangesloten worden wat gebiedsontwikkeling kosten met zich mee brengt. Realisatie van het zonnepark leidt tot Werkgelegenheidsbaten Ja, maar wordt behandeld bij effectenuitwerking economie additionele werkgelenheid (structureel en incidenteel) Verlies van Landbouwgrond wordt landbouwgrond en opgeofferd voor de realisatie Ja, maar wordt behandeld bij effectenuitwerking economie daardoor regionale van het zonnepark werkgelegenheid Externe effecten Omschrijving Toe te schrijven aan gebiedsontwikkeling Cortelande De aanwezigheid van een zonneveld heeft impact op Impact op Nee, want valt weg in het bredere plaatje van de totale de waarde die omwonenden landschapskwaliteit gebiedsontwikkeling. aan het landschap toerekenen De komst van een zonneveld heeft een positief Bodemkwaliteit en effect op de bodemkwaliteit Ja biodiversiteit als het argrarische grond vervangt. De opwek en het verbranding van groene Nee, want heel Nederland moet in 2050 CO2-neutraal zijn. Vermeden CO2-uitstoot energie-opwerk leidt tot Op die termijn is het eindbeeld van Cortelande compleet. CO2-besparing ten opzichte van grijze energie. De opwek en het verbranding van groene Verbeterde energie-opwerk tot minder Nee, want heel Nederland moet in 2050 CO2-neutraal zijn.

luchtkwaliteit uitstoot van schadelijke Op die termijn is het eindbeeld van Cortelande compleet. stoffen ten opzichte van grijze energie. Bron: Berenschot & Kalavasta (2020) Maatschappelijke kosten-batenanalyse naar toekomstige inpassing van drie alternatieven voor opwek van zonne-energie

Verbetering biodiversiteit en bodemkwaliteit Uit onderzoek van de Wageningen Universiteit (Zonneparken Natuur en Landbouw, 2019) blijkt dat zonnevelden een positief effect hebben op bodemkwaliteit en biodiversiteit als het agrarische grond vervangt. CE Delft bepaalt de waarde voor landgebruik door het te vergelijken met het een referentiewaarde voor de natuur in een land. We monetariseren de prijs voor verbetering bodemkwaliteit en biodiversiteit door het verschil tussen de prijs van een hectare grasland en een hectare landbouwgrond (eenjarige gewassen) te berekenen en te vermenigvuldigen met de oppervlakte van de zonnevelden. De prijs voor een hectare grasland is 950 euro, de prijs voor een hectare landbouwgrond (eenjarige gewassen) is 1.727 euro (volgens het Handbouw Milieuprijzen 2023 van CE Delft). Dat maakt dat de baten voor verbeterde biodiversiteit en bodemkwaliteit neerkomen op circa 780 euro per hectare. Jaarlijks leidt dat tot nominale baten van 25 duizend euro. De totale baten uitgedrukt in netto contante waarde en voor de zichtperiode van 50 jaar liggen rond de 442 duizend euro. Nominale baten door verbeterde bodemkwaliteit en biodiversiteit Soort

Kosten per hectare

Aantal hectare

Totale kosten

Landbouwgrond (eenjarige gewassen)

