Bijlage 2 Toekomstvisie Park Hitland, kom beleef en ontdek Z23.001780

Toekomstvisie Park Hitland Kom, beleef en ontdek!

Colofon © Bureau voor Ruimte & Vrije Tijd, december 2022 Opdrachtgever

Park Hitland Contactpersoon: Ton Aker

Auteurs

Drs. T. (Tinco) Lycklama S. (Sanne) Meekes, MSc N. (Nina) Ruigrok, MA Bureau voor Ruimte & Vrije Tijd New Day Arnhem Jansbuitensingel 30 6811 AE Arnhem T 06-53383550 e-mail: lycklama@ruimteenvrijetijd.nl www.ruimteenvrijetijd.nl

Foto’s

BUREAU VOOR RUIMTE EN VRIJE TIJD

Park Hitland en Bureau voor Ruimte & Vrije Tijd

2

PARK HITLAND ACTUALISATIE TOEKOMSTVISIE

Inhoudsopgave Voorwoord

4

1 1.1 1.2 1.3 1.4

Inleiding Over Park Hitland Aanleiding actualisatie Bouwstenen actualisatie Leeswijzer

5 5 7 8 8

2.1 2.2

Kwaliteit en beleefbaarheid aanbod Park Hitland Aanwezigheid en beleefbaarheid voorzieningen Kwaliteit beheer en onderhoud

10 10 14

3.1 3.2 3.3 3.4 3.5

Recreatieve behoeften Trends en ontwikkelingen Leefstijlanalyse van de vraag Inwonersonderzoek Meedenkavonden belanghebbenden Ondernemers in de nabije omgeving

16 16 17 20 23 27

4.1 4.2 4.3

Beleidscontext Beleidsanalyse Prioritaire thema’s Kansen en opgaven

30 30 30 32

5.1

Conclusies Conclusies

33 33

6.1 6.2 6.3

Visie, missie, uitvoeringsagenda Inleiding Visie en missie Park Hitland Uitvoeringsagenda (werkrichtingen)

34 34 34 34

Bijlagen Bijlage 1: Geraadpleegde bronnen en personen Bijlage 2: Beleving van voorzieningen Bijlage 3: Toeristische ontwikkelingen Bijlage 4: Leefstijlvinder Bijlage 5: Verzorgingsgebied Bijlage 6: Inwonersonderzoek Bijlage 7: Beleidsanalyse Bijlage 8: Longlist opgaven

36 36 39 41 43 46 49 61 65

2

3

4

5 6

BUREAU VOOR RUIMTE EN VRIJE TIJD

3

PARK HITLAND ACTUALISATIE TOEKOMSTVISIE

Voorwoord Voor u ligt een vernieuw(en)de versie van de Toekomstvisie Park Hitland: het resultaat van gedegen beleidsonderzoek en participatie! Een document waar we (minimaal) de komende 10 jaar mee vooruit kunnen. In 2022 zijn we gestart met het project ‘Herijking Toekomstvisie’ om een geactualiseerde, gemoderniseerde en gezamenlijk gevormde toekomstvisie voor (minimaal) de komende 10 jaar vast te stellen. We hebben hiervoor opdracht gegeven aan adviesbureau Bureau voor Ruimte en Vrije Tijd. Bij het herijken van de Toekomstvisie is geëvalueerd wat er de afgelopen jaren (sinds 2009) is uitgevoerd. Daarnaast is gekeken naar nieuwe kansen, wensen en thema’s. Naast uitgebreid beleidsonderzoek door Bureau voor Ruimte en Vrije Tijd is op ons verzoek nadrukkelijk ingezet op het betrekken van inwoners en gebruikers bij de totstandkoming van deze geactualiseerde Toekomstvisie. Zo is een online enquête uitgezet onder de inwoners van Capelle aan den IJssel, Zuidplas en Ouderkerk aan den IJssel en zijn twee meedenkavonden georganiseerd waar direct betrokkenen, gebruikers en omwonenden over diverse thema’s hebben meegedacht. De online enquête is door ruim 500 respondenten ingevuld en beide meedenkavonden zijn door ruim 40-50 personen bezocht.

Foto v.l.n.r.: Wethouder Frans Klovert (Gemeente Zuidplas, AB-lid), Peter Eilander (gemeenteraadslid Capelle aan den IJssel, AB-lid), Wethouder Daan de Haas (Gemeente Zuidplas, voorzitter AB en DB), Wethouder Rik van Woudenberg (Gemeente Capelle aan den IJssel, vice-voorzitter AB en DB), Karin Weemhoff (gemeenteraadslid Capelle aan den IJssel, AB-lid), Wethouder Marc Wilson (Gemeente Capelle aan den IJssel, AB- en DB-lid), Wethouder Wybe Zijlstra (Gemeente Zuidplas, AB- en DB-lid). AB-lid wethouder Jan Willem Schuurman (Gemeente Zuidplas) ontbreekt op de foto. Het AB wordt vergezeld door Ton Aker, directeur Recreatieschap Hitland.

Namens het Algemeen Bestuur van Recreatieschap Hitland willen wij alle meedenkers en partijen bedanken voor hun waardevolle input en ingezonden reacties. Samen met het gedegen beleidsonderzoek van Bureau voor Ruimte Vrije Tijd vertrouwen wij erop dat er een geactualiseerde, inhoudelijk goede en toekomstbestendige versie van de Toekomstvisie voor Park Hitland voorligt. Na de laatste afstemming in 2023 binnen het bestuur van het recreatieschap en in beide gemeenteraden zal de Toekomstvisie verder worden uitgewerkt in een uitvoeringsprogramma. Veel leesplezier! Daan de Haas Voorzitter bestuur Recreatieschap Hitland

BUREAU VOOR RUIMTE EN VRIJE TIJD

4

PARK HITLAND ACTUALISATIE TOEKOMSTVISIE

1 Inleiding 1.1 Over Park Hitland Park Hitland is een recreatiegebied van ca. 250 hectare groot met een landelijk en open karakter, grenzend aan de Hollandse IJssel. Het gebied is gelegen op het grondgebied van de gemeenten Zuidplas en Capelle aan den IJssel. Hitland is in te delen in Hitland-Noord en Hitland-Zuid. Hitland-Noord is een bosrijk deel met voorzieningen als een klimspeelplaats, honden prettuin en een evenementenplaats. Ook zijn hier de steenovens gelegen en bevindt zich het vakantiepark de IJsselhoeve. Hitland-Zuid kent een open landschap, waar o.a. de waterspeelplaats zich bevindt, de ontmoetingstuin (buurtmoestuin) en natuurlijk de golfbaan. Het midden gedeelte is vooral in agrarisch gebruik. Beide delen zijn door fiets en wandelroutes met elkaar verbonden.

BUREAU VOOR RUIMTE EN VRIJE TIJD

5

PARK HITLAND ACTUALISATIE TOEKOMSTVISIE

Recreanten kunnen in Park Hitland genieten van natuur, rust en ruimte. Dagelijks zijn er fietsers, wandelaars, vissers, vogelaars, ruiters, skaters, spelende jeugd en golfers in het Hitlandgebied te vinden. Op bijgaande kaart staat het gebied afgebeeld (zie figuur 1.1).

BUREAU VOOR RUIMTE EN VRIJE TIJD

Figuur 1.1 Park Hitland

6

PARK HITLAND ACTUALISATIE TOEKOMSTVISIE

Tabel 1.1 Aantal bezoekers Park Hitland

1.2 Aanleiding actualisatie Park Hitland wordt dagelijks door veel recreanten met plezier bezocht. Dat heeft te maken met het gegeven dat Park Hitland zich de laatste ca. 15 jaar steeds is blijven ontwikkelen, hiermee inspelend op steeds veranderende maatschappelijke behoeften aan recreatie. Grofweg zijn onderstaande perioden te onderscheiden:

2013

2022

1) Periode voor 2010: openlucht recreatie Hitland is vooral bedoeld als een gebied om in de openlucht te recreëren; een ommetje maken, de hond uitlaten, lekker joggen en fietsen met dit prachtige open landschap als decor.

Aantal

bezoekers

Bezoeken

112.000 unieke bezoekers

Onbekend

140.000 unieke

1 – 1,5 miljoen

bezoekers

bezoeken

Herkomst

Dichtheid

▪

Directe omgeving*: 84%

▪

Overige provincie Z-H: 16%

▪

Directe omgeving*: 79%

▪

Overige provincie Z-H: 21%

Onbekend

4275 bezoekers per ha

* Directe omgeving = gemeente Zuidplas en gemeente Capelle aan den IJssel Bron: Dagrecreatiemonitor Zuid-Holland, NBTC-NIPO (2014) & Recreëren in groen Zuid-Holland, Kantar (2022)

2) Periode 2010 – 2022: beleving en voorzieningen In deze periode is de Toekomstvisie (2009) opgesteld en uitgevoerd. Deze visie heeft geleid tot de doorontwikkeling van Hitland, afgestemd op de veranderende recreatiebehoeften. Er zijn toen drie impulsen gegeven: ▪ Het voorzieningenniveau is sterk toegenomen, getuige de komst van de speelplekken, de hondenspeelplaats, de buurtmoestuin en het vogeluitkijkpunt. Kortom meer beleving voor een diversere doelgroep. ▪ De vindbaarheid en zichtbaarheid is toegenomen. Met als uitgangspunt dat de recreant zich in Park Hitland een dag goed kan vermaken is de bewegwijzering naar en in het gebied naar de diverse voorzieningen sterk verbeterd. ▪ De versterking van het gebied als een buitenstedelijk park en de herkenbaarheid hiervan in een geheel nieuwe eigentijdse vormgeving en huisstijl.

Uit de tabel blijkt het volgende: ▪ De geschatte aantallen unieke bezoekers zijn toegenomen met 25%. ▪ De herkomst van de bezoekers iets is verschoven van de directe omgeving naar bezoekers vanuit de hele provincie Zuid-Holland (5%). 3) Periode nu - toekomst: bijdragen aan maatschappelijke vraagstukken Ook nu staat de samenleving niet stil en zijn er veranderingen in behoeften. De laatste jaren is er nieuw gemeentelijk en provinciaal beleid opgesteld op een aantal actuele thema’s, zoals o.a. inclusiviteit, klimaat, duurzaamheid, sport en gezondheid. De vraag is of Park Hitland een rol kan gaan spelen om die thema’s mede vorm te geven. Ook heeft de bevolking in Zuidplas en Capelle aan den IJssel zich ontwikkeld, met mogelijke verandering van recreatieve behoeften tot gevolg. Dit werpt nu de vraag op of park Hitland nog toekomstbestendig is? In de Toekomstvisie uit 2009 staat ook dat geëvalueerd zal worden. Kortom; alle reden voor een actualisatie van de huidige visie op het gebied.

Het effect van de uitvoering van de Toekomstvisie uit 2009 is terug te zien uit de cijfers van bezoekersaantallen uit 2013 en 2022, zie tabel 1.1.

BUREAU VOOR RUIMTE EN VRIJE TIJD

Aantal

7

PARK HITLAND ACTUALISATIE TOEKOMSTVISIE

1.3 Bouwstenen actualisatie De actualisatie van de toekomstvisie is gebaseerd op een gedegen feitenbasis en een zorgvuldig proces met diverse stakeholders. Tevens is er een financieel kader waar we rekening mee houden.

▪

Gedegen feitenbasis Park Hitland wil dat de actualisatie van de toekomstvisie gebaseerd is op feiten en niet op aannames en meningen. Daarom zijn verschillende cijfers, feiten en (beleids)documenten verzameld en met een frisse blik geanalyseerd. De volgende bouwstenen zijn geanalyseerd: ▪ Analyse van vraag en aanbod: ▪ Trends en ontwikkelingen ▪ Demografische en toeristische ontwikkelingen ▪ Recreatieve behoeften (volgens de Leefstijlvinder) ▪ Huidig aanbod ▪ Analyse van beleid: alle relevante beleidsstukken van beide gemeenten en provincie Zuid-Holland zijn geanalyseerd op relevante thema’s. De recent verschenen coalitieakkoorden van de gemeenten Zuidplas en Capelle aan den IJssel vormen hiervan onderdeel.

Financieel kader Het financieel kader bestaat uit twee randvoorwaarden: ▪ De gemeentelijke bijdragen gaan niet structureel omhoog. ▪ Investeringen en uitgaven, voortkomende uit de ambities van de geactualiseerde Toekomstvisie, worden gedekt door de middelen uit de opgebouwde bestemmingsreserve, subsidies of een mogelijk eenmalige impuls.

1.4 Leeswijzer Dit document is als volgt opgebouwd. In hoofdstuk 2 staan de resultaten van een gebiedsaudit, op het gebied van de recreatieve voorzieningen en de kwaliteit van het groen. Hoofdstuk 3 omvat alle input uit analyses, inventarisaties en gesprekken over de recreatieve behoeften. In hoofdstuk is een analyse van het beleid gepresenteerd en wat hierin voor de toekomst van Hitland relevant is. In Hoofdstuk staat vervolgens aangegeven wat de visie en missie voor de komende jaren zijn en hoe hieraan gewerkt gaat worden. Dit leidt tot een concrete uitvoeringsagenda.

Gedragen resultaat Park Hitland kent een breed aantal betrokkenen, die belang hebben bij een goede betrokkenheid. Op verschillende manieren zijn de belanghebbenden tijdens het proces betrokken: ▪ Inwonersonderzoek. Inwoners zijn via een enquête om input gevraagd op hun ‘gebruik’, ‘waardering’, ‘aandachtspunten’ en ‘suggesties voor de toekomst’. ▪ Gesprekken met ondernemers in de omgeving. Enkele ondernemers in de omgeving van Park Hitland zijn apart bevraag over hun ambities en wensen naar de toekomst toe. ▪ Twee meedenkavonden op 27 juni en 6 oktober. Voor deze avonden is een breed spectrum aan belanghebbenden uitgenodigd en is op interactieve BUREAU VOOR RUIMTE EN VRIJE TIJD

wijze hun input verkregen voor deze actualisatie (zie ook bijlage 1). Enkele stakeholders hebben naar aanleiding van de meedenkavond aanvullende documenten aangeleverd. Deze input is samengevoegd met de input van de meedenkavonden. Gemeenten Zuidplas en Capelle aan den IJssel. In de totstandkoming van deze actualisatie zijn de gemeenten Zuidplas en Capelle aan den IJssel nauw betrokken, zowel op bestuurlijk niveau als ambtelijk.

8

PARK HITLAND ACTUALISATIE TOEKOMSTVISIE

BUREAU VOOR RUIMTE EN VRIJE TIJD

9

PARK HITLAND ACTUALISATIE TOEKOMSTVISIE

In tabel 2.1 gebruiken we tekens om aan te geven in hoeverre een thema aanwezig en beleefbaar is. De tekens hebben de volgende betekenis: ▪ - afwezig en/of geen beleving ▪ +/- beperkt aanwezig en/of beperkte beleving ▪ + veel aanwezig en/of sterke beleving ▪ ++ heel veel aanwezig en/of hele sterke beleving

2 Kwaliteit en beleefbaarheid aanbod Park Hitland

Nota Bene In deze inventarisatie zijn voorzieningen meegenomen die de recreant wel als onderdeel van Park Hitland ziet, maar die feitelijk niet op het grondgebied van het Recreatieschap liggen (zoals bijv. de Steenovens). Ook zijn voorzieningen meegenomen waarvan Park Hitland niet de exploitatie voert (en dit ook niet als haar toekomstige rol ziet).

In dit hoofdstuk schetsen we het huidige recreatieve aanbod van Park Hitland, op basis van een gebiedsaudit van voorzieningen (zie 2.1) en een audit van het beheer en onderhoud door NLadviseurs (zie 2.2).

2.1 Aanwezigheid en beleefbaarheid voorzieningen

Conclusies In bijlage 2 staat een uitgebreide beschrijving per thema. Hieronder staan de voornaamste conclusies Park Hitland kent een goed voorzieningenniveau dat voldoende beleefbaar is. Uit de gebiedsaudit valt ons het volgende op: ▪ Goed aanwezig en beleefbaar: Horeca en speelvoorzieningen. ▪ Goed aanwezig, kan beter beleefbaar: ▪ Cultuur en erfgoed: Nieuwe ontwikkelingen nabij Park Hitland zoals het bezoekerscentrum bij de Steenovens zorgen waarschijnlijk voor een verdere impuls. Momenteel is er nog veel ruimte om de beleving verder te verdiepen / versterken. ▪ Natuurbeleving: meer plekken beleefbaar maken zoals bij de veenputten, of meer natuurlijke stukken te ontwikkelen. ▪ Aanwezigheid kan beter (deels ook beter beleefbaar): ▪ Sporten en bewegen: mogelijkheden voor waterrecreatie en buiten sporten vanuit sportverenigingen (bijv. beachvolleybal).

Gebiedsaudit Tijdens een bezoek aan het gebied is het recreatieve aanbod aan activiteiten en voorzieningen in beeld gebracht voor onderstaande thema’s1: horeca en pleisterplaatsen, speelvoorzieningen en ontmoetingsplekken, sport en bewegen, cultuur en erfgoed, natuurbeleving, routenetwerken en -beleving en evenementen. Tabel 2.1 geeft een weergave van voorzieningen per thema en behandelt de mate van aanwezigheid en beleefbaarheid. Met aanwezigheid bedoelen we de fysieke aanwezigheid van het aantal voorzieningen binnen dit thema. Met beleefbaarheid bedoelen we in hoeverre de bezoeker iets kan doen met de voorziening en in hoeverre een beleving wordt gefaciliteerd of versterkt. Een vogelrustgebied kan bijvoorbeeld aanwezig zijn, maar de aanwezigheid van een informatiebord of de mogelijkheid tot het zelf zoeken van vogels, geeft aan in hoeverre de voorziening beleefbaar is.

Verblijfsrecreatie op Parc de IJsselhoeve nemen we in de inventarisatie niet mee, omdat we ons richten op dagrecreatie. 1

BUREAU VOOR RUIMTE EN VRIJE TIJD

10

PARK HITLAND ACTUALISATIE TOEKOMSTVISIE

▪ ▪

Routes: aansluiten op regionale knooppunten en beleving toevoegen met themaroutes en toegankelijke routes. Evenementen: afhankelijk van de wens is hier ruimte voor meer openlucht evenementen (bijvoorbeeld natuurlezingen of klassieke muziek).

BUREAU VOOR RUIMTE EN VRIJE TIJD

11

PARK HITLAND ACTUALISATIE TOEKOMSTVISIE

Tabel 2.1: Overzicht voorzieningen per thema Thema

Voorzieningen

Mate van aanwezigheid

Mate van beleefbaarheid

Opmerkingen

++

++

Veel en divers aanbod.

++

++

Veel en divers aanbod. Sterke beleving en toegespitst op de wensen van de gebruikersgroepen.

++

+/-

Veel aanwezig. Nieuwe ontwikkelingen zoals het bezoekerscentrum bij de Steenovens zorgen waarschijnlijk voor een verdere impuls. Momenteel is er nog veel ruimte om de beleving verder te verdiepen / versterken.

++

+/-

Veel aanwezig. Wel nog veel ruimte om dieper de beleving in te gaan, bijvoorbeeld bij de veenputten.

HIT Eten & Drinken De Roode Leeuw Leefgoed de Olifant/Restaurant & Terras De Dames Horeca en pleisterplaatsen

Brasserie View Café Rustwat Theeschenkerij Korenaer Picknickplaatsen (8) Honden prettuin Hondenstrand

Speelvoorzieningen en (moes)tuinen

Waterspeelplaats Hitland-Zuid Klimspeelplaats Hitland-Noord Ontmoetingstuin Hitland Volkstuinvereniging De Amateur Tuinder Steenovens Klein-Hitland Essemolen Fundament

Cultuur en erfgoed

Herdenkingsmonument aan de dijk Werkhaven Hitland Culturele activiteiten Leefgoed De Olifant en Steenovens Klein Hitland Excursies IVN Boomrijk gebied Hitland Noord

Natuurbeleving

Vogeluitkijkpunt Vogelrustgebied met vlonderpad Bijenhotel Hitland

De Wielen Ooievaarsnesten (2) Veenputten (4) Golfbaan Ruitersportcentrum Hitland Sporten en bewegen

Schaatsbaan

++

Goed beleefbaar. De aanwezigheid kan mogelijk worden versterkt voor waterrecreatie en mogelijkheden voor buitensporten door inwoners vanuit sportverenigingen (bijv. beach volleybal, etc.).

+

+

Voldoende aanwezig maar ook nog veel potentieel om routes uit te breiden, zowel op het gebied van de omvang (bijv. door aan te sluiten op regionale knooppunten) als op het gebied van beleving (themaroutes) of doelgroepen (minder validen).

+

+/-

Het is de vraag of Hitland een podium wil zijn voor openlucht evenementen, die passend zijn (natuurlezingen, openlucht concerten / klassiek, etc.).

+

Trimtoestellen/buitenfitness Vislocaties (3) Ruiterpad Wandel/fiets/skeelerroute Routenetwerken en routebeleving

5 kilometer-route Hitland Noord 5 kilometer -route Hitland Zuid 10 kilometer -route Hitland Molen stempel fietstocht (25 of 40 kilometer) Evenemententerrein

Evenementen / Exploitaties

Evenementen HIT Evenementen Leefgoed de Olifant Evenementen Steenovens Klein-Hitland

Leeswijzer: De tekens in de tabel hebben de volgende betekenis: afwezig en/of geen beleving +/beperkt aanwezig en/of beperkte beleving + veel aanwezig en/of sterke beleving ++ heel veel aanwezig en/of hele sterke beleving

BUREAU VOOR RUIMTE EN VRIJE TIJD

13

PARK HITLAND ACTUALISATIE TOEKOMSTVISIE

groot worden dat ze wellicht een veiligheidsrisico kunnen vormen voor recreanten kunnen ook gefaseerd vervangen worden. Het grote aandeel grasland, rietland, bos en watergangen herbergen vele floraen faunasoorten die een positieve toevoeging geven aan de belevingswaarde van de recreant. De verscheidene ‘eilandjes’ zijn een toevluchtoord voor vele (water) vogels. Door deze verscheidenheid is de diversiteit aan soorten ook erg groot. Denk aan typische soorten van Hitland zoals groene specht, blauwborst, ijsvogel, glassnijder en rietorchis.

2.2 Kwaliteit beheer en onderhoud Onlangs heeft NLadviseurs de groenelementen van Park Hitland opnieuw in beeld gebracht doormiddel van inventarisaties en controles. In deze controle is er o.a. aandacht geweest voor de beheerstatus, kwaliteit, veiligheid en de omvang. Deze inventarisatie heeft geresulteerd in een gedetailleerde nieuwe kaart van het terrein (zie figuur 2.1). Hieronder staat een korte beschrijving van de huidige situatie én zijn er tevens vanuit beheer en ecologie enkele waardevolle kansen en potenties voor de toekomst.

Kansen en potenties voor het gebied Het recreatieschap is een mooi en divers gebied waar natuur en recreatie samen komen. Om deze waarden toekomstbestendig te maken kan een beheerplan, dat is afgestemd op de natuur en gebruiksdoelen, uitkomst bieden. In dit natuurbeheerplan mag aandacht komen voor de onderstaande opgaven en kansen:

Huidige situatie Dit recreatieschap kenmerkt zich door verscheidenheid aan natuurlijke elementen, zoals moerassen, broekbossen, graslanden, rietlanden en watergangen, waarbij het oorspronkelijke landschappelijke karakter deels is terug te zien. Boomsoorten die goed onder vochtige omstandigheden kunnen groeien zijn hier logischerwijs het sterkst vertegenwoordigt denk hierbij aan: zwarte els, gewone es, verschillende soorten wilgen en Canadese populier. De goed aangelegde padenstructuur loopt langs allerlei verschillende natuurlijke elementen. Denk hierbij aan het knuppelpad dat is aangelegd langs een vogelrustgebied. Ook zijn er cultuurhistorische elementen terug te vinden in het gebied. Zo zijn er veenputten die zijn ontstaan bij de enkele veenafgravingen en is de duidelijke structuur die is ontstaan door ruilverkaveling goed terug te zien.

▪

▪

▪ ▪

De koppeling van ecologische doelen en doelsoorten; zodat nog specifieker aandacht worden besteed aan deze huidige e potentiële waarden in het beheer. Verhogen van diversiteit aan boomsoorten en leeftijdscategorieën. Dit vergroot het ecologisch belang en zorgt voor een hogere weerbaarheid en risicospreiding. Meer afwisseling van vegetatiestructuur. Dit verhoogt de belevingswaarde voor recreanten én de biodiversiteit. Communicatie- en educatieplan. Hierin is aandacht voor groenbeleving en biodiversiteit.

Er zijn in het verleden vele delen aangeplant met overwegend gewone es. Deze boomsoort wordt momenteel aangetast door essentaksterfte. Doordat er vele gewone essen uitvallen door deze aantasting, ontstaan er ‘gaten’ in het bos. Dit biedt kansen voor het verhogen van de biodiversiteit en leeftijdsspreiding. Door de soortendiversiteit in de bosvakken te verhogen kan een dergelijke situatie in de toekomst wellicht verholpen worden. De Canadese populieren die nu zo

BUREAU VOOR RUIMTE EN VRIJE TIJD

14

PARK HITLAND ACTUALISATIE TOEKOMSTVISIE

Figuur 2.1 Groenelementen en voorzieningen Park Hitland (Nladviseurs).

BUREAU VOOR RUIMTE EN VRIJE TIJD

15

PARK HITLAND ACTUALISATIE TOEKOMSTVISIE

3 Recreatieve behoeften In dit hoofdstuk geven we inzicht in de recreatieve behoeften van (potentiële) bezoekers van Park Hitland. Dit doen we aan de hand van trends en ontwikkelingen (zie 3.1), een analyse van doelgroepen op basis van de Leefstijlvinder (zie 3.2) en input vanuit diverse stakeholders (paragraaf 3.3 t/m 3.5).

▪

Dit hoofdstuk geeft de belangrijkste resultaten weer. De onderliggende analyses en achtergrondinformatie zijn weergegeven in bijlagen 3 t/m 6.

3.1 Trends en ontwikkelingen Demografische ontwikkelingen ▪ Bevolkingsontwikkeling. Tussen 2015 en 2021 is de bevolking van de aangrenzende gemeenten met 4,8% gegroeid, van een totale bevolking van 107.249 in 2015 naar 112.383 in 2021. Het CBS verwacht dat de groei aan blijft houden en dat vooral gemeente Zuidplas snel zal groeien. In 2030 wordt ten opzichte van 2020 een groei van 2,7% in Capelle aan den IJssel verwacht, en in gemeente Zuidplas zelfs een groei van 11,4%. Voor Capelle aan den IJssel blijft de groei naar verwachting tot 2040 aanhouden, voor gemeente Zuidplas zelfs minimaal tot 2050. In het middengebied van Zuidplas wordt de woningbouwontwikkeling gerealiseerd in het nieuwe ‘Vijfde Dorp’. De groei in deze gebieden kan ook een groei in bezoekers aan Park Hitland betekenen, waardoor de buitenruimte en recreatiebelangen mogelijk verder onder druk komen te staan. ▪ Groeiende groep senioren. Mensen worden steeds ouder en blijven fitter dan voorheen, waardoor de groep senioren steeds groter wordt. Volgens het CBS wordt de piek van de vergrijzing pas rond 2040 verwacht. Dit heeft invloed op het gebruik van de buitenruimte: voor ouderen is de natuur een plek om activiteiten uit te voeren, zoals fietsen en (sportief) wandelen. De

BUREAU VOOR RUIMTE EN VRIJE TIJD

▪

invulling van deze activiteiten verschilt per leefstijl. Wel betekent dit dat er kansen zijn in het faciliteren van activiteiten voor de oudere doelgroep. Meer hondeneigenaren. Er zijn meer hondeneigenaren sinds de coronapandemie. 8% van de Nederlandse huishoudens heeft tijdens de coronapandemie hun eerste huisdier geadopteerd. Van deze huishoudens, koos 47% voor een hond. De reden voor deze plotselinge interesse in het adopteren van een dier, geeft branchevereniging Divebo aan naar onderzoek van Marketresponse, is ter vermindering van eenzaamheid, ter bevordering van de mentale en/of fysieke gezondheid en omdat men nu meer thuis is en daarmee meer tijd heeft om voor het dier te zorgen. Dit zorgt voor meer druk op de uitlaatgebieden rondom huis en kan tussen gebruikersgroepen voor spanningen zorgen. Inclusieve recreatie. Er komt steeds meer oog voor inclusieve recreatie waarbij in ieders behoefte kan worden voorzien. Bijna 20% van de Nederlanders heeft een beperking. Dit kan een fysieke beperking zijn waardoor deze mensen bijvoorbeeld slecht ter been zijn, of niet (goed) kunnen zien of horen, maar dit kan ook een mentale beperking zijn waardoor mensen op een andere manier prikkels verwerken.

Toeristische ontwikkelingen De vrijetijdseconomie is groeiende. Naar verwachting zal de sector zich (snel) herstellen van de coronapandemie en zal het aantal verblijfsgasten landelijk tot 2030 fors groeien met ongeveer 30%. Bijlage 3 toont een uitgebreider overzicht van de prognose van de toeristische ontwikkeling in de omgeving van Park Hitland. Natuur en recreatie ▪ Er wordt vooral dichtbij huis gerecreëerd. Vier op de vijf vrijetijdsactiviteiten vinden namelijk in de eigen gemeente plaats. Veel activiteiten worden in de buitenlucht ondernomen. 16

PARK HITLAND ACTUALISATIE TOEKOMSTVISIE

▪

▪

▪

▪

▪

Er worden meer activiteiten in de buitenlucht ondernomen. Nederlanders, ongeacht hun leeftijd of hun geslacht, ondernemen vrijwel allemaal graag activiteiten in de buitenlucht. In de buitenlucht is wandelen de favoriete activiteit om te ondernemen. De afgelopen tijd is de interesse in wandelen, fietsen en waterrecreatie alleen maar toegenomen. Ook het fietsen is veranderd: door de komst van de e-bikes, heeft men een grotere actieradius. Een reden van de toegenomen buitenrecreatie is de behoefte om uit te staan. Het ‘uit-staan’ en tijd hebben om tot rust te komen in deze hectische maatschappij wordt steeds belangrijker. Mensen zoeken de natuur op om te onthaasten en de drukte van het dagelijks leven te ontsnappen. De buitenruimte staat onder druk. Niet alleen zijn er meer mensen die buiten recreëren met verschillende soorten activiteiten, ook is er sprake van bevolkingsgroei. Door deze ontwikkelingen, stijgt de druk op de natuur en buitenruimte nog verder, met irritaties tussen gebruikersgroepen en schade aan flora en fauna tot resultaat. Niet alleen is de natuur interessant: er worden ook veel cultuurhistorische activiteiten ondernomen. Bijna 9 op de 10 Nederlanders brengt jaarlijks minstens één keer een bezoek aan een culturele voorstelling, tentoonstelling, evenement of instelling. De participatie in culturele activiteiten is al enige jaren stabiel.

Door de inflatie, en daarmee waarschijnlijk ook het stijgen van toegangsprijzen in de cultuursector, wordt cultuur mogelijk sneller gratis in de buitenlucht gezocht. Bewustzijn over de natuur en biodiversiteit. Door de hernieuwde waardering voor de natuur, is er vanuit de maatschappij en de politiek is er meer aandacht voor biodiversiteit en de natuur. Men is zich steeds bewuster van wat hun (recreatie)gedrag voor invloed heeft op de natuur. Door verschillende educatiecampagnes wordt meer bekend bij de gemiddelde burger, waardoor het bewustzijn versterkt.

BUREAU VOOR RUIMTE EN VRIJE TIJD

3.2 Leefstijlanalyse van de vraag Om in kaart te brengen welke behoeften en wensen bezoekers hebben op het gebied van vrijetijd, is gebruik gemaakt van de Leefstijlvinder (zie www.leefstijlfvinder.nl). De Leefstijlvinder geeft inzicht in het gedrag, waarden en behoeften van recreanten en toeristen op basis van psychologische en sociologische kenmerken. Dit maakt het mogelijk om beter in te spelen op de gewenste beleving van inwoners en (potentiële) bezoekers. De leefstijlsegmentatie onderscheidt zeven doelgroepen, ook wel leefstijlen genoemd, met allemaal een eigen vrijetijdsprofiel. De zeven leefstijlen zijn: Avontuur-, Plezier-, Harmonie-, Verbindings-, Rust-, Inzicht en Stijlzoekers. In bijlagen 3 en 4 staan de voorkeuren van deze leefstijlen nader toegelicht. Hieronder staan de resultaten van drie analyses: ▪ Analyse van het leefstijlprofiel van de inwoner die op maximaal 20 minuten loop- of fietsafstand van Park Hitland woont ▪ Analyse van het leefstijlprofiel van de bezoekers aan Park Hitland ▪ De verhouding van bovenstaande twee, met als resultaat een inschatting van doelgroepen die al voldoende aantrekkelijk aanbod vinden in Hitland en welke (nog) niet Vraag potentiële bezoekers Hieronder behandelen wij het profiel van deze potentiële bezoeker van Park Hitland, dit betreft inwoners binnen een bereik van 20 minuten.

Met behulp van Openrouteservice (2022) zijn twee verzorgingsgebieden opgesteld, gebaseerd op reistijd (wandelend en op de fiets over de openbare weg) tot Park Hitland. Dit is in figuur 3.1 in twee groepen onderverdeeld: de groep met reistijd van 0-10 minuten, en de groep met reistijd van 11-20 minuten. Bij het opstellen hebben we rekening gehouden met de oversteek

17

PARK HITLAND ACTUALISATIE TOEKOMSTVISIE

over de Hollandsche IJssel. Bijlage 5 toont de lijst van wijken en de data waarop deze verzorgingsgebieden zijn gebaseerd.

Het valt op dat het leefstijlprofiel van de inwoners binnen 20 minuten van Hitland veel gelijkenis heeft met het Nederlandse gemiddelde. In de omgeving wonen iets meer rustzoekers en iets minder avontuurzoekers dan gemiddeld.

Er is bewust gekozen voor een limiet van 20 minuten in het aangeven van het verzorgingsgebied. Deze limiet is gebaseerd op de gemiddelde tijd en afstand dat men in Nederland af wil leggen voor een korte wandeling (een ommetje). Een ommetje begint en eindigt bij de voordeur van de woning en duurt gemiddeld 30 – 60 minuten (Wandelnet, 2016). Met een limiet van 20 minuten, is er ook nog tijd binnen de tijdsduur van het gemiddelde ommetje om tijd in Park Hitland te besteden.

Figuur 3.2 Leefstijlprofiel inwoners uit de verzorgingsgebieden vergeleken met het Nederlandse gemiddeld

Figuur 3.1 De verzorgingsgebieden van potentiële recreanten

Inwoners omgeving (0-20 minuten afstand)

8%

Nederlands gemiddelde

11%

Avontuurzoeker Verbindingszoeker Stijlzoeker

17%

18%

11%

13%

11%

Plezierzoeker Rustzoeker

13%

20%

14%

16%

18%

14%

15%

Harmoniezoeker Inzichtzoeker

Bezoekersprofiel Park Hitland In 2022 is een rapport van Kantar Public uitgebracht, waarin het bezoekersprofiel van verschillende gebieden in Zuid-Holland worden getoond. Eén van die gebieden is Park Hitland. Figuur 3.3 toont het bezoekersprofiel van Park Hitland op basis van dit onderzoek, en vergelijkt dit met het profiel van inwoners uit de omgeving, om een beeld te geven van de potentiële bezoekers. Hierin valt het volgende op: ▪

In bovenstaande figuur is Park Hitland in geel weergeven, de gebieden met een reistijd tussen 0-10 minuten zijn in paars aangegeven, en de gebieden met een reistijd van 11-20 minuten in groen.

Figuur 3.2 hieronder toont het leefstijlprofiel van inwoners uit de verzorgingsgebieden en vergelijkt dit met het Nederlandse gemiddelde.

BUREAU VOOR RUIMTE EN VRIJE TIJD

18

De groep huidige bezoekers aan Park Hitland is erg divers, enkel het aandeel harmoniezoekers blijft achter, ondanks dat deze groep landelijk veel groter is. De grootste groepen die het park bezoeken, zijn de inzicht-, stijl-, plezier-, en rustzoekers.

PARK HITLAND ACTUALISATIE TOEKOMSTVISIE

▪

Het profiel van de potentiële bezoekers, die op 0-20 minuten afstand wonen, wijkt af van het huidige bezoekersprofiel: vooral de harmonie-, rust- en inzichtzoekers tonen grote verschillen.

Figuur 3.4 Het leefstijlprofiel van de huidige bezoekers afgezet tegen de potentiële bezoekers (inwoners). 200

Figuur 3.3 Bezoekersprofiel Park Hitland (Kantar bezoekersonderzoek (2022).

10%

16%

6%

15%

Inwoners omgeving (0-20 minuten afstand)

8%

17%

11%

13%

16% 20%

18% 14%

132

120

17%

Plezierzoeker

Harmoniezoeker

Rustzoeker

Inzichtzoeker

Stijlzoeker

126

112

80

16%

40

Verbindingszoeker

20 0

Huidige bezoekers versus potentiële bezoekers Nu we zowel het profiel van de potentiële bezoeker (inwoner omgeving) en huidige bezoekers kennen, kunnen we kijken of hier verschillen tussen kunnen vinden. We nemen aan dat de huidige bezoekers aan Park Hitland in hun recreatiebehoeften worden voorzien en dat Park Hitland past bij hun wensen en eisen aan een park. Een match zou betekenen dat Park Hitland al voldoende aansluit bij de wensen van de potentiële bezoeker en dat de bezoeker waarschijnlijk al afkomstig is uit deze wijken. Een mismatch zou betekenen dat, ondanks dat mensen van deze leefstijl redelijkerwijs wel een bezoek zouden kunnen brengen aan Park Hitland, dit niet doen. Dit kan een mismatch in wensen van deze groepen en de beleving (gevormd door het aanbod) dat Park Hitland te bieden heeft betekenen. In figuur 3.3 hebben we het leefstijlprofiel van de huidige bezoekers afgezet tegen de potentiële bezoekers. Wanneer een index 100 is, is dit perfect in balans. Een index onder de 100 betekent dat er (veel) minder bezoekers van deze leefstijl naar Park Hitland komen dan in de omgeving wonen. Een index van boven de 100 betekent dat er (veel) meer bezoekers van deze leefstijl naar het park komen dan in de omgeving wonen.

Harmoniezoeker 104

100

Verbindingszoeker 93

80

60

Avontuurzoeker

BUREAU VOOR RUIMTE EN VRIJE TIJD

Plezierzoeker

160 140

Huidige bezoekers Park Hitland

Avontuurzoeker

180

53

Rustzoeker Inzichtzoeker Stijlzoeker

Bij het kijken naar verschillen kijken we vooral naar opvallende verschillen met een index hoger dan 120 of lager dan 80. Dan valt het volgende op: ▪ De avontuurzoeker en de inzichtzoeker komen vooral veel in Park Hitland. Ze houden beide van het natuurlijke karakter en o.a. de mogelijkheden voor cultuur en erfgoed. De avontuurzoeker kan mogelijk ook afkomstig zijn vanuit de groeiende groep bezoekers uit Rotterdam. ▪ De harmoniezoeker vertoont de grootste onbalans: er wonen veel harmoniezoekers in de omgeving, maar zij bezoeken Park Hitland (nog) niet zoveel. Er is voor hen nog ruimte voor verbetering. Op basis van bovenstaande conclusie zijn twee ontwikkelrichtingen mogelijk: ▪ Verbreden, en hiermee de achterblijvende leefstijlen waar nog groeipotentieel is meer aantrekken. Dit kan door middel van het aanbieden van meer aanbod, of door middel van marketinguitingen naar deze doelgroep;

19

PARK HITLAND ACTUALISATIE TOEKOMSTVISIE

▪

Verdiepen, en hiermee de ervaring voor de momenteel goed bediende leefstijlen versterken. Park Hitland gaat zich specialiseren, mogelijk gaat het daardoor minder aansluiten bij de andere leefstijlen;

Van de respondenten die Hitland bezoekt (vanaf nu ‘bezoekers’ genoemd), komt het merendeel met partner of alleen en blijft over het algemeen tussen de 30 minuten en 2 uur in Hitland. Er zijn nauwelijks bezoekers die langer dan 4 uur in Hitland verblijven. Over het algemeen komt men het vaakst lopend naar Hitland toe, of met de fiets. Geen van de respondenten komt met het openbaar vervoer of met de pont.

3.3 Inwonersonderzoek Om (potentiële) bezoekers aan Park Hitland de kans geven mee te denken over de toekomst van Park Hitland, is het inwonersonderzoek uitgevoerd. Dit onderzoek vond plaats in de vorm van een online vragenlijst. Inwoners van Capelle aan den IJssel en Zuidplas zijn uitgenodigd vanwege hun geografische locatie ten opzichte van Park Hitland, en inwoners van Ouderkerk aan den IJssel zijn uitgenodigd vanwege de verbinding met de veerpont, waar Park Hitland jaarlijks aan bijdraagt.

Hitland Zuid is het meest bezocht De respondenten is gevraagd: “Als u een bezoek brengt aan Hitland in uw vrije tijd, welk deel van Hitland bezoekt u doorgaans?”. Hieruit blijkt dat men over het algemeen Hitland Zuid vaker bezoekt: 56% geeft aan dat zij Hitland Zuid vaker bezoeken of (bijna) alleen maar Hitland Zuid bezoeken. Voor Hitland Noord geldt dat 28% van de respondenten dit gebied vaker bezoekt of bijna alleen maar bezoekt. Ook komt 15% van de respondenten even vaak in beide gebieden.

Inwoners zijn onder andere bevraagd over hun bezoek(en) aan Hitland en wat hun wensen en behoeften zijn voor recreëren in Hitland. In deze paragraaf beschrijven we de belangrijkste resultaten. In bijlage 6 staat de volledige uitwerking. De enquête is door slechts één inwoner van Ouderkerk aan den IJssel ingevuld.

Wandelen veruit de meest ondernomen activiteit Van alle recreatieve mogelijkheden in Hitland, is wandelen veruit de meest ondernomen activiteit, zie figuur 3.5 op de volgende pagina. ▪ De top 5 meest ondernomen activiteiten zijn: wandelen, een ommetje maken, fietsen, hond uitlaten en vogels spotten. Wandelen wordt door 76% van de respondenten (heel) vaak gedaan. Slechts 2% wandelt nooit. ▪ De top 5 minst ondernomen activiteiten zijn: kanoën, paardrijden, vissen, skeeleren en golfen. Zo gaat 95% van de respondenten nooit kanoën en 94% nooit paardrijden.

Park Hitland is populair onder inwoners Hitland wordt veel bezocht. Van alle reacties uit het inwonersonderzoek, komt 98% er vaak of wel eens. Slechts 2% van de respondenten kent Park Hitland van naam, maar is er nog nooit geweest en één respondent heeft aangegeven Hitland niet te kennen. Van de respondenten die bekend zijn met Hitland en wel eens in Hitland zijn geweest, geeft het grootste deel aan Park Hitland wekelijks (34%) te bezoeken. Ongeveer een kwart (26%) bezoekt Hitland dagelijks. Kortom, meer dan de helft van de respondenten bezoekt Hitland wekelijks of dagelijks. Dat laat zien dat Hitland een populair gebied is om in te recreëren voor inwoners en veel wordt bezocht.

Dit hangt ook samen met de bezoekmotieven. Het merendeel van de respondenten heeft namelijk aangegeven dat een belangrijke motieven/achterliggende waarden om een natuur- of recreatiegebied te bezoeken zijn: “in eigen vertrouwde omgeving, dichtbij huis en niet te vaak of ver weg, rustig aan doen, even geen gedoe, geen 'gekkigheid', genieten van de rust en ruimte, recreatief fietsen en wandelen, makkelijk bereikbaar, bekend gebied”. Dit laat zien dat de reuring, het ‘altijd iets te beleven’, veel

Recreatiegedrag

BUREAU VOOR RUIMTE EN VRIJE TIJD

20

PARK HITLAND ACTUALISATIE TOEKOMSTVISIE

voorzieningen en activiteiten niet zozeer een belangrijk motief zijn. De meest ondernomen activiteiten passen dan ook goed bij de bezoekmotieven. Figuur 3.5 Ondernomen activiteiten in Hitland Wandelen

76%

Een ommetje maken

19%

64%

Fietsen

37%

Hond uitlaten

30%

6%5%

Vogels spotten

18%

25%

Sporten

15%

12% 8%

Een horecagelegenheid… 12%

43%

Speelplaats- en… 11%

6% 7%

15%

14%

Figuur 3.6 Waardering (rapportcijfer) Park Hitland 50%

10%

20% 10%

64%

21%

18%

0%

26%

50%

23%

62%

Moestuin bezoeken 4% 9% 9%

78%

17%

22%

Paardrijden 3%1% 2%

56%

20%

65%

Picknicken 3% 14%

16%

67%

Vissen 1%5%2%

91%

Skeeleren 1%5%4%

90%

Kanoën 2%4%

95%

Soms

Zelden

Nooit

Bezoekers zijn tevreden over Hitland

BUREAU VOOR RUIMTE EN VRIJE TIJD

0%

1%

2%

1

2

3

4

5

6

3%

7

8

9

10

Drukte en overlast Circa 54% - 58% van de respondenten ervaart nooit of zelden overlast als gevolg van drukte in Hitland Zuid, Midden en Noord. Eén op de 10 respondenten ervaart vaak overlast in Hitland Zuid en 1 op de 20 in Hitland Noord. De meeste overlast wordt ervaren in de zomer, de minste in de winter. De respondenten die aangeven vaak overlast te ervaren is relatief klein (m.u.v.

0% 10% 20% 30% 40% 50% 60% 70% 80% 90% 100% (heel) vaak

0%

Natuur en landschap zijn belangrijk Daarnaast zijn de respondenten ondervraagd op een aantal stellingen met daarin thema’s verwerkt die relevant zijn in de maatschappij. Hieruit concluderen we dat men natuur en het landschap (de groene buitenruimte) belangrijker vindt dan recreatie, dat de jeugd nog onvoldoende bewust wordt gemaakt en opgeleid over de natuur en dat men het belangrijk vindt dat de cultuurhistorische waarden zichtbaar zijn in Hitland.

94%

Een activiteit of evenement…3% 13%

0%

11%

9%

De respondenten vinden het landschap over het algemeen (zeer) aantrekkelijk. Hitland Zuid vindt men het meest aantrekkelijk: 78% van de respondenten vindt dit (zeer) aantrekkelijk. Hitland Midden wordt door 59% van de respondenten (zeer) aantrekkelijk gevonden en in Hitland Noord is dit 74%.

88%

Schaatsen 4% 12%

39%

30%

48%

20%

35%

40%

59%

Golfen 5%4%3%

Cultuur/ erfgoed /…4%

4%2%

23% 34%

Over het algemeen zijn de respondenten (zeer) tevreden over Hitland. Het gemiddelde rapportcijfer dat men geeft aan Hitland is een 7,6. Het cijfer dat het vaakst wordt gegeven is een 8, namelijk door 39% van de respondenten, zie onderstaand figuur 3.6.

21

PARK HITLAND ACTUALISATIE TOEKOMSTVISIE

de zomer). Hieruit concluderen we dat de overlast als gevolg van drukte over het algemeen mee valt, maar situationeel wel voorkomt. Belemmeringen Zowel bezoekers als niet-bezoekers is gevraagd wat voor hen redenen zijn om (mogelijk) weg te blijven uit Hitland of wat belemmeringen zijn om Hitland niet te bezoeken. ▪ Top 3 redenen om weg te blijven uit Hitland zijn voor bezoekers: ▪ Overlast van honden ▪ Drukte in het gebied ▪ Zwerfafval en rommel ▪ De redenen om weg te blijven uit Hitland voor niet-bezoekers (slechts 20 respondenten) zijn voornamelijk persoonlijke redenen. Er springt geen duidelijke reden uit waarom men niet naar Hitland komt. Wel zijn bijna alle niet-bezoekers (16 van de 20) geïnteresseerd om Hitland in de toekomst wel te bezoeken.

routenetwerken. Daarom concluderen we dat er wel behoefte is aan meer routes in Hitland. ▪ Dagactiviteiten voor kinderen: ook wordt af en toe (weliswaar minder vaak dan eerder genoemde onderwerpen) aangegeven dat activiteiten voor kinderen (bijvoorbeeld in relatie tot natuureducatie) Hitland nog aantrekkelijker zou maken. ▪ Honden uitlaatbeleid: er wordt af en toe genoemd dat men graag de honden aan de lijn ziet of dat een afgeschermd losloopgebied voor honden de voorkeur heeft. ▪ Aantrekkelijk(er) middengebied: het middengebied wordt ook een aantal keer genoemd. Hierover wordt gezegd dat het middengebied aantrekkelijk gemaakt kan worden of dat Noord en Zuid verbonden mag worden voor de wandelaar. ▪ Voorzieningen: daarnaast wordt het toevoegen van voorzieningen zoals bankjes en informatieborden genoemd en komt de behoefte aan horecagelegenheden ook af en toe naar voren.

Wensen en zorgen Op de vraag ‘Wat zou Park Hitland kunnen doen om het gebied nog aantrekkelijker te maken voor u?’ zijn veel reacties gegeven. Allereerst zijn er veel enthousiaste reacties van respondenten die zeggen dat het fijn is in Hitland te zijn en dat ze er graag komen. Er zijn ook suggesties om het gebied nog aantrekkelijker te maken, een aantal onderwerpen komen duidelijk naar voren: ▪ Natuur: er is behoefte aan het behouden van de natuur en de natuur haar gang laten gaan / de ongerepte natuur intact houden, maar ook behoefte aan meer bomen en bos, en meer diversiteit aan flora en fauna. ▪ Routes: Ook worden de fiets- en wandelpaden/routes genoemd, op meerdere manieren. Er wordt zowel genoemd dat er behoefte is aan het scheiden van type gebruikers op de paden vanwege veiligheid, maar ook de behoefte aan meer fiets- en wandelroutes (ook struinroutes). NB Dat laatste is opvallend, omdat er bij de vraag over de tevredenheid van het aantal routes over het algemeen werd aangegeven dat men tevreden is. Echter, ook in de vraag over behoeftes komt naar voren dat er behoefte is aan

BUREAU VOOR RUIMTE EN VRIJE TIJD

Tot slot zijn er nog veel specifieke ideeën meegegeven om Park Hitland nog aantrekkelijker te maken, waaronder een beeldenroute, kunstroute. Hebt u aandachtspunten of zorgen die u mee wilt geven over Park Hitland? De aandachtspunten of zorgen die respondenten hebben meegegeven, hebben ook te maken met de antwoorden op de vorige vraag. Er wordt namelijk opnieuw aangegeven dat het belangrijk is dat de natuur behouden blijft, zorgen over bebouwing in of aan de randen van Hitland. Ook wordt veiligheid een aantal keer genoemd als zorg. Dit heeft met name betrekking op de veiligheid op de paden en routes, doordat er verschillende gebruikers dezelfde paden en wegen gebruiken of door scooters/brommers. Daarnaast wordt de parkeerplaats ook een aantal keer genoemd als een onveilige plek (hangjongeren, drugs). Het gevoel van onveiligheid in het donker wordt ook af en toe genoemd, net als het onderhoud op de brug die voor gevaarlijke situaties zorgt of niet toegankelijk is.

22

PARK HITLAND ACTUALISATIE TOEKOMSTVISIE

Er worden ook zorgen geuit over bepaalde planten in het gebied die overlast veroorzaken (duizendknoop, bramen, brandnetels, berenklauw) en over loslopende honden en hondenpoep. Tegelijkertijd zijn er onder een aantal hondenbezitters juist zorgen dat de hondenlosloopgebieden verdwijnen.

3.4 Meedenkavonden belanghebbenden Op maandag 27 juni 2022 en op donderdag 6 oktober 2022 vonden meedenkavonden plaats, met als doel de input van diverse stakeholders te verkrijgen. Deze avonden waren drukbezocht door 38 personen op de eerste avond, en 40 op de tweede avond. Deze personen vertegenwoordigden diverse gebruikersgroepen zoals ondernemers, gebruikers, gemeenten en stichtingen (zie bijlage 1 voor deelnemers).

Conclusie: de groene buitenruimte op 1 in toekomstige plannen Zoveel mensen, zoveel wensen. Dat geldt ook voor hoe mensen de natuur 2 beleven. En hoewel de voorkeuren uiteraard verschillen, zien we over het algemeen wel duidelijk naar voren komen dat de bezoekers van Park Hitland de groene buitenruimte en het recreëren in het groen en beleven van de natuur erg belangrijk vinden.

Tijdens de eerste meedenkavond zijn genodigden na een korte presentatie over het onderzoek uitgenodigd om mee te denken over kansen en uitdagingen op zes vooraf bepaalde thema’s. Tijdens de tweede meedenkavond stond terugkoppeling centraal van de verzamelde informatie en het prioriteren van kansen. In de volgende paragrafen behandelen we de belangrijkste resultaten, geclusterd in aandachtspunten per thema.

Dit zien we zowel terug in de bezoekmotieven, de behoefte aan voorzieningen en activiteiten, de ondernomen activiteiten en de wensen en zorgen voor de toekomst. Er zijn her en der wel wensen en behoeftes om wat voorzieningen toe te voegen, maar het beeld blijft dat het beleven van de groene buitenruimte en natuur op 1 staat. Er is vooral behoefte aan voorzieningen die het beleven van groen en natuur faciliteren of ondersteunen. Voorzieningen waarvoor de natuur moet wijken of dat afbreuk doet aan de natuurlijke omgeving van Hitland is men over het algemeen niet zo enthousiast over.

Enkele stakeholders hebben naar aanleiding van de meedenkavond aanvullende documenten aangeleverd omdat zij dit niet tijdens de meedenkavond hebben kunnen delen. Deze input is samengevoegd met de input van de meedenkavonden.

Hitland wordt frequent bezocht en is een geliefde plek voor inwoners die nabij het gebied wonen. Hoewel het druk wordt bezocht, zijn er weinig tot geen klachten of zorgen over drukte in het gebied. Dit moet natuurlijk wel zo blijven.

Let op: we hebben alle ideeën en toegestuurde informatie zoveel mogelijk in deze paragraaf opgenomen. Hierbij is het is soms niet mogelijk om de exacte bewoording over te nemen wanneer resultaten moeten worden geclusterd. Informatie waarvan werd aangegeven dat dit gevoelige informatie betreft is enkel gedeeld met Park Hitland en is niet specifiek opgenomen in dit rapport.

Mogelijke aanvullende aandachtspunten (naast de wensen van inwoners) op basis van deze enquête is o.a. het stimuleren van het gebruik van het openbaar vervoer en het beter verbinden van Park Hitland met de veerverbinding tussen Ouderkerk en Nieuwerkerk aan den IJssel.

We gebruiken het woord natuur in brede zin, waar alle onderdelen van de groene buitenruimte met natuur(belevings)waarde onder vallen. 2

BUREAU VOOR RUIMTE EN VRIJE TIJD

23

PARK HITLAND ACTUALISATIE TOEKOMSTVISIE

Hitland Natuurlijk Hitland Natuurlijk omvat onder andere de onderwerpen biodiversiteit, natuurbeleving en de kwaliteit van de natuur. Er werden in totaal maar liefst 111 opmerkingen gemaakt over dit thema en op de tweede meedenkavond werd hoge prioriteit gegeven aan dit onderwerp, voornamelijk op het gebied van het introduceren van meer natuur, het verbeteren van de kwaliteit van de natuur en het beleefbaar maken van de natuur. Deze kwesties bleken door het hele park te spelen en werden niet geconcentreerd op één gebied. De 111 opmerkingen gaven de volgende aandachtspunten:

▪ ▪

▪ ▪

Meer natuur ▪ Vraag naar het omvormen of nieuw ontwikkelen van aantrekkelijke gebieden voor inheemse insecten en vogels; ▪ Vraag naar herintroductie van een moerasgebied ten behoeve van (zeldzame) moerasplanten en de vogel- en insectenpopulatie; ▪ Vraag naar bescherming van de natuur in het middengebied door wanneer dit mogelijk vrijkomt de grond te kopen en natuurkwaliteit te prioriteren, mogelijk in samenwerking met stakeholders.

Meer natuurbeleving ▪ Vraag naar aanpak van overlast gevende planten zoals bramen en brandnetels; ▪ Vraag naar meer beleving in de groene buitenruimte, zoals het aanplanten van een voedselbos of enkel fruitbomen, een kabouterbos en het aanplanten van verschillende (kleuren) bloemen (natuurtuin); ▪ Vraag naar (vogel)uitkijkpunten in het middengebied en in Hitland-Noord; ▪ Vraag naar meer grasvelden met laag gras om in te recreëren; ▪ Vraag naar prioriteren van natuurkwaliteit bij het versterken van natuurbeleving; ▪ Vraag naar het open houden van het middengebied, onder andere ten behoeve van de weidevogels;

Verbeteren natuurkwaliteit en biodiversiteit door beheer ▪ Vraag naar stop veeteelt in verband met de uitstoot van stikstof, anderzijds ook wens behoud veeteelt; ▪ Vraag naar het op niveau houden van de waterkwaliteit in Hitland-Noord; ▪ Vraag naar het verhogen van het waterpeil en juist niet verder verlagen om bodemdaling tegen te gaan; ▪ Vraag naar het zo min mogelijk droogleggen voor ontwikkelingen daar Park Hitland naar de visie van het Hoogheemraadschap in 2050/2100 een nat veenweidegebied gebied is; ▪ Vraag naar een natuur- en waterbeheerplan voor (zeer) lange termijn, mogelijk in samenwerking met stakeholders zoals IVN, Hoogheemraadschap Schieland en Krimpenerwaard, Platform Mooi Zuidplas en stichtingen actief in natuur- en waterbeheer om de natuur- en waterdoelen te verwerken in de plannen en te werken aan het concept BUREAU VOOR RUIMTE EN VRIJE TIJD

Basiskwaliteit natuur. Dit concept gaat uit van een balans tussen milieuomstandigheden, inrichting van de groene buitenruimte en het gebruik en beheer ten behoeve van een betere kwaliteit van de natuur; Vraag naar natuurvriendelijke oevers, geen beschoeiing; Vraag naar het verbeteren van de staat van het boomrijk gebied: zieke bomen kappen, moederbomen gebruiken en een biodivers bos aanplanten; Vraag naar het beheren van het jachtbeleid op vossen en kraaien ten behoeve van de populatie zwanen, weidevogels en hazen; Vraag naar het versterken van biodiversiteit: ▪ Actievere aanpak van invasieve planten, dieren en insecten; ▪ Het behalen van 10% groenblauwe biodiversiteit (en waar mogelijk dit nadrukkelijker uitlichten); ▪ Meer aantrekkelijke gebieden voor inheemse insecten en vogels; ▪ Het op de inheemse insecten en vogels aanpassen van het onderhoud zoals het maaibeleid, opruimen van dode planten en bomen, niet gebruiken van gif, en aanpassen van de verlichting.

24

PARK HITLAND ACTUALISATIE TOEKOMSTVISIE

▪

Vraag naar betere visbeleving: ▪ Het nieuwe gemaal biedt mogelijk een impuls door het toestaan van vismigratie. Er is vraag naar minder waterplanten zodat de vissen die Park Hitland in kunnen, in Park Hitland zullen blijven; ▪ Vraag naar meer visplaatsen.

▪ ▪

Educatie ▪ Vraag naar meer educatie over het gebied, mogelijk in samenwerking met stakeholders. Informatie kan worden gedeeld in de vorm van een app of informatiepanelen (mogelijk incl. plattegrond bij alle toegangspunten tot Park Hitland Hitland), waar informatie over cultuur, water, en flora en fauna zoals (weide)vogels wordt gedeeld. De vraag naar educatie over het cultuurhistorisch verleden (o.a. bij de veenputten en de Wielen) en (weide)vogels werd in het bijzonder benadrukt. ▪ Vraag naar het organiseren van activiteiten in het kader van educatie, bijvoorbeeld buitenlessen, speurtochten of werken in een moestuin voor kinderen, of vogelexcursies voor iedereen;

Overig ▪ Overwegen aanpassen naam “Park Hitland” naar “Landschapspark Hitland” en/of het aanpassen van de vorm van recreatieschap naar (recreatie- en) natuurgebied om prioriteit voor de groene buitenruimte uit te dragen. Hitland Recreatief en Hitland Gezond De thema’s Hitland Recreatief en Hitland Gezond zijn voor de analyse samengevoegd omdat de opmerkingen binnen deze thema’s een grote overlap hadden. Er werden 97 opmerkingen gemaakt over deze thema’s. Tijdens de tweede meedenkavond werd het belang van dit thema bevestigd. Er werd vooral prioriteit gegeven aan het versterken van de culturele activiteiten middels routes, en aan educatie over het gebied. Een belangrijk punt dat door meerdere stakeholders is uitgesproken, is dat recreatie geen schade moet opleveren voor de cultuurhistorische en natuurlijke waarden die het gebied heeft. De resultaten gaven de volgende aandachtspunten:

Opgave routebeleving ▪ Vraag naar een betere beleving van het pad tussen Hitland Noord en Hitland Zuid, dit wordt nu beschreven als saai; ▪ Vraag naar meer wandel-, hardloop-, fiets- en mountainbikeroutes, mogelijk gethematiseerd (geocaching-route, historische route, route naar de vier elementen zichtbaar in Park Hitland, fluit- of zingroute), in combinatie met recreatie (molenroute, Capelse culinaire ommetje, Halve van Capelle) of minder gevestigd (onverharde paden of helemaal geen paden (laarzenroute, boerenlandpad of natte voeten-pad)); ▪ Vraag naar seizoensgebonden routes, bijvoorbeeld een route langs bramenstruiken wanneer bramen rijp zijn, of het tijdelijk aanbieden van een vogelroute; ▪ Vraag naar aansluiting op bestaande routes zoals het Hollandse IJsselpad; ▪ Vraag naar buitendijkse wandelpaden en een ruiterpad langs de Mient; ▪ Vraag naar het duidelijke aangeven van routes en paden (en de gebruikersgroepen voor wie de paden bestemd zijn).

Activiteiten en evenementen ▪ Vraag naar meer culturele activiteiten zoals muziek, theater, kunst en evenementen zoals het Land Art Festival, voorgesteld door Ariann Kraaijeveld van Leefgoed de Olifant en kunstenaar Bart Belonje; ▪ Vraag naar meer evenementen zoals een huttenbouwweek, open dagen of deelname aan NL Doet; ▪ Vraag naar meer aandacht voor het behoud en het versterken van (de beleving van) het cultuurhistorisch erfgoed in lijn met de leefomgevingswaarden van erfgoed, waar mogelijk in samenwerking met betrokken stichtingen en gebruikersgroepen in en rondom Park Hitland; BUREAU VOOR RUIMTE EN VRIJE TIJD

Vraag naar meer plaatsen om activiteiten te ondernemen, voorbeelden zijn picknickplaatsen, een kinderboerderij of uitgebreidere sportattributen; Vraag naar meer of betere voorzieningen voor honden zoals een hondentrimbaan, