Document · PDF

Bijlage 3 - Accountantsverslag gemeente Zuidplas 2025 A26.002315

Gemeenteraad 30 juni 2026, gemeente ZuidplasBij agendapunt: Rv Jaarstukken 202513.840 woorden

Open het PDF bij iBabs ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 2

Digitally signed by Rein-Aart Van Vugt on 23 Jun 2026

Accountantsverslag 2025 Gemeente Zuidplas, 23 juni 2026

Digitally signed by Rein-Aart Van Vugt on 23 Jun 2026 Deloitte Accountants B.V. Wilhelminakade 1 3072 AP Rotterdam Postbus 2031 3000 CA Rotterdam Nederland Tel: 088 288 2888 www.deloitte.nl

Aan de gemeenteraad van de gemeente Zuidplas Postbus 100 2910 AC NIEUWERKERK A/D IJSSEL Onderwerp Accountantsverslag 2025 Datum 23 juni 2026 Ons kenmerk 260654A117/DD Behandeld door N.W. van den Akker MSc RA EMITA 088 288 4556 drs. R.M.J. van Vugt RA 088 288 1108

Geachte leden van de raad, Graag bieden wij u hierbij ons accountantsverslag aan met betrekking tot de controle van de jaarrekening 2025 van de gemeente Zuidplas. Deze rapportage beschrijft op hoofdlijnen onze controleaanpak en de belangrijkste aangelegenheden die wij tijdens onze controle in overweging hebben genomen. Wij zijn van mening dat de reikwijdte van onze werkzaamheden en de resultaten daarvan een deugdelijke basis vormen voor ons oordeel over de jaarrekening 2025 van de gemeente Zuidplas. De jaarrekening 2025 is opgesteld onder verantwoordelijkheid van het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Zuidplas. Wij hebben bij deze jaarrekening een goedkeurende controleverklaring verstrekt voor het getrouwe beeld. Onze controle is uitgevoerd in overeenstemming met onze opdrachtbevestiging d.d. 19 september 2025, en met ons auditplan, dat op 13 oktober 2025 is besproken in uw auditcommissie. Wij hebben het concept van dit accountantsverslag ambtelijk besproken alvorens het aan u is verstrekt. Graag lichten wij dit rapport ook toe aan de auditcommissie, tijdens de vergadering van 15 juni 2026. Hoogachtend, Deloitte Accountants B.V.

drs. R.M.J. van Vugt RA

Op alle opdrachten verricht door Deloitte, behoudens M&A Diensten, zijn de Algemene Voorwaarden Dienstverlening Deloitte Nederland, januari 2020 gedeponeerd bij de Kamer van Koophandel van toepassing. Deloitte Accountants B.V. is ingeschreven in het handelsregister van de Kamer van Koophandel onder nummer 24362853.

Digitally signed by Rein-Aart Van Vugt on 23 Jun 2026

Inhoudsopgave Kernpunten van de jaarrekeningcontrole

• Kernpunten van de jaarrekeningcontrole

Bestuurlijke samenvatting

• Belangrijkste bevindingen, conclusies en aanbevelingen

• Speerpunten auditcommissie

Bevindingen jaarrekening

• De financiële positie van uw gemeente

• Belangrijkste bevindingen uit onze controle

Interne beheersing

• Belangrijkste bevindingen voor de interne beheersing

Bijlagen

• Bijlage A1 - Niet-gecorrigeerde controleverschillen

• Bijlage A2 - Onzekerheden in de controle

• Bijlage A3 - Tekortkomingen in de toelichtingen

• Bijlage B - Bevindingen controle SiSa-bijlage 2025

• Bijlage C - Onafhankelijkheidsbevestiging

Digitally signed by Rein-Aart Van Vugt on 23 Jun 2026

Kernpunten van de jaarrekeningcontrole

Digitally signed by Rein-Aart Van Vugt on 23 Jun 2026

Kernpunten van de jaarrekeningcontrole In dit hoofdstuk zijn de kernpunten van de jaarrekeningcontrole overzichtelijk weergegeven. Deze kernpunten lichten wij in het vervolg van dit accountantsverslag nader toe. De onderwerpen linken dan ook door naar de verdiepende teksten, en zijn te raadplegen door op de categorie of het onderwerp te klikken. Categorie

Onderwerp

Observatie en/of aanbeveling

Algemeen

1. Controleverklaring

1. Wij hebben een goedkeurende controleverklaring bij de jaarstukken 2025 verstrekt.

2. Rechtmatigheid

2. De door het college geconstateerde onrechtmatigheden overschrijden de vastgestelde verantwoordingsgrens. De niet-acceptabele onrechtmatigheden zijn echter ver beneden de verantwoordingsgrens.

3. Fraude

3. De frauderisicoanalyse is in 2023 geactualiseerd en in 2024 ook door het college en de auditcommissie besproken. Wij adviseren u de frauderisicoanalyse aankomend jaar opnieuw te actualiseren en te agenderen in het nieuwe college en de nieuwe auditcommissie.

Financiën

Sociaal domein

1. Financiële positie

1. De financiële positie ultimo 2025 is verslechterd ten opzichte van 2024.

2. Kwaliteit jaarstukken

2. Wij hebben vastgesteld dat de jaarstukken kwalitatief gezien voldoen aan de daaraan te stellen eisen. In dit kader hebben wij vastgesteld dat schattingen op een gedegen wijze zijn onderbouwd en dat de jaarstukken het vereiste inzicht verschaffen aan de gebruikers. Wel zijn wij van mening dat de informatiewaarde van de jaarrekening vergroot kan worden.

1. Ontwikkeling interne beheersing

1. Wat betreft het toekennen van zorg wordt samengewerkt met Stichting Zuidplas Ondersteunt (ZO!) en voor het leveren van de zorg wordt in regioverband (GRJW) samengewerkt. Wij hebben in onze managementletter verbeterpunten ten aanzien van de interne beheersing vermeld, maar hebben geen significante tekortkomingen geïdentificeerd die acute opvolging vereisen.

2. Prestatielevering zorg

2. Gemeente Zuidplas steunt voor de prestatielevering bij zorgaanbieders op gecontroleerde productieverantwoordingen. Voor een bedrag van € 0,3 miljoen t.a.v. Wmo en € 0,25 miljoen t.a.v. Jeugdzorg is geen gecontroleerde productieverantwoording aangeleverd door de zorginstelling, terwijl dit wel had gemoeten. Wij adviseren u om nader te onderzoeken hoe de ‘afhankelijkheid’ van productieverantwoordingen ingeperkt kan worden.

Grondexploitatie

1. Schattingen

1. De grondexploitaties zijn getrouw weergegeven, zoals blijkt uit onze controlewerkzaamheden.

2. Voorziening

2. De gemeente heeft haar voorziening voor verlieslatende complexen geactualiseerd en heeft deze in overeenstemming gebracht met de verwachte negatieve resultaten per grondexploitatie.

3. Middengebied

3. De ontwikkeling van het ‘Middengebied’ is nog niet als actieve grondexploitatie in de jaarrekening 2025 verwerkt, op basis van de geclausuleerde besluitvorming bij het openen van de grondexploitatie. In januari 2026 is de grondexploitatie definitief geopend, waardoor deze volgend jaar als zodanig in de jaarrekening zal terugkomen. Wel hebben wij de grondexploitatie laten toetsen door specialisten van Deloitte Real Estate.

IT-omgeving

1. Cybersecurity 2. General IT controls

1. De aandacht voor cybersecurity is vanaf het najaar van 2024 wettelijk verankerd in de Europese NIS2-richtlijn. Wij vragen uw aandacht voor de mogelijke impact van deze nieuwe wetgeving op de IT-omgeving van de gemeente Zuidplas. 2. In onze boardletter met kenmerk 25115ED1C5.02 hebben wij onze belangrijkste bevindingen ten aanzien van de general IT controls aan u gerapporteerd.

Kernpunten van de jaarrekeningcontrole

Bestuurlijke samenvatting

Bevindingen jaarrekening

Interne beheersing

Bijlagen

Digitally signed by Rein-Aart Van Vugt on 23 Jun 2026

Bestuurlijke samenvatting Belangrijkste bevindingen, conclusies en aanbevelingen

Digitally signed by Rein-Aart Van Vugt on 23 Jun 2026

Belangrijkste bevindingen, conclusies en aanbevelingen Getrouwheid

Rechtmatigheid

Welke verbeteringen zien wij?