€

1.727

32,5

€

56.128

Grasland

€

950

32,5

€

30.884

Jaarlijkse baten (verschil) €

25.244

ECONOMISCH ONDERZOEK EN ADVIES

5. Effectuitwerking: Groene leefomgeving Er zijn uiteenlopende ambities op het inpassen van groen in de gebiedsontwikkeling. Zo heeft elke woning minimaal 75 vierkante meter groen, is elke buurt voorzien van minimaal 30 procent bladerdek, wordt er een centraal groenpark aangelegd, krijgen bedrijven terreinen een groene zoom, wordt ingezet op natuurvriendelijke oevers en wordt een ecologische verbindingszone ingepast in het middengebied. Een gezonde leefomgeving heeft veel voordelen voor de leefomgeving. Uit de verkenningsstudie ‘De maatschappelijke waarde van een gezonde en groene leefomgeving’ een studie van RIVM uit 2023 blijkt dat een groenere leefomgeving leidt tot minder autoverkeer in de wijk, minder geluidsoverlast en een betere luchtkwaliteit. Het nodigt mensen uit om meer te gaan bewegen, wat gezondheidsvoordelen met zich mee brengt. Daarnaast verhoogt vergroening de biodiversiteit. Een bijeffect is dat de waarde van het vastgoed stijgt. Het effect daarvan op de nieuwe bouw is reeds geïncorporeerd in de grond- en vastgoedexploitatie. De gezondheidsvoordelen die ontstaan doordat mensen vaker de auto pakken laten we hier buiten beschouwing, die zijn al doorgerekend bij de modal shift effecten. De gezondheidsvoordelen die ontstaan doordat mensen meer naar buiten gaan om te bewegen en door de reductie van hittestress rekenen we wel door.

Waardestijgingen van bestaand vastgoed berekenen we niet, omdat er dan dubbeltellingen ontstaan met de berekende effecten onder waardering leefomgeving.

De mate waarin genoemde baten optreden hangt af van het type groen. Daarom maakt RIVM onderscheid tussen onderstaande drie typen groen: 1. Groen dichtbij: het toevoegen van groen binnen de bebouwde kom, bijvoorbeeld door groene daken en het vervangen van parkeerplaatsen door groen. 2. Groenblauwe verbindingen: het creëren van een recreatief netwerk van fiets-, sport- en wandelroutes en de boomstructuur in straten herstellen om ecologische verbindingszones te maken. 3. Stadsparken: het aanleggen van stadsparken. Alle drie de typen groen komen voor in de plannen voor Cortelande. In de bijlage staan de baten uitgedrukt in hectare per jaar. In deze tabel ontbreken de effecten voor verbetering biodiversiteit. RIVM noemt wel dat deze effecten optreden, maar dat ze deze nog niet hebben gekwantificeerd. Daarom berekenen we dit effect door het prijsverschil per hectare tussen landbouwgrond (1.727 euro) en parklandschap (1.260 euro) te berekenen, volgens dezelfde methodiek als bij het ontwikkelen van het energiepark. Daarnaast zijn de kengetallen berekend op een casus in Amsterdam. We hebben op basis van de dichtheidsgraad van Amsterdam en Cortelande een correctie toegepast op de kengetallen. Op basis van het masterplan en de nota van uitgangspunten hebben we een inschatting kunnen maken van het aantal hectare te realiseren groen.

Omdat het nog niet helemaal zeker is hoeveel hectare groen uiteindelijk gerealiseerd gaat worden hanteren we een bandbreedte. We gaan er vanuit dat er tussen de 168 en ECONOMISCH ONDERZOEK EN ADVIES 208 hectare groen gerealiseerd wordt. 30

5. Effectuitwerking: Groene leefomgeving Jaarlijks liggen de nominale baten van de groene leefomgeving tussen de 5,1 en 6,2 miljoen euro. Veruit het grootste deel van de baten komt vanuit gezondheidsvoordelen: de baten voor vermindering zorgkosten en vermindering kosten ziekteverzuim komen gezamenlijk tussen de 4,8 en 5,7 miljoen euro. De totale baten uitgedrukt in netto contante waarde en voor de zichtperiode van 50 jaar liggen tussen de 89 en 108 miljoen euro. Nominale baten door groene leefomgeving in Cortelande in miljoenen euro’s, zichtjaar 2050

