Bijlage 5 BRE Onderzoek A23.000538
Tekst van het document
Figuur 25 Aantal fte regionale formatie Midden-Holland
samenwerking, die bestaat uit vijf wethouders, een van elk van de bestuurlijke tafels, en de vijf burgemeesters van de aangesloten gemeenten, zo mogelijk aangevuld met bestuurders van de gemeenten Alphen aan den Rijn en Woerden.
Financiële bijdrage(n) op het niveau van Midden-Holland De samenwerkende gemeenten voorzien alle ook in een
Voor de netwerkorganisatie werken vijf
financiële bijdrage aan de samenwerking. Hiervoor kijken we
programmasecretarissen, die uitvoering geven aan het
zowel naar de bijdrage aan de GR Midden-Holland als aan de
verbinden en coördineren van de gemeenten. Dit op basis van
Omgevingsdienst Midden-Holland.
de beslispunten van de bestuurlijke tafels. Verder is er ook een ambtelijk secretaris en ondersteunend secretariaat.
Het volgende overzicht geeft de totale bijdrage aan gemeenschappelijke regelingen weer per gemeente, dus ook
53
In de volgende tabel is het meest recente overzicht van formele
buiten de GR’en, op het schaalniveau Midden-Holland. Er
regionale formatie ten behoeve van de GR Midden-Holland
is niet gecorrigeerd voor het sociaal domein. De jaarlijkse
Het BRE Midden-Holland | Eindrapport
bijdrage aan GR-en is in Gouda tussen 2019 en 2021 sterk
2021
afgenomen. In Waddinxveen, in Zuidplas en in mindere mate
€ 4.000.000
in Bodegraven-Reeuwijk zien we een toename van de bijdrage
€ 3.500.000
aan de GR’en. Gouda draagt jaarlijks ongeveer het dubbele bij aan de GR’en dan andere gemeenten.
€ 3.649.000 € 3.148.676
€ 2.976.930
€ 3.000.000 € 2.500.000
€ 2.062.000
€ 2.000.000
€ 1.577.000
€ 1.500.000 € 1.000.000 € 500.000
Jaarlijkse bijdrage aan GR’en
€0
€ 70.000.000 € 60.000.000
€ 129.000
BodegravenReeuwijk
2020
€ 50.000.000
€ 60.000
€ 99.000
Gouda
€ 76.139
€ 49.836
Krimpener- Waddinxveen waard
Zuidplas
€ 4.000.000
€ 40.000.000
€ 3.500.000
€ 30.000.000
€ 3.349.000 € 2.929.029
€ 3.000.000
€ 20.000.000
€ 2.594.000
€ 2.500.000
€ 10.000.000
€ 1.850.000
€ 2.000.000
€0 BodegravenReeuwijk 2019
Gouda 2020
Krimpener- Waddinxveen waard
Zuidplas
2021
€ 1.500.000 € 1.000.000 € 500.000 €0
NB: de jaarrekening voor Bodegraven-Reeuwijk over 2021 was niet openbaar toegankelijk
€ 59.000
€ 2.500.000
de Omgevingsdienst Midden-Holland en de GR Midden-
€ 2.000.000
Holland met elkaar vergeleken en dit geeft een beeld van de
€ 1.500.000
van een (vrijwillige, strategie-vormende) netwerkconstructie. Kanttekening daarbij is het verschil in schaalniveau: Alphen aan den Rijn is wel onderdeel van de Omgevingsdienst, maar niet van Midden-Holland.