Welke aandachtspunten zien wij?

•

Wij hebben een goedkeurende controleverklaring verstrekt voor het getrouwe beeld van de jaarrekening, inclusief de daarin opgenomen rechtmatigheidsverantwoording van het college.

•

De gehanteerde materialiteit voor fouten en onzekerheden bedraagt € 3,43 miljoen. Deze materialiteit is gebaseerd op 2% van de werkelijke lasten, exclusief dotaties aan reserves.

•

Naast onze opdrachtbevestiging zijn het Bado en de financiële verordening (die door uw raad is vastgesteld op 24 februari 2026) bepalend (geweest) voor onze controle.

•

Wij hebben tijdens onze controle van de WNT geen niet-gecorrigeerde feitelijke afwijkingen geïdentificeerd die de materialiteitsgrens conform het controleprotocol WNT te boven gaan.

•

Het college van B&W heeft in zijn rechtmatigheidsverantwoording fouten gerapporteerd die uitkomen boven de verantwoordingsgrens. Deze fouten bestaan nagenoeg volledig uit acceptabele afwijkingen, op € 0,8 miljoen aan niet-acceptabele afwijkingen na.

•

In de paragraaf Bedrijfsvoering zijn de bevindingen groter dan de rapporteringstolerantie toegelicht door het college.

•

De gehanteerde verantwoordings- en rapportagegrens bedraagt € 3,4 miljoen, respectievelijk € 0,1 miljoen.

•

Wij hebben de conclusies van het college in ons getrouwheidsoordeel betrokken. Hieruit zijn geen materiële tekortkomingen gebleken.

•

Wij hebben geen fouten en/of onzekerheden geconstateerd ten aanzien van de SiSa-bijlage die als bijlage bij de jaarstukken is opgenomen. In Bijlage B - Bevindingen controle SiSa-bijlage 2025 is de voorgeschreven tabel met fouten en onzekerheden opgenomen.

Wij zien dat uw gemeente de volgende verbeteringen heeft gerealiseerd: •

De gemeente Zuidplas besteedt op een goede manier aandacht aan de thema’s ‘fraude’ en ‘integriteit’, en treedt daarover tijdig met ons in contact. Wel adviseren wij om de frauderisicoanalyse aankomend jaar weer te actualiseren.

•

De ambtelijke organisatie heeft veel inspanningen geleverd inzake het op een gedegen wijze onderbouwen van de rechtmatigheidsverantwoording. Wij willen de organisatie complimenteren met de uitgevoerde werkzaamheden en met de in dit kader opgeleverde rapportage.

•

De grondexploitatie ‘Middengebied fase 1a’ (Cortelande), welke met ingang van 2026 een actieve grondexploitatie in de jaarrekening is, is de afgelopen periode grondig geactualiseerd. Wij complimenteren de projectorganisatie met de hiertoe gezette stappen en de hieruit resulterende geactualiseerde grondexploitatie.

Daarnaast onderkennen wij de volgende belangrijke aandachtspunten: •

Als onderdeel van het voorwaardencriterium van de rechtmatigheidsverantwoording is het van belang om de naleving van de (Europese) aanbestedingsrichtlijnen te toetsen. Het college heeft in de rechtmatigheidsverantwoording zes onrechtmatige inkoopcontracten geconstateerd. Wij vragen uw aandacht voor het belang van de naleving van de (Europese) aanbestedingsrichtlijnen en adviseren om te onderzoeken of het mogelijk is om procesverbeteringen door te voeren, ter voorkoming van onrechtmatigheden in de toekomst.

•

Wij zijn van mening dat de informatiewaarde van uw P&C documenten (inclusief de jaarstukken) verbeterd kan worden, door deze documenten te reduceren in omvang. Wij adviseren om te analyseren wat de nut en noodzaak is van verschillende analyses en tabellen in de P&C documenten en of hiermee het gewenste inzicht wordt geboden. Het meer visualiseren van informatie is tevens een bruikbaar middel om lange stukken tekst effectief te presenteren.

•

Als gevolg van het ontbreken van gecontroleerde productieverantwoordingen binnen het sociaal domein (Wmo & Jeugd) is sprake van onzekerheden. Wij adviseren de gemeente om te onderzoeken of het mogelijk is om af te stappen van de ‘afhankelijkheid’ van productieverantwoordingen en de prestatielevering op alternatieve wijze(n) vast te stellen.

•

De financiële positie is ultimo 2025 verder verslechterd. Wij achten het van cruciaal belang voor gemeente Zuidplas om een sluitende meerjarenbegroting te hebben en niet verder in te teren op de aanwezige reserves. Accountantsverslag 2025 – 260654A117/DD/7

Kernpunten van de jaarrekeningcontrole

Bestuurlijke samenvatting

Bevindingen jaarrekening

Interne beheersing

Bijlagen

Digitally signed by Rein-Aart Van Vugt on 23 Jun 2026

Belangrijkste bevindingen, conclusies en aanbevelingen Welke aandachtspunten zien wij? (vervolg)

Frauderisicoanalyse

Opstel- en controleproces

•

Wij adviseren u om uw administratie te vereenvoudigen, bijvoorbeeld wat betreft het doorbelasten van de overhead naar de verschillende kostenplaatsen. Hierbij staat de volgende vraag centraal: Welke boekingsgangen zijn complex en kunnen op basis van de huidige informatiebehoefte worden vereenvoudigd? Ook het nut en de noodzaak van interne verrekeningen kunnen hierbij worden betrokken. De organisatie heeft reeds een aantal vereenvoudigingen doorgevoerd ten opzichte van voorgaande jaren.

•

Van belang is een adequate wisselwerking tussen de centrale en de decentrale organisatie. Dit vraagt om een centrale kaderstelling richting de organisatieonderdelen, met vanuit die onderdelen een versterking van de informatievoorziening. Dit is bijvoorbeeld vorm te geven via: -

het verbeteren van de input voor een uniforme en consistente documentatie;

het verbeteren van de projectbeheersing, om te komen tot een consistente werkwijze en tot dossiervorming per organisatieonderdeel;

het vormgeven van het risicomanagement voor het kwantificeren en afdekken van risico’s.

•

Via (thema)onderzoeken en interne controles besteedt uw gemeente passende aandacht aan de onderwerpen ‘fraude’ en ‘integriteit’. Uw gemeente beschikt over een frauderisicoanalyse waarvan de meest recente actualisatie in 2024 is afgerond. Wij zijn overwegend positief over deze frauderisicoanalyse, maar wel willen wij (nogmaals) benadrukken dat het voor een gedegen frauderisicoanalyse van belang is dat er wordt geredeneerd vanuit de mogelijkheden tot het plegen van fraude binnen het gehele landschap waarin de gemeente zich bevindt. In het verlengde hiervan adviseren wij u daarom om scherp te blijven op eventuele veranderingen in dit landschap. Het regelmatig actualiseren van de analyse is een belangrijk middel hiervoor. Wij adviseren u hier aankomend jaar prioriteit aan te geven.

•

Voor verdere observaties inzake fraude en met betrekking tot uw interne beheersing verwijzen wij tevens naar de boardletter 2025.

•

Wij hebben vastgesteld dat u op een adequate wijze opvolging geeft aan integriteitsmeldingen. Tijdens onze controle over 2025 zijn door ons geen fraudegevallen geconstateerd.

•

Het opstel- en controleproces zijn goed verlopen. Het opsteldossier was gereed bij aanvang van de controle, inclusief een controle-exemplaar van de jaarstukken met daar inbegrepen de rechtmatigheidsverantwoording van het college. Wij merken wel op dat gedurende het controleproces nog relatief veel nagekomen boekingen hebben plaatsgevonden en ook nog definitieve afrekeningen in het kader van het sociaal domein ontvangen c.q. opgesteld moesten worden. Het bespoedigt de doorlooptijd van de controle door het aantal nagekomen boekingen zoveel als mogelijk in te perken en een volledige jaarrekening aan de start van de controle beschikbaar te stellen.

•

De controle van de grondexploitaties (exclusief het ‘Middengebied’) is goed verlopen. Wij hebben vastgesteld dat de inschattingen van de nog te maken kosten en nog te realiseren opbrengsten adequaat zijn onderbouwd en op een aanvaardbare wijze zijn ingeschat.

