Bijlage 3 Jaarstukken 2024 van GR IJsselgemeenten E25.002055
Tekst van het document
Concept Jaarstukken 2024 Gemeenschappelijke regeling IJsselgemeenten
Colofon GR IJSSEL gemeenten Rivierweg 111 2903 AR Capelle aan den IJssel Informatie: Tel. : 010 284 8000 www.ijsselgemeenten.nl
April 2025
Concept Jaarstukken 2024 Gemeenschappelijke Regeling IJsselgemeenten
2
Inhoudsopgave
Jaarstukken 2024
Omschrijving
pagina
Jaarverslag Jaarverslag 2024
4
Voorwoord
5
Inleiding
9
Beleidsverantwoording programmaonderdelen
12
Paragrafen
26
Jaarrekening 2024
39
Grondslagen voor waardering en resultaatbepaling
40
Balans per 31 december 2024
43
Toelichting op de balans
46
Overzicht van baten en lasten in de jaarrekening over 2024
57
Bijlage taakvelden
65
Bijlage rechtmatigheidsverantwoording
68
Vaststelling jaarstukken
71
Concept Jaarstukken 2024 Gemeenschappelijke Regeling IJsselgemeenten
3
Jaarverslag 2024
Concept Jaarstukken 2024 Gemeenschappelijke Regeling IJsselgemeenten
4
Voorwoord
Concept Jaarstukken 2024 Gemeenschappelijke Regeling IJsselgemeenten
5
Voorwoord IJsselgemeenten: Samen, Durven, Doen – Jaarstukken 2024 IJsselgemeenten bestaat 10 jaar en heeft in deze periode bewezen een stabiele uitvoeringspartner voor de deelnemende gemeenten te zijn. Met ons motto "Samen, Durven, Doen" hebben we bewezen standvastig, degelijk en betrouwbaar te zijn. Vanaf onze start, midden in een tijd van crisis, hebben we voor grote uitdagingen gestaan: een groeiend klantenbestand, nieuwe doelgroepen, complexe problemen, de komst van meer statushouders, strengere eisen rondom informatiebeveiliging en zelfs een pandemie. Een uitdagend decennium. Doortastend en vastberaden hebben we resultaten behaald, beleid geharmoniseerd, ICT verbeterd, en vertrouwen opgebouwd. Dat vertrouwen van klanten, partners en opdrachtgevers, hebben we niet alleen verdiend, maar ook behouden. Een prestatie waar we trots op mogen zijn, want het toont hoe sterk we samen staan als organisatie. We houden koers, bundelen onze krachten en verbeteren voortdurend. Als IJsselgemeenten fungeren we als vangnet van de samenleving en basis van de bedrijfsvoering. Het lijkt misschien vanzelfsprekend dat we onze taken goed uitvoeren, maar dat is het zeker niet. De problemen zijn complex en de oplossingen vaak verre van eenvoudig. We zijn er voor onze klanten, maar ook voor elkaar.
Zoals Jules Deelder al zei: "De omgeving van de mens is de medemens." Die zorg voor elkaar blijft essentieel, zeker in deze tijd. Voor u liggen de jaarstukken 2024. Over dit jaar moeten we helaas bij Sociale zaken en ICT moeten een extra bijdrage vragen van de deelnemende gemeenten. Afdeling
Gerealiseerd resultaat
Sociale zaken
N
252
Totaal gerealiseerd resultaat Sociale zaken
N
252
ICT Bedrijfsvoering Uitvoeringskosten Totaal gerealiseerd resultaat ICT
N N N
255 195 450
Totaal IJsselgemeenten
N
702
Sociale zaken - te betalen in 2024 Gemeente Capelle aan den IJssel Gemeente Zuidplas Gemeente Krimpen aan den IJssel
N N N
176 38 38
ICT - te betalen in 2024 Bedrijfsvoering Gemeente Capelle aan den IJssel Gemeente Krimpen aan den IJssel
N N
145 110
Uitvoeringskosten Gemeente Capelle aan den IJssel Gemeente Krimpen aan den IJssel
N N
162 33
Totale teruggave aan deelnemende gemeenten Gerealiseerd resultaat na teruggave
N 702 N 0
Verrekening deelnemende gemeenten
Sociale zaken sluit af met een tekort, vooral vanwege verloop, langdurig zieken en vervanging door inhuur, hogere algemene personeelslasten als gevolg van extra werkzaamheden, transitievergoeding en ww-lasten en hogere accountantskosten door controleonderzoek loonheffingen. De hoogte van het tekort wordt enigszins gedrukt door Concept Jaarstukken 2024 Gemeenschappelijke Regeling IJsselgemeenten
6
lagere uitgaven voor digitalisering en opleidingen en ziektewetvergoedingen. Dit resulteert in tekort bedrag van 252k. Hierin moeten de uitvoeringskosten van de KOT nog worden verrekend (49k) waarmee het totale tekort op 203k uitkomt. Bij ICT is er sprake van een nadeel van 450K. Dit wordt veroorzaakt door hogere lasten voor de inhuur van personeel bij langdurig ziekte en voor het opleiden van de nieuw aangenomen, onervaren medewerkers en extra verzoeken vanuit de deelnemende gemeenten. De afrekening van de uitvoeringskosten is N 195. Deze is als volgt te splitsen: Gemeente Capelle aan den IJssel Inwonersbijdrage Verrekening structurele doorbelastingen Gemeente Krimpen aan den IJssel Inwonersbijdrage Verrekening structurele doorbelastingen
N V N N V N
162 140 302 33 63 96
Door de jaren heen zijn er jaarlijks incidentele aanvragen vanuit de deelnemende gemeenten die soms structureel doorlopen in het onderhoudsbudget. Deze bedragen worden niet los gefactureerd, maar worden wel meegenomen in de eindafrekening. De cijfers laten zien dat IJsselgemeenten in 2024 een afwijkende trend vertoont ten opzichte van het landelijke beeld. Waar landelijk het uitkeringsbestand met 0,8% is toegenomen, zien wij binnen de IJsselgemeenten een lichte daling van 0,7%. De mooie totaalcijfers verhullen echter de onderliggende verschillen tussen gemeenten. Capelle aan den IJssel kent een aanhoudende daling van het aantal bijstandsgerechtigden, terwijl Krimpen aan den IJssel en Zuidplas een licht stijgende lijn laten zien. Dit vraagt vanuit IJsselgemeenten en de gemeenten extra aandacht en inzet waarbij rekening wordt gehouden met de lokale keuzes, sociaaleconomische omstandigheden en arbeidsmarktontwikkelingen. De arbeidsmarkt en participatie-inspanningen spelen een cruciale rol bij het beheersbaar houden van het uitkeringsbestand. De lagere instroom in 2024, mede door afgenomen WW-doorstroom en stabilisatie van de statushouderinstroom, is een gunstige ontwikkeling. Echter, de afnemende uitstroom naar werk vormt een structurele uitdaging.
Dit betekent dat wij moeten blijven investeren in effectieve re-integratiemaatregelen, het versterken van de aansluiting op de arbeidsmarkt en het realiseren van duurzame uitstroom uit de bijstand. Een belangrijke ontwikkeling in 2024 is de toenemende druk op de schuldhulpverlening. De verkorting van schuldentrajecten van 36 naar 18 maanden heeft geleid tot een stijging van de instroom in schuldhulptrajecten, wat consequenties heeft voor zowel de financiële als de maatschappelijke ondersteuning. Een andere ontwikkeling in 2024 is de wijziging in de leefgeldregeling voor Oekraïense ontheemden. Per 1 juli 2024 zijn gemeenten verplicht een eigen bijdrage te heffen op de opvangkosten voor werkende ontheemden. IJsselgemeenten heeft de opdracht gekregen om deze regeling namens de deelnemende gemeenten uit te voeren. Vanaf 1 december 2024 wordt deze bijdrage opgelegd, waarbij locatiemanagers een centrale rol spelen in de informatievoorziening en begeleiding van de ontheemden. Op dit moment zijn er drie actieve regionale ESF projecten: • Arbeidsmarkttoeleiding AMR Rijnmond 22-23 looptijd tot 31 december 2023.Subsidiebedrag €273.098. Einddeclaratie is ingediend, eindcontrole gestart, afwikkeling en uitbetaling 1e kwartaal 2026 • Arbeidsmarkttoeleiding AMR Rijnmond 24-25 looptijd tot 31 december 2025. Subsidiebedrag €390.138.
