Bijlage 3 - F 840 Jaarstukken 2025 ODMH A26.001762

Titel rapport Ondertitel rapport

Jaarstukken 2025 ValidSigned door R. van Hattem Msc RA op 14-04-2026

Publieke Sector Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden Behorende bij de controleverklaring d.d. 14 april 2026 met kenmerk 312017010.26.380 Versienummer: Datum:

Productnummer Omschrijving Status Datum Opdrachtgever Opgesteld door

368228 Jaarstukken 2025 Definitieve versie 2 april 2026 Algemeen bestuur Jaqueline Vos

Jaarstukken 2025, Omgevingsdienst Midden-Holland

2 van 83

Inhoudsopgave 1

Voorwoord .......................................................................................................................................5

2

Rekening op hoofdlijnen ...............................................................................................................6

3

2.1

Bestuurlijke ontwikkelingen ............................................................................................... 6

2.2

Interne ontwikkelingen ........................................................................................................ 7

2.3

Resultaat 2025 ...................................................................................................................... 7

2.4

Resultaatbestemming .......................................................................................................... 9

2.5

Toelichting kosten- en opbrengstensoorten ................................................................... 11

2.6

Kwaliteit uitvoering VTH taken ......................................................................................... 11

Jaarverslag ................................................................................................................................... 13 3.1 3.1.1

Programma milieu ......................................................................................................... 14

3.1.2

Programma bouw- en woningtoezicht......................................................................... 20

3.1.3

Overhead, vennootschapsbelasting en onvoorzien .................................................. 24

3.1.4

Algemene dekkingsmiddelen ....................................................................................... 26

3.2

4

Programmaverantwoording .............................................................................................. 13

Paragrafen .......................................................................................................................... 27

3.2.1

Lokale heffingen ............................................................................................................ 27

3.2.2

Weerstandsvermogen en risicobeheersing ................................................................ 27

3.2.3

Onderhoud kapitaalgoederen ....................................................................................... 31

3.2.4

Financiering ................................................................................................................... 31

3.2.5

Bedrijfsvoering .............................................................................................................. 35

3.2.6

Verbonden partijen ........................................................................................................ 43

Jaarrekening ................................................................................................................................ 44 4.1

Balans per 31 december 2025 ........................................................................................... 45

4.2

Grondslagen voor waardering en resultaatbepaling...................................................... 47

4.2.1

Algemene grondslagen voor het opstellen van de jaarrekening .............................. 47

4.2.2

Vaste activa .................................................................................................................... 48

4.2.3

Vlottende activa ............................................................................................................. 49

4.2.4

Voorzieningen ................................................................................................................ 50

4.2.5

Vaste schulden .............................................................................................................. 50

4.2.6

Vlottende passiva .......................................................................................................... 50

4.2.7

Waarderingsgrondslagen WNT .................................................................................... 50

4.2.8

Grondslagen voor de rechtmatigheidsverantwoording ............................................ 50

4.3

Toelichting op de balans per 31 december 2025 ............................................................ 51

Jaarstukken 2025, Omgevingsdienst Midden-Holland

3 van 83

ACTIVA ......................................................................................................................................... 51 4.3.1

Materiële vaste activa .................................................................................................... 51

4.3.2

Vlottende activa ............................................................................................................. 52

PASSIVA ....................................................................................................................................... 55 4.3.3

Vaste passiva ................................................................................................................. 55

4.3.4

Vlottende passiva .......................................................................................................... 57

4.3.5

Niet uit de balans blijkende verplichtingen ................................................................ 60

4.4

5

Overzicht van baten en lasten .......................................................................................... 60

4.4.1

Toelichting op het overzicht van baten en lasten 2025 ............................................. 61

4.4.2

Verschillenanalyse overzicht baten en lasten ............................................................ 62

4.4.3

Onvoorzien ..................................................................................................................... 63

4.4.4

Structurele mutaties in de reserves ............................................................................. 63

4.4.5

Incidentele baten en lasten ........................................................................................... 63

4.5

Structureel begrotingssaldo ............................................................................................. 64

4.6

Wet Normering Topinkomens ........................................................................................... 65

4.7

Taakvelden .......................................................................................................................... 66

4.8

Verantwoording rechtmatigheid ....................................................................................... 67

4.9

SiSa 2025 ............................................................................................................................ 69

Vaststelling jaarrekening 2025 ................................................................................................... 74

Bijlagen ................................................................................................................................................. 75 Bijlage 1

Bijdragen jaarprogramma’s 2025 ............................................................................ 75

Bijlage 2

Provinciale bijdragen 2025 ....................................................................................... 76

Bijlage 3

Informatie voor verbonden partijen ......................................................................... 77

Bijlage 4

Kwaliteitscriteria VTH ............................................................................................... 78

Bijlage 5

Controleverklaring .................................................................................................... 82

Bijlage 6

Jaarrapportages 2025 ODMH aan de deelnemende gemeenten .......................... 83

Jaarstukken 2025, Omgevingsdienst Midden-Holland

4 van 83

1

Voorwoord

Voor u ligt de jaarrekening 2025 van de Omgevingsdienst Midden-Holland (ODMH). Hierin leest u hoe wij, samen met de gemeenten en de provincie Zuid-Holland, in 2025 een bijdrage hebben geleverd aan een veilige, gezonde en duurzame leefomgeving. Er gebeurt veel in ons werkveld. Dit raakt ons en stelt ons voor uitdagingen. Milieu heeft een aantal jaren geleden weer politieke aandacht gekregen en dat hebben alle omgevingsdiensten in Nederland gemerkt. Landelijk zijn in het Interbestuurlijk programma VTH (IBP VTH) robuustheidscriteria ontwikkeld, hier moet iedere omgevingsdienst in Nederland aan voldoen. April 2026 vindt de definitieve toetsing plaats. In 2025 hebben we de nodige stappen gezet om hier klaar voor te zijn. Ook zijn diverse handreikingen en tools ontwikkeld, waarvan de ODMH er inmiddels een aantal heeft geïmplementeerd. Daarnaast werken we inmiddels twee jaar met de Omgevingswet en de Wet kwaliteitsborging voor het bouwen. Hoewel deze wetgeving niet langer nieuw is en het rijk er met optimisme over spreekt, is de praktijk weerbarstig en nog volop in ontwikkeling. Het vraagt voortdurende afstemming om samen – provincie, gemeenten, omgevingsdienst, ketenpartners - te blijven leren, verbeteren en handelen binnen deze veranderende kaders. Des te belangrijker dat we elkaar blijven vinden en versterken, want we doen het samen.

Al deze ontwikkelingen moeten ons niet afleiden van datgene waar we voor staan: onze bijdrage leveren om van Midden-Holland een plek te maken waar het fijn wonen, werken en recreëren is. Door vergunningen te verlenen, toezicht te houden en waar nodig te handhaven, en gevraagd en ongevraagd advies te geven over de fysieke leefomgeving werken alle ODMH-medewerkers hier iedere dag met ‘de voeten in de klei’ aan mee. Naast een verslag vindt u in deze jaarstukken ook de financiële verantwoording. We sluiten het jaar 2025 af met een positief resultaat van € 910.157. De oorzaak van de onderbesteding heeft een grotendeels incidenteel karakter en wordt veroorzaakt door onder andere een beperkte loonstijging in 2025 op grond van de in 2025 afgesloten cao SGO. Op basis van het advies van de FKGR hanteert de ODMH in de begroting 2025 een prijsindex (voor loon- en prijsontwikkeling) van 4,92%. De inmiddels vastgestelde cao zorgt voor 2025 slechts voor een loonstijging van 1,97%. Ook zorgen lagere kosten dan begroot in 2025 (door een latere start) voor de gezamenlijke IB&P-office (informatiebeveiliging & privacy), hogere realisatie en ontvangen subsidies en specifieke uitkeringen (SPUK’s) voor een financiële meevaller.

Vooruitlopend op de verslechterende financiële positie van gemeenten als gevolg van de krimp van het gemeentefonds (‘ravijnjaar’) heeft het algemeen bestuur op 13 maart 2025 ingestemd met een bezuiniging van 4% vanaf 2026. Voor de ODMH was dit aanleiding om financieel scherper aan de wind te varen. Zo is in 2025 al gestart met het afbouwen van structurele inhuur door extern ingehuurde medewerkers in vaste dienst te nemen,

Jaarstukken 2025, Omgevingsdienst Midden-Holland

5 van 83

2

Rekening op hoofdlijnen

2.1

Bestuurlijke ontwikkelingen

Versterking VTHA uitvoering Alle omgevingsdiensten in Nederland staan in 2026 voor de opgave om te voldoen aan de landelijk vastgestelde robuustheidscriteria. In 2025 zorgden we ervoor dat we klaar zijn voor die toets. Enkele voorbeelden: onze medewerkers volgden opleidingen zodat we de kennis en deskundigheid in huis hebben om te voldoen aan de kwaliteitscriteria 3.0, we hebben een eigen innovatieprogramma en één samen met de vier andere Zuid-Hollandse omgevingsdiensten ontwikkeld met bijbehorend budget van 1% van onze begroting, ons mandaat is sinds einde 2025 conform het in het InterBestuurlijk Programma VTH ontwikkelde modelmandaat, we stelden een Informatievisie en een Business Intelligence strategie op. We verwachten dan ook een positieve beoordeling van het ministerie in 2026. Om de robuustheidscriteria te verankeren bereidt het rijk een wetsvoorstel VTH voor. We reageerden hierop, zowel in ODNL als in VNG-verband. Om het VTH-stelsel robuuster te maken is in de afgelopen jaren ook geïnvesteerd in OmgevingsdienstNL. Op dit moment zijn de directeuren van de omgevingsdiensten lid van de vereniging OmgevingsdienstNL. De gedachte is dat omgevingsdiensten zelf gaan toetreden. Einde 2025 loopt het gesprek over de precieze invulling nog.

Zuid-Hollandse samenwerking omgevingsdiensten In 2025 hebben we een nieuwe impuls gegeven aan onze samenwerking: de besturen van de vijf diensten stelden een nieuw visie- en strategiedocument vast en een samenwerkprogramma. Voorbeelden van resultaten: in 2025 is de samenwerking gestart op VIC en inkoop, we hebben verkend of we meer samen kunnen werken op het inbrengen van milieu-onderwerpen in het omgevingsplan, we ontwikkelden de basis voor samenwerking met drones, we hebben samen administratief toezicht gedaan bij milieustraten wat een belangrijke basis levert voor een verdere versterking van ketentoezicht. Financiële druk bij overheden 2026 kreeg het stempel 'ravijnjaar' vanwege grote bezuinigingen voor gemeenten. Diverse bezuinigingsscenario’s zijn uitgewerkt. In de vergadering van het algemeen bestuur van de ODMH van maart 2025 is een bezuiniging van 4% overeengekomen op de begroting van de ODMH vanaf 2026. Op deze manier dragen wij bij aan de bredere financiële druk waarmee onze deelnemers momenteel worden geconfronteerd. Omgevingswet en Wet kwaliteitsborging voor het bouwen We hebben nu twee jaar ervaring met deze wetten en zeker tot 2032, het moment dat gemeenten hun omgevingsplan klaar moeten hebben, zullen we ons nog in de ‘wittebroodsweken’ bevinden.

De eerste inzichten zijn dat beide wetten meer administratieve lasten opleveren voor bevoegd gezag en omgevingsdienst. En ook dat de bijstelling van het toepassingsbereik van de Wkb einde 2023 (alleen nieuwbouw) ervoor heeft gezorgd dat het aantal vergunningsplichtige aanvragen voor de technische bouwactiviteit minder hard daalt dan verwacht.

Jaarstukken 2025, Omgevingsdienst Midden-Holland

6 van 83

2.2

Interne ontwikkelingen

Datagedreven werken en business intelligence In 2025 heeft de ODMH een nieuwe visie ontwikkeld op onze informatievoorziening. Dit ligt vast in de I-visie en de deeluitwerking in de Data- en BI-strategie. Deze documenten schetsen de lijn voor de aankomende jaren. Er is ook een duidelijke link met de doorontwikkeling van de bedrijfsvoering van de ODMH (zie volgende). We startten pilots met AI en robotisering om processen te versnellen en waar mogelijk efficiency te behalen. We hadden briljante mislukkingen en gelukkig ook successen. Robots ‘Frontfix’ en ‘Reggie’ zijn einde 2025 bijvoorbeeld vaste waarden binnen de ODMH. Ook werkten we aan de kwaliteit van onze data en een nieuw model voor risicogestuurd toezicht. Dit model gaat in de nieuwe Nota VTHA 2027-2030 landen. Werken met informatie vereist aandacht voor informatiebeveiliging en privacy (IB&P). Samen met de vier andere Zuid-Hollandse omgevingsdiensten zetten we een IB&P office op en ontwikkelden beleid. Doorontwikkeling bedrijfsvoering ODMH In het afgelopen jaar werkten we aan de doorontwikkeling van de afdeling Bedrijfsvoering tot drie samenhangende en toekomstbestendige organisatieonderdelen: Mens & Organisatie, Concernstaf en Informatievoorziening & Dienstverlening. Vanaf 1-1-2026 werken we op deze manier.

Met deze herinrichting hebben we onze structuur verder aangescherpt, verantwoordelijkheden duidelijker gepositioneerd en expertise gebundeld op de plekken waar ze het meeste waarde toevoegen. Hierdoor staan we als organisatie steviger, wendbaarder en beter uitgerust om de uitdagingen van de toekomst doelgericht en met vertrouwen aan te gaan. Groot onderhoud en verduurzaming Midden-Hollandhuis Het Midden-Hollandhuis is in 1994 in gebruik genomen. Een groot deel van de installaties is daardoor aan het einde van zijn levensduur. Dit is de aanleiding geweest om een groot onderhoudstraject te starten. Daarnaast is het door aanscherping van wet- en regelgeving en klimaatverandering noodzakelijk om het Midden-Hollandhuis toekomstbestendig te maken. De ODMH houdt toezicht op het energieverbruik van de gebouwde omgeving. Het is daarom van belang dat het kantoor van de ODMH voldoet aan wetgeving. In 2025 is een groot onderhoud en verduurzamingsscenario gekozen. Om eigenaren van maatschappelijk vastgoed te stimuleren om te verduurzamen stelt het rijk subsidie beschikbaar (DUMAVA-subsidie). Deze is aangevraagd en toegekend. Voor een verdere toelichting verwijzen we naar hoofdstuk 3.2.5 Bedrijfsvoering. Risico-inventarisatie In het laatste kwartaal 2025 en het eerste kwartaal 2026 is de risicoanalyse van de ODMH geactualiseerd.

Voor deze analyse maken we sinds 2017 gebruik van NARIS, het systeem van het Nederlands Adviesbureau Risicomanagement (NAR). Bij de actualisatie zijn we begeleid door het NAR en zijn we overgestapt op het vernieuwde systeem NARIS Next. Voor de verdere inhoud en de uitkomsten verwijzen we naar de paragraaf Weerstandsvermogen en Risicobeheersing.

2.3

Resultaat 2025

De jaarrekening 2025, waarvoor op de volgende pagina’s een voorstel is geformuleerd, sluit met een positief exploitatieresultaat van € 910.157. De beschikbaarheid van incidentele middelen in 2025 Jaarstukken 2025, Omgevingsdienst Midden-Holland

7 van 83

vanuit aanvullende opdrachten van de deelnemers en diverse SPUK’s (projectbaten) hebben hieraan bijgedragen. Ook de aanvullende opbrengsten door de extra realisatie boven 102% droegen hieraan bij. Aan de kostenkant zijn er lagere uitgaven geweest als gevolg van openstaande vacatures en een beperktere loonstijging op grond van de Cao SGO dan vooraf rekening mee was gehouden. Ook zorgen lagere kosten van bijvoorbeeld de IB&P-office (informatiebeveiliging & privacy) voor een financiële meevaller. Het exploitatieresultaat van 2025 per kostensoort is als volgt opgebouwd, waarbij ter vergelijking de cijfers van de begroting 2025 (inclusief begrotingswijzigingen) zijn weergegeven. ODMH 2025 Kostensoort Contractuele bijdragen Overige bijdragen Projectbaten Financieringsbaten Onttrekking reserves Totaal Baten Personeelskosten Apparaatskosten Directe productkosten Projectlasten Financieringslasten Dotatie reserves Totaal Lasten Totaal baten en lasten

Milieu Realisatie Begroting -16.871.044 -16.625.991 -206.851 -169.102 -2.965.315 -2.476.531 0 -6.765 -6.765 -20.049.975 -19.278.389 10.218.941 10.201.315 380.145 439.181 162.892 191.400 2.965.315 2.476.531 0 0 11.573 11.573 13.738.865 13.320.000 -6.311.109 -5.958.388

Bouw- en Overhead ODMH Woningtoezicht Realisatie Begroting Realisatie Begroting Realisatie Begroting -9.032.894 -8.986.024 0 0 -25.903.938 -25.612.015 -35.361 -31.000 -596.841 -584.658 -839.053 -784.760 -45.507 -122.803 0 0 -3.010.822 -2.599.334 0 0 -231.468 -240.000 -231.468 -240.000 0 0 -46.543 -46.543 -53.308 -53.308 -9.113.763 -9.139.827 -874.852 -871.201 -30.038.590 -29.289.416 6.768.976 6.791.558 5.736.384 5.889.025 22.724.301 22.881.898 197.019 236.623 2.548.513 2.836.103 3.125.677 3.511.908 18.864 19.000 0 0 181.756 210.400 45.507 122.803 0 0 3.010.822 2.599.334 0 0 74.304 74.304 74.304 74.304 0 0 0 0 11.573 11.573 7.030.366 7.169.984 8.359.201 8.799.432 29.128.433 29.289.416 -2.083.397 -1.969.843 7.484.349 7.928.231 -910.157 0

NB In alle overzichten worden de baten weergegeven met een negatief bedrag en de lasten met een positief bedrag.

Het positieve resultaat is het resultaat van de twee programma’s milieu en bouw- en woningtoezicht (BWT) en van de overhead tezamen. De mutaties in de reserves betreffen de reguliere onttrekkingen ter dekking van de kapitaallasten van de eerdere verbouwing van het Midden-Hollandhuis en de jaarlijkse dotatie aan de reserve bodemkwaliteitskaarten (BKK) voor de actualisatie van de kaarten. Voor een nadere specificatie van de mutaties van de reserves wordt verwezen naar de toelichting op de balans. Voor een compleet overzicht van de lasten en baten verwijzen wij naar de recapitulatie van de baten en lasten met toelichting in hoofdstuk 4.4 Overzicht van baten en lasten. Voor een toelichting op de diverse kosten en opbrengsten per kostensoort verwijzen wij naar hoofdstuk 2.5 Toelichting kostenen opbrengstensoorten.

Jaarstukken 2025, Omgevingsdienst Midden-Holland

8 van 83

2.4

Resultaatbestemming

Het totale resultaat van 2025 bedraagt € 910.157 positief. Resultaatbestemming Omschrijving

Stand 31-12-2025 voor bestemming

Algemene reserve Subtotaal algemene reserve

1.400.653 1.400.653

Bestemmingsreserve Automatisering Bestemmingsreserve Bodemkwaliteitskaarten Bestemmingsreserve Verbouwing Bestemmingsreserve Digitalisering Bestemmingsreserve Externe Veiligheid Bestemmingsreserve Ontwikkelingen Bestemmingsreserve Personeel Subtotaal bestemmingsreserves Totaal reserves Te restitueren aan deelnemers Restitutie Totaal

54.671 41.512 296.720 67.500 87.307 879.713 0 644.124 2.044.777

Resultaat 2025 50.000 50.000

390.000 150.000 540.000 590.000 320.157 320.157 910.157

Stand 31-12-2025 na bestemming 1.450.653 1.450.653 54.671 41.512 296.720 67.500 87.307 1.269.713 150.000 1.967.424 3.418.077

Voorgesteld wordt om bij de resultaatbestemming het exploitatieresultaat ad € 910.157 deels in te zetten voor toekomstige ontwikkelingen, deels voor het op voldoende niveau brengen van het weerstandsvermogen en het resterende deel te restitueren aan de deelnemers. I-visie Om een toekomstbestendige koers te kunnen varen en goed voorbereid te zijn op maatschappelijke, technologische, wettelijke en organisatorische ontwikkelingen, heeft de ODMH een Informatievisie (Ivisie) opgesteld. Deze is in de vergadering van het dagelijks bestuur van 20 november 2025 vastgesteld. De structureel kosten die voortvloeien uit de I-visie nemen we op de reguliere begrotingen met ingang van 2026. De incidentele kosten willen we dekken vanuit de resultaatbestemming 2025. Deze reservering bedraagt € 280.000 en dekt de incidentele kosten van 2026 tot en met 2028. Kaderrichtlijn Water De Kaderrichtlijn Water (KRW) is een Europese richtlijn die tot doel heeft om uiterlijk in 2027 alle oppervlakte- en grondwaterlichamen in een goede ecologische en chemische toestand te brengen. In Nederland is dit doel voor veel wateren nog niet bereikt. Eén van de knelpunten is de vervuiling door chemische stoffen, waaronder bestrijdingsmiddelen, medicijnresten en zware metalen. Deze stoffen zijn schadelijk voor de waterkwaliteit en vormen risico’s voor flora en fauna.

Door deze factoren voldoen veel Nederlandse wateren momenteel nog niet aan de KRW-doelen, wat gevolgen kan hebben voor natuurbehoud, waterbeheer, drinkwatervoorziening en economische sectoren zoals landbouw en recreatie. Met het KRW-impulsprogramma willen Rijk en regio samen met een stevige, aanvullende inzet op het uitvoeren van verbeteracties voldoen aan de eisen van de KRW. Het onderwerp indirecte lozingen staat als speerpunt benoemd in het KRW Impulsprogramma. In het Bestuurlijk Overleg KRW (BO KRW) is besloten de maatregelen die zich richten op het terugdringen van stoffen te intensiveren. De Provincie Zuid-Holland heeft daarom het Actieprogramma doelrealisatie Kaderrichtlijn Water (KRW) geïnitieerd. Hierbij wordt de medewerking en ondersteuning van de gemeenten, omgevingsdiensten Jaarstukken 2025, Omgevingsdienst Midden-Holland

9 van 83

en waterschappen gevraagd. De Provincie heeft een projectgroep opgezet waarbinnen de Provincie samen met de omgevingsdiensten projectmatig werken. Het doel gesteld voor de omgevingsdienst is om meer zicht en grip te krijgen op de emissies van KRW-stoffen via indirecte lozingen om bovenstaande risico's zo veel als mogelijk te ondervangen en gesteld te staan voor de toekomst. Voor de uitvoering van deze opdracht zullen kosten gemaakt worden. Een groot deel daarvan kunnen wij binnen de jaarplannen en bestaande projecturen opvangen. De resterende kosten worden echter niet doorbelast aan de gemeenten. Dit volgt uit de afspraken in de uitvoeringsagenda Indirecte lozingen, die onderdeel is van het convenant ‘Samen grip krijgen op indirecte lozingen’. Dit convenant is in januari 2025 door de ODMH ondertekend. Als lid van de Koplopergroep heeft de ODMH zich hiermee gecommitteerd aan de afspraak dat de extra uitvoeringskosten die uit deze agenda voortkomen door de omgevingsdiensten zelf worden gedragen en niet worden doorberekend aan de deelnemers. De eigen inzet voor de KRW denken we binnen onze eigen bedrijfsvoering te kunnen oplossen. De externe kosten willen we dekken vanuit de resultaatbestemming 2025. Deze kosten bedragen naar verwachting € 110.000. De realisatie daarvan vindt plaats in 2026 en 2027.

Bestemmingsreserve Personeel Elke organisatie, dus ook de ODMH, heeft te maken met personele dossiers die vragen om sturing. In voorkomende gevallen kan dit leiden tot extra kosten in de vorm van onder andere begeleidingskosten, transitiekosten of kosten voor een VSO in verband met beëindiging van een dienstverband. Tot op heden werden deze kosten betaald uit de exploitatie/ het resultaat en konden we (een deel van) deze kosten terughalen via het UWV. In verband met gewijzigde wet- en regelgeving zal dit (terughalen bij het UWV) vanaf 1 juli 2026 niet meer mogelijk zijn. Omdat de ODMH vanaf 2026 scherp aan de wind moet varen, wordt voorgesteld hiervoor een reserve te vormen om de kosten die verband houden met lopende dossiers te financieren. Voorgesteld wordt om € 150.000 van het resultaat 2025 te storten in een nieuw te vormen bestemmingsreserve Personeel. Weerstandsvermogen Recent is de risicoanalyse geactualiseerd. Deze vormt de basis voor de bepaling van de gewenste hoogte van het weerstandsvermogen. Het weerstandsvermogen scoort een voldoende als de ratio minimaal 1,0 bedraagt. Op basis van de huidige stand van de algemene reserve bedraagt de ratio 0,98, zie ook paragraaf 3.2.2 Weerstandsvermogen en risicobeheersing. Voorgesteld wordt om € 50.000 toe te voegen aan de algemene reserve. Daarmee komt de ratio op 1,02.

Restitutie Voorgesteld wordt om het resterende positieve jaarrekeningresultaat van € 320.157 terug te betalen aan de deelnemers. Dit resultaat wordt dan verdeeld op basis van de werkelijk betaalde bijdragen in 2025. Hiermee wordt ook rekening gehouden met de extra bijdragen voor de realisatie boven 102% en de terugbetaling bij de realisatie onder 98%. De voorgestelde restitutie ziet er als volgt uit:

Jaarstukken 2025, Omgevingsdienst Midden-Holland

10 van 83

Organisatie Alphen aan den Rijn Bodegraven Reeuwijk Gouda Krimpenerwaard Provincie Zuid-Holland Waddinxveen Zuidplas Totaal

2.5

Restitutie Milieu 53.328 22.289 26.013 35.444 36.512 16.893 28.437 218.916

BWT 23.207 35.193 18.816 24.025 101.241

Totaal 53.328 45.497 61.206 35.444 36.512 35.708 52.462 320.157

Toelichting kosten- en opbrengstensoorten

In de tabellen van hoofdstuk 2.3 worden de baten en lasten weergegeven in diverse kosten- en opbrengstensoorten. Hierna volgt per soort een korte uiteenzetting van de kosten en opbrengsten, die onder deze posten worden verantwoord. Baten • Algemene bijdragen: Contractuele bijdragen conform de jaarprogramma’s voor zowel milieu als BWT • Overige bijdragen: Overige inkomsten en doorberekende bijdragen; • Projectbaten: Projectopbrengsten, deze maken in het algemeen geen onderdeel uit van het exploitatieresultaat; Lasten • Personeelskosten: Salarislasten van personeel van de ODMH, inclusief ingehuurd personeel en bijkomende personeelslasten, zoals studiekosten; • Apparaatskosten: Diverse kosten, zoals innovatiebudget, leaseauto’s, automatiseringskosten, huisvestingslasten en kapitaallasten; • Directe productkosten: Algemene kosten, zoals werkbudgetten; • Projectlasten: Projectlasten, deze maken in het algemeen geen onderdeel uit van het exploitatieresultaat; • Financieringslasten: Rentelasten van de langlopende geldlening. Mutatie reserves • Onttrekking reserves: onttrekkingen aan de reserves worden onder andere gedaan ter dekking van afschrijvingslasten; • Dotatie reserves: Toevoegingen aan reserves.

2.6

Kwaliteit uitvoering VTH taken

De ODMH staat voor een solide bedrijfsvoering en hoogwaardige kwaliteit, ondersteund door een ISO‑9001‑gecertificeerd kwaliteitsmanagementsysteem. Met onze ruime kennis en ervaring in de fysieke leefomgeving werken we “met de voeten in de klei” en weten we wat er speelt in de regio. Op basis van de Omgevingswet (artikelen 18.20 t/m 18.23) en de kwaliteitsverordening rapporteren het college van B&W en Gedeputeerde Staten jaarlijks over de kwaliteit van de uitvoering van de VTH‑taken. De kwaliteitscriteria zijn een door de samenwerkende overheden ontwikkelde standaard voor de uitvoering van de VTH-taken. Deze landelijke kwaliteitscriteria zijn vernieuwd binnen het Inter

Jaarstukken 2025, Omgevingsdienst Midden-Holland

11 van 83

Bestuurlijk Programma Versterking VTH. Versie 3.0 is sinds 1 januari 2025 van kracht, waarbij organisaties tot 1 januari 2026 de tijd hebben gekregen om zich deze nieuwe criteria eigen te maken. De ODMH heeft het jaar 2025 gebruikt om de overstap te maken van versie 2.3 naar 3.0. We hebben de veranderingen in beeld gebracht en op basis daarvan acties ondernomen. In de volle breedte is flink geïnvesteerd in opleidingen van medewerkers. Hierbij gaat het niet alleen om opbouw van kennis, maar is er ook aandacht voor vaardigheden en competenties. Ook hebben de vijf ZuidHollandse omgevingsdiensten in 2025 stappen gezet in de samenwerking, waarmee we bereiken dat we aan de kwaliteitscriteria blijven voldoen. De rapportage over de kwaliteitscriteria 3.0 staat in bijlage 4.

Jaarstukken 2025, Omgevingsdienst Midden-Holland

12 van 83

3

Jaarverslag

3.1

Programmaverantwoording

In dit onderdeel van het jaarverslag geven we inhoudelijk toelichting over de ontwikkelingen in 2025. Via de programmaverantwoording en de paragrafen leggen wij verantwoording af over het gerealiseerde beleid in 2025. De programmaverantwoording is uitgesplitst in programma milieu (paragraaf 3.1.1) en programma bouw- en woningtoezicht (paragraaf 3.1.2). De gemeentelijke Nota VTH 2023-2026 beschrijft onze regionale uitvoerings- en handhavingsstrategie, de regionale VTH-prioriteiten milieu en bouw. Ieder jaar stellen we onszelf doelen, gerelateerd aan de Nota VTH. In 2025 lag een focus op: - het verhinderen dat schadelijke stoffen van bedrijven via de riolering in het water komen (dit is een indirecte lozing). We onderzochten of een brede analyse van afvalwater een efficiënte methode is om prioritaire Kaderrichtlijn Waterstoffen op te sporen. Deze aanpak blijkt niet doelmatig. Een tweede pilot richtte zich op identificatie van deze stoffen via veiligheidsinformatiebladen (deze geven informatie over de eigenschappen van een chemische stof of mengsel). Deze methodiek lijkt succesvoller te zijn. Omdat we efficiënt met onze inzet om willen gaan werkten we in 2025 ook aan een beleidsaanpak met afwegingskader. Dit nemen we begin 2026 met de deelnemers door. - Ook hebben we meer capaciteit vrijgemaakt voor ketentoezicht.

Daarmee werd het ook mogelijk om actief deel te nemen in de administratief toezicht-pool van de vijf Zuid-Hollandse omgevingsdiensten. We versterken ketentoezicht ook door middel van toezichtsplannen. Deze plannen bevatten doelstellingen, prioriteiten en aandachtspunten per bedrijf en helpen onze toezichthouders om gerichter te werken. Een format is ontwikkeld en ingevuld voor 27 bedrijven. - Er is speciale aandacht voor de impact van de Omgevingswet (OW) en de Wet kwaliteitsborging voor het bouwen (Wkb). Het goede nieuws in deze spreekwoordelijke ‘wittebroodsweken’ is dat we alweer twee jaar in deze systematiek werken en stappen maken. We maakten nuttige afspraken met ketenpartners zoals de brandweer. Het inrichtingenbestand van de ODMH is omgezet naar milieubelastende activiteiten. We leveren brondata aan centrale voorzieningen zoals het Register Externe Veiligheid aan. De eerste set regels over de fysieke leefomgeving zijn vastgesteld in een omgevingsplan. De wetten leveren onze dienst ook meer (administratief) werk en hoofdbrekens op. Ook onder de Wkb is het bevoegde gezag nog steeds de handhavende instantie en helaas zien we nog niet altijd terug dat een gebouw veilig wordt gebouwd. De Omgevingswet introduceerde een nieuwe plicht, namelijk de ‘informatieplicht’. En er zijn minder vergunning- en meer meldplichten.

De (financiële) consequenties daarvan moeten we nog preciezer in beeld krijgen. De huidige nota loopt tot en met 2026. Daarom is in 2025 een begin gemaakt met een nieuwe uitvoerings- en handhavingsstrategie voor de jaren 2027 t/m 2030: de Nota VTHA 2027-2030. Hierin liggen onze focuspunten vast voor de aankomende jaren. Naast de gemeentelijke nota VTH vormt de provinciale nota VTH, waarin de provinciale uitvoerings-en handhavingsstrategie is vastgelegd, een belangrijk kader voor onze taakuitvoering. Voor een uitgebreide inhoudelijke rapportage per opdrachtgever verwijzen we naar onze jaarrapportages (zie bijlage 6). Deze zijn te beschouwen als de evaluatierapportages zoals bedoeld in artikel 13.11 van het Omgevingsbesluit.

Jaarstukken 2025, Omgevingsdienst Midden-Holland

13 van 83

3.1.1 Programma milieu Wat wilden we bereiken? De ODMH draagt bij aan een veilige, duurzame en gezonde leefomgeving. Voor het programma milieu doen wij dit door milieutaken in de hele regio uit te voeren in opdracht van de aangesloten gemeenten en de provincie Zuid-Holland. Daarnaast voeren wij de wettelijke zwemwatertaak uit in de gehele provincie Zuid-Holland. We voeren namens de gemeente de wettelijke taken uit op het gebied van milieu. Naast de wettelijk opgedragen taken, vormen de coalitieakkoorden, de Nota Vergunningverlening Toezicht en Handhaving (Nota VTH), andere beleidsdocumenten en de programmabegroting 2025-2028 de inhoudelijke uitgangspunten voor wat de ODMH doet. De afspraken daarover worden jaarlijks vastgelegd in een uitvoeringsprogramma; het jaarprogramma. Hierbij streven wij ernaar een professionele, betrouwbare en vertrouwde organisatie te zijn. Wat realiseerden we? De hiernavolgende tabel geeft de totale realisatie voor het programma milieu weer. Linksboven staat de totale realisatie per deelnemer. Voor alle deelnemers realiseerden wij tussen de 99,5% en 109,4%. Vier van de zeven deelnemers bleven niet binnen de zogenoemde 2%-marge (conform paragraaf 3.4 van de Nota Planning & Control 2025-2027). Voor de extra realisatie boven 2% stuurden wij facturen aan de gemeenten Gouda, Krimpenerwaard, Waddinxveen en Zuidplas.

De grootste uitschieters waar het gaat om over realisatie bij milieu zijn Bodem en Archeologie, Vergunningverlening en Toezicht en Handhaving. Bij de teams Bodem en Archeologie en Vergunningverlening gaat het om vraag gestuurde producten, bij het team Toezicht en Handhaving is de laatste maanden van 2025 extra mankracht ingezet om de verwachte achterstand in te lopen. Door de extra inzet zijn er meer uren gerealiseerde dan dat in het jaarprogramma begroot is. Hierbij speelde mee dat het team Toezicht en Handhaving een aansturingsproblematiek kende, waardoor de realisatie daar onverhoopt hoger is dan gewenst en pas bij de jaarafsluiting aan het licht kwam. Hierop heeft een interventie plaatsgevonden. Voor een uitgebreidere toelichting op deelnemersniveau wordt verwezen naar de 12MR. De totale realisatie (in uren) voor milieu in 2025 ziet er als volgt uit: Organisatie

ODMH Totaal geleverd begroot Alphen aan den Rijn 38.116 37.352 Bodegraven Reeuwijk 15.785 15.612 Gouda 18.581 18.033 Krimpenerwaard 25.311 24.274 Provincie Zuid-Holland 25.444 25.574 Waddinxveen 12.067 11.729 Zuidplas 20.289 18.546 Eindtotaal 155.593 151.120

Toezicht en Handhaving Vergunningverlening % geleverd begroot % geleverd begroot % 102,0% 12.913 13.094 98,6% 2.175 1.888 115,2% 101,1% 4.905 5.100 96,2% 848 643 131,9% 103,0% 6.038 5.750 105,0% 614 760 80,8% 104,3% 8.041 7.171 112,1% 1.692 1.307 129,5% 99,5% 11.505 11.539 99,7% 1.382 1.320 104,7% 102,9% 4.050 4.077 99,3% 1.010 882 114,5% 109,4% 8.321 6.859 121,3% 2.018 1.667 121,1% 103,0% 55.773 53.590 104,1% 9.739 8.467 115,0%

Jaarstukken 2025, Omgevingsdienst Midden-Holland

14 van 83

Organisatie

Algemeen Bodem en Archeologie Geluid en Lucht geleverd begroot % geleverd begroot % geleverd begroot Alphen aan den Rijn 6.660 5.960 111,7% 5.100 5.092 100,2% 2.103 2.380 Bodegraven Reeuwijk 1.025 979 104,7% 2.505 2.316 108,2% 1.431 1.488 Gouda 1.508 1.573 95,9% 2.583 2.347 110,1% 2.676 2.407 Krimpenerwaard 4.143 4.414 93,9% 4.172 4.032 103,5% 1.375 1.253 Provincie Zuid-Holland 2.339 2.385 98,1% 6.227 5.700 109,2% 426 475 Waddinxveen 715 760 94,1% 1.753 1.529 114,7% 1.265 1.241 Zuidplas 1.148 1.232 93,2% 3.192 2.805 113,8% 1.242 1.115 Eindtotaal 17.538 17.303 101,4% 25.532 23.821 107,2% 10.518 10.359

% 88,4% 96,2% 111,2% 109,7% 89,7% 101,9% 111,4% 101,5%

Organisatie

ROM, EV en Ecologie Juridisch Duurzaamheid geleverd begroot % geleverd begroot % geleverd begroot % Alphen aan den Rijn 4.120 3.941 104,5% 1.110 1.016 109,3% 3.935 3.981 98,8% Bodegraven Reeuwijk 1.940 1.916 101,3% 290 290 100,0% 2.841 2.880 98,6% Gouda 1.560 1.576 99,0% 509 575 88,5% 3.093 3.045 101,6% Krimpenerwaard 2.278 2.191 104,0% 604 628 96,2% 3.007 3.278 91,7% Provincie Zuid-Holland 1.664 1.685 98,8% 962 1.170 82,2% 939 1.300 72,2% Waddinxveen 1.531 1.405 109,0% 456 532 85,7% 1.288 1.303 98,8% Zuidplas 1.952 2.281 85,6% 435 600 72,5% 1.982 1.987 99,7% Eindtotaal 15.045 14.995 100,3% 4.366 4.811 90,8% 17.085 17.774 96,1%

In paragraaf 2.1, onder ‘Inhoudelijke focuspunten’, is onze inzet op regionale doelen uit de gemeentelijke nota VTH 2023-2026 beschreven. Vergunningverlening We behandelen aanvragen voor omgevingsvergunningen voor milieubelastende activiteiten (mba) en nemen zelf initiatief tot ambtshalve actualisering of intrekking van vergunningen als dat nodig is. Vanwege de start van de Omgevingswet was er in 2024 geen ruimte voor actualisatie, dit hebben we in 2025 weer opgepakt. Daarnaast behandelen we meldingen van bedrijven die milieurelevante activiteiten uitvoeren maar daarvoor geen vergunning nodig hebben. We streven naar een realisatie conform begroting, door het vraag gestuurde karakter kan de realisatie echter afwijken. In 2024 zagen we dat het rustiger was met aanvragen, meldingen en vooroverleggen, de realisatie was < 100%. In 2025 zien we juist een overrealisatie. Mogelijk dat de start van de Omgevingswet hier een rol in speelt. Een omgevingsvergunning mba heeft als doel om (economische) activiteiten te laten uitvoeren op een manier die milieuhygiënisch verantwoord is en die overlast voor omwonenden beperkt. Vergunningverlening draagt daardoor bij aan de doelen van de ODMH en de opdrachtgevers. Inhoudelijke doelstellingen voor vergunningverlening zijn beschreven in de Nota VTH, die is vastgesteld door de colleges. De ODMH volgt deze Nota.

Vergunningen voor vergelijkbare activiteiten worden op vergelijkbare wijze verleend, zodat sprake is van rechtszekerheid en rechtsgelijkheid voor de ondernemers. Hierbij werken wij met een standaard voorschriftenpakket, waarbij maatwerk tot de mogelijkheden behoort. De wettelijke procedure die wordt doorlopen, geeft omwonenden de gelegenheid inspraak uit te oefenen en tijdig kennis te nemen van de inhoud van de vergunning. Naast werken aan de al eerdergenoemde regionale focuspunten heeft vergunningverlening milieu zich in 2025 ook voorbereid op werken met het Circulair Materialen Plan. Dit vervangt namelijk vanaf 2026 het huidige Landelijk Afvalbeheerplan 3 als het kader voor afvalbeheer en de transitie naar een circulaire economie in Nederland.

Jaarstukken 2025, Omgevingsdienst Midden-Holland

15 van 83

Toezicht en handhaving We controleren namens de aangesloten colleges van burgemeester en wethouders en het college van Gedeputeerde Staten van Zuid-Holland of bedrijven en andere partijen binnen de regio zich houden aan de (milieu)wet- en regelgeving. We doen dat aan de hand van de geldende regelgeving en op basis van de gestelde doelen en prioriteiten in de jaarprogramma’s en de Nota VTH. Het type milieucontrole dat de ODMH uitvoert loopt uiteen. Denk aan controles naar aanleiding van milieuklachten en meldingen, geplande milieucontroles bij diverse soorten bedrijven of activiteiten, specifieke aspectcontroles op bijvoorbeeld energie of bodem, geluidcontroles, preventieve controles, ondermijningscontroles of horecacontroles. Voor milieuklachten en -meldingen is een wachtdienst ingericht die 24/7 bereikbaar is. Doordat er voor iedere soort controle toezichthouders met de juiste kennis en vaardigheden klaarstaan, zijn de verschillende werkzaamheden met de benodigde diepgang en kwaliteit uitgevoerd. Naast de fysieke controles houdt de ODMH ook administratief toezicht. Dan onderzoeken we de juistheid en betrouwbaarheid van de door bedrijven beschikbaar gestelde informatie. Hierbij werken we samen met andere handhavingspartners aan de optimalisering van het toezicht.

Bestuursrechtelijke en strafrechtelijke handhaving Wanneer er sprake is van een overtreding, bepalen we welk bestuursrechtelijk en/of strafrechtelijk instrument we inzetten om de overtreding ongedaan te laten maken. De basis hiervoor is de landelijke handhavingsstrategie. De ernst van de overtreding (milieu, veiligheid, gezondheid) en het gedrag van de overtreder (proactief, onverschillig, calculerend bewust, structureel negatief) zijn bepalend voor het te kiezen instrument. De ODMH heeft boa’s (bijzondere opsporingsambtenaren) in dienst. Boa’s zetten we in voor het punitieve instrument ‘bestuurlijke strafbeschikking fysieke leefomgeving’. Daarnaast kunnen boa’s worden ingezet op diepgaande strafrechtelijke onderzoeken op het gebied van milieuwetgeving. Er is in 2025 gewerkt aan een strategie voor het versterken van de toepassing van strafrecht voor milieucriminaliteit door het vernieuwen van de interne procedure voor het aanmelden van mogelijke strafzaken, de verbreding van de inzet van de Boa's, het opzetten van een interne auditcyclus voor de Wet politiegegevens en het intensiveren van de samenwerking met milieupolitie en milieurecherche. Badinrichtingen en zwemwater Namens Gedeputeerde Staten is de ODMH gemandateerd voor de handhaving van de gelegenheid geven tot zwemmen en baden (Omgevingswet hoofdstuk 15).

De ODMH voert deze taak op het grondgebied van de hele provincie Zuid-Holland uit. Dit betekent dat wij jaarlijks de bad- en zweminrichtingen in Zuid-Holland controleren op hygiëne en veiligheid. We houden toezicht op de zwembaden en de oppervlaktewaterlocaties. De Omgevingswet biedt voor zwembaden meer ruimte voor innovaties, maar brengt ook uitdagingen en verantwoordelijkheden met zich mee. Gedurende het jaar hebben we moeten concluderen dat de formatie van het team onvoldoende is om de werkzaamheden, met dezelfde goede kwaliteit, te kunnen continueren onder de Omgevingswet. Dit had te maken met de toename aan vraagstukken die ontstaan door de Omgevingswet. Deze vraagstukken vragen om vakinhoudelijke kennis en tijd. In overleg met de Provincie Zuid-Holland hebben we voor 2026 een capaciteit uitbreiding kunnen realiseren. Hiermee anticiperen we op alle ontwikkelingen zodat we in 2026 goed op kracht zijn.

Jaarstukken 2025, Omgevingsdienst Midden-Holland

16 van 83

Specialistische taken We voeren alle milieutaken uit inclusief in- en externe advisering op het gebied van bodem en ondergrond, archeologie, geluid, lucht, ecologie en externe veiligheid. Ook voeren wij werkzaamheden uit die gericht zijn op het realiseren van een duurzame leefomgeving in de regio Midden-Holland. Bodem en archeologie De ODMH zorgt ervoor dat in de regio Midden-Holland de bodem geschikt is én blijft om op te wonen, te werken, te recreëren en te produceren voor huidige en toekomstige generaties. Ook zorgen we voor behoud van archeologisch erfgoed. De bodemwerkzaamheden leiden ertoe dat het bodemaspect van de openbare ruimte tijdens de inrichting en het beheer wordt meegewogen en meegenomen in de besluitvorming. Zo worden voorwaarden verbonden aan het al dan niet bouwen op ernstig verontreinigde grond. Medewerkers zien toe op het verantwoord toepassen van grond en op het behoud van archeologisch erfgoed. Hergebruik wordt gestimuleerd en bodemonderzoek tegen een scherpe prijs aangeboden. Ook heeft bodembeleid als doel zoveel mogelijk grond en bagger te hergebruiken zonder dat risico’s optreden voor de gebruikers. De Omgevingswet heeft veel dingen veranderd. Gemeenten zijn nu bevoegd gezag voor de bodemtaken. Ook inhoudelijk zien we grote wijzigingen. Een voorbeeld is de nieuwe verplichting voor een milieuverklaring bodemkwaliteit.

De toepassing van een partij grond vraagt om andere en meer administratieve stappen in het Digitaal Stelsel Omgevingswet. En zo zijn er veel meer voorbeelden waar aanvragers in de praktijk tegenaan lopen. Daarom organiseerden we in 2025 een bijeenkomst voor aannemers, adviesbureaus en andere organisaties. De inschrijving zat in een mum van tijd vol, waardoor we er nog een organiseerden. Geluid en Lucht De meeste klachten die jaarlijks binnenkomen bij de ODMH hebben betrekking op geluid en lucht. Om die hoeveelheid klachten te verminderen en waar mogelijk te voorkomen voert de ODMH, bij voorkeur in een zo vroeg mogelijk stadium, bedrijfscontroles en metingen uit. Daarnaast adviseren wij op deze thema’s bij ruimtelijke ontwikkelingen en bij het verlenen van omgevingsvergunningen en evenementenvergunningen. Daarnaast ondersteunen wij onze deelnemers in de breedte op deze thema’s. Bijvoorbeeld ondersteuning bij de uitvoering van de doelen uit het Schone Lucht Akkoord. In 2025 zijn veel adviezen op bovenstaande onderwerpen gegeven aan de gemeenten en is per gemeente maatwerk geleverd op uiteenlopende onderwerpen. Ook zijn ontheffingen afgegeven en geluidsmetingen uitgevoerd bij evenementen. In 2025 besteedden we inzet aan nieuwe eisen die de Omgevingswet stelt. Bijvoorbeeld dat voor geluid gezoneerde industrieterreinen een zogeheten geluid productie plafond moet worden ontwikkeld.

Hoe dit moet geeft de Omgevingswet niet aan. Daarom organiseerden we een kennissessie met onze collega’s van ODWH, ODNZKG, ODNHN en OZHZ en deden we intern een pilot. Hierdoor hebben we nu beter in beeld hoe we de zonering in kunnen richten. Hierover komen we zeker nog te spreken met de gemeenten. Ruimtelijke Ordening en Milieu (ROM), Ecologie en Externe Veiligheid Het cluster ROM adviseert en ondersteunt op milieugebied bij ruimtelijke plannen in regio MiddenHolland. In een zo vroeg mogelijk stadium brengt de ODMH de benodigde randvoorwaarden in kaart om ruimtelijke ontwikkelingen mogelijk te maken en hebben we aandacht voor kansen om de kwaliteit

Jaarstukken 2025, Omgevingsdienst Midden-Holland

17 van 83

van de leefomgeving te verhogen. Ook in latere stadia denken wij mee en haken wij de juiste experts aan. Bij Externe Veiligheid worden de plaatselijke risico’s voor de omgeving tijdens de verschillende productiefases van gevaarlijke stoffen (produceren, behandelen of vervoer) in kaart gebracht. We objectiveren de risico’s en de adviezen worden meegenomen in het planvormingsproces van de regionale gemeenten. De adviseurs ecologie van de ODMH adviseren de regiogemeenten, over natuurwet- en regelgeving bij ruimtelijke ontwikkelingen en/of bij werkzaamheden in de openbare ruimte. De ODMH is trekker van de werkgroep biodiversiteit, waarin wordt gekeken hoe de soortenrijkdom te verbeteren is. Hier passeren ook andere onderwerpen, zoals Soorten Management Plannen en (de bestrijding van) exoten. Met de komst van de Omgevingswet krijgt het thema milieu een prominentere plek binnen het gemeentelijk beleid. Onderdelen van voorheen landelijke wet- en regelgeving worden ondergebracht in het gemeentelijk omgevingsplan. Gemeenten staan daardoor voor de opgave om zelf regels op te stellen voor diverse milieuthema’s. Deze regels hebben een direct effect op de VTH-taakuitvoering van de ODMH. ROM adviseert, samen met de andere specialistische adviseurs, de gemeenten over de inbreng van milieuthema’s in het omgevingsplan.

Daarnaast vervullen wij een belangrijke signaleringsrol als het gaat om de uniformiteit van de regels tussen de gemeenten onderling. Zo maken we ons hard voor een level playing field voor bedrijven en inwoners. En zorgen we ervoor dat VTH-taken op milieu efficiënt uitvoerbaar blijven Duurzaamheid De ODMH ondersteunt bij de uitvoering van duurzaamheidsprogramma’s van zijn opdrachtgevers. Dit gebeurt bijvoorbeeld door het begeleiden van de energietransitie in de gebouwde omgeving. We stimuleren bedrijven om bedrijfsgebouwen en –processen te verduurzamen. We dragen in diverse gemeenten bij aan de regionale energiestrategie en aan de uitvoering van de warmtetransitie. Met betrekking tot deze laatste moeten gemeenten een warmteprogramma maken. Wij hielpen met het maken van de vertaalslag van generieke landelijke informatie naar de lokale uitvoeringspraktijk. Ook reikten wij praktische tools en stappenplannen aan, waarmee gemeenten weten hoe ze stap voor stap kunnen komen tot een warmteprogramma. Duurzaamheid begint bij de jeugd. Daarom werkt de ODMH in het verlengde van duurzaamheid ook aan natuur- en duurzaamheidseducatie, via het regionale Centrum voor Natuur- en Duurzaamheidseducatie De Zwanebloem. Juridische taken De juridische taken van de ODMH bestaan uit juridische advisering op de diverse vakgebieden van milieu.

Daarnaast behandelen we handhavingsverzoeken, Woo-besluiten en bezwaar- en beroepzaken op deze vakgebieden. Algemeen Binnen de algemene werkzaamheden vallen beleidsmatige activiteiten van de ODMH. Bijvoorbeeld de begeleiding van onze planning & controlcyclus, de coördinatie op de implementatie van nieuwe wetgeving zoals Wet open overheid of de Wet modernisering elektronisch bestuurlijk verkeer of het opstellen / actualiseren van algemeen beleid (bijvoorbeeld AI-beleid). Ook de coördinatie van de inzet van de ODMH in de samenwerking van de Zuid-Hollandse omgevingsdiensten valt hieronder. Of de coördinatie op alle producten die het Interbestuurlijk Programma VTH heeft opgeleverd.

Jaarstukken 2025, Omgevingsdienst Midden-Holland

18 van 83

Ook regionale dienstbrede werkzaamheden als een helpdesk of de ontwikkeling en beheer van GIS valt onder deze noemer. Wat heeft het gekost? Over het gehele jaar bedraagt het positieve resultaat van het programma milieu € 6.311.109.

Programma Milieu

Baten/Lasten Baten

Totaal Baten Lasten

Mutatie reserves

Totaal Lasten Baten Totaal Baten Lasten Totaal Lasten

Kostensoort Contractuele bijdragen Overige bijdragen Projectbaten Personeelskosten Apparaatskosten Directe productkosten Projectlasten Onttrekking reserves Toevoeging reserves

Totaal Milieu

2024 Realisatie -15.703.922 -177.511 -2.443.511 -18.324.944 9.635.578 297.433 103.994 2.443.511 12.480.516 -19.165 -19.165 11.030 11.030 -5.852.563

2025 Begroting -16.625.991 -169.102 -2.476.531 -19.271.624 10.201.315 439.181 191.400 2.476.531 13.308.427 -6.765 -6.765 11.573 11.573 -5.958.389

Realisatie -16.871.044 -206.851 -2.965.662 -20.043.557 10.218.941 380.145 162.892 2.965.662 13.727.640 -6.765 -6.765 11.573 11.573 -6.311.109

Algemene bijdragen De algemene bijdragen zijn gebaseerd op de jaarprogramma’s van het jaar 2025. De gemeentelijke en provinciale bijdragen voor milieu bedragen circa 16,8 miljoen. De bijdragen worden berekend op basis van productfinanciering. Hiervoor zijn afspraken met de gemeenten en de provincie vastgelegd in jaarprogramma’s. De werkelijke bijdragen zijn iets hoger dan de begrote bijdragen. In 2025 is conform de Nota planning & control 2025-2027 is de realisatie boven 102% in rekening gebracht bij de gemeenten Gouda, Krimpenerwaard, Waddinxveen en Zuidplas. De realisatie van deze gemeenten bedrogen respectievelijk 103,0%, 104,3%, 102,9% en 109,4%. De stijging van de contractuele bijdragen ten opzichte van 2024 is vooral het gevolg van indexering van het uurtarief. Voor een uitgebreider overzicht van de bijdragen wordt verwezen naar de bijlage 1 van deze jaarstukken. Overige bijdragen De overige bijdragen betreffen voor een groot deel de detachering van een medewerker. Deze medewerker wordt tegen salarislasten uitgeleend. Ook zijn er een paar opdrachten voor derden uitgevoerd. Personeelskosten De personeelskosten zijn ruim € 17.000 hoger dan begroot was. Afgezet tegen het grote budget is dit slechts een geringe afwijking. Tegenover de hogere personeelskosten staan de hogere opbrengsten uit de jaarprogramma’s.

Jaarstukken 2025, Omgevingsdienst Midden-Holland

19 van 83

Apparaatskosten De apparaatskosten worden gevormd door de kosten voor innovatie, leaseauto’s, automatiseringskosten, huisvestingslasten en kapitaallasten. Deze kosten worden voor het grootste deel toegerekend aan het programmaonderdeel Overhead. Uitzondering daarop zijn de kosten van functioneel applicatiebeheer. Op grond van het BBV moeten kosten die specifiek voor het primair proces gemaakt worden, daaraan worden toegerekend. Deze kosten worden evenredig verdeeld over BWT en milieu. De verdeling vindt plaats op basis van de opbrengsten. Overall zijn de apparaatskosten lager dan begroot. Door het grotere aantal projecten zijn de apparaatskosten voor een groter deel toegerekend aan die (extra) projecten. Directe productkosten Onder de directe productkosten vallen diverse onderzoekskosten. Ook de bestedingen voor de Zwanebloem, het inhuren van derden voor educatielessen en de kosten voor de meldkamer bij de DCMR worden hier weergegeven. De kosten zijn ruim binnen begroting gebleven. Projectbaten en -lasten De projectbaten en –lasten zijn in 2025 net als in ander jaren gelijk. Zowel de werkelijke baten als de werkelijke lasten zijn aanzienlijk hoger dan begroot.

Grote opdrachten bij de jaarprogramma’s om en de ontvangen specifieke uitkeringen voor energie en het Nationaal Programma Lokale Warmtetransitie (NPLW) en de hoge uitgaven voor het Provinciale werkplan Spoed & Nazorg hebben voor deze stijging gezorgd. Over de SPUK’s leggen wij verantwoording af via de SiSa-verantwoording, die in hoofdstuk 4.8 is weergegeven. Mutatie reserves De toevoeging aan de reserves in 2025 is conform de begroting. Dit betreft de jaarlijkse dotatie aan de bestemmingsreserve bodemkwaliteitskaarten ter grootte van 100 uur. De onttrekking aan de reserves is ter dekking van de kapitaallasten van de kaarten.

3.1.2 Programma bouw- en woningtoezicht De ODMH voert ook taken op het gebied van bouw- en woningtoezicht en ruimtelijke ordening (BWTtaken) uit voor de gemeenten Bodegraven-Reeuwijk, Gouda, Waddinxveen en Zuidplas en de provincie Zuid-Holland. De afdeling Bouw- en woningtoezicht bestaat uit drie teams: team Juridische Zaken, team Toezicht en Handhaving en team Vergunningverlening. Wat wilden we bereiken? De ODMH draagt bij aan een veilige, duurzame en gezonde leefomgeving. De afdeling BWT van de ODMH heeft een duidelijke opdrachtmissie: BWT ziet toe op de veilige bouw en het toegestane gebruik van gronden en bouwwerken. Wij doen dat door vergunningverlening, toezicht, handhaving en advisering op het gebied van bouwregelgeving en ruimtelijke ordening. De ODMH staat voor een goede dienstverlening aan ondernemers en inwoners. De bundeling van kennis en taken leidt tot meer specialisme en minder kwetsbaarheid in de dienstverlening. De kwaliteit verbetert ook door een meer eenduidige wijze van vergunningverlening, toezicht en handhaving in de regio. Wat realiseerden we? De volgende tabel geeft de totale realisatie voor het programma BWT weer. Linksboven staat de totale realisatie per deelnemer. Voor de deelnemers realiseerden wij tussen de 90,9% en 109,0%.

Bij één deelnemer werd de grens van 98% niet gehaald en bij twee deelnemers werd de grens van 102% Jaarstukken 2025, Omgevingsdienst Midden-Holland

20 van 83

overschreden. Op grond van paragraaf 3.4 van de Nota Planning & Control 2025-2027 heeft de gemeente Zuidplas een creditfactuur ontvangen voor de onderschrijding van de 2%-marge. De gemeenten Gouda en Waddinxveen hebben een factuur ontvangen voor de extra uren boven de 102%. De totale realisatie (in uren) voor BWT in 2025 ziet er als volgt uit: Gemeente Bodegraven Reeuwijk Gouda Waddinxveen Zuidplas Eindtotaal

Gemeente Bodegraven Reeuwijk Gouda Waddinxveen Zuidplas Eindtotaal

ODMH Totaal Toezicht Vergunningverlening geleverd begroot % geleverd begroot % geleverd begroot % 4.086 4.077 100,2% 16.365 5.991 16.255 100,7% 6.005 99,8% 6.706 6.395 104,9% 25.111 10.944 23.042 109,0% 8.992 121,7% 3.011 3.152 95,5% 13.441 5.509 13.098 102,6% 4.881 112,9% 4.709 4.694 100,3% 16.466 5.672 18.112 90,9% 6.113 92,8% 71.383 70.507 101,2% 18.512 18.318 101,1% 28.116 25.991 108,2%

Juridische aspecten Handhaving geleverd begroot % geleverd begroot 1.667 1.570 106,2% 1.561 1.603 2.585 2.491 103,8% 1.297 1.926 1.762 1.468 120,0% 1.046 1.180 1.637 2.305 71,0% 1.234 1.771 7.651 7.834 97,7% 5.138 6.480

Diversen % geleverd begroot % 97,4% 3.060 3.000 102,0% 67,3% 3.581 3.238 110,6% 88,6% 2.113 2.417 87,4% 69,7% 3.214 3.229 99,5% 79,3% 11.967 11.884 100,7%

In paragraaf 2.1, onder ‘Inhoudelijke focuspunten’, is onze inzet op regionale doelen uit de gemeentelijke nota VTH 2023-2026 beschreven. Vergunningverlening Team vergunningverlening BWT handelt de aanvragen om omgevingsvergunningen, de meldingen en de informatieplichten. Een omgevingsvergunning kan op meerdere activiteiten betrekking hebben zoals bouwen, slopen, kappen, reclame, aanleg, inritten en brandveilig gebruik. Het uitvoeringskader voor vergunningverlening is de Omgevingswet en de Nota VTH 2023-2026. Aan het einde van 2025 is de realisatie voor drie van de vier gemeenten hoger dan gebudgetteerd. Dit hangt samen met het vraaggestuurde karakter van de werkzaamheden. En met de invoering van de Omgevingswet en de Wet kwaliteitsborging voor het bouwen (Wkb). We moeten een nieuw evenwicht vinden in de hoeveelheden vergunningen die worden aangevraagd. We zien dat door de Wkb het zwaartepunt verschuift naar aanvragen van Omgevingsplanactiviteiten (het zogenaamde ‘ruimtelijke’ deel). Door de Wkb is de technische (bouw)toetsing van nieuwbouw gevolgklasse 1 een taak geworden voor kwaliteitsborgers (de gemeente is bevoegd gezag gebleven voor de bouwtechnische toetsing van verbouw gevolgklasse 1). Over 2025 heeft de ODMH voor de vier BWT gemeenten gezamenlijk 99 meldingen Wkb afgehandeld. Tegen 1.546 omgevingsvergunningen.

Onze voorlopige conclusie is dat verbouw een aanzienlijk deel uit maakt van gevolgklasse 1 (te denken is aan dakkapellen of uitbouwen). Leges De inning van de leges is en blijft een verantwoordelijkheid van de betreffende opdrachtgever. De ODMH levert daarvoor de benodigde informatie aan de opdrachtgever. Ingeval van bezwaren tegen de legesheffing kan de ODMH adviseren.

Jaarstukken 2025, Omgevingsdienst Midden-Holland

21 van 83

Toezicht en handhaving Toezicht Op grond van beleids- en uitvoeringsplannen wordt, aan de hand van de gemeentelijke criteria, bepaald welk toezichtniveau noodzakelijk is per verleende omgevingsvergunning of activiteit. Vervolgens voeren we op basis van het vastgestelde toezichtniveau één of meerdere controles uit en stellen we een rapportage op van deze controles. Handhaving Naast toezicht voert de ODMH ook de handhaving uit. Handhaving is er op gericht illegale situaties te beëindigen. Het omvat onder meer het versturen van een voorwaarschuwing of een voornemen tot het opleggen van een last onder dwangsom of bestuursdwang, en het stilleggen van werkzaamheden. De ODMH beschikt hiervoor onder meer over handhavingsjuristen, boa’s (bijzondere opsporingsambtenaren), inspecteurs en toezichthouders. Het uitvoeringskader voor toezicht en handhaving wordt gevormd door de landelijke handhavingsstrategie omgevingsrecht, die verder is uitgewerkt in de ’Nota VTH 2023-2026’. In 2025 is minder inzet nodig geweest op handhaving dan vooraf gebudgetteerd. Juridische aspecten en diverse In 2025 is ook iets minder inzet nodig geweest op dit onderdeel van ons werk. Het betreft enerzijds het afhandelen van bezwaar- en beroepschriften en overige procedures die te maken hebben met BWTtaken. De ODMH beschikt over een juridisch team dat het voortouw neemt in bestuursrechtelijke handhavingstrajecten.