•

Wij hebben geen bevindingen geconstateerd ten aanzien van de SiSa-bijlage. De controle van de SiSa-verantwoording heeft relatief veel tijd gekost gedurende de controle. Primair is dit het gevolg van het omvangrijke aantal regelingen, maar wij hebben ook geconstateerd dat er verbetermogelijkheden zijn in de dossiervorming ter onderbouwing van de SiSa-bijlage. Wij hebben met de ambtelijke organisatie afgesproken om in het najaar van 2026 een SiSa-training te organiseren voor de relevante medewerkers binnen de gemeente.

Kernpunten van de jaarrekeningcontrole

Bestuurlijke samenvatting

Bevindingen jaarrekening

Interne beheersing

Bijlagen

Digitally signed by Rein-Aart Van Vugt on 23 Jun 2026

Belangrijkste bevindingen, conclusies en aanbevelingen Financiële positie

Realiteitsgehalte begroting

Kwaliteit verslaggeving

•

De financiële positie ultimo 2025 is verslechterd ten opzichte van 2024.

•

De beschikbare weerstandscapaciteit ultimo 2025 bedraagt € 23,3 miljoen (2024: € 22 miljoen). Deze weerstandscapaciteit is hoger dan de door de gemeente Zuidplas onderkende en aanwezige risico’s van € 7,5 miljoen (2024: € 8,1 miljoen). De weerstandsratio is hiermee verbeterd ten opzichte van voorgaand jaar. Wel merken wij op dat -in samenhang met de verslechterde financiële positiehet van groot belang is om een toereikend reserveniveau te onderhouden.

•

Uw jaarrekening toont wat betreft de baten en lasten een verschil tussen begroting en realisatie, en kent een nadelig rekeningresultaat 2025 ad. € 3,8 miljoen (2024: nadelig € 1,9 miljoen).

•

Wij achten het van cruciaal belang voor gemeente Zuidplas om structureel de baten en lasten in evenwicht te hebben en niet verder ‘in te teren’ op de beschikbare reserves. Nagenoeg alle kengetallen laten een meerjarige verslechtering zien over de afgelopen jaren. Dit vormt een (zeer) belangrijk aandachtspunt, mede gezien de omvangrijke gebiedsontwikkeling van Cortelande, welke op dit moment slechts beperkt tot uiting komt in de jaarstukken.

•

Uit het overzicht van baten en lasten over 2025 blijken afwijkingen c.q. volumeverschillen in zowel de lasten, de baten als de saldi. Deze afwijkingen, in combinatie met de absolute omvang en de oorzaken van het nadelige resultaat van circa € 3,8 miljoen ten opzichte van gewijzigde begroting 2025, wijzen erop dat er nog stappen kunnen worden gezet om tot een meer realistische begroting te komen. Anderzijds wijst het negatieve jaarrekeningresultaat er wel op dat gemeente Zuidplas in staat is om begrote activiteiten te realiseren. Dit achten wij een positieve ontwikkeling.

•

Het investeringsvolume is toegenomen van € 24 miljoen in 2024 naar (afgerond) € 31 miljoen in 2025. Dit investeringsvolume is fors minder ten opzichte van het initieel geraamde investeringsvolume 2025 (zoals opgenomen in de meerjarenbegroting 2025-2028) ad € 48,6 miljoen. Gedurende 2025 is het geraamde investeringsvolume reeds bijgesteld naar € 39,3 miljoen, wat nog steeds hoger is dan de gerealiseerde investeringen. Met de grote opgaven die op de gemeente af komen neemt het belang toe van realistisch begroten. Investeringen die wel worden begroot maar niet kunnen worden gerealiseerd, leiden tot lagere kapitaallasten dan begroot. Daarnaast kan het niet realiseren van investeringen binnen de gestelde tijd in de toekomst leiden tot te krappe investeringskredieten als gevolg van prijsstijgingen.

•

Wij zien dat in de meerjarenbegroting 2026-2029 voor 2026 circa € 32,6 miljoen aan investeringen geraamd is. Dit ligt in lijn met de gerealiseerde investeringen in 2025 en lijkt daarmee een realistische begroting.

Tijdens de controle hebben wij het door het management toegepaste proces met betrekking tot belangrijke verslaggevingsvraagstukken geëvalueerd. Hierbij valt te denken aan het proces om tot schattingen te komen, zoals bij de grondexploitatie en de voorzieningen. Bij de processen waarbij wij dat nodig achtten, hebben wij specialisten betrokken. Dit betrof de WNT-verantwoording, in verband met wijzigingen wat betreft de topfunctionaris(sen). Wij onderkennen in het kader van de kwaliteit en transparantie van de jaarstukken de volgende aandachtspunten: •

De kwaliteit van de toelichtingen en analyses kan worden verbeterd. Zo ontbreken vaak de oorzaakanalyses en worden verschillen veelal cijfermatig verklaard. Als gevolg waarvan een afwijking is veroorzaakt en of deze al dan niet al eerder was te voorzien, blijkt in de meeste gevallen niet.

•

Een logische vervolgstap is het meer integreren van de doelen en euro’s in de beleidscyclus c.q. de kadernota’s, en vervolgens de begroting en de jaarrekening.

•

Het uitgangspunt is hierbij dat de toelichtingen en analyses betrekking hebben op de brutolasten en -baten. In diverse gevallen zijn deze echter gebaseerd op het saldo van baten en lasten (netto) en worden verschillende afwijkingen hierdoor onderbelicht of niet (geheel) verklaard, ook als gevolg van het tussentijds verrekenen hiervan met de reserves.

Wij hebben, ondanks de bovenstaande (verbeter)punten, wel vastgesteld dat de jaarstukken kwalitatief gezien voldoende zijn om het gewenste inzicht aan de gebruikers te verschaffen. Wij hebben tevens vastgesteld dat de jaarrekening voldoet aan het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) voor provincies en gemeenten.

Kernpunten van de jaarrekeningcontrole

Bestuurlijke samenvatting

Bevindingen jaarrekening

Interne beheersing

Bijlagen

Digitally signed by Rein-Aart Van Vugt on 23 Jun 2026

Belangrijkste bevindingen, conclusies en aanbevelingen Interne beheersing

Sociaal domein

Grondexploitatie

Overig

•

Op basis van de interim-controle 2025 hebben wij tekortkomingen geïdentificeerd in de interne beheersingsmaatregelen voor de financiële verslaggeving. Onze belangrijkste bevindingen zijn met u (gemeenteraad) gedeeld via de boardletter 2025 (kenmerk 25115ED1C5.02). In het voorliggende accountantsverslag vindt u onze bevindingen naar aanleiding van de jaarrekeningcontrole.

•

Wij hebben in 2025 een IT-audit uitgevoerd, waarover middels de boardletter 2025 aan u is gerapporteerd. Onze conclusie is dat er sprake is van tekortkomingen die van invloed zijn op de jaarrekening, de compliance en/of de operationele prestaties. Vanwege deze conclusie konden wij tijdens onze controle over 2025 niet zonder meer steunen op de IT-omgeving en/of op (informatie uit) de applicaties. Wij hebben daarom (extra) gegevensgerichte controlewerkzaamheden verricht, waaronder detailcontroles. Hierbij zijn geen afwijkingen geconstateerd.

•

Wij trekken samen met uw gemeente op in het proces van het digitaliseren van de interim- en de jaarrekeningcontrole. Tijdens onze controle zetten wij hiertoe diverse tools in, bijvoorbeeld voor de controle van de memoriaalboekingen. Ook hebben wij tijdens onze controle van 2025 voor het eerst een nieuwe data-analyse tool ingezet t.b.v. de controle van de personeelskosten.

•

Wij constateren dat het negatieve resultaat van gemeente Zuidplas voor een aanzienlijk deel wordt veroorzaakt door tekorten in het sociaal domein (met name Jeugdzorg). Hoewel gemeente Zuidplas hierin niet afwijkt van het landelijk beeld, vraagt dit tekort vanwege de teruglopende financiële positie wel om meer urgentie. Het oplossen van dit tekort vraagt om het maken van (soms moeilijke) keuzes. Wij adviseren u met klem om hier de komende periode prioriteit aan te geven.

•

Wat betreft het toekennen van zorg wordt samengewerkt met Stichting Zuidplas Ondersteunt (ZO!) en in het kader van het leveren van de zorg wordt in regioverband (GRJW) samengewerkt. Wij hebben middels onze managementletter verbeterpunten ten aanzien van de interne beheersing gerapporteerd, maar hebben geen significante tekortkomingen geïdentificeerd die acute opvolging vereisen. Tijdens onze interim-controle hebben wij vastgesteld dat momenteel gewerkt wordt aan verschillende procesverbeteringen binnen de stichting.