Einddeclaratie 1-4-2026, eindcontrole 4e kwartaal 2026, afwikkeling en uitbetaling 1e kwartaal 2028. • Arbeidsmarkttoeleiding AMR Rijnmond 24-25 looptijd tot 31 december 2025. Subsidiebedrag €113.790. Einddeclaratie 1-4-2026, eindcontrole 4e kwartaal 2026, afwikkeling en uitbetaling 1e kwartaal 2028 Op basis van deze projecten zal in de komende 2-3 jaren in totaal 777k aan de ESF reserve worden. Na afronding, verantwoording en definitieve beschikking aan de gemeenten worden gerestitueerd of indien gewenst worden Concept Jaarstukken 2024 Gemeenschappelijke Regeling IJsselgemeenten
7
aangewend voor bijvoorbeeld trajecten of projecten ten behoeve van de inwoners met een afstand tot de arbeidsmarkt. Het realiseren van een sluitende begroting is in de huidige economische omstandigheden een uitdaging voor alle betrokken partijen. Zowel ambtelijk als bestuurlijk wordt er intensief overlegd om de financiële kaders te bewaken. In tijden van bezuinigingen is het van essentieel belang dat we onze bedrijfsvoering blijven evalueren en de effectiviteit van ons handelen voortdurend verbeteren. De IJsselgemeenten werkt al jaren volgens een lean werkwijze, wat niet alleen zichtbaar is in de Benchmark, maar ook in de resultaten die we jaarlijks boeken. Het is en blijft onze verantwoordelijkheid om de beschikbare middelen zo efficiënt mogelijk in te zetten, ten dienste van de klanten die we bedienen. In 2024 heeft ICT belangrijke stappen gezet in de verdere integratie van systemen binnen de Microsoft-omgeving. Dit draagt bij aan een efficiëntere en veiligere digitale werkomgeving. Een van de ontwikkelingen was de uitrol van Microsoft Copilot naar een eerste groep medewerkers. Daarnaast is basis gelegd voor het een veilige en gestandaardiseerde Microsoft Cloud omgeving dat in de toekomst de mogelijkheid biedt om programmatuur te plaatsen binnen de Microsoft Cloud.
Voor betere monitoring en beveiliging is de overstap gemaakt naar Microsoft Sentinel, een krachtiger en geïntegreerd systeem binnen met Microsoft landschap. Ook op het gebied van infrastructuur zijn belangrijke vernieuwingen doorgevoerd. De digitale beveiliging is versterkt door de vervanging van de firewalls en er is een modernere en betrouwbaardere back-upomgeving ingericht om veilige opslag en herstel van gegevens te waarborgen. De voorbereidingen voor de implementatie van een nieuwe telefooncentrale (GT-connect) zijn in gang gezet. Daarnaast zijn de werkplekswitches vervangen om de netwerkprestaties verder te verbeteren. In de informatiehuishouding zijn eveneens stappen gezet, waaronder het uitfaseren van oude document managementsystemen, waarmee een efficiëntere en duurzamere verwerking van informatie wordt gerealiseerd. Tevens zijn de nodige applicaties vervangen en in gebruik genomen zoals, Myprint, Key2belastingen, Key2betalen, Managed Integrations. Met deze ontwikkelingen heeft ICT in 2024 een solide basis gelegd voor verdere modernisering en digitale innovatie. Op het gebied van informatiebeveiliging is er in de maand december een Pentest1 door een externe partij uitgevoerd. De resultaten hiervan zijn positief. Daarnaast zijn er vanuit ICT-trainingen verzorgd.
Sinds 1 juli worden alle nieuwe medewerkers van zowel Capelle aan den IJssel, Krimpen aan den IJssel (inclusief Krimpenwijzer, Krimpen sociaal team en IBKW) en IJsselgemeenten uitgenodigd voor een bewustwordingstraining. In 2024 hebben 103 collega’s hieraan deelgenomen. Naast de training aan de nieuw medewerkers zijn er ook diverse afdeling/unit specifieke IB-trainingen verzorgd. Uit de evaluatie van deze trainingen is gebleken dat men dit als prettig en nuttig heeft ervaren. Daarnaast worden de medewerkers, van alle organisaties, constant op bewustwording getraind doordat ICT 2wekelijks phishingtesten uitvoert. Dat dit een goede bijdrage levert aan de bewustwording blijkt duidelijk uit de cijfers. Het aantal mensen dat erin trapt, ligt inmiddels veel lager dan bij de start van de campagne. Ook de regelmatige (wekelijkse) berichtgeving op de verschillende intranetten wordt door collega’s als positief bestempeld men geeft aan de berichten fijn te vinden en ze cijfers laten zien dat ze goed gelezen worden. Zowel Sociale Zaken als ICT zijn sterke en zelfbewuste uitvoerende onderdelen die gezamenlijk het gezicht van IJsselgemeenten bepalen. We kijken hier met tevredenheid op terug en spreken onze waardering uit voor alle medewerkers.
11
Een pentest, ook wel penetratietest of binnendringingstest genoemd, controleert computersystemen en software op kwetsbaarheden die hackers in staat kunnen stellen om binnen te dringen. Concept Jaarstukken 2024 Gemeenschappelijke Regeling IJsselgemeenten
8
Inleiding
Algemeen
Concept Jaarstukken 2024 Gemeenschappelijke Regeling IJsselgemeenten
9
Kader en toelichting IJsselgemeenten is per 1 januari 2016 een gemeenschappelijke regeling van de gemeente Capelle aan den IJssel, gemeente Krimpen aan den IJssel en gemeente Zuidplas. IJsselgemeenten voert de uitvoeringstaken van de Participatiewet en schuldhulpverlening uit voor Capelle aan den IJssel, Krimpen aan den IJssel en Zuidplas. De uitvoeringstaken van ICT en Automatisering worden door IJsselgemeenten voor Capelle aan den IJssel en Krimpen aan den IJssel (inclusief IBKW en Krimpen sociaalteam) uitgevoerd. De doelstelling van de samenwerking is het bereiken van gezamenlijke synergievoordelen. Met de samenwerking binnen uitvoeringsorganisatie IJsselgemeenten realiseren de gemeenten meer kwaliteit, continuïteit, flexibiliteit en efficiency in de bedrijfsvoering dan ieder afzonderlijk waar kan maken in aparte organisaties. Vanaf de start bouwen en onderhouden we een organisatie die schokbestendig en klaar is voor de toekomst. Lef en ondernemingszin kenmerken ons handelen om het resultaat zo efficiënt en effectief mogelijk neer te zetten. In tijden van afnemende rijksbudgetten, toenemende decentralisatie van taken van rijk naar gemeenten en gemeentelijke financiële taakstellingen ligt de uitdaging er om de dienstverlening naar de burgers op peil te houden of zelfs te verbeteren en tegelijk de uitvoering effectiever en efficiënter in te richten.
In de dienstverlening naar burger en werkgevers maakt IJsselgemeenten heldere keuzes, de werkprocessen organiseren we zo ‘lean’ mogelijk, leggen we de nadruk op het vakmanschap van de medewerkers en het aangaan van samenwerkingsrelaties. Diensten en producten die anderen beter en goedkoper kunnen leveren laten we door hen uitvoeren. In de jaarstukken treft u het financieel jaarverslag, de jaarrekening en de overige gegevens van 2024 aan. In het jaar 2024 hebben we twee begrotingswijzigingen doorgevoerd. In de jaarstukken leggen wij verantwoording af over de in de begroting 2024 opgenomen beleidsvoornemens en financiële baten en lasten. Jaarstukken - Besluit Begroting en Verantwoording provincies en gemeenten (BBV) In het BBV zijn regels voor de samenstelling van de jaarstukken opgenomen. De financiële jaarstukken van GR IJsselgemeenten bestaan uit verschillende onderdelen, die in het BBV zijn voorgeschreven (artikel 24). Het BBV schrijft een indeling in uniforme taakvelden voor. Hiervoor hebben we in een bijlage een conversietabel opgenomen. Daarnaast schrijft het BBV een basisset aan beleidsindicatoren voor. Het ministerie van BKZ heeft daarbij wel aangegeven dat gemeenschappelijke regelingen alleen die indicatoren hoeven op te nemen die horen bij de taakvelden waarbinnen de gemeenschappelijke regeling activiteiten uitvoert. Deze indicatoren hebben we per programma opgenomen.