Gouda
€ 75.261
€ 48.537
Krimpener- Waddinxveen waard
Zuidplas
€ 3.500.000
In de volgende figuur worden de jaarlijkse bijdragen aan
een (wettelijk verplichte) uitvoeringsorganisatie ten opzichte
€ 98.000
€ 4.000.000 € 3.012.000
€ 3.000.000
uitvoeringskracht die gemeenten ter beschikking stellen aan
€ 128.000
BodegravenReeuwijk
2019 Figuur 26 Jaarlijkse bijdrage aan de GR’en
€ 2.037.000
€ 2.824.012
€ 2.594.930 € 1.953.507 € 1.655.763
€ 1.000.000 € 500.000 €0
€ 59.000
€ 125.000
BodegravenReeuwijk
Gouda
Regio Midden-Holland
€ 97.000
€ 46.703
€ 72.984
Krimpener- Waddinxveen waard
Zuidplas
Omgevingsdienst Midden-Holland
Figuur 27 Uitgaven aan regio en Omgevingsdienst
De bijdrage aan de Omgevingsdienst Midden-Holland is in alle gemeenten zo’n dertig maal hoger dan de bijdrage aan de regio Midden-Holland. De jaarlijkse bijdragen aan de omgevingsdienst stijgen sterker dan de bijdrage aan de regio Midden-Holland. De bijdrage van Gouda aan de GR MiddenHolland (ondanks de geringe bevolkingsgroei) stijgt toch tussen 2019 en 2020. Alleen de bijdrage van Waddinxveen aan de Omgevingsdienst daalt tussen 2020 en 2021.
54
Het BRE Midden-Holland | Eindrapport
Lessons learned uit evaluatie van de gezamenlijke samenwerking en organisatie (2017) In de regio wordt inmiddels ruim zes jaar samengewerkt in de huidige vorm van de netwerkorganisatie. In de analyse in hoofdstuk 2 staan de inzichten beschreven die hierbij opkomen. Echter, de samenwerking is halverwege 2017 ook (vrij snel na inwerkingtreding in 2016) geëvalueerd door een externe partij.34 Dit heeft verschillende lessons learned opgeleverd voor de organisatie, waarvan we hier enkele belangrijke aandachtspunten opnoemen. Uitkomsten uit de tussentijdse evaluatie in 2017: y Het organiseren van projectgerichte, uitvoerende capaciteit in Midden-Holland vindt incrementeel plaats en loopt telkens aan tegen de grens van lokale belangen, beschikbare budgetten en ontbrekende uitvoeringscapaciteit. y Het capaciteitsvraagstuk is, met uitzondering van het sociaal domein, nog niet inhoudelijk besproken als regio Midden-Holland. y De vertaling van projecten in uitvoeringsprogramma’s en het onderbrengen ervan in de systematiek van de gemeenten is de inhoudelijke uitdaging voor het vervolg van de samenwerking als regio Midden-Holland. Daarbij hebben de volgende aanvullende reflecties plaats gevonden op proces en werkwijzen: y De vastgelegde uitgangspunten en afspraken over de organisatie van de netwerksamenwerking (2015) worden deels wel en deels niet toegepast.
y Het ambtelijk netwerk binnen de vijf gemeenten heeft zich niet of nauwelijks verbreed en/of verdiept, er is sprake van eilandvorming en de wijze waarop de programmamanagers met de eigen lijnorganisaties zijn verbonden laat grote verschillen zien. y Slechts een beperkt aantal medewerkers binnen iedere gemeente denkt en werkt vanuit de gezamenlijke gedachte ‘het organiseren van de regio’; het overgrote deel van de medewerkers in de vijf gemeenten staat ver af van de regio Midden-Holland en ziet het niet als iets van hen. y Gemeenteraden zijn op inhoud nauwelijks aangehaakt en maken geen onderdeel uit van de netwerksamenwerking. y Diverse gremia zijn op zoek naar hun rol (RSO, DB, KBG). Dit zoekgedrag varieert tussen netwerkinvulling en structuurinvulling. y Ambtelijke en bestuurlijke sturing is sterk gericht op stroomlijning van processen en betrekkelijk weinig gericht op ‘de organisatie van successen’; het bewust en actief creëren (en vieren) van succes is noodzakelijk als brandstof voor samenwerking. y De totstandkoming van het AGW-convenant en van het proces erna heeft veel ‘gedoe’ veroorzaakt en dit ijlt nog na. y Onderlinge verhoudingen en gedrag zijn weinig verbindend; er is weinig tijd en aandacht voor de relationele aspecten van samenwerking.