•

De gemeente voert zelf (aanvullende) werkzaamheden en analyses uit op het gebied van de prestatielevering van de zorg in het kader van de Wmo en de Jeugdwet. Ondanks deze aanvullende werkzaamheden is er voor twee zorgaanbieders in het kader van de Wmo en één zorgaanbieder in het kader van Jeugdzorg onvoldoende geschikte controle-informatie beschikbaar om de prestatielevering te kunnen vaststellen. Hierdoor ontstaat een onzekerheid ad € 0,55 miljoen. Deze onzekerheid is hoger dan voorgaande jaren. Zoals reeds eerder in deze rapportage benoemd adviseren wij de organisatie om te onderzoeken of het mogelijk is om de ‘afhankelijkheid’ van gecontroleerde productieverantwoordingen te reduceren, waarmee de onzekerheden mogelijkerwijs ook zouden afnemen.

•

Wat betreft de grondexploitatie hebben wij het proces, de dossiervorming en de onderbouwingen beoordeeld waarop het management de geactualiseerde schattingen heeft gebaseerd. Wij hebben onder andere de realisatie en de geactualiseerde schattingen ultimo 2025 versus de schattingen inzake de jaarrekening 2024 geanalyseerd (‘backtesting’).

•

Wij hebben kennisgenomen van de geclausuleerde besluitvorming rond het vaststellen van de nieuwe grondexploitatie Middengebied. Op basis van de aard en inhoud van deze besluitvorming is de ambtelijke organisatie tot het oordeel gekomen dat er nog geen sprake is van een actieve grondexploitatie in de context van het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV). Wij zijn tot het oordeel gekomen dat dit de juiste interpretatie van het BBV is, en dat de gemaakte (plan)kosten ten aanzien van het Middengebied in 2025 terecht zijn verwerkt als onderdeel van het voorbereidingskrediet, onder de immateriële vaste activa. Wel hebben onze specialisten van Deloitte Real Estate de geactualiseerde grondexploitatie met peildatum 1 januari 2025 getoetst zoals deze door de raad is vastgesteld in de vergadering van 13 januari 2026. De resultaten naar aanleiding hiervan worden separaat met de auditcommissie gedeeld en besproken.

•

Wij hebben specifiek aandacht besteed aan de impact van de veranderende (woning)markt op de grondexploitaties van de gemeente Zuidplas. Naar aanleiding hiervan hebben wij geen bevindingen geconstateerd. Wij constateren tevens dat de gemeente de specifieke kennis op het gebied van grondexploitaties deels (extern) inhuurt.

•

Wij zijn van mening dat de waardering van de grondexploitatie op basis van de hiervoor beschreven werkzaamheden en bevindingen juist is, en consistent met voorgaand jaar.

•

Uit bijlage A bij dit accountantsverslag blijkt welke (niet-)gecorrigeerde bevindingen, onzekerheden en tekortkomingen in de toelichtingen wij hebben geconstateerd.

•

In bijlage C is onze volledige onafhankelijkheidsbevestiging te vinden.

Kernpunten van de jaarrekeningcontrole

Bestuurlijke samenvatting

Bevindingen jaarrekening

Interne beheersing

Bijlagen

Digitally signed by Rein-Aart Van Vugt on 23 Jun 2026

Speerpunten auditcommissie Speerpunt

Toelichting

Frauderisicomanagement door het management/college

Wij hebben vastgesteld dat binnen gemeente Zuidplas voldoende aandacht is voor frauderisicomanagement. Dit hebben wij (onder meer) vastgesteld door kennis te nemen van de actuele frauderisicoanalyse en opvolging van integriteitsmeldingen. Wij hebben dit onderwerp specifiek toegelicht in dit accountantsverslag, zie hiervoor pagina 26.

Ambtelijke capaciteit in relatie tot interne controle

De (verbijzonderde) interne controle (VIC) functie van de gemeente Zuidplas is organisatorisch ondergebracht binnen het cluster financiën en wordt uitgevoerd door een tweetal medewerkers. De (V)IC werkt conform een jaarlijks controleplan en rapporteert twee keer per jaar over de uitkomsten uit de interne controle. Wij hebben gedurende het jaar veelvuldig contact met de (V)IC functionarissen. Wij concluderen dat sprake is van voldoende ambtelijke capaciteit voor de uitvoering van de (V)IC en dat de (V)IC ook met voldoende diepgang wordt uitgevoerd. Wel zien wij verdere verbetermogelijkheden voor de vormgeving van de (V)IC, zoals: •

Het is van belang dat de interne controle functie onafhankelijk haar werkzaamheden uitvoert en ook de mogelijkheid heeft om direct te rapporteren aan (bijvoorbeeld) het college of de auditcommissie. De positionering van de (V)IC binnen het cluster financiën sluit hier niet geheel op aan. Het zou logisch(er) zijn om de (V)IC direct onder de concerncontroller te positioneren.

•

In de uitvoering van interne controles wordt nog beperkt gebruik gemaakt van data-analyse, software om steekproeven te selecteren en AI. Wij zijn van mening dat de inzet van dergelijke tooling de (V)IC efficiënter, effectiever en relevanter kan maken.

•

De scope van de (V)IC is primair beredeneerd vanuit de jaarrekening en de hierin opgenomen materiële balansposten en transactiestromen. De (V)IC kan ook toegevoegde waarde leveren middels vraag gestuurde onderzoeken, bijvoorbeeld op verzoek van de auditcommissie.

Uitbesteding processen rond lokale heffingen aan de RBG

De uitbesteding van de processen rond lokale heffingen heeft conform planning plaatsgevonden per 1 januari 2026. De aanslagen OZB over 2026 zijn inmiddels ook opgelegd door de RBG, namens de gemeente Zuidplas. Wij hebben vanuit onze controle geen bevindingen geconstateerd uit hoofde van de uitbesteding van de processen rond lokale heffingen aan de RBG. Wel attenderen wij erop dat de afwikkeling van opgelegde (en nog op te leggen) aanslagen over eerdere jaren niet is overgedragen aan de RBG en gemeente Zuidplas hier dus nog zelf verantwoordelijk voor is. In onze controle hebben wij dit onder meer gecontroleerd bij de overlopende activa en uitzettingen met een rentetypische looptijd < 1 jaar. Ook hieruit hebben wij geen bevindingen geconstateerd.

Realiteit van de begroting en investeringsagenda

Wij hebben vastgesteld dat sprake is van relatief grote afwijkingen tussen de primaire begroting, gewijzigde begroting en realisatie. Dit geldt zowel voor de baten & lasten, als voor de investeringen. Wij verwijzen in het kader van dit speerpunt naar onze observaties zoals opgenomen op pagina 9 van dit verslag.

Kernpunten van de jaarrekeningcontrole

Bestuurlijke samenvatting

Bevindingen jaarrekening

Interne beheersing

Bijlagen

Digitally signed by Rein-Aart Van Vugt on 23 Jun 2026

Bevindingen jaarrekening

Digitally signed by Rein-Aart Van Vugt on 23 Jun 2026

Samenvatting ontwikkelingen in vermogen en resultaat van uw gemeente De vermogenspositie van uw gemeente is verslechterd Het BBV, de verslaggevingsregels voor gemeenten, maakt een duidelijk onderscheid tussen resultaatbepaling en resultaatbestemming. Alle baten en lasten dienen via het overzicht van baten en lasten in de jaarrekening te lopen. Er mogen geen baten of lasten rechtstreeks in het eigen vermogen worden gemuteerd. De mutaties in het eigen vermogen vinden plaats door middel van de resultaatbestemming. Het gerealiseerde totaalsaldo van baten en lasten over het boekjaar 2025 bedraagt € 6,6 miljoen nadelig. Per saldo is tussentijds € 2,8 miljoen aan de reserves onttrokken, zodat het uiteindelijk gerealiseerde resultaat over 2025 circa € 3,8 miljoen nadelig bedraagt. Dit resultaat is afzonderlijk vermeld onder het eigen vermogen in de balans. In het overzicht hiernaast hebben wij de ontwikkeling van het eigen vermogen opgenomen. De omvang van het eigen vermogen bedraagt ultimo 2025 circa 17% van het balanstotaal (ultimo 2024: 22% van het balanstotaal) en is verslechterd ten opzichte van 2024. Saldo baten en lasten Het feitelijke saldo van baten en lasten in een jaar is weergegeven als het gerealiseerde totaalsaldo van baten en lasten. Daarnaast kent de gemeente het gerealiseerde resultaat.

Dit is het gerealiseerde totaalsaldo van baten en lasten plus of min de tussentijdse resultaatbestemming. Deze tussentijdse resultaatbestemming bestaat uit de onttrekkingen aan en stortingen in de reserves gedurende het boekjaar. Deze mutaties in de reserves vinden plaats op basis van door de gemeenteraad genomen besluiten. Het gerealiseerde resultaat is dus mede het gevolg van de eerdere politieke besluitvorming. Wat het voorgaande concreet betekent voor uw gemeente hebben wij in het overzicht hiernaast weergegeven.

Eigen vermogen (x € 1 miljoen)

2025

2024

2023

2022

Eigen vermogen per 1 januari

59,4

64,9

68,1

62,3

Tussentijdse resultaatbestemming

-/- 2,8

-/- 3,6

-/- 2,7

-/- 1,9

Gerealiseerd resultaat

-/- 3,8

-/- 1,9

-/- 0,5

7,7

Gerealiseerd totaalsaldo baten en lasten

-/- 6,6

-/- 5,5

-/- 3,2

5,8

Eigen vermogen per 31 december

52,8

59,4

64,9

68,1

Exploitatieresultaat (x € 1 miljoen) Totale baten

165.124

Totale lasten

-/- 171.767

Gerealiseerd totaalsaldo baten en lasten

-/- 6.645

Af: stortingen in reserves

-/- 6.795

Bij: onttrekkingen aan reserves

9.629

Saldo mutaties reserves

2.834

Gerealiseerd resultaat

-/- 3.810

Kernpunten van de jaarrekeningcontrole

Bestuurlijke samenvatting

Bevindingen jaarrekening

Interne beheersing

Bijlagen

Digitally signed by Rein-Aart Van Vugt on 23 Jun 2026

Samenvatting ontwikkelingen in vermogen en resultaat van uw gemeente Het overzicht van baten en lasten over het boekjaar 2025 laat een nadelig gerealiseerd totaalsaldo van baten en lasten van € 6,6 miljoen zien, ten opzichte van een begroot nadelig saldo van € 1,4 miljoen (begroting na wijziging).

Gerealiseerd totaalsaldo baten en lasten (x € 1 miljoen) 10 5

De jaarrekening 2025 sluit – na verwerking van de mutaties in reserves – met een nadelig gerealiseerd resultaat van circa € 3,8 miljoen.

In de programmaverantwoording geeft het college per programma op hoofdlijnen een verklaring voor de gerealiseerde afwijkingen ten opzichte van de begroting na wijziging. In de paragraaf Bedrijfsvoering heeft het college de rechtmatigheid van de begrotingsafwijkingen nader toegelicht. Er is geen sprake van overschrijdingen ten opzichte van de begroting na wijzigingen.

(5) (10) 2022

2023

2024

2025

Mutaties in reserves (x € 1 miljoen) 5 3 1 (1) (3) (5) 2022

2023

2024

2025

Gerealiseerd resultaat (x € 1 miljoen) 10 5 (5) 2022

2023

2024

2025 Accountantsverslag 2025 – 260654A117/DD/15

Kernpunten van de jaarrekeningcontrole

Bestuurlijke samenvatting

Bevindingen jaarrekening

Interne beheersing

Bijlagen

Digitally signed by Rein-Aart Van Vugt on 23 Jun 2026

Samenvatting ontwikkelingen in vermogen en resultaat van uw gemeente Kengetallen voor de gemeente Zuidplas (werkelijk over de periode 2022-2025)

Solvabiliteit De solvabiliteit geeft inzicht in de mate waarin de gemeente in staat is aan haar financiële verplichtingen te voldoen. Als sprake is van een forse schuld en veel eigen vermogen (totaal van algemene en bestemmingsreserves), hoeft een hoge schuld geen probleem te zijn voor de financiële positie. Hoe hoger de solvabiliteitsratio, hoe groter de weerbaarheid van de gemeente.

Grondexploitatiequote

Solvabiliteit 35% 6%

30%

Grondexploitatiequote De grondexploitatiequote geeft aan hoe groot de grondpositie (waarde van de grond) is ten opzichte van de totale baten van de gemeente. In de regel geldt: hoe hoger de grondexploitatiequote, hoe groter het risico dat de gemeente loopt.

25% 20%

15%

Netto schuldquote

10%

Hoe hoger de schuld, hoe hoger de netto schuldquote. De netto schuldquote weerspiegelt het niveau van de schuldenlast van de gemeente ten opzichte van de eigen middelen en geeft een indicatie van de ‘druk’ van de rentelasten en aflossingen op de exploitatie.

0% 2022

Structurele exploitatieruimte Voor het beoordelen van de financiële positie is het ook van belang om te kijken naar de structurele baten en lasten. Structurele baten zijn bijvoorbeeld de algemene uitkering uit het gemeentefonds en de opbrengsten uit de onroerendezaakbelasting. Dit kengetal geeft aan hoe groot de structurele exploitatieruimte is, waarbij de structurele baten en lasten worden vergeleken met de totale baten. Een positief percentage betekent dat de structurele baten toereikend zijn om de structurele lasten (waaronder de rente en aflossing van leningen) te dekken.

2023

2024

2022

2025

Werkelijk

2023

2024

2025

Werkelijk

Structurele exploitatieruimte

Netto schuldquote 120%

100%

6% 4%

80%

60%

40%

-2%

20%

-4%

-6% 2022

2023

2024

2025

2022

Werkelijk

2023

2024

2025

Werkelijk Accountantsverslag 2025 – 260654A117/DD/16

Kernpunten van de jaarrekeningcontrole

Bestuurlijke samenvatting

Bevindingen jaarrekening

Interne beheersing

Bijlagen

Digitally signed by Rein-Aart Van Vugt on 23 Jun 2026

Samenvatting ontwikkelingen in vermogen en resultaat van uw gemeente Voorspellende waarde van uw begroting

Saldo baten en lasten | Begroting vs. realisatie (x € 1 miljoen)

De jaarrekening 2025 sluit met een negatief gerealiseerd resultaat van circa € 3,8 miljoen. De begroting is voor uw gemeente een belangrijk sturingsinstrument. Het is een kaderstellend document waarmee de gemeenteraad de financiële en beleidsmatige kaders vaststelt waarbinnen het college zijn beleid en doelen kan realiseren.

(2) (4) (6)

De gemeenteraad heeft de focus gelegd op het realiseren van de gestelde doelen. De realiteit hiervan is echter niet altijd in balans met de beschikbare capaciteit en de mogelijkheden. Daarmee is de begroting meer gebaseerd op uw politiek-bestuurlijke ambities dan op wat uw gemeente daadwerkelijk met de beschikbare middelen en capaciteit kan realiseren.

(8) Begroting 2024

Uw organisatie is zich bewust van deze problematiek. In de afgelopen jaren heeft uw gemeente reeds maatregelen genomen om de voorspellende waarde van de begroting van zowel de investeringen als de baten en lasten en de uitvoeringskracht hiervan dichter bij elkaar te brengen. Desondanks willen wij u adviseren om aandacht te houden voor dit onderwerp.

Realisatie 2024

Begroting 2025

Realisatie 2025

Baten | Begroting vs. realisatie (excl. mutaties reserves) (x € 1 miljoen) 180 170

Kwaliteit en transparantie van de jaarstukken

160

Tijdens de jaarrekeningcontrole hebben wij vastgesteld dat uw jaarstukken 2025 voldoen aan de vereisten uit het BBV. Wij hebben de jaarstukken tijdens onze werkzaamheden integraal doorgenomen en hebben daarbij – behalve op de verenigbaarheid van jaarverslag en jaarrekening – vanuit het belang en begrip van de gebruikers van de jaarstukken, vooral gelet op de toegankelijkheid en begrijpelijkheid van de daarin opgenomen toelichtingen en analyses.

150 140 Begroting 2024

Realisatie 2024

Begroting 2025

Realisatie 2025

Lasten | Begroting vs. realisatie (excl. mutaties reserves) (x € 1 miljoen) 180 170 160 150 Begroting 2024

Realisatie 2024

Begroting 2025

Realisatie 2025 Accountantsverslag 2025 – 260654A117/DD/17

Kernpunten van de jaarrekeningcontrole

Bestuurlijke samenvatting

Bevindingen jaarrekening

Interne beheersing

Bijlagen

Digitally signed by Rein-Aart Van Vugt on 23 Jun 2026

Samenvatting ontwikkelingen in vermogen en resultaat van uw gemeente Wij onderkennen in het kader van de kwaliteit en transparantie van de jaarstukken de volgende aandachtspunten: 1. De kwaliteit van de toelichtingen en analyses behoeft verbetering. Oorzaakanalyses ontbreken vaak nog. Voorkomende verschillen worden bovendien veelal cijfermatig verklaard, waarbij in de meeste gevallen niet duidelijk wordt door welke oorzaak een afwijking is veroorzaakt en of deze al dan niet eerder was te voorzien. 2. Een logische vervolgstap is het meer integreren van de doelen en euro’s in de beleidscyclus c.q. de kadernota’s, en vervolgens in de begroting en de jaarrekening. 3. Het uitgangspunt is dat de toelichtingen en analyses betrekking hebben op de brutolasten en -baten. In diverse gevallen zijn deze echter gebaseerd op het saldo van baten en lasten (netto). Hierdoor, en ook vanwege het tussentijd verrekenen hiervan met de reserves, blijven diverse afwijkingen onderbelicht of worden deze niet (geheel) verklaard.

Kernpunten van de jaarrekeningcontrole

Bestuurlijke samenvatting

Bevindingen jaarrekening

Interne beheersing

Bijlagen

Digitally signed by Rein-Aart Van Vugt on 23 Jun 2026

Samenvatting ontwikkelingen in vermogen en resultaat van uw gemeente Weerstandscapaciteit (x € 1 miljoen) Het weerstandsvermogen van gemeente Zuidplas ultimo 2025 Het weerstandsvermogen bestaat uit de relatie tussen de beschikbare weerstandscapaciteit en de benodigde weerstandscapaciteit op basis van de door de gemeente geschatte risico’s. Beide zijn gemuteerd in 2025; de ratio weerstandsvermogen is met 0,4 toegenomen.

Beschikbare weerstandscapaciteit

De door uw gemeente berekende beschikbare weerstandscapaciteit bedraagt € 23,3 miljoen (2024: € 22 miljoen). De beschikbare weerstandscapaciteit is toegenomen ten opzichte van voorgaand jaar. Het negatieve jaarrekeningresultaat over 2025 is hier echter nog niet in verwerkt. Omdat de grondexploitatie Cortelande nog niet als actieve grondexploitatie is opgenomen in de jaarrekening 2025, zijn de effecten hiervan ook nog niet volledig vertaald in de beschikbare en benodigde weerstandscapaciteit. Dit is adequaat toegelicht in paragraaf.

10 5 2022

Wij merken op dat het van belang is dat gemeente Zuidplas behoedzaam blijft, ondanks de verbeterde weerstandsratio. Anderzijds concluderen wij wel dat de huidige weerstandscapaciteit toereikend is en dus geen acute aanvulling behoeft.

2023

Benodigde weerstandscapaciteit

2024

2025

Beschikbare weerstandscapaciteit Ratio weerstandscapaciteit

Benodigde weerstandscapaciteit De inventarisatie van risico’s – die in de paragraaf ‘Weerstandsvermogen en risicobeheersing’ van het jaarverslag is opgenomen – geeft een indicatie van de financiële omvang van de belangrijkste (specifieke) risico’s, inclusief een schatting van de kans dat het geïdentificeerde risico zich voordoet, om daarmee de benodigde weerstandscapaciteit te kunnen bepalen. Uw gemeente heeft op basis van deze risico-inventarisatie berekend wat de benodigde weerstandscapaciteit is. Het berekende bedrag voor specifieke risico’s bedraagt € 7,5 miljoen (2024: € 8,1 miljoen). Ten opzichte van 2024 is hiermee sprake van een afname. Uw weerstandscapaciteit van € 23,3 miljoen is toereikend in relatie tot de berekende risico’s van € 7,5 miljoen. Dit is door het college inhoudelijk nader toegelicht in de paragraaf ‘Weerstandsvermogen en risicobeheersing’ van het jaarverslag.

4,00 3,75 3,50 3,25 3,00 2,75 2,50 2,25 2,00 1,75 1,50 1,25 1,00 0,75 0,50 0,25 2022

2023

2024

2025

Kernpunten van de jaarrekeningcontrole

Bestuurlijke samenvatting

Bevindingen jaarrekening

Interne beheersing

Bijlagen

Digitally signed by Rein-Aart Van Vugt on 23 Jun 2026

Rechtmatigheidsverantwoording Vanaf het boekjaar 2023 is het college verplicht in de jaarrekening een rechtmatigheidsverantwoording op te nemen waarin het zich verantwoordt over de rechtmatige totstandkoming van de baten, lasten en balansmutaties (inclusief de begrotingsrechtmatigheid). Een uitgebreidere toelichting op de onrechtmatigheden, en de vervolgacties om deze op te lossen/te voorkomen, is opgenomen in de paragraaf Bedrijfsvoering in het jaarverslag. Verantwoordings- en rapportagegrens Via de financiële verordening 2026 (met terugwerkende kracht geldend per 1 januari 2025) zijn de verantwoordings- en rapportagegrens vastgesteld. Dit raadsbesluit is op 24 februari 2026 genomen. Het college heeft de verantwoordingsgrens gehanteerd bij het opmaken van de rechtmatigheidsverantwoording en de uiteindelijke conclusie daarbij. Fouten en onduidelijkheden die de verantwoordingsgrens niet overschrijden, zorgen voor een positieve uiting van het college, waaruit blijkt dat de in de jaarrekening verantwoorde baten en lasten, evenals de balansmutaties, rechtmatig tot stand zijn gekomen. De rapporteringsgrens bepaalt de diepgang van de toelichting van het college in de paragraaf Bedrijfsvoering. Uit de in de jaarrekening opgenomen rechtmatigheidsverantwoording van het college blijken onrechtmatigheden die de verantwoordingsgrens te boven gaan.

Deze onrechtmatigheden betreffen grotendeels acceptabele onrechtmatigheden. De niet-acceptabele onrechtmatigheden zijn kleiner dan de verantwoordingsgrens. Normenkader Het college heeft het van toepassing zijnde normenkader in kaart gebracht. Dit normenkader is door de gemeenteraad vastgesteld in haar vergadering d.d. 11 november 2025. Wij hebben vastgesteld dat het normenkader voor het college leidend is geweest bij het komen tot de rechtmatigheidsverantwoording en de toelichtingen in de paragraaf Bedrijfsvoering. In de financiële verordening zijn eveneens specifieke richtlijnen opgenomen voor de wijze en diepgang van het rapporteren over de rechtmatigheid en voor de wijze waarop het college moet omgaan met begrotingsafwijkingen. Deze komen hierna nader aan bod. De financiële verordening 2026, welke met terugwerkende kracht per 1 januari 2025 van kracht was, is hiervoor relevant geweest in onze controle.

Begrotingscriterium Bij de rechtmatigheidsverantwoording vormt het begrotingscriterium een belangrijk toetsingscriterium. De financiële beheershandelingen die ten grondslag liggen aan de baten, lasten en balansmutaties dienen tot stand te zijn gekomen binnen de grenzen van de geautoriseerde begroting en de hiermee samenhangende programma’s (het begrotingscriterium). Uitgangspunt hiervoor is het niveau waarop de raad de budgetten in de begroting en bij de investeringen heeft geautoriseerd. In de begroting zijn de bedragen voor de lasten en baten vermeld die door de raad zijn vastgesteld. Dit houdt in dat de financiële beheershandelingen dienen te passen binnen de begroting. De gemeenteraad en het college hebben afspraken gemaakt over de situaties waarin lastenoverschrijdingen weliswaar onrechtmatig zijn, maar wel acceptabel (lastenoverschrijdingen zijn en blijven onrechtmatig, maar zijn onder voorwaarden acceptabel, wat betekent dat het college deze niet hoeft toe te lichten in de paragraaf Bedrijfsvoering). Wij hebben vastgesteld dat het college specifieke werkzaamheden heeft uitgevoerd ten aanzien van het begrotingscriterium, zijnde een controle op programmaoverschrijdingen, waaronder een nulproef en een controle op kredietoverschrijdingen. Kredietoverschrijdingen Er is sprake van een aantal overschrijdingen van de gevoteerde investeringskredieten.

Omdat de rapportage- en verantwoordingsgrens hierbij worden overschreden, zijn deze kredietoverschrijdingen toegelicht in de paragraaf Bedrijfsvoering en opgenomen in de rechtmatigheidsverantwoording. Uit onze werkzaamheden blijkt dat de kredietoverschrijdingen adequaat zijn toegelicht. Begrotingsrechtmatigheid Wat betreft de begrotingsrechtmatigheid is het autorisatieniveau van de raad leidend bij het bepalen van de onrechtmatigheden. Het autorisatieniveau van de raad van de gemeente Zuidplas betreft het totaal van de baten en lasten op programmaniveau. Op dit niveau is sprake van begrotingsoverschrijdingen, welke de rapportage- en verantwoordingsgrens overschrijden. Uit onze werkzaamheden blijkt dat de overschrijdingen adequaat zijn toegelicht.

Een belangrijk onderdeel van de Kadernota Rechtmatigheid heeft betrekking op het tijdigheidsbegrip. Over- en onderschrijdingen van baten en onderschrijdingen van lasten moeten op basis hiervan tijdig gemeld worden door het college. In uw financiële verordening is het tijdigheidsbegrip niet nader gedefinieerd. Wij adviseren u de financiële verordening op dit onderdeel te herzien. Op basis van uw gangbare P&Ccyclus worden in de jaarrekening de over- en onderschrijdingen van baten en onderschrijdingen van lasten toegelicht. Voorwaardencriterium Het voorwaardencriterium heeft betrekking op de eisen die worden gesteld aan het uitvoeren van de financiële beheershandelingen. Deze eisen c.q. voorwaarden zijn afkomstig uit de relevante wet- en regelgeving zoals opgenomen in het normenkader, en hebben betrekking op aspecten als: doelgroep, termijn, grondslag, administratieve bepalingen, normbedragen, bevoegdheden, bewijsstukken, recht, hoogte en duur. Gemeenten stellen via de financiële verordening en/of onderliggende nota’s de kaders vast die van invloed zijn op de verslaggeving. Het gaat hierbij om het geven van invulling aan de ruimte die het BBV biedt voor de eigen gemeentelijke kaders. Denk hierbij aan de grenzen voor het activeren van investeringen, afschrijvingstermijnen, en het omgaan met reserves en voorzieningen en dergelijke.

Deze vallen onder het getrouwe beeld en per definitie ook onder de reikwijdte van de reguliere accountantscontrole. De voorwaarden die direct van invloed zijn op de verslaggeving c.q. het getrouwe beeld van de jaarrekening worden evenmin opgenomen in de rechtmatigheidsverantwoording. Hierbij kan worden gedacht aan het niet- naleven van de voorwaarden met betrekking tot recht, hoogte, duur, termijnen, normbedragen, doelgroep en grondslag bij bijvoorbeeld bijstandsverlening, maatschappelijke ondersteuning, inkomensoverdrachten en het opleggen van belastingen, met als gevolg dat de bijhorende lasten of opbrengsten onjuist en/of onvolledig zijn. Het niet naleven van deze voorwaarden heeft direct invloed op het getrouwe beeld van deze posten in de jaarrekening. Díe onderwerpen die niet onder het getrouwheidsoordeel van de accountant vallen, worden hierna nader toegelicht, inclusief de wijze waarop het college deze in zijn werkzaamheden heeft betrokken. Accountantsverslag 2025 – 260654A117/DD/21

Kernpunten van de jaarrekeningcontrole

Bestuurlijke samenvatting

Bevindingen jaarrekening

Interne beheersing

Bijlagen

Digitally signed by Rein-Aart Van Vugt on 23 Jun 2026

Rechtmatigheidsverantwoording Aanbestedingen Uw gemeente voert in het kader van de controle op het naleven van de aanbestedingsregels jaarlijks een uitgebreide ‘spendanalyse’ uit. Wij hebben vastgesteld dat de rechtmatige totstandkoming van inkoopcontracten adequaat gecontroleerd is middels de door de ambtelijke organisatie uitgevoerde werkzaamheden. De (verbijzonderde) interne controlefunctie van uw gemeente heeft aan de hand van een risicoanalyse en hierop inspelende detailwerkzaamheden met voldoende diepgang de crediteuren beoordeeld, welke (mogelijk) aan de Europese aanbestedingsrichtlijnen onderhevig zijn. Middels deze werkzaamheden zijn zes onrechtmatige inkoopcontracten geconstateerd, waarvan de uitgaven in 2025 de rapportagegrens overschrijden. Deze onrechtmatigheid is adequaat toegelicht in de paragraaf bedrijfsvoering. Tevens zijn door de (V)IC een aantal inkoopcontracten geïdentificeerd welke in de nabije toekomst (opnieuw) zullen moeten worden aanbesteed. De gemeente heeft hierop reeds actie ondernomen, door de betreffende aanbestedingen op te nemen in een aanbestedingskalender. Wij zijn van de onrechtmatige inkoopcontracten expliciet nagegaan of sprake is van indicaties welke duiden op fraude en/of corruptie. Wij hebben vastgesteld dat geen sprake is van dergelijke indicaties.

Zoals ook gerapporteerd in onze boardletter constateren wij nog mogelijkheden tot het (verder) optimaliseren van het inkoop-en aanbestedingsproces. Wij dringen derhalve aan op het opvolgen van onze bevindingen om aanbestedingsonrechtmatigheden in de toekomst te mitigeren.

Kernpunten van de jaarrekeningcontrole

Bestuurlijke samenvatting

Bevindingen jaarrekening

Interne beheersing

Bijlagen

Digitally signed by Rein-Aart Van Vugt on 23 Jun 2026

Sociaal domein Sociaal domein | PGB-bestedingen De PGB-bestedingen zijn (verplicht) belegd bij de Sociale Verzekeringsbank (SVB). De accountant van de SVB heeft – net als in voorgaande jaren – bij de PGB-verantwoordingen voor Jeugd en Wmo over 2025 een controleverklaring met beperking verstrekt. De PGB-bestedingen over 2025 bedragen circa € 1,8 miljoen (2024: € 1,3 miljoen). Uw organisatie heeft, evenals in voorgaande jaren, de aanvullende interne beheersingsmaatregelen en interne controles ook over 2025 gehandhaafd c.q. uitgevoerd. Hiermee is er voldoende zekerheid verkregen over de prestatielevering en de rechtmatigheid van de PGB-bestedingen. In dit kader is er onder andere nader onderzoek uitgevoerd bij een representatief aantal gebruikers van de PGB-gelden. Met de getroffen beheersingsmaatregelen en uitgevoerde interne controles is er voor de PGB-bestedingen over 2025 voldoende zekerheid verkregen over zowel de getrouwheid als de rechtmatigheid van deze bestedingen. Sociaal domein | Jeugdzorg en Wmo Uw gemeente voert het aan cliënten verstrekken van de voorzieningen in het kader van de Wmo en de Jeugdwet volledig in eigen beheer uit.

Ten aanzien van deze onderdelen is uw gemeente voor het getrouw en rechtmatig kunnen verantwoorden van de hiermee samenhangende lasten (deels) afhankelijk van de gecontroleerde productieverantwoordingen en/of bestuursverklaringen waarmee de zorgleveranciers aan de gemeente Zuidplas verantwoording afleggen over de bestedingen. In lijn met de landelijke trend zijn de kosten voor de jeugdzorg ook bij uw gemeente in de afgelopen jaren (fors) gestegen. Verwacht wordt dat deze ontwikkeling ook in de komende jaren nog doorzet. De lastenoverschrijdingen binnen het sociaal domein zijn één van de directe aanleidingen voor de negatieve jaarrekeningresultaten over de afgelopen jaren.

In het geval van het ontbreken van gecontroleerde productieverantwoordingen en/of bestuursverklaringen van zorgleveranciers is er in het beginsel geen sprake van voldoende en geschikte controle-informatie en blijft er dus onzekerheid bestaan over de getrouwe en rechtmatige verantwoording van de hiermee samenhangende lasten. De gemeente Zuidplas hanteert echter binnen het eigen beheersingssysteem een ‘controlemix’ die bij het ontbreken van de verantwoordingen toch voldoende zekerheid geeft over de getrouwheid en rechtmatigheid van deze lasten. In een aantal gevallen is geconstateerd dat een zorgleverancier onvoldoende informatie heeft verstrekt aan de gemeente Zuidplas, met als gevolg een onzekerheid inzake de getrouwheid van de verantwoorde lasten. De hiermee samenhangende onzekerheid in de jaarrekening van de gemeente Zuidplas bedraagt € 0,55 miljoen (2024: € 0,43 miljoen). Wij adviseren u om nader te onderzoeken hoe de ‘afhankelijkheid’ van productieverantwoordingen verder kan worden teruggedrongen. Dit heeft niet alleen tot voordeel dat de onzekerheden binnen sociaal domein potentieel kunnen afnemen (of zelfs helemaal verdwijnen), maar dit maakt ook dat er geen afhankelijkheid is van het moment dat een zorgaanbieder de productieverantwoording aanlevert. Deze aanlevering vindt nu relatief laat pas plaats in het controleproces, wat de doorlooptijd van de controle verlengt.

Als richtsnoer voor een gedegen ‘controlemix’, waarin de gecontroleerde productieverantwoordingen niet het primaire controlemiddel zijn, kunt u denken aan: •

Uitvoeren van periodieke heronderzoeken/indicaties, waarin de prestatielevering over de voorgaande periode een vast onderwerp van toetsing is.

•

Accounthoudergesprekken met zorgaanbieders, om grip te houden op de kwaliteit van dienstverlening.

•

Periodieke nabelacties, in samenhang met de cliënttevredenheidsonderzoeken die al worden uitgevoerd.

Dit betreft een niet-limitatieve lijst, uiteraard zijn nog meer controlemiddelen vorm te geven, om de prestatielevering te borgen. Accountantsverslag 2025 – 260654A117/DD/23 © 2026 Deloitte The Netherlands

Kernpunten van de jaarrekeningcontrole

Bestuurlijke samenvatting

Bevindingen jaarrekening

Interne beheersing

Bijlagen

Digitally signed by Rein-Aart Van Vugt on 23 Jun 2026

Voorraad onderhanden werk (grondexploitatie) De voorraad onderhanden werk

•

De balanspost waarbij sprake is van de belangrijkste schattingen in de jaarrekening betreft de voorraad onderhanden werk, waaronder de bouwgronden in exploitatie (grondexploitatie). De omvang van de balanspost is ultimo 2025 € 1,6 miljoen. De balanspost is echter vooral relevant voor onze controle vanwege de schattingen die een rol spelen bij het ramen van de in 2026 e.v. nog te realiseren baten ad € 25,2 miljoen en lasten ad € 24,1 miljoen. Deze nog te realiseren baten en lasten vormen samen met de boekwaarde de basis voor de waardering in de jaarrekening, oftewel het verwachte resultaat bij het afsluiten van de projecten. Dit leidt tot een voorziening indien het college verwacht dat het project verlieslatend is en tot (tussentijdse) winstneming bij een verwachte winst. Voor het waarderen van de grondexploitatie dient de gemeente per individueel project te bepalen of zij de boekwaarde, plus de in de toekomst nog te realiseren kosten en opbrengsten, naar de beste schatting, kan terugverdienen. Ultimo 2025 gaat het om zes individuele projecten welke doorlopen naar 2026 en verder, exclusief het Middengebied. De gemeente Zuidplas schat ultimo 2025 in dat de totale omvang van de niet terug te verdienen kosten op de gehele grondexploitatie circa € 4,5 miljoen bedraagt (2024: € 3,0 miljoen). Hiervoor is een voorziening getroffen.

Deze voorziening is voor een bedrag van € 4,0 miljoen in mindering gebracht op de bouwgronden in exploitatie. Het resterende deel van de verliesvoorzienig is aan de passivazijde van de balans gepresenteerd, in overeenstemming met het Besluit Begroting en Verantwoording.

•

Prijs: de verkoopprijzen van woningen, en dus van grond, hebben langere tijd onder druk gestaan. Deze situatie is omgeslagen in een grote vraag naar woningen en grond, met als gevolg dat de grondprijs zich in een hoog tempo in positieve zin ontwikkelt. Is afgewogen welke prijzen kunnen worden gehandhaafd en welke grondprijzen bovenwaarts moeten worden bijgesteld als gevolg van de grotere vraag en de positieve marktontwikkelingen?

Plankosten: door de toenemende vraag naar woningen, en dus naar bouwcapaciteit, is sprake van een toenemende stijging van de bouwkosten. Is afgewogen welke prijzen kunnen worden gehandhaafd en welke prijzen bovenwaarts moeten worden bijgesteld als gevolg van de grotere vraag en de daarbij horende prijsontwikkelingen?

2022

2023

2024

2025

Ontwikkeling boekwaarde

Parameters: zijn de parameters voor kosten- en opbrengstenstijgingen opportuun, beredeneerd vanuit de huidige situatie en vanuit de best mogelijke inschatting van de toekomstige ontwikkeling van de grondprijzen en de plankosten?

De 5 P’s vormen de basis voor het actualiseren van de grondexploitaties zoals opgenomen in uw paragraaf ‘Grondbeleid’.

Overzicht nog te realiseren baten en lasten per project (x € 1.000) 35.000

Het controleproces inzake de waardering van de voorraad onderhanden werk

25.000

De risico’s voor de grondexploitaties zijn in essentie terug te brengen tot vijf P’s:

15.000

•

Planning: is de tijdsplanning van de projecten afgestemd op de (on)mogelijkheden in de markt? Immers, de marktbehoefte bepaalt welke projecten op welk moment te realiseren zijn.

5.000

•

Programmering: in de afgelopen jaren hebben economische ontwikkelingen geleid tot belangrijke wijzigingen in vooral de woningbehoefte. Is er een kritische analyse gemaakt van de ‘mix’ van woningen (huur, koop, vrije kavels, appartementen, etc.) in de projecten, in relatie tot de huidige marktvraag in de gemeente?

Totale boekwaarde bouwgronden in exploitatie (x € 1 miljoen)

(5.000)

Kernpunten van de jaarrekeningcontrole

De Tweemaster

Jonge Veenen fase 3 & 4

Swanla Verlaat

Nog te realiseren baten

Dorpsstraat 38

Keijzerschool

Rehobothschool

Nog te realiseren lasten Accountantsverslag 2025 – 260654A117/DD/24

Bestuurlijke samenvatting

Bevindingen jaarrekening

Interne beheersing

Bijlagen

Digitally signed by Rein-Aart Van Vugt on 23 Jun 2026

Voorraad onderhanden werk (grondexploitatie) In het kader van onze beoordeling van de door de gemeente gehanteerde veronderstellingen wat betreft het actualiseren van de grondexploitaties (vooral de uitgangspunten voor planning (fasering), programmering en prijsbeleid, maar ook de parameters voor kosten- en opbrengstenstijgingen en de gehanteerde rekenrente (rente-omslagmethode)) hebben wij de volgende vragen in overweging genomen:

Op grond van de POC-methode heeft uw gemeente in het boekjaar 2025 voor € 0,1 miljoen tussentijdse winst genomen op de grondexploitatie Jonge Veenen Fase 3 & 4 en voor € 2,3 miljoen aan resterende winst op de per 31 december 2025 afgesloten grondexploitatie Esse Zoom Laag (totale tussentijdse winst 2024: € 3,7 miljoen).

Of de afzonderlijke veronderstellingen redelijk lijken, onderling afhankelijk en intern consistent zijn, en of de veronderstellingen redelijk lijken wanneer ze collectief of in samenhang met andere veronderstellingen worden beschouwd.

Als onderdeel van de controle op de waardering van de bouwgronden in exploitatie voeren wij een risicoanalyse uit ter bepaling van het risicoprofiel van de individuele grondexploitaties en van de hierdoor bestaande kans op een materiële fout in de waardering ervan. Hierbij betrekken wij de huidige boekwaarde, het geprognosticeerde resultaat, en de aard en omvang van de nog te realiseren baten en lasten (liggen hier bijvoorbeeld al contracten of overeenkomsten aan ten grondslag of niet).

•

Of de veronderstellingen in de markt de waarneembare veronderstellingen op een passende wijze weerspiegelen; met andere woorden: is er sprake van consistentie met de algemene economische omgeving en de economische omstandigheden in/bij de gemeente?

Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij iBabs is leidend. Bron: https://api.notubiz.nl/document/17133837/1