De jaarstukken bestaan uit: • het jaarverslag met daarin verantwoording over de programmaonderdelen en de verplichte paragrafen; • de jaarrekening met daarin de balans, het overzicht van baten en lasten en de toelichting daarop. Jaarverslag - Programmaverantwoording De verantwoording op programmaonderdelen gaat in op de realisatie van de twee afdelingen (programma’s) die in de begroting 2024 waren opgenomen: • Bedrijfsvoering Sociale Zaken; • Bedrijfsvoering en uitvoeringskosten ICT & Automatisering. Elk programmaonderdeel biedt inzicht in de mate waarin de voorgenomen doelstellingen zijn bereikt, de wijze waarop is getracht de doelstellingen te bereiken en inzicht in de gerealiseerde baten en lasten. We geven antwoord op de drie W-vragen: • Wat hebben we bereikt? • Wat hebben we daarvoor gedaan? • Wat heeft het gekost? Concept Jaarstukken 2024 Gemeenschappelijke Regeling IJsselgemeenten
10
De verantwoording van de uitkeringen, re-integratiemiddelen en dergelijke geschiedt rechtstreeks in de jaarrekeningen van de deelnemende gemeenten en treft u daarom niet in deze jaarstukken aan. Wel leveren wij hiervoor ieder kwartaal bestuursrapportages op. Jaarverslag - Paragrafen In de paragrafen besteden wij aandacht aan een aantal financiële en bedrijfsmatige onderwerpen die dwars door het beleid van de programmaonderdelen heen lopen. De volgende paragrafen, die op grond van het BBV in de jaarstukken verplicht zijn op te nemen, zijn van toepassing op GR IJsselgemeenten: • Weerstandsvermogen en risicobeheersing • Onderhoud kapitaalgoederen • Financiering • Bedrijfsvoering • Wet open overheid (op grond van artikel 3.5 Woo) In de paragraaf Financiering treft u ook de verplichte financiële kengetallen en het EMU-saldo aan. De paragrafen Verbonden partijen, Grondbeleid en Lokale heffingen zijn voor de GR IJsselgemeenten niet van toepassing. Jaarrekening – Overzicht van baten en lasten in de jaarrekening en de toelichting In het overzicht van baten en lasten zijn de begrote en gerealiseerde baten en lasten per programmaonderdeel opgenomen. De ramingen zijn gebaseerd op de oorspronkelijke begroting en de later doorgevoerde begrotingswijzigingen.
Tevens presenteren wij een analyse op de afwijkingen tussen de begrote en gerealiseerde baten en lasten inclusief de mutaties in reserves en geven we inzicht in de Wet normering topinkomens. Jaarrekening - Balans Op de balans zijn de activa en passiva van GR IJsselgemeenten per 31 december 2024 (en als vergelijking per 31 december 2023) opgenomen. Uit de balans blijkt de financiële positie van GR IJsselgemeenten. Overige stukken Aan het eind van de jaarstukken is de vaststelling van de jaarstukken 2024 door het bestuur opgenomen.
Concept Jaarstukken 2024 Gemeenschappelijke Regeling IJsselgemeenten
11
Jaarverslag Beleidsverantwoording programmaonderdelen
Concept Jaarstukken 2024 Gemeenschappelijke Regeling IJsselgemeenten
12
Beleidsverantwoording programmaonderdelen 1. Programma Sociale Zaken 1.1 Algemeen Sociale Zaken IJsselgemeenten gaf in 2024 invulling aan het participatiebeleid van de drie gemeenten. Dit beleid is vastgelegd in de integrale beleidsnota’s sociaal domein van de drie gemeenten en de Kadernota Participatiewet van Capelle aan den IJssel. Als uitvoeringsorganisatie voert IJsselgemeenten haar taak in beginsel binnen de gestelde budgettaire en beleidsmatige kaders uit. Het vormgeven van strategisch beleid blijft de taak en bevoegdheid van de afzonderlijke, deelnemende gemeenten. IJsselgemeenten ondersteunt hierbij en zorgt voor voorbereiding van de beleidsvoorstellen. Dienstverlening sociale zaken Sociale zaken IJsselgemeenten is er voor inwoners die een uitkering aanvragen, werk zoeken of schulden hebben. Onze medewerkers verstrekken bijstandsuitkeringen, bijzondere bijstand en begeleiden burgers naar werk of maatschappelijk nuttige activiteiten. IJsselgemeenten voert een actief beleid ten aanzien van het opsporen van mogelijke fraude en verleent hulp aan burgers in schuldsituaties. We zetten ons primair in op preventie door vroegtijdig te informeren en de dienstverlening continu te optimaliseren. IJsselgemeenten voert de volgende wetten en taken voor de deelnemende gemeenten uit.
• Participatiewet, IOAW, IOAZ; • Besluit bijstandsverlening zelfstandigen2; • Re-integratie en activering; • Bijzondere bijstand; • Minimabeleid; • Schuldhulpverlening; • Onderzoek Handhaving; • Voorbereiding bezwaar en beroep; • Inburgering voor wat betreft de wetgeving van vóór 2013; • Bijzondere bijstand voor kinderopvang; en • Wet op de lijkbezorging (voor Capelle aan den IJssel en Zuidplas). Daarnaast hebben de gemeenten IJsselgemeenten via de kaderbrief of in opdrachtbrieven verzocht nog een aantal tijdelijke en/of incidentele taken uit te voeren: • Uitvering van de Energietoeslag 2023/2024 • Uitvoering van de intake, verstrekking, verwerking wijzigingen en beëindigingen voor de verstrekking van leefgeld aan Oekraïense vluchtelingen • Inning eigen bijdrage Oekraïense vluchtelingen
• • • • •
Uitvoering tijdelijke regeling alleenverdienende huishoudens Uitvoering dossiers KOT-affaire Uitvoering meubel en kledingvoucher voor Capelle Uitvoering gratis OV67+ voor Krimpen Uitvoering Jongeren Perspectief Fonds voor Capelle
1.2 Wat willen we bereiken? IJsselgemeenten streeft ernaar dat iedereen die kan werken, werkt naar vermogen of maatschappelijk actief is voor de samenleving. We werken aan deze ambitie samen met werkgevers, werknemersorganisaties, onderwijs en andere overheden. Hierbij zoeken we ook de samenhang binnen het brede sociaal domein, bijvoorbeeld met de sociale
2 Wordt uitgevoerd door het Regionaal Bureau Zelfstandigen Rotterdam
Concept Jaarstukken 2024 Gemeenschappelijke Regeling IJsselgemeenten
13
wijkteams en de Wmo. Hierdoor kunnen we inzetten op preventie en ondersteuning bundelen en efficiënter aanbieden. Onze missie is: Wij staan voor inkomenszekerheid en werken samen aan een samenleving waarin iedereen kan meedoen. Werk boven uitkering De belangrijkste prioriteit binnen het participatiebeleid is: uitstroom naar werk zonder structurele ondersteuning en daardoor een beperking van het aantal uitkeringen en de uitkeringslasten. IJsselgemeenten heeft als doel zoveel mogelijk mensen aan het werk en uit de uitkering krijgen. Alles wat we doen is erop gericht de zelfstandigheid van de burgers van de IJsselgemeenten te vergroten, met betaald werk als einddoel. Van klanten die (nog) niet kunnen uitstromen naar werk, vragen we een bijdrage aan de samenleving, bijvoorbeeld in de zin van vrijwilligerswerk in de buurt of sportclub in de nabijheid. Dit doen we enerzijds, omdat we geloven dat werk of een andere zinvolle daginvulling bijdraagt aan het welzijn van onze inwoners. Anderzijds streven we er uiteraard naar om het volume van het uitkeringsbestand te beheersen. Om dat te bereiken concentreren we ons op: • • • •
• •
Actieve inzet op uitstroom naar werk; ook parttime werk moet lonen; Preventieve trajecten om instroom te voorkomen (WW@Work in samenwerking met UWV.); Een doortastende invulling van de poortwachtersfunctie om onterechte instroom van nieuwe klanten te voorkomen; Preventie en aanpak van fraude; Extra inzet van intensieve trajecten bij statushouders; Inzet van maatwerk, vaak in samenspraak en samenwerking met een van de sociale teams.
Bij de bemiddeling naar werk zetten we in op vier sporen: Spoor
Doeltrede participatieladder
Direct Werk
Groeipotentieel naar regulier werk binnen zes maanden. Trede 6
Traject naar Werk
Groeipotentieel naar regulier werk binnen één jaar. Trede 5 Groeipotentieel naar regulier werk naar verwachting binnen maximaal twee jaar. Trede 3 en 4 Arbeidsbeperkten (Mogelijk) groeipotentieel naar regulier werk, duur naar verwachting langer dan twee jaar of (tijdelijk) geen groeipotentieel. Trede 1,2 en 3
Werk met ondersteuning Actief Participeren
Het Jaarplan Sociale Zaken 2023 gaf invulling aan het maatschappelijk beleid van de gemeenten voor de doelgroep van de Participatiewet voor dat jaar. Deze invulling is een nadere uitwerking en invulling van de gezamenlijke gemeentelijke kaders en de hoofdlijnen en beleidskaders van het participatiebeleid zoals vastgesteld in de integrale beleidsnota´s sociaal domein van de gemeenten. Kaders: op hoofdlijnen • Uitgaven bijstand (I-deel) blijven binnen het aan de gemeenten toegekende rijksbudget. • Bevorderen maatschappelijke participatie (P-deel) binnen budgettaire kaders. Doelstellingen: • Jongeren tot 27 begeleiden we naar opleiding/scholing waardoor zij uitstromen door het ontvangen van Wet Studie Financiering. Wanneer scholing niet mogelijk is dan begeleiden we deze jongeren naar werk. Het bestandsaandeel jongeren in de bijstand is lager dan 7%. • 450 bijstandsgerechtigden stromen uit naar werk door bemiddeling van het Werkplein. Concept Jaarstukken 2024 Gemeenschappelijke Regeling IJsselgemeenten
14
• •
400 bijstandsgerechtigden ontwikkelen zich een stap omhoog op de participatieladder. WW-ers met kans op instroom in de bijstand worden bemiddeld naar werk of zien af van dienstverlening en stromen niet in in de Participatiewet.