Indicator

Jaarlijkse baten - WLO laag

Jaarlijkse baten - WLO hoog

168

208

Oppervlakte in hectare Vermindering zorgkosten

€

0,9

€

1,0

Vermindering kosten ziekteverzuim

€

3,9

€

4,7

Vermindering kosten afvalwaterzuivering

€

0,3

€

0,4

Biodiversiteit

€

0,1

€

0,1

Totaal

€

5,1

€

6,2

ECONOMISCH ONDERZOEK EN ADVIES

5. Effectuitwerking: Bijdrage aan opgaven Bijdrage aan klimaatdoelen Normaliter verzorgen de modal shift en het ontwikkelen van klimaatneutraal vastgoed milieu- en klimaateffecten. Het gaat dan om het versneld terugdringen van emissies. In voorliggende gebiedsontwikkeling zijn deze effecten niet doorgerekend. Het eindbeeld is namelijk in 2049 gereed. Hierdoor berekenen we in 2050 de eerste baten; dit is het zichtjaar van de analyse. Klimaatbeleid schrijft voor dat er tegen die tijd geen brandstofauto’s meer rijden en dat vastgoed klimaatneutraal is. Daarom is er geen sprake van versneld emissies terugdringen. Desalniettemin heeft de gebiedsontwikkeling wel een bijdrage aan de klimaatdoelen. Onderzoeken tonen aan dat we in Nederland op achterlopen om de klimaatambities te halen. De ontwikkeling van een klimaatneutraal dorp biedt een bijdrage om de klimaatdoelen te behalen. Bijdrage aan woningbouwopgave Op landelijke schaal bestaat een substantieel woningtekort. Daarbij worden de ambitieuze woningbouwambities jaar na jaar niet gehaald. Iedere doorgaande ontwikkeling is er een. Daarom levert de gebiedsontwikkeling Cortelande een bijdrage aan het oplossen van de woningbouwopgave. Voor beide opgaven voldoet de gemeente hiermee makkelijker aan regionale opgave. Het draagt daarmee bij aan het imago van een vooruitstrevende gemeente.

Voor inwoners stijgt de kans op het vinden van een betaalbare woning en kan een bijdrage worden geleverd aan een duurzame toekomst.

ECONOMISCH ONDERZOEK EN ADVIES

5. Uitkomsten effectberekening: Slotsom effecten De tabel hiernaast vat de effecten samen. Daarbij het van belang expliciet te vermelden dat dit voornamelijk lokale/ regionale effecten zijn en dat geen MKBA-tabel is. Relevant om te vermelden is dat als dezelfde middelen elders werden aangewend voor eenzelfde gebiedsontwikkeling, veelal soortgelijke effecten zouden ontstaan. De analyse levert de volgende inzichten: • Er zijn maatschappelijke kosten en baten berekend die gezamenlijk een netto contante waarde hebben van 13,5 miljard euro tot 16,3 miljard euro. • Het grootste effect is de directe economische impact. Dit effect is een volledig lokaal effect, ervan uitgaande dat zonder Cortelande niet in Zuidplas wordt ontwikkeld. • Het enige negatieve effect betreft het reistijdverlies door oplopende vertragingen. Over de looptijd van de analyse gaat het om een negatief effect van 1,3 tot 1,4 miljard euro als er geen aanvullende maatregelen worden genomen. Ook hier geldt dat een vergelijkbare gebiedsontwikkeling elders eenzelfde invloed kan hebben als daar het wegennet ook overbelast is. Met de DOKM en maatregelenpakketten A_E neemt het negatieve effect af tot 610 tot 670 miljoen euro. • Andere relatief grote baten ontstaan door woongenot via het ontwikkelen van sociale huur, door het realiseren van een groene leefomgeving en door waardestijgingen van omliggend vastgoed.

(Lokale/regionale) batentabel met effecten in netto contante waarden, zichtperiode 2050-2099, prijspeil 2024 Laag (x €1 mln) Hoog (x €1 mln) Financieel Grondexploitatieoverschot Economisch Groei lokale economie door directe effecten Groei regionale economie door indirecte effecten Tijdelijk werkgelegenheidseffect realisatiefase Agglomeratie-effect

€

-12 €

€ €

9.300 € 4.500 € +

€

143

Waardering leefomgeving Toename waarde omliggend vastgoed Woongenot nieuwe bewoners

€ €

11 € 47 €

Reistijdeffecten Reistijdverliesuren door druk op knopen door Cortelande Demping door maatregelen uit deelovereenkomst Demping door maatregelenpakketten A en E

€ € €

-1.260 € 120 € 530 €

Klimaat, milieu, gezondheid Effecten modal shift Biodiversiteit door energielandschap Effecten groene leefomgeving

€ € €

8 € 0,4 € 89 €

Bijdrage aan opgaven Klimaatdoelen Woningbouwopgave Som gekwantificeerde effecten

€

+ + €

13.480

-12 Komt terecht bij de gemeente.

11.000 Toegevoegde waarde die alleen in Zuidplas ontstaat. 5.500 Toegevoegde waarde die deels in de regio terecht komt. + Toegevoegde waarde die deels in de regio terecht komt. 200 Toegevoegde waarde die in Zuidplas terecht komt

19 Komt terecht bij huidige bewoners gemeente Zuidplas 143 Komt terecht bij nieuwe bewoners sociale huur Cortelande

-1.380 Komt zowel bij reizigers uit Zuidplas als doorgaande reizigers terecht. 130 Komt zowel bij reizigers uit Zuidplas als doorgaande reizigers terecht. 580 Komt zowel bij reizigers uit Zuidplas als doorgaande reizigers terecht.

10 Komt terecht bij nieuwe inwoners Cortelande 0,4 Komt terecht bij de natuur 108 Besparingen in de zorg, bij afvalwaterzuivering en ondernemers

+ + €

Mate waarin effect neerslaat in Zuidplas

Hier profiteert zowel regio, provincie als Nederland van Hier profiteert zowel regio, provincie als Nederland van

16.300

ECONOMISCH ONDERZOEK EN ADVIES

6. Invloed op brede welvaart Cortelande naar verwachting van positieve invloed op brede welvaart gemeente Zoals aangetoond in hoofdstuk 3 is de brede welvaart in gemeente Zuidplas hoog. In dit hoofdstuk beschrijven we de manier waarop de gebiedsontwikkeling Cortelande naar verwachting ingrijpt op de brede welvaart in Zuidplas. Het gaat hierbij om een kwalitatieve inschatting. In de tabel hiernaast wordt getoond wat de score van verschillende indicatoren is ten opzichte van het landelijke gemiddelde waarbij ‘van het positieve wordt uitgegaan’. Een score van -3% op overgewicht betekent dus eigenlijk dat er 3 procent meer overgewicht is in Zuidplas ten opzichte van het landelijk gemiddelde. Een score van +24% op werkloosheid betekent dus eigenlijk dat er 24 procent minder werkloosheid is in Zuidplas ten opzichte van het landelijk gemiddelde. In de kolom daarnaast staat de verwachte invloed van de gebiedsontwikkeling, welke we hieronder per thema toelichten: • Welzijn: Men gaat de leefomgeving meer waarderen en er komt meer recreatieruimte in de gemeente. Daardoor is het effect van de gebiedsontwikkeling overwegend positief. Het is de vraag of de tevredenheid met het sociale leven ook stijgt. Enerzijds wordt veel ruimte geboden aan ontmoetingsruimte en nabuurschap, anderzijds kan het in een nieuw dorp enige tijd duren voordat echte binding ontstaat.

Momenteel is het welzijn is Zuidplas al bovengemiddeld. • Gezondheid: Door meer recreatieruimte en ruimte voor actieve mobiliteit is de verwachting dat men meer in beweging komt waardoor overgewicht afneemt. Dit kan ook van positieve invloed zijn op de ervaren gezondheid en de prevalentie van langdurige ziektes en aandoeningen. Er wordt echter ook redelijk hoge milieucategorie bedrijvigheid toegestaan, wat een negatief gevolg kan hebben op de omgevingskwaliteit en daarmee gezondheid. Desalniettemin wordt woningbouw op ruime afstand gerealiseerd en telt het feit dat er veel wordt geïnvesteerd in een gezonde leefomgeving zwaarder. • Arbeid en vrije tijd: Er worden banen aan de gemeente toegevoegd. Daardoor is werk voor meer inwoners van de gemeente bereikbaar en is de drempel lager om te participeren. Daardoor kan ook de werkloosheid afnemen. Het is wel de vraag hoe groot dit effect is; de arbeidsmarkt is krap en er is reeds sprake van hoge participatie en lage werkloosheid.

Positief effect

Negatief effect

-/+

Zowel positief als negatief

Geen effect

Invloed gebiedsontwikkeling op brede welvaart Zuidplas Brede welvaartsindicator Welzijn Tevredenheid met het leven Tevredenheid met sociaal leven Tevredenheid met vrije tijd Gezondheid Overgewicht Ervaren gezondheid Personen met langdurige ziekten of aandoeningen Arbeid en vrije tijd Nettoarbeidsparticipatie Werkloosheid Voorzieningen Afstand tot ov Afstand tot basisschool Afstand tot horeca Samenleving Contact met familie, vrienden of buren Vrijwilligerswerk Vertrouwen in instituties Vertrouwen in anderen Veiligheid Geregistreerde misdrijven Materiële welvaart Gemiddelde schuld per huishouden

Score Invloed t.o.v. NL Cortelande +5% +4% +6%

+ -/+ +

-3% +6% +4%

+ + +

+5% +24%

+ +

-20% -20% -50%

= + +

+4% -5% -4% -3%

= + -/+

+36%

-25%

+81% Mediaan vermogen van huishoudens + +14% Mediaan besteedbaar inkomen + +21% Geregistreerde problematische schulden = Milieu ECONOMISCH ONDERZOEK EN ADVIES +26% Particuliere zonne-energie + 0% Emissies van fijnstof naar lucht + 34

6. Invloed op brede welvaart •

•

• •

•

Voorzieningen: In vergelijking met de rest van de gemeente wordt in Cortelande relatief dicht gebouwd. Daarnaast is er veel ruimte geprogrammeerd voor voorzieningen zoals basisscholen. Daardoor ligt het voor de hand dat voor nieuwe bewoners van Cortelande kleinere afstanden tot voorzieningen gelden dan voor inwoners van de omliggende dorpen. Het is ook mogelijk dat door de nieuwe voorzieningen in Cortelande afstanden tot deze voorzieningen afnemen voor bewoners van omliggende dorpen. Er wordt geen impact op de afstand tot het OV verwacht. Samenleving: De invloed van de gebiedsontwikkeling op het thema samenleving is op voorhand lastig te beoordelen. Het succesvol creëren van Cortelande kan vertrouwen in instituties aanwakkeren, wat momenteel onder landelijk niveau ligt. Tegelijkertijd kan het contact met buren en het vertrouwen in anderen verbeteren voor inwoners van Cortelande als de inzet op nabuurschap direct zijn vruchten afwerpt. Zoals eerder vermeld is een ander mogelijk gevolg van het creëren van een nieuw dorp dat binding in eerste instantie achterblijft, net als bijvoorbeeld verenigingsleven. Daarom is in eerste instantie de verwachting dat vrijwilligerswerk langzaam van de grond komt. Veiligheid: Zuidplas is momenteel al bovengemiddeld veilig. Er is geen reden om aan te nemen dat het aantal geregistreerde misdrijven (per duizend inwoners) zal toe- of afnemen.

Materiële welvaart: Door het creëren van koopwoningen zullen meer mensen hypotheken afsluiten en schulden aangaan. Omdat kredietwaardigheid door banken wordt geëist, betreffen het geen problematische schulden. Door aankoop van huizen gaat het vermogen in de gemeente nog verder omhoog. Er zijn ook meer banen te kiezen en er ontstaat een agglomeratie-effect, wat bijdraagt aan een verdere toename van het inkomen, wat ook weer een positieve invloed heeft op het vermogen. Milieu: Door het creëren van een energieneutraal dorp met zonnevelden en veel actieve mobiliteit zal de score op het thema milieu verder weg bewegen van het landelijk gemiddelde.

Positief effect

Negatief effect

-/+

Zowel positief als negatief

Geen effect

Score Invloed t.o.v. NL Cortelande +5% +4% +6%

+ -/+ +

-3% +6% +4%

+ + +

+5% +24%

+ +

-20% -20% -50%

= + +

+4% -5% -4% -3%

= + -/+

+36%

-25%

7. Conclusie Deze quickscan-analyse van de gebiedsontwikkeling Cortelande heeft inzichten opgeleverd • in de huidige stand van de brede welvaart, gekwantificeerde effecten van de gebiedsontwikkeling en de invloed van de gebiedsontwikkeling op de gemeentelijke brede welvaart. Op deze sheet trekken we conclusies. De hoofdconclusie is dat de ontwikkeling van het nieuwe dorp Cortelande zorgt voor een flinke impuls aan de economie en leefbaarheid in Zuidplas. Het grootste deel van de baten komt direct in de gemeente • terecht. Hieronder gaan we in meer detail in op de conclusies. • De brede welvaart in de gemeente Zuidplas ligt op veel thema’s boven het landelijk, provinciaal en regionaal gemiddelde. Zuidplas is bovengemiddeld veilig, gezond en schoon, de participatie is bovengemiddeld en inwoners zijn welvarend. Het voorzieningenniveau is daarentegen ondergemiddeld. • • De brede welvaartsanalyse toont aan dat er door het bouwen in Zuidplas woningen • worden gerealiseerd die voor nieuwe inwoners tot hoge brede welvaart leidt. Wat dat betreft is Cortelande een gunstige locatie om te bouwen. Door de ontwikkeling van Cortelande neemt de brede welvaart in Zuidplas toe. Het wordt dus nog prettiger • wonen. • Met de ontwikkeling van Cortelande draagt de gemeente Zuidplas bij aan het inlossen • van de woningbouwambities en aan de energietransitie.

Daarmee werkt de gemeente aan de uitstraling van vooruitstrevende gemeente en neemt het haar aandeel in deze opgaves. • Cortelande dient in 2049 gerealiseerd te zijn. In de realisatiefase wordt economische activiteit in de vastgoed-, bouw-, en zonnepanelensectoren gestimuleerd. Lokale • bedrijven in deze ketens zien opdrachten en dus omzet stijgen, daardoor neemt ook het aantal banen bij deze bedrijven toe. • De maatschappelijke en economische effecten die na de gebiedsontwikkeling ontstaan, zijn deels als eenmalig, maar vooral als structureel te bestempelen. Eenmalige effecten betreffen het financiële tekort en de waardering van omliggend vastgoed. De eenmalige vastgoedwaardestijging van 20 miljoen euro tot 33 miljoen euro vertegenwoordigt wel blijvende verhoogde waardering van inwoners voor de leefomgeving.

Door Cortelande komen er 5.870 tot 6.710 extra banen bij in de gemeente. Dat is een groei van 33 tot 38 procent ten opzichte van nu. Dit betekent meer kansen op werk voor inwoners en een aantrekkelijker vestigingsklimaat voor bedrijven. De economie van Zuidplas groeit jaarlijks met 530 tot 630 miljoen euro aan toegevoegde waarde (winsten en lonen). Door de bedrijvigheid in Cortelande ontstaat er ook extra werkgelegenheid, productie, loon en winst bij toeleveranciers uit de rest van de gemeente en de regio. Naar verwachting ontstaan er 2.470 – 2.870 banen bij toeleveranciers, waarvan 71 procent binnen de corop-regio. Een deel hiervan komt dus ook in de rest van Zuidplas terecht. De economie groeit daardoor nog verder dan de genoemde 530 tot 630 miljoen euro. Daarnaast neemt door verdichting de gemiddelde productiviteit toe. Met 8.000 nieuwe woningen wordt een groot deel van de woningbouwopgave ingevuld. Dit betekent meer inwoners, meer vraag naar winkels, scholen en zorg, en dus een breder aanbod aan voorzieningen. Omdat sociale huurders minder betalen dan dat de woning hen waard is ontstaat een jaarlijks woongenotseffect van 2,7 tot 6,1 miljoen euro. De komst van Cortelande zorgt voor meer groen, betere recreatiemogelijkheden en een gezondere leefomgeving. Door de modal shift neemt daarnaast de gezondheid van de inwoners toe.

Tegelijkertijd neemt de verkeersdrukte toe, vooral op de A12 en A20. Ondanks de DOKM en blijft dit een aandachtspunt en brengt het maatschappelijke kosten met zich mee. Aanvullende pakketten A en E kunnen deze kosten echter verder beperken. Het totaal aan eenmalige en jaarlijkse effecten is verdisconteerd over 50 jaar na realisatie van Cortelande uiteengezet. Dit leidt tot een netto contante waarde van 13,5 miljard euro in het lage scenario en 16,3 miljard euro in het hoge scenario. Het is nogmaals van belang te benadrukken dat dit geen MKBA –effecten zijn, maar dat dit lokale/regionale effecten zijn. Deze effecten zouden in elk geval deels vergelijkbaar ontstaan als de middelen elders werden ingezet voor woningbouw/gebiedsontwikkeling. Het gaat om gekwantificeerde maatschappelijke meerwaarde, maar betreft geen bedrag waarmee de kosten financieel kunnen worden terugverdiend. Daarvoor is het meer van belang om naar de financiële effecten en belastinginkomsten te kijken. ECONOMISCH ONDERZOEK EN ADVIES 36

Bijlage Baten door groene leefomgeving (prijspeil 2024)

Kosten van vertraging per vervoersmiddel per uur, prijspeil 2024 Vervoerswijze

Eenheid

Kosten van Plankosten Kosten van Plankosten onbetrouwbare betrouwbaarhe reistijdverlies reistijdverlies reistijden id

Indirecte kosten

Eenheid

Groen Dichtbij

Groen-blauwe verbindingen

Stadsparken

Oppervlakte in laagscenario

130

Oppervlakte in hoogscenario

150

Indicator

Personen (excl. bus)

Per persoon

€

Personen (bus) Goederen (excl. bestelauto) Bestelauto

Per persoon

€

Per voertuig

€

Per voertuig

€

Bron: CE Delft, bewerking Decisio

Vermindering zorgkosten

€/ha/jr.

€

5.946

€

2.379

€

1.784

Vermindering kosten ziekteverzuim

€/ha/jr.

€

27.948

€

12.487

€

9.514

Vermindering kosten afvalwaterzuivering

€/ha/jr.

€

2.260

€

1.546

€

1.189

Bron: RIVM, bewerking Decisio

Kosten per thema per modaliteit per 1.000 reizigerskilometers (rkm), prijspeil 2024 Voertuigtype Personenauto totaal Motorfiets

Infrastructuur Ongevallen

Broeikasgasemi Brandstof- en Luchtkwaliteit ssies elektriciteitsproductie

Geluid

Congestie

Gezondheidsbaten

€

137

€

Bromfiets

€

499

€

183

€

Ov-bus totaal

€

231

€

Touringcar

€

Fiets totaal Personentrein totaal

€

222

€

€ -151

€

213

€

Bron: CE Delft, bewerking Decisio ECONOMISCH ONDERZOEK EN ADVIES

← Vorig deel

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api.notubiz.nl/document/16261386/1