34
55
Evaluatie samenwerking Midden-Holland: “We kunnen zoveel meer!” (2017)
5.7 Deelvraag 7. In hoeverre is er draagvlak voor het BRE? Bij draagvlak voor het BRE gaat het erom in hoeverre het BRE-legitimiteit geniet in de ogen van stakeholders (politiekbestuurlijk, inwoners, maatschappelijke organisaties en bedrijven). We kijken daarbij naar fundamentele legitimiteit voor het BRE (steun voor het BRE omdat wordt geloofd in de meerwaarde) en instrumentele legitimiteit (steun voor het handelen en de uitkomsten van het BRE). Hoofdpunten Draagvlak voor het BRE (deelvraag 7) y Fundamentele legitimiteit. In Midden-Holland geeft 88% van de volksvertegenwoordigers aan dat samenwerking in de regio nodig is om maatschappelijke vraagstukken op te lossen. Een hoger percentage, 93%, is geïnteresseerd in regionale samenwerkingsverbanden. 65% zou graag meer betrokken zijn bij regionale samenwerking. Een kleine meerderheid (55%) van de inwoners beschouwt de provincie als de regio waarin ze woonachtig zijn. 38% beschouwt Midden-Holland als zodanig. y Instrumentele legitimiteit. De helft van de volksvertegenwoordigers ervaart dat het lokale belang goed wordt vertegenwoordigd in de regio. 43% geeft aan tevreden te zijn met de mate waarin de regio ambities realiseert. 46% vindt procedures in het samenwerkingsverband helder.
Het BRE Midden-Holland | Eindrapport
Fundamentele legitimiteit
0
1
2
3
4
5
Ik zou actiever betrokken willen zijn bij regionale samenwerking.
Politiek-bestuurlijke legitimiteit De politiek-bestuurlijke legitimiteit bepalen we op basis van de enquête onder volksvertegenwoordigers. In totaal
De inbreng van mijn gemeenteraad/Provinciale Staten/het AB van het Waterschap heeft invloed op de regionale besluitvorming.
hebben 57 volksvertegenwoordigers de enquête ingevuld. In de volgende figuur zijn de resultaten uit de enquête onder de Ik ben geïnteresseerd in de regionale samenwerkingsverbanden waaraan mijn gemeente/provincie/waterschap deelneemt.
volksvertegenwoordigers weergegeven. 0%
10%
20%
30%
40%
50%
60%
70%
80%
90% 100%
Ik heb voldoende zicht op wat zich in regionale samenwerkingsverbanden afspeelt
De inbreng van mijn gemeenteraad heeft invloed op de regionale besluitvorming.
Over het algemeen zijn de procedures voor besluitvorming bij regionale samenwerking mij helder.
Ik heb voldoende zicht op wat zich in regionale samenwerkingsverbanden afspeelt
Ik ben geïnteresseerd in de regionale samenwerkingsverbanden waaraan mijn gemeente deelneemt.
De inbreng van mijn gemeenteraad heeft invloed op de regionale besluitvorming.
Noordoost Brabant
Fryslân
Drenthe
Midden-Holland
Figuur 29 Enquête volksvertegenwoordigers
Ik zou actiever betrokken willen zijn bij regionale samenwerking.
Draagvlak onder inwoners Uit de enquête onder inwoners blijkt dat de meeste inwoners (55%) de provincie als zijn regio beschouwt. Ruim een derde
Zeer mee oneens
Neutraal
Zeer mee eens
van de inwoners (38%) beschouwt Midden-Holland als de regio
Tamelijk mee oneens
Tamelijk mee eens
Geen mening
waarin men woont. In de categorie ‘anders’ noemt men veelal
Figuur 28 Enquête volksvertegenwoordigers
Meer dan de helft van de volksvertegenwoordigers (93%) is geïnteresseerd in regionale samenwerking. Dit is bovengemiddeld ten opzichte van andere regio’s. Toch geeft
de regio Rotterdam/Rijnmond of het Groene Hart. In welke mate voelt u zich verbonden met… 0%
10%
20%
30%
40%
50%
60%
70%
Europa
slechts 36% aan voldoende zicht te hebben op wat er zich in regionale samenwerkingsverbanden afspeelt. 50% van
Nederland
de volksvertegenwoordigers vindt dat de inbreng van zijn gemeenteraad invloed heeft op de regionale besluitvorming.
Uw provincie
Ongeveer 65% geeft aan dat het actiever betrokken wil zijn bij regionale samenwerking. In vergelijking met andere BRE’s scoort Midden-Holland vrij gemiddeld. Ondanks dat in Midden-Holland het zicht op
Uw regio
Uw gemeente
samenwerking volgens de volksvertegenwoordigers minder is dan in Drenthe en Fryslân, is de interesse wel groot in Midden-
Uw dorp of stad
Holland. Ook willen volksvertegenwoordigers meer betrokken worden bij regionale samenwerking. Dit kan als iets positiefs
Uw buurt of wijk
worden opgevat dat er ruimte ligt voor regionale samenwerking. Helemaal niet verbonden
Redelijk verbonden
Niet erg verbonden
Sterk verbonden
Neutraal
Weet ik niet/geen mening
Figuur 30 Enquête inwoners
56
80%
90% 100%
Het BRE Midden-Holland | Eindrapport
Net als in andere BRE-regio’s zien we dat inwoners van
Ook uit de gesprekken komt naar voren dat er veel draagvlak
Midden-Holland zich het sterkst verbonden voelen met
en instrumentele legitimiteit bestaat voor het functioneren
hun eigen stad of dorp. 28% geeft aan op dat niveau sterke
van de huidige netwerksamenwerking. Hierbij is het belangrijk
verbondenheid te voelen. Dat is meer dan met de buurt of de
(ook) op te merken dat de huidige samenwerking relatief licht
wijk (20%) en hun gemeente (19%). Inwoners van Midden-
is en weinig kosten met zich meebrengt. We zien op basis
Holland voelen zich sterker verbonden met hun regio (21%)
van de gesprekken echter ook verschillen in de instrumentele
dan met hun provincie (15%). Dat wekt de indruk dat er meer
legitimiteit tussen gesprekspartners:
draagvlak bestaat voor (samenwerking op) het niveau van de regio dan op het niveau van de provincie. Alleen met Europa
y
Bestuurders (burgemeesters en wethouders) geven
voelen inwoners van Midden-Holland zich minder verbonden
in brede mate aan draagvlak voor de huidige
dan met de provincie. 19% voelt zich helemaal niet of niet erg
samenwerking te hebben. Ook ziet een meerderheid
verbonden met Europa, tegenover 16% met de provincie.
van de bestuurders potentie in meer regionale samenwerking op de schaal van Midden-Holland.
Instrumentele legitimiteit Ten aanzien van instrumentele legitimiteit (steun voor het
y
Gemeenteraden staan volgens gesprekspartners kritischer
handelen en uitkomsten van het BRE) zien we dat betrokkenen
in de regionale samenwerking. Zij zien zoals uit de
in het algemeen positief gestemd zijn.
voorgaande enquête blijkt het belang hiervan, maar zijn volgens gesprekspartners desondanks wel kritischer van
Volksvertegenwoordigers geven aan de samenwerking binnen
toon over de samenwerking in Midden-Holland. Met
het BRE (69%) net zo belangrijk te vinden om maatschappelijke
betrekking tot de rol van gemeenteraden is verder in de
vraagstukken op te lossen als de samenwerking tussen de verschil-
eerdergenoemde evaluatie in 2017 beschreven dat raden
lende ecosystemen (overheden, bedrijven, maatschappelijke
wel geïnformeerd werden maar op inhoud nauwelijks
organisaties en inwoners). Een ruime meerderheid van de volks-
waren aangehaakt. Daarmee maakten gemeenteraden
vertegenwoordigers (79%) vindt dat de regio (inwoners en onder-
materieel gezien geen of slechts in beperkte mate
nemers) beter af is door de regionale samenwerking. Daarbij geeft
onderdeel uit van de netwerksamenwerking. Daarbij
slechts 17% aan dat de regio beter presteert dan de buurregio’s.
speelde de klankbordgroep (met raadsleden) wel een nuttige en positieve rol. Dit om de raden meer in positie
In welke mate voelt u zich verbonden met… 0%
10%
20%
30%
40%
50%
60%
te brengen. Desondanks was de conclusie destijds 70%
80%
90% 100%
dat er geen gemeenschappelijkheid bestond vanuit
Samenwerking tussen overheden in onze regio is nodig om maatschappelijke vraagstukken op te lossen.
de gemeenteraden richting de samenwerking. Voor grotere beslissingen is dit eigenaarschap wel nodig. Volgens de gesprekspartners in voorliggend onderzoek
Dankzij de samenwerking tussen overheden in onze regio zijn onze inwoners en ondernemers beter af.
is er op dit vlak wel positieve vooruitgang geboekt. Verder is het op basis van dit onderzoek niet mogelijk
Samenwerking tussen overheden, bedrijven, maatschappelijke organisaties en inwoners in onze regio is nodig om maatschappelijke vraagstukken op te lossen.
om uitspraken te doen over welk draagvlak er is voor (mogelijke) uitbreiding van deze samenwerking.
Dankzij de samenwerking tussen overheden, bedrijven, maatschappelijke organisaties en inwoners in onze regio zijn onze inwoners en ondernemers beter af.
y
Inwoners zijn niet gevraagd naar ‘het functioneren’ van de regio Midden-Holland. In gesprekken is wel meermaals opgemerkt dat de regionale samenwerking
Onze regio presteerd beter dan onze buurtregio’s.
een black box is voor inwoners en zij niet zozeer bekend zijn met dit, toch met name, ‘bestuurlijke vehikel’.
De regionale ambities sluiten over het algemeen aan op de ambities van onze gemeente.
De ambities die wij ons stellen in de regio, worden gerealiseerd.
Zeer mee oneens
Neutraal
Zeer mee eens
Tamelijk mee oneens
Tamelijk mee eens
Geen mening
Figuur 31
57
Enquête volksvertegenwoordigers
BIJLAGE
Bijlagen 1 tot en met 3 Bijlage 1.
Aanpak vergelijkend onderzoek
Bijlage 2.
Respondenten
Bijlage 3.
Geraadpleegde documenten
Het BRE Midden-Holland | Eindrapport
Bijlage 1 Aanpak vergelijkend onderzoek
Onderzoeksinsteek
NB Deze twee vragen vormden het startpunt van het onderzoek. We hebben de bestuurlijk regionale ecosystemen in beeld gebracht
De ene regio is succesvoller in het realiseren van
door alle bestuurlijke samenwerkingsverbanden te plotten op
maatschappelijke opgaven dan de andere. Wat verklaart
de kaart van Nederland (zie figuur 1 in de inleiding van dit
deze verschillen? Om meer grip te krijgen op ‘de regio’ en
rapport)35. Hierbij is te zien dat er verschillende gebieden
de factoren die bijdragen aan het realiseren van publieke
ontstaan met meer of minder onderlinge bestuurlijke samenhang.
waarde in die regio, doet de Rijksuniversiteit Groningen hier,
Een dergelijk gebied vormt het BRE.
in samenwerking met Berenschot, 2,5 jaar lang onderzoek
y
Hoe groot is de mate van publieke waardecreatie in het BRE?
naar. We voeren in tien regio’s veldonderzoek uit, waaronder
y
Hoe groot is de mate van publieke waardecreatie
in Midden-Holland. Het samenspel tussen het Bestuurlijk
in de individuele gemeenten in het BRE?
Regionale Ecosysteem (BRE), het economische ecosysteem en het maatschappelijke ecosysteem staat hierbij centraal. Het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties
Verklarend
heeft zich financieel en inhoudelijk gecommitteerd aan het
y
onderzoek. De hoofdvraag van het onderzoek luidt: Welke factoren maken
Welke kenmerken van het BRE zelf zijn van invloed op het succesvol aanpakken van maatschappelijke opgaven?
y
Welke kenmerken van het geografisch gebied
dat het ene Bestuurlijk Regionale Ecosysteem succesvoller is dat het
(biotoop) zijn van invloed op de opbouw
andere in het realiseren van maatschappelijke opgaven?
en het functioneren van een BRE?
Om deze vraag uiteindelijk te kunnen beantwoorden,
y
beantwoorden we stapsgewijs de volgende deelvragen:
Welke patronen zien we in de (combinaties van) gebiedskenmerken en BRE-kenmerken die maken dat een BRE succesvol is?
Beschrijvend y
y
Wat verstaan we onder een Bestuurlijk
In hoeverre is de aard en intensiteit van de interactie binnen het BRE van invloed op de mate van publieke waardecreatie?
Regionaal Ecosysteem (BRE)? y
y
Welke maatschappelijke en economische patronen zien we?
35
Dit is op basis van eigen bewerking RUG/Berenschot van dataset van samenwerkingsverbanden door PROOF Adviseurs/Kwink Groep, in opdracht van BZK. Per casusregio wordt de lijst samenwerkingsverbanden geverifieerd door de desbetreffende begeleidingsgroep en worden er nieuwe visualisaties gemaakt.
Welke BRE’s zijn er in Nederland te onderscheiden, zijn er verschillende categorieën BRE’s, en hoe variëren deze in omvang en samenstelling?
59
Het BRE Midden-Holland | Eindrapport
y
y
In hoeverre is de aard en intensiteit van de
Op het moment van schrijven worden er in zes regio’s
interactie tussen het BRE, het economische en
onderzoek uitgevoerd. Dit zijn:
het maatschappelijke ecosysteem van invloed
y
Noordoost Brabant
op de mate van publieke waardecreatie?
y
Fryslân
y
Groningen
Hoe verhouden draagvlak voor het BRE en
y
Drenthe
publieke waardecreatie zich tot elkaar?
y
Noord-Holland Noord
y
Zuid-Holland Zuid
y
En het onderzoek wordt op dit moment afgerond in
Handelingsperspectief y
Flevoland, Midden-Holland en Zuid-Limburg
Welke interventies zijn effectief en opportuun voor specifieke BRE’s om het succes van hun regio verder te verbeteren?
Samenstelling begeleidingsgroepen
Welke interventies zijn effectief en opportuun
Samenstelling Ambtelijke Begeleidingsgroep
voor individuele gemeenten om meer te
y
Dhr. Postema, Regiosecretaris Midden-Holland
profiteren van regionale samenwerking?
y
Dhr. Bokhove, gemeente Gouda
y
Dhr. Van Alten, gemeente Bodegraven-Reeuwijk
Dit onderzoek kent drie doelgroepen en daarmee drie typen
y
Dhr. Van der Gaag, gemeente Krimpenerwaard
resultaten:
y
Dhr. Mekenkamp, gemeente Krimpenerwaard,
y
y
Voor het ministerie van BZK is het resultaat van dit
regio Midden-Holland
onderzoek; inzicht in welke BRE’s er in Nederland bestaan,
y
Mevr. Bouwens, gemeente Gouda, regio Midden-Holland
hoeveel publieke waarde zij creëren en welke verklarende
y
Dhr. Kalai, gemeente Zuidplas, regio Midden-Holland
factoren er zijn voor het (relatieve) succes van de BRE’s. Dit
y
Dhr. Koopman, provincie Zuid-Holland
inzicht helpt het ministerie van BZK bij het invullen van zijn
y
Dhr. De Prieëlle, provincie Zuid-Holland
stelselverantwoordelijkheid voor een goed openbaar bestuur. Samenstelling Bestuurlijke begeleidingscommissie y
Voor de samenwerkingsverbanden binnen het BRE
y
Dhr. Van Heijningen, burgemeester Bodegraven-Reeuwijk
is het resultaat van dit onderzoek: inzicht bieden in
y
Dhr. Verhoeve, burgemeester Gouda
hoe het BRE er precies uitziet, welke publieke waarde
y
Mevr. Bouvy-Koen, burgemeester Krimpenerwaard
er wordt gecreëerd en aan welke ‘knoppen’ het
y
Dhr. Nieuwenhuis, burgemeester Waddinxveen
samenwerkingsverband kan draaien om de samenwerking
y
Dhr. Weber, burgemeester Zuidplas
binnen het BRE en met de maatschappelijke en
y
Dhr. Zevenbergen, gedeputeerde provincie Zuid-Holland
economische levensgemeenschap te verbeteren. y
Voor de individuele gemeenten in het BRE is het resultaat van dit onderzoek: inzicht bieden in hoe het BRE (waar de gemeente zich in bevindt) er precies uitziet, welke publieke waarde er wordt gecreëerd, hoe zich dat verhoudt tot de publieke waardecreatie in de eigen gemeente en aan welke ‘knoppen’ de gemeente kan draaien om meer te profiteren van regionale samenwerking.
60
Het BRE Midden-Holland | Eindrapport
Bijlage 2 Respondenten
Interviews y
Wethouder Gouda
y
Wethouder Krimpenerwaard
Focusgroep Sociaal-maatschappelijke opgaven: sociaal domein, gezondheid, sport, cultuur
y
Wethouder Zuidplas
y
Stichting Vonk
y
Wethouder Waddinxveen
y
Werkgeversvereniging ZW Connect
y
Burgemeester Gouda
y
Promen
y
Bestuur Gouda Onderneemt
y
MEE
y
Regiogriffier Midden-Holland
y
Fundis
y
Gedeputeerde provincie Zuid-Holland
y
Burgemeester Alphen a/d Rijn
y
Burgemeester Woerden
y
Directeur Stichting RioNed
Focusgroep Economie en arbeidsmarkt
y
Voormalig wethouder Krimpenerwaard, wethouder Lopik
y
Ondernemersvereniging Krimpenerwaard
y
Ondernemersplatform Bodegraven-Reeuwijk
y
Schoonhovens College
y
Campus Gouda
y
A12 Corridor
Focusgroep Ruimtelijke opgaven: landschap, duurzaamheid, wonen, bodemdaling, recreatie
61
y
Manpower
y
Coördinatiebureau Groene Hart
y
Bouwacademie Groene Hart
y
Deltaris
y
MBO Rijnland
y
Stichting VEEN
y
Greenport West-Holland
y
LTO
y
Ondernemerskoepel Gouda
y
Woonpartners Midden-Holland
Het BRE Midden-Holland | Eindrapport
Bijlage 3 Geraadpleegde documenten Lijst bestudeerde documenten
y
Gebiedsagenda Regio Midden-Holland 2019
y
Strategische agenda Midden-Holland 2019
y
Regionaal Verkeers- en Vervoersplan Midden-Holland
y
Programma Recreatie Gouwe Wiericke-
y
Midden-Holland: De regio midden in de Randstad (2021)
Krimpenerwaard 2016
y
Evaluatie samenwerking Midden-Holland:
y
Meerjarenprogrammering Groen 2016-2019 (Gebiedsprogrammering ism landschapstafels)
“We kunnen zoveel meer!” (2017) y
y
Ontwikkelplan Groenalliantie 2030
y
Strategische agenda Platform Slappe Bodem
Data
y
Dynamisch programma sociaal domein regio
y
CBS
Midden-Holland 2020 (9 programma’s)
y
Waarstaatjegemeente.nl
y
GGD Hollands Midden - HECHT
y
https://kennisopenbaarbestuur.nl/media/257793/
y
Actieprogramma Verkeersveiligheid
menukaart-afstemming-tussenraden-bij-
2020-2021 Midden-Holland
intergemeentelijke-samenwerking.pdf
y
Regionaal Uitvoeringsprogramma Verkeersveiligheid 2022-2024
Geraadpleegde literatuur
y
Regionaal Beleidsplan Hollands Midden 2020-2023
y
y
RES Midden-Holland
y
Maatregelenprogramma klimaatadaptatie
Tordoir, P. De veranderende geografie van Nederland. De opgaven op mesoniveau, 2015.
y
impulsregeling Midden-Holland 2021
62
ROB: Droomland of Niemandsland (2021)
Cloosterman, E., G. Marlet & van Woerkens, De Nieuwe Gemeentekaart, 2014.
y
Bestuursovereenkomst NOVI gebied Groene Hart
y
Convenant klimaatadaptief bouwen in Zuid-Holland 2018
De Kwaliteit van Ecosystemen voor Ondernemerschap
y
Economische visie Midden-Holland 2020
in Nederlandse regio’s, 2018.
y
Positioneringsdocument Midden-Holland 2021
y
Regionale detailhandelsstructuurvisie Midden-Holland 2020
Spanners on Trust and Development Projects in the
y
Kantorenstrategie Midden-Holland 2019-2024
Netherlands’, in Policy Sciences, 47(1), p. 3-24. 2014.
y
Naar een bedrijventerreinenstrategie
y
y
y
Cloosterman, E., Stam, E. & Van der Starre,
Van Meerkerk en Edelenbosch, ‘The effects of Boundary
Van Meerkerk en Edelenbosch, ‘Profiling Boundary
voor Midden-Holland 2020
Spanners’, in Boundary spanners in Public Management and
y
Ondernemingsplan Promen 2021
Governance. An Interdisciplinary Assessment. P. 93-112. 2018.
y
Cultuureducatie met Kwaliteit 2021
y
Programma Cultuurparticipatie in Zuid-Holland 2021-2024
y
Human Capital Agenda 2.0 Zuid-Holland
y
Programma Zuid-Hollandse Economie 2019-2022
y
Zienswijze Omgevingsverordening 2022
y
Agenda Verstedelijking en Mobiliteit
‘WIJ ZIJN BERENSCHOT, GRONDLEGGER VAN VOORUITGANG’ Wij zien een Nederland dat altijd in ontwikkeling is. Zowel sociaal als organisatorisch verandert er veel. Al meer dan 80 jaar volgen wij deze ontwikkelingen op de voet en werken we aan een vooruitstrevende samenleving. Daarbij staan we voor duurzaam advies en de implementatie hiervan. Altijd gericht op vooruitgang én echt iets kunnen betekenen voor mensen, organisaties en de maatschappij. Alles wat we doen, is onderzocht, onderbouwd en vanuit meerdere invalshoeken bekeken. In ons advies zijn we hard op de inhoud, maar houden rekening met de menselijke maat. Onze adviseurs doen er alles aan om complexe vraagstukken om te zetten naar praktische oplossingen waar u iets mee kan. Wij geven advies en bieden digitale oplossingen waarbij we ons focussen op: y Toekomst van werk en organisatie y Energietransitie y Toekomst van zorg y Transformatie van openbaar bestuur
Berenschot Groep B.V. Van Deventerlaan 31-51, 3528 AG Utrecht Postbus 8039, 3503 RA Utrecht 030 2 916 916 www.berenschot.nl