Uitgangspunten ▪ De regie op het gebied van re-integratie en bemiddeling naar werk ligt bij IJsselgemeenten; ▪ Werk gaat boven een uitkering, uitstroom naar werk heeft prioriteit; ▪ We stimuleren eigen kracht en eigen verantwoordelijkheid; ▪ We gaan uit van mogelijkheden, niet van beperkingen; De bestrijding van jeugdwerkloosheid blijft een belangrijke prioriteit. Jongeren leren of werken; ▪ We beperken de instroom in de uitkering (poortwachtersfunctie); ▪ Alle klanten doen naar vermogen iets terug voor de uitkering; ▪ We maken gebruik van Hoogwaardig handhaven: vroegtijdig informeren, optimaliseren van de dienstverlening, controleren op maat en daadwerkelijk sanctioneren. Hierbij blijft het evenwicht tussen repressie en preventie behouden; ▪ We zetten in op activering voor klanten die nog niet kunnen uitstromen; ▪ Bij moeilijk bemiddelbare klanten zetten we in op: verbinden, activering, dagbesteding en ontmoeting. We doen dit zo efficiënt en kostendekkend mogelijk; ▪ We zetten beschut werk in, gericht op klanten met de minste loonwaarde (0-30%); ▪ Klanten zonder uitkering krijgen een (beperkt) ondersteuningsaanbod; ▪ Regionale samenwerking en afstemming vindt plaats in het WerkgeversServicepunt Rijnmond (hierna: WSPR). Lokaal blijft er ruimte om te doen wat al goed gaat; ▪ We blijven sturen op het rendement van instrumenten en trajecten.
1.3 Wat hebben we bereikt? In 2024 vonden 562 klanten werk vanuit de bijstand, mede dankzij de ondersteuning van IJsselgemeenten. Dit betreft zowel fulltime- als parttimebanen. Omgerekend naar fulltimebanen resulteerde dit in de beëindiging van 303 uitkeringen. Daarmee is het doel voor 2024 – het begeleiden van 450 mensen met een uitkering uit de drie aangesloten gemeenten naar werk – behaald. Daarnaast zagen 11 personen af van een uitkering nadat zij waren uitgenodigd voor een traject naar werk, en zijn 17 jongeren teruggekeerd naar school. Hierdoor konden nog eens 28 uitkeringen worden voorkomen of beëindigd. In het vervolg gaan we hier dieper op in. Uitgangspunten Klant Werk gaat boven een uitkering We stimuleren eigen kracht en eigen verantwoordelijkheid We gaan uit van mogelijkheden, niet van beperkingen De bestrijding van jeugdwerkeloosheid is een belangrijke prioriteit Alle klanten doen iets terug voor de uitkering We activeren klanten die nog niet kunnen uitstromen We informeren duidelijk, optimaliseren onze dienstverlening, controleren en sanctioneren daadwerkelijk op maat Klanten zijn bekend met de mogelijkheden van schuldhulpverlening Lokale en regionale werkgevers zijn bekend met het Werkplein IJsselgemeenten Doelen Klant
2020
2021
2022
2023
2024
450 bijstandsgerechtigden stromen (gedeeltelijk) uit naar werk
260
443
528
467
562
60 WW-ers met kans op instroom worden bemiddeld naar werk
58
41
12
16
7
330
398
427
364
310
330
405
477
540
659
51
61
71
68
100
6,9%
6,4%
8,2%
9,2%
8,8%
400 bijstandsgerechtigden die nog niet kunnen uitstromen, ontwikkelen zich een stap omhoog op de participatieladder Cumulatief aantal plaatsingen garantiebanen (via Promen en, IJsselgemeenten) gegevens UWV niet meer beschikbaar Cumulatief aantal plekken beschut werk (fte 31 uur) Jongeren tot 27 jaar werken of leren (bestandsaandeel< 7%)
Concept Jaarstukken 2024 Gemeenschappelijke Regeling IJsselgemeenten
15
Strenge en rechtvaardige selectie aan de poort. max. 60% toekennen3 Vier keer per jaar nieuwsbrief voor alle klanten met actuele informatie en achtergrondartikelen
52%
55%
56%
68%
57%
v
v
v
v
v
v
v
v
v
v
561 7,3
462 -
627 7,8
537 -
699 7,9
We spreken iedere klant minimaal één keer per jaar 7504 handhavings- en heronderzoeken per jaar Tweejaarlijks klantentevredenheidonderzoek is minimaal een 7
Belangrijkste inzichten Een steeds groter deel van de uitstroom naar werk betreft de uitstroom met loonkostensubsidie (LKS). Dit gaat om uitstroom naar werk in een garantiebaan of een beschutte werkplek bij Promen. In 2024 zijn 133 werkzoekenden met LKS succesvol begeleid naar werk. Om te voorkomen dat mensen vanuit de WW doorstromen naar de bijstand, werkt IJsselgemeenten samen met de gemeente Rotterdam en het UWV binnen het project WW@WORK. In dit project krijgen WW-klanten die hun maximale uitkeringsduur naderen extra begeleiding. In 2024 is aan 12 WW-ontvangers ondersteuning aangeboden. Van hen zijn er 5 met hulp van WW@WORK uitgestroomd naar werk. De overige 7 gaven aan geen ondersteuning nodig te hebben, omdat zij zelf al een baan hadden gevonden voordat het traject startte of was afgerond. Inmiddels is de gemeente Rotterdam in het derde/vierde kwartaal gestopt met deze dienstverlening als gevolg van een interne reorganisatie. Wij zullen bekijken of en hoe we dit traject intern kunnen voortzetten. Sommige van onze klanten hebben een grote afstand tot de arbeidsmarkt en zijn (nog) niet klaar voor betaald werk. Voor deze doelgroep richten we ons op ontwikkeling door hen stappen te laten zetten op de participatieladder. In de praktijk blijkt dat deze stappen soms te groot zijn.
Binnen de huidige doelgroep, waar vaak sprake is van multiproblematiek, zien we dat mensen soms terugvallen door ingrijpende gebeurtenissen. Gelukkig krabbelen zij vaak daarna weer op. Door de tussenstappen te meten, krijgen we beter inzicht in de beweging binnen ons bestand. Soms betekent dit een stap terug, maar vaak volgen daarna weer twee stappen vooruit. In 2024 hebben 310 klanten een tussenstap gezet in hun ontwikkeling. Uitgangspunten Proces Processen zijn resultaat gestuurd, lean en klantgericht georganiseerd (ook intern) We zetten mensen, middelen en instrumenten in daar waar het effect het grootst is We verstrekken onze producten en diensten regelluw en snel We voeren uit waar we zelf goed in zijn en werken samen met anderen en/of besteden taken uit aan anderen als zij dit beter en efficiënter kunnen. Automatisering van (deel-)processen levert een bijdrage aan de beperking van kosten Onze administratie en registratie zijn actueel en volledig. De P&C cyclus is actueel, tijdig en volledig Doelen Proces 2020 2021 2022 2023 2024 Kortdurende uitstroom of deeltijd werk bevorderen (uitstroom tot 12 uur per week) 8% 8% 7% 6,3% 6,0% Minimaal 95% aanvragen levensonderhoud afgehandeld binnen acht weken 91% 93% 92% 86% 88% Minimaal 95% aanvragen bijzondere bijstand afgehandeld binnen acht weken 80% 88% 87% 80% 90% Alle beëindigingonderzoeken binnen drie maanden afgehandeld
76%
95%
95%
93%
95%
Maximaal 10% bezwaarschriften gegrond verklaard
8,4%
4,2%
5,0%
3,1%
nnb
3
Dit percentage is geen harde doelstelling maar dient enkel ter monitoring van de ontwikkeling van het bestand. Iedereen die recht heeft op een uitkering, krijgt deze ook. 4
Dit doel is per 2022 opgehoogd van 500 naar 750.
Concept Jaarstukken 2024 Gemeenschappelijke Regeling IJsselgemeenten
16
Wachttijd intakegesprek schuldhulpverlening maximaal vier weken. Voor crisissituaties maximaal drie werkdagen Uiteindelijke beslissing hulpaanbod schuldhulpverlening binnen acht weken. Klachten worden binnen 5 werkdagen bevestigd en binnen 6 weken afgehandeld, verlenging termijn met 6 weken mogelijk.
v
v
v
v
v
v
v
v
v
v
v
v
v
v
v
Uitgangspunten Financiën De uitgaven aan bijstand (I-deel) blijven beperkt tot aan het aan gemeenten toegekende Rijksbudget We stimuleren/bevorderen maatschappelijke participatie binnen de budgettaire kaders Bijzondere bijstand blijft binnen de kaders van de gemeentelijke begrotingen We hebben een transparante/inzichtelijke verantwoording van de inzet van personeel en financiële middelen. We sturen actief op kostenreductie en bekijken maatschappelijke kosten en baten in breed perspectief Doelen Financiën 2020 2021 2022 2023 Per kwartaal maken we een voortgangsrapportage voor bestuur, management en medewerkers v v v v De ontwikkeling van het bestand, instroom/uitstroom, jeugdwerkloosheid, financiën (I-deel en W-deel), bijzondere bijstand en trajecten zijn inzichtelijk v v v v Het gemiddelde uitkeringsbedrag < 16.500 euro per jaar
2024 v
v
15.433
15.503
15.650
17.492
18.410
We vorderen minimaal 1,2 miljoen in
1,1
1,4
1,4
1,3
1,2
Hoogwaardig Handhaven levert 3 miljoen op
2,2
1,9
1,7
1,1
6,2%/0,9
5,8%/0,8
6,5%/1,3
7,7%/1,1
Ziekteverzuim < 5%, Frequentie < 1,1
8,1%/1,0
De betrokkenheid bij de komst en het verblijf van Oekraïense vluchtelingen maakt inmiddels een vast onderdeel uit van onze bedrijfsvoering. Daarmee zijn we ondersteunend aan de gemeenten bij het organiseren van extra opvangplekken voor nieuwe mensen die uit Oekraïne gevlucht zijn. Daarnaast hebben we tot september 2024 de Energietoeslag uitgevoerd. In de bestuursrapportage van het vierde kwartaal van 2024 zijn de cijfers met betrekking tot deze regelingen opgenomen. Met betrekking tot onze vooraf bepaalde doelstellingen geven we hieronder een korte toelichting. Een uitgebreidere inhoudelijke toelichting staat in onze vier bestuursrapportages die ieder kwartaal zijn gedeeld. Re-integratie en uitstroom Wij hebben onze doelstelling voor uitstroom naar betaald werk in 2024 ruimschoots behaald. Mede door onze begeleiding en bemiddeling zijn 562 personen vanuit de bijstand aan het werk gegaan (bij een doelstelling van 450). Hierbij profiteerden wij van het aantrekken van de economie en de krapte op de arbeidsmarkt als gevolg hiervan. Er is momenteel een groot aantal vacatures dus kandidaten die een relatief kleine afstand tot de arbeidsmarkt hebben kunnen wij over het algemeen snel plaatsen. Klanten die een grotere afstand tot de arbeidsmarkt hebben proberen wij eerst jobready te maken. Dit is doorgaans een lang proces met veel kleine tussenstappen.
Om deze stappen te registreren gebruiken wij de participatieladder. Het afgelopen jaar slaagden 310 klanten erin om een stap omhoog op deze ladder te zetten. Daarmee is de doelstelling van 400 klanten niet behaald. Een verklaring hiervoor is dat wij de laatste stap omhoog (naar een betaalde baan) niet meenemen in onze registratie van het aantal stappen. En doordat onze uitstroom naar werk zo ver boven de doelstelling lag, zijn deze successen dus niet meegenomen in de telling. Tot slot hebben we de taakstelling voor beschut werk ruim behaald (100 plekken bij een taakstelling van 63). Dienstverlening Samenwerking met de gemeenten Ook in 2024, was de samenwerking met de drie gemeenten weer goed. Iets om dankbaar voor te zijn. Periodiek was er beleidsoverleg waarbij actualiteiten werden besproken. Daarnaast vond er regelmatig overleg plaats over specifieke Concept Jaarstukken 2024 Gemeenschappelijke Regeling IJsselgemeenten
17
onderwerpen, zoals de energietoeslag, de collectieve zorgverzekering of de leefgeldregeling voor Oekraïense vluchtelingen. Elk kwartaal informeerden wij de gemeenten via onze bestuursrapportages. Deze bevatten informatie over de ontwikkeling en samenstelling van het bestand, onze resultaten, actuele ontwikkelingen en de financiën. De rapportages werden goed gelezen en positief ontvangen door de gemeenten. Financiën Capelle en Zuidplas bleven in 2024 (mede als gevolg van het dalen van het aantal bijstandsuitkeringen) binnen de beschikbare rijksmiddelen. Bij Krimpen bleven de uitgaven voor de bijstand in 2024 niet binnen de beschikbare rijksmiddelen, omdat het gemiddelde aantal uitkeringen voor deze gemeenten naar verwachting over vrijwel het hele jaar hoger is dan het break-even punt. Bij alle drie gemeenten is de gemiddelde prijs van de uitkering gestegen. De voornaamste oorzaak is dat door de aantrekkende economie meer mensen met een deeltijdbaan nu uitstromen naar werk. Daardoor zijn er minder uitkeringen die lager zijn dan het normbedrag vanwege de aanwezige inkomsten en relatief meer volledige uitkeringen. Bij Krimpen wordt een deel van de instroom veroorzaakt door gezinsherenigingen of door klanten die verhuizen naar Krimpen en een beroep doen op een volledige bijstandsuitkering voor een gezin.
Daarnaast is het aantal klanten met een relatief dure IOAW/Z-uitkering ook gestegen. De plaatsingen bij de garantiebanen en beschut werk bij Capelle (+14), Krimpen (+15) en Zuidplas (+8) lopen voor op de beoogde doelstelling. Echter, omdat ook het budget voor de LKS voor de gemeenten is gestegen bij het vaststellen van het definitieve budget in 2024, is het budget toereikend of houden de gemeenten per saldo over op het beschikbare budget. De overschotten zijn echter minder hoog dan verwacht. 1.4 Wat hebben we daarvoor gedaan? Hieronder bespreken wij een aantal onderwerpen waar wij in 2024 inzet op hebben gepleegd. Voor een uitgebreidere toelichting verwijzen we naar de vier bestuursrapportages die we ieder kwartaal beschikbaar hebben gesteld Re-integratie en uitstroom In de arbeidsmarktregio Rotterdam-Rijnmond werken wij intensief samen met de overige gemeenten, het werkgeversservicepunt Rijnmond (WSPR) UWV, onderwijs en werkgevers. Hierbij streven we naar een inclusieve arbeidsmarkt. Wij helpen mensen aan het werk en zorgen met onze werkgeversdienstverlening voor aansluiting tussen vraag en aanbod. Een van de concrete resultaten van deze samenwerking is het project WW@WORK. In deze samenwerking met het UWV krijgen ontvangers van een WW-uitkering al vroegtijdig ondersteuning bij het vinden van werk, waardoor een bijstandsaanvraag hopelijk wordt voorkomen.
Zoals eerder vermeld, loopt dit project door tot eind 2024. Voor klanten die nog niet klaar zijn om via onze werkgeversbenadering naar een baan te worden bemiddeld, zetten wij in op activering. Een van de manieren waarop wij dit doen is de FIP-aanpak. FIP staat voor Frequent, Intensief en Persoonlijk contact. Deze vorm van begeleiding is gebaseerd op wetenschappelijke inzichten en heeft zich de afgelopen jaren ook al bewezen in onze uitvoeringspraktijk. Het afgelopen jaar hebben wij het aantal klanten voor wie wij de FIP-aanpak inzetten uitgebreid. Specifiek voor de doelgroep statushouders zetten wij trajecten in gericht op enerzijds integratie en taalvaardigheid en anderzijds uitstroom naar werk. Dienstverlening Wij hechten veel waarde aan hoe onze dienstverlening wordt ervaren. Daarom bevragen we regelmatig onze klanten. In het klanttevredenheidsonderzoek (KTO) van begin 2023 ontvingen wij als algemeen cijfer een 7,8, een stijging ten opzichte van 2020, toen het gemiddelde 7,3 was. Ongeveer zeven op de tien klanten zijn tevreden over verschillende aspecten van onze dienstverlening, zoals: • De duidelijkheid van beslissingen; • Het nakomen van afspraken; Concept Jaarstukken 2024 Gemeenschappelijke Regeling IJsselgemeenten
18
• De manier waarop Sociale Zaken klanten informeert over hun rechten en plichten; • De mate waarin klanten serieus worden genomen; • De kwaliteit van de informatievoorziening. Nieuw in dit KTO was dat we voor het eerst ook klanten van schuldhulpverlening naar hun ervaring hebben gevraagd. Zij gaven gemiddeld een 7,9. Vooral de duidelijkheid van besluiten en afspraken binnen de schuldhulpverlening werd positief beoordeeld. In 2024 zijn we gestart met een doorlopende meting van de tevredenheid onder klanten die in- en uitstromen. De respons was echter laag (ongeveer 11%), waardoor is besloten deze methode niet voort te zetten. De resultaten waren wel grotendeels in lijn met, of zelfs beter dan, eerdere brede klanttevredenheidsonderzoeken. Hoogwaardig Handhaven Met Hoogwaardig Handhaven hebben we ons gericht op het voorkomen en bestrijden van fraude en het verhogen van de bereidheid van klanten om te voldoen aan de verplichtingen bij een uitkering. Deze vorm van handhaven kent vier beleidsuitgangspunten: vroegtijdig informeren, optimaliseren van de dienstverlening, controleren op maat en daadwerkelijk (lik-op-stuk) sanctioneren. Wij zien deze vier uitgangspunten als opvolgend, waarbij wij ons primair inzetten op preventie door vroegtijdig te informeren en de dienstverlening continu te optimaliseren.
Indien nodig treden wij echter ook repressief op door middel van controleren en sanctioneren. Wij zien dat de overgrote meerderheid van onze klanten zich graag aan de verschillende regels en verplichtingen bij een uitkering willen houden. Door hen hierbij te helpen, voorkomen we dat zij de regels onbedoeld overtreden. De onderstaande tabel vermeldt de belangrijkste resultaten van Hoogwaardig Handhaven in 2024. Aantal 2024
Bedrag 2024
GR 2023
Zuidplas
GR
Capelle
Krimpen
Zuidplas
Niet doorgeven van wijzigingen, waardoor er teveel uitkering is betaald Beëindigingen van uitkeringen door het overtreden van de inlichtingenplicht5 Bestuurlijke Boete
99
67
16
16
202.714
150.356
31.636
20.722
134
243.575
35
22
9
4
637.508
398.816
164.340
74.352
48
839.616
49
33
6
10
23.219
14.052
6.064
3.103
67
36.919
Verlagingen van uitkeringen i.v.m. overtreden van de arbeidsverplichtingen
18
14
2
2
14.221
10.799
1.343
2.079
21
12.757
877.662
574.023
203.383
100.256
Aantal
Bedrag
Krimpen
B.
Capelle
A.
GR
Omschrijving
C. D. A t/m D
Totaal Hoogwaardig Handhaven
1.132.867
Op basis van de gegevens over de afgelopen jaren en in vergelijking met gelijksoortige gemeenten in de Benchmark zien we dat er op het gebied van handhaving, onderzoek en daadwerkelijk sanctioneren onverminderd en op een
5 De fictieve besparingen bestaan uit niet toegekende en beëindigde uitkeringen door fraudeonderzoeken. Sociale Zaken gaat hiervoor
uit van het gemiddelde bedrag aan uitkering van € 15.500 per jaar. Concept Jaarstukken 2024 Gemeenschappelijke Regeling IJsselgemeenten
19
hoog niveau is ingezet. Uit de gegevens blijkt dat de opbrengsten (met name het aantal terugvorderingen en beëindigingen) de laatste jaren afnemen. Belangrijkste verklaringen hiervoor zijn: • Mede als gevolg van ontwikkelingen in maatschappelijke opvattingen om te komen tot een meer burgergerichte wet- en regelgeving zien wij een tendens ontstaan bij zowel de rechtbank als de Centrale Raad van Beroep dat de eisen waaraan de gemeente dient te voldoen om fraude met succes aan te tonen, zijn verzwaard; en • Doordat de op de gemeenten rustende verplichting om de bewijslast bij schending van de inlichtingenplicht aannemelijk te maken, telkens zwaarder wordt, zijn (fraude-)onderzoeken arbeidsintensiever. Toelichting op A. Dit zijn klanten die wijzigingen die van invloed zijn op het recht of de hoogte van de uitkering niet of niet op tijd hebben doorgegeven. We zien over 2024 nog steeds de hoogste resultaten in de opsporing van zwart werk. Toelichting op B. Dit zijn uitkeringen die beëindigd zijn, doordat wijzigingen (zoals werk of samenwonen) niet werden opgegeven. Het gaat ook om klanten, die na veelvuldige uitnodigingen niet verschijnen om informatie te verstrekken. Toelichting op C. Dit gaat over boetes in verband met overtreding van de inlichtingenplicht, zoals het niet of niet op tijd doorgeven van parttime inkomsten en verhuizingen. Toelichting op D.
Dit gaat over verlagingen van uitkeringen in verband met overtreding van de arbeidsverplichtingen, zoals niet solliciteren of het niet aanvaarden van werk.
Concept Jaarstukken 2024 Gemeenschappelijke Regeling IJsselgemeenten
20
1.5 Wat heeft het gekost? Programma Sociale Zaken Lasten Baten Saldo van baten en lasten Mutaties reserves Gerealiseerd resultaat
Begroting 2024 N 14.026 V 14.026 N 0 N 0 N 0
Wijziging Begroting 2024 N 332 N 529 N 861 V 861 V 0
Totaal begroting 2024 N 14.358 V 13.497 N 861 V 861 V 0
Rekening 2024 N 14.790 V 13.929 N 861 V 861 V 0
Resultaat 2024 N 432 V 432 V 0 N 0 N 0
Bovenstaande tabel geeft de lasten en baten van de bedrijfsvoering van de afdeling Sociale Zaken weer, na teruggave van het saldo aan de deelnemende gemeenten. In de paragraaf ‘Overzicht van baten en lasten in de jaarrekening over 2024’ geven we een toelichting op bovenstaande tabel.
Concept Jaarstukken 2024 Gemeenschappelijke Regeling IJsselgemeenten
21
2. Programma ICT & Automatisering 2.1 Algemeen ICT Het werk van de afdeling ICT bestaat uit het onderhouden, verbeteren, uitbreiden en veilig houden (zie § 2.2) van de complete ICT-omgeving van de gemeente Capelle aan den IJssel, de gemeente Krimpen aan den IJssel (inclusief Sociaal Team en Krimpenwijzer), de GR IJsselgemeenten en het Ingenieursbureau Krimpenerwaard. Om de digitale veiligheid en betrouwbaarheid van de ICT-infrastructuur verder te verbeteren, zijn in 2024 diverse technische vernieuwingen doorgevoerd. De vervanging van oude apparatuur en de upgrade van hardware en software heeft gezorgd voor een verbeterde bescherming tegen cyberdreigingen en een efficiënter beheer van netwerkverkeer. Hiermee is een solide basis gelegd voor een veiliger digitaal landschap. De voorbereidingen voor de implementatie van GT-Connect (vervanging telefooncentrale) zijn in gang gezet. Dit project wordt uitgevoerd in samenwerking met de VNG, die de aanbesteding heeft begeleid en gegund aan Vodafone/Ziggo. De overstap naar deze nieuwe oplossing zal zorgen voor een modernere en efficiëntere telefonieomgeving die goed aansluit bij de behoeften van de organisatie. De implementatie staat gepland in Q2 2025. Ook zijn er in 2024 diverse projecten uitgevoerd voor het vervangen en aanpassen van bestaande applicaties.
2.2 Informatieveiligheid ICT Het doel van informatiebeveiliging is het onverstoord laten functioneren van de business. Met o.a. een steeds verdergaande digitalisering, migratie naar de cloud, ketenautomatisering en de komst van AI is dit een steeds complexere opgave geworden. Waar een aantal jaren gelden volstaan kon worden met een firewall en een virusscanner is tegenwoordig een steeds groter arsenaal aan voorzieningen nodig om de IT-omgeving veilig te houden. Hierbij dient tevens rekeningen gehouden te worden met hoe gebruikers met voorzieningen c.q. informatie willen werken en hoe de organisatie wil dat gebruikers werken? Een balans vinden tussen wat kan en mag en werkbaar houden is hierbij lastig. Een omgeving zeer veilig maken staat hierin op gespannen voet met snel en efficiënt kunnen werken. Om alle nieuwe dreigingen en uitdagingen het hoofd te bieden is het afgelopen jaar dan ook op een aantal fronten extra geïnvesteerd om het niveau van beveiliging nog hoger en de werking hiervan nog effectiever te krijgen. Qua investering betreft dit niet zozeer geld maar wel de inzet van techniek, bewustwording en de inbedding hiervan in de organisatie. Het doel van ICT is om een “Zero Trust” omgeving te hebben. Een ICT-omgeving waarbij we niets en niemand vertrouwen en alles toegang verlenen aan mensen en middelen (laptops e.d.) die bekend zijn en door ons beheerd worden.
De beveiliging is immers zo sterk als de zwakste schakel. In de toekomst zal dan ook moeten worden nagedacht over het verstrekken van devices aan iedereen die op ons netwerk wil of binnen onze omgeving wil werken. Bewustwording Het aantal phishing incidenten is wereldwijd aan het toenemen. Dat is ook logisch want phishing is vaak de eerste stap die criminelen zetten in het proces om een bedrijf te besmetten met ransomware of om op andere wijze geld afhandig te maken. Om te voorkomen dat de organisatie slachtoffer wordt van een phishingaanval is het belangrijk dat medewerkers alert en bewust zijn. Op dit onderdeel is ruim ingezet en geïntensiveerd. Gebleken is dat het verloop van personeel dusdanig hoog is dat een 3-maandelijkse training op het gebied van IB niet voldoende is. ICT nodigt daarom sinds 1 juli 2024 elke nieuwe medewerker (van zowel Capelle, Krimpen als IJsselgemeenten inclusief een aantal gelieerde organisaties) uit voor een presentatie/training op het gebied van IB. Overigens is opvallend dat de uitnodiging voor deze training niet altijd geaccepteerd wordt. In september 2024 is aan afdelingshoofden verzocht meer aandacht te schenken aan het verplichte karakter van de training. Daarnaast is aan de diverse afdelingen en units de mogelijkheid geboden een training te ontvangen tijdens het werkoverleg. Hier is door een aantal units gebruik van gemaakt.
De training is door de deelnemers als zeer nuttig ervaren. Concept Jaarstukken 2024 Gemeenschappelijke Regeling IJsselgemeenten
22
De effecten zijn ook duidelijk terug te zien in het (meldings)gedrag van de medewerkers ten aanzien van (gesimuleerde) phishingberichten. Juiste omgang met inloggegevens is van groot belang. Om de medewerkers hierbij te helpen is hen de mogelijkheid geboden een training over de installatie en het gebruik van Bitwarden te volgen. Een groot aantal collega’s heeft zich hiervoor aangemeld en heeft de bijeenkomst gevolgd. In 2025 zal dit initiatief worden voortgezet. Pentest6 Om inzicht te verkrijgen in het niveau van onze informatiebeveiliging c.q. om te bepalen hoe weerbaar wij zijn tegen aanvallen van kwaadwillenden wordt minimaal eenmaal per jaar een zogenaamde penetratietest door een externe onafhankelijke partij uitgevoerd. Een penetratietest onthult mogelijke zwakke plekken in de IT-infrastructuur, netwerken en applicaties voordat deze kunnen worden misbruikt. Deze keer is zowel een extern als intern technisch onderzoek uitgevoerd. Dit onderzoek, uitgevoerd door RedTeam Cybersecurity, heeft plaatsgevonden in december 2024. Naast een technisch onderzoek kan ook een procedureel onderzoek worden uitgevoerd. Een procedureel onderzoek wordt echter al gedaan in het kader van de Ensia (DigiD) audit en de IT audit van de accountant en maakt derhalve geen onderdeel uit van deze uitgevoerde pentest.
Het is de pentesters overigens niet gelukt om met de beschikbare gegevens en middelen systemen of informatie te benaderen waar zij geen rechten op hadden. Door de onderzoekers is nog wel een aantal aanbevelingen gedaan om het niveau van beveiliging op een hoger niveau te krijgen. Deze zijn met name technisch van aard. Implementatie hiervan is direct na het onderzoek opgestart. Datagedreven werken Vanuit de organisatie komen steeds vaker verzoeken om data te mogen leveren aan een externe partij waarmee een informatiedashboard kan worden opgezet. De privacy- en informatiebeveiligingsaspecten worden hierbij veelal over het hoofd gezien. In samenwerken met de afdeling Samenleving van de gemeente Capelle aan den IJssel wordt nu onderzocht op welke wijze een systeem voor het veilig delen van informatie kan worden opgezet. Uitgangspunt hierbij is dat eerst wordt onderzocht welke informatie noodzakelijk is voor het doel (dataminimalisatie) en of intern aan de vraag kan worden voldaan met behulp van eigen voorzieningen (zoals bijvoorbeeld Cognos of PowerBI). Dit in 2024 gestarte (pilot) project loop door in 2025. Data Protection Impact Assessment/ Gegevensbeschermingseffectbeoordeling (DPIA) Op grond van de BIO/ AVG dient op risicovolle nieuwe en op risicovolle bestaande processen/applicaties een DPIA te worden uitgevoerd.
Gebleken is dat afdelingen het moeilijk vinden om de DPIA daadwerkelijk op te starten. Om die reden is door de CISO’s in 2024 het wekelijkse DPIA-overleg, dat in 2023 is opgestart, voortgezet. In dit overleg pakken de afdeling en de CISO’s gezamenlijk een DPIA op. Dit om, naast een vorm van kennisoverdracht richting de afdeling, ook de doorloopsnelheid te vergroten. De GR-ICT heeft in 2024 tot het moment dat de (nieuwe) adviseur privacy bij BCO-JZ is aangenomen het voortouw in het initiëren en uitvoeren en de penvoering van DPIA’s op bestaande processen en applicaties genomen. In 2024 zijn door de verschillende afdelingen onder planning en penvoering van de CISO’s een 5-tal DPIA’s afgerond. In december 2024 is met de komst van een Juridisch adviseur privacy en een Privacy officer bij JZ dit stokje tot het plannen en initiëren weer overgedragen aan JZ. Zero trust Het zero trust concept is een benadering van beveiliging waarbij er geen vertrouwen wordt gegeven aan een netwerk of een gebruiker, tenzij dit specifiek is bevestigd. Dit betekent dat elk verzoek om toegang tot netwerkbronnen wordt geauthentiseerd en geautoriseerd, ongeacht of de verzoeker zich binnen of buiten het netwerk bevindt. Het zero trust-concept is bedoeld om cyberbedreigingen te voorkomen door het beperken van de aanvalsoppervlakte en het versterken van de beveiliging van individuele netwerkbronnen.
6
Een pentest, ook wel penetratietest of binnendringingstest genoemd, controleert computersystemen en software op kwetsbaarheden die hackers in staat kunnen stellen om binnen te dringen. Concept Jaarstukken 2024 Gemeenschappelijke Regeling IJsselgemeenten
23
Als onderdeel van dit concept is inmiddels voorgesteld om personeel (eigen en extern ingehuurde krachten) alleen nog maar te laten werken met door de GR IJsselgemeenten beschikbaar gestelde apparatuur. Hiermee wordt voorkomen dat cybercriminelen eenvoudig gebruik kunnen maken van gestolen inlog gegevens. Gebleken is dat dit een van de meest voorkomende manieren is waarop een inbraakpoging wordt gestart. Met name de zogenaamde infostealers zijn in dit verband in opkomst. De wijze waarop dit onderdeel van Zero Trust in financiële zin kan worden gefinancierd is nog onderwerp van onderzoek. Dit geldt met name voor het extern ingehuurde personeel. Alle medewerkers die in dienst zijn van de aangesloten organisaties beschikken al over door de GR IJsselgemeenten beschikbaar gestelde apparatuur. 2.3 Dienstverlening ICT De servicedesk ICT is het primaire aanspreekpunt voor klanten om contact op te nemen met de ICT-afdeling. Vanuit de servicedesk worden zaken direct opgepakt. Indien nodig worden er zaken uitgezet bij verschillende specialismen zoals functioneel beheer, systeembeheer of informatiemanagement. Totaal werden er in 2024 8890 meldingen en 1643 wijzigingen geregistreerd. Dat is een afnamen ten opzichte van vorig jaar. Indiensttredingen en uitdiensttredingen van 2024 Organisatie In dienst
Uit dienst
Totaal
Capelle aan den IJssel
93
81
+12
Krimpen aan den IJssel
53
73
-20
GR IJsselgemeenten
33
28
+5
2.4. Personeel In 2024 heeft de IT-afdeling te maken gehad met verschillende personele wijzigingen. Zo is een nieuwe junior systeembeheerder gestart. Hij wordt ingewerkt binnen het team en zal stapsgewijs meer verantwoordelijkheden op zich nemen. Daarnaast is een ervaren systeembeheerder langdurig ziek uitgevallen. Om de continuïteit van het beheer te garanderen, is tijdelijke externe inhuur ingezet. Ook op de servicedesk is er sprake van uitval door langdurige ziekte. De werkzaamheden zijn binnen de huidige formatie opgevangen, waardoor de dienstverlening gewaarborgd blijft. Binnen het functioneel beheer zijn eveneens diverse forse veranderingen geweest. Een functioneel beheerder heeft de organisatie verlaten na een langdurige ziekteperiode. Hiervoor wordt voor langere tijd een externe ingehuurd, maar inmiddels is een vaste vervanger gevonden. De tijdelijke kracht blijft nog wel aanwezig om de nieuwe medewerker in te werken. Daarnaast heeft een senior functioneel beheerder de organisatie verlaten vanwege pensioen. Vooruitlopend op haar vertrek was er al iemand pro-actief, boventallig, aangenomen om ingewerkt te worden. De taken van de vertrokken medewerker zijn nu verdeeld over het team. Het vinden van ervaren nieuwe medewerkers die meteen inzetbaar zijn, blijkt niet mogelijk. Wel hebben de nieuwe collega’s de gewenste competenties.
Het inwerktraject zal daarentegen nog wel tijd en geld (opleidingen) kosten. Deze ontwikkelingen hebben invloed op de bezetting en capaciteit van de IT-afdeling. Waar nodig wordt tijdelijke inhuur ingezet, en er wordt continu gekeken naar verdere optimalisatie van de teamsamenstelling.
Concept Jaarstukken 2024 Gemeenschappelijke Regeling IJsselgemeenten
24
2.5 Wat heeft het gekost? Programma ICT Lasten Baten Saldo van baten en lasten Mutaties reserves Gerealiseerd resultaat
Begroting 2024
Wijziging Begroting 2024
Totaal begroting 2024
N 10.167 V 10.167 N 0 N 0 N 0
N 538 V 538 N 0 N 0 N 0
N 10.705 V 10.705 N 0 N 0 N 0
Rekening 2024 N 10.943 V 10.943 N 0 N 0 N 0
Resultaat 2024 N 238 V 238 N 0 N 0 N 0
Bovenstaande tabel geeft de lasten en baten van de bedrijfsvoering van de afdeling ICT & Automatisering inclusief de uitvoeringskosten ICT weer, na verrekening aan de deelnemende gemeenten. In de paragraaf ‘Overzicht van baten en lasten in de jaarrekening over 2024 geven we een toelichting op bovenstaande tabel.
Concept Jaarstukken 2024 Gemeenschappelijke Regeling IJsselgemeenten
25
Jaarverslag Paragrafen
Concept Jaarstukken 2024 Gemeenschappelijke Regeling IJsselgemeenten
26
Paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing Algemeen Artikel 11 lid 2 van het BBV geeft aan welke onderdelen de paragraaf moet bevatten, te weten een inventarisatie van de weerstandscapaciteit, een inventarisatie van de risico’s en het beleid omtrent de weerstandscapaciteit en de risico’s. Daarnaast zijn we verplicht een aantal kengetallen op te nemen en de onderlinge verhouding tussen de kengetallen in relatie tot de financiële positie te beoordelen. Beleid Wij streven na om geen onnodige risico’s te lopen en, mits financieel verantwoord, zoveel mogelijk risico’s af te dekken door verzekeringen. Risico’s die niet worden afgedekt door een verzekering of een voorziening moeten worden opgevangen door de beschikbare weerstandscapaciteit. Definitie weerstandsvermogen Het weerstandsvermogen bestaat uit de relatie tussen de beschikbare weerstandscapaciteit en alle risico’s waarvoor geen maatregelen zijn getroffen of waar na het treffen van maatregelen nog restrisico’s overblijven. De verhouding wordt uitgedrukt in een ratio. Ratio weerstandsvermogen = de beschikbare weerstandscapaciteit : de risico’s. Definitie weerstandscapaciteit De middelen en mogelijkheden waarover men beschikt of kan beschikken om niet-begrote kosten te dekken.
Definitie van een risico De kans op het optreden van een gebeurtenis die zowel negatieve als positieve gevolgen kan hebben, waarvan de omvang thans onbekend is, maar waarvan de omvang substantieel kan zijn. Onder substantieel moet in dit verband worden verstaan een mogelijke schade en/of verlies van 50 of meer. Ook positieve risico’s vallen onder de definitie. Bij risico’s met een incidenteel karakter hanteren we een factor van 1. Voor risico’s met een structureel karakter hanteren we een factor van 4. Dat betekent dat de weerstandscapaciteit 4 maal zo groot moet zijn als het totaalbedrag aan structurele risico’s. De weerstandscapaciteit per 31 december 2023 bedraagt 861 te weten de reservering voor ESF t/m 2023. In 2023 hebben we de deelnemersbijdrage voor de kosten op basis van nacalculatie bepaald en is het begrote saldo van baten en lasten gelijk aan het gerealiseerde resultaat. De toegepaste systematiek is in overeenstemming met de vastgestelde begroting. Het totale gerealiseerde resultaat 2023 bedraagt 0. Het gevolg van deze werkwijze is dat eventuele extra kosten opgevangen moeten worden door de deelnemende gemeenten. Risico uitvoeringskosten ICT De onderhoudskosten van ICT zullen conform de huidige prijsontwikkelingen op de markt licht stijgen en geïndexeerd moeten worden.
In principe zullen we bij vervanging, en dus harmonisering, kiezen voor een oplossing in de cloud, tenzij het financieel veel aantrekkelijker is om het wel zelf aan te schaffen (on Premise). De structurele gevolgen voor de budgetten op het gebied van investeren of exploitatie zullen de komende jaren pas echt duidelijk worden. In de transitieperiode van on premise naar de cloud kan er sprake zijn van hogere kosten omdat een groot deel van de applicaties niet direct of volledig overgaat naar cloud-oplossingen en dit gepaard gaat met hogere kosten en soms (gedeeltelijk) dubbele uitvoering (on premise en cloud). Wel blijkt dat er jaarlijks een significant budget nodig blijft om in hardware te investeren. Dit is fors lager dan de budgetten die in eerdere jaren beschikbaar waren.
Concept Jaarstukken 2024 Gemeenschappelijke Regeling IJsselgemeenten
27
Risico Vennootschapsbelasting (Vpb) Dienstverlening aan participerende leden De Wet op de Vennootschapsbelasting stelt dat wij vanaf 1 januari 2016 onder de Wet op de Vennootschapsbelasting vallen voor zover de activiteiten die niet direct voor haar leden (andere rechtspersonen) wordt uitgevoerd en hiermee in concurrentie treden met andere ondernemers. Dienstverlening aan niet leden Het standpunt dat wij innemen is dat wij op geen enkel onderdeel winst realiseren en dit standpunt is getoetst door de belastingdienst. De belastingdienst heeft in een brief op 25 oktober 2018 aangegeven dat in 2018 het IBKW een derde partij is waarbij overschotten kunnen ontstaan die leiden tot (jaar)winst en onderworpen is aan vennootschapsbelasting. Vanaf 2019 dienen we ieder jaar een berekening te maken of er winst wordt gemaakt bij de activiteiten van niet leden zoals het IBKW. Dit houdt in dat wij over dit jaar aangiften moeten doen, ongeacht het resultaat. Conform interne opgaven is er geen sprake van winst op de aanvullende taken. De belastingdienst kan achteraf objectief gaan toetsen of dit juist is.
Vormen van reserves De Belastingdienst heeft gemeld in 2017 in kader van ons verzoek tot het aanhouden van reserves en in haar brief van 25 oktober 2018 (kenmerk 8544.42.996) over het IBKW aangegeven dat wanneer er (structurele) overschotten worden behaald, er sprake is van een onderneming in fiscale zin. Dit houdt in dat toename van het eigen vermogen (vermogensgroei wordt gezien als jaarwinst) in een jaar belast is met vennootschapsbelasting. Om in dat kader problemen te voorkomen heeft het bestuur in de bestuursvergadering van 22 februari 2018 besloten de gerealiseerde resultaten met de deelnemende gemeenten af te rekenen en dus geen (bedrijfsvoerings-)reserves te vormen. In afwijking op dit besluit zijn in de jaarrekeningen van 2019 t/m 2023 toch reserves aangehouden voor de nog niet uitgegeven bedragen voor de (Europese) subsidies en in 2020 is een deel hernoemd als gerealiseerd resultaat. Bij het opgeven van de hoogte van de vennootschapsbelasting is afgeweken van de presentatie van de reserves en in deze kader van het besluit van 22 februari 2018 en conform de regels de BBV te beschouwen als kort vreemd vermogen. Dit standpunt is ingenomen omdat hier sprake is van een subsidie waarvan de verplichting nog loopt en het (tijdelijke) verschil wat ontstaan is teruggestort moet worden aan haar leden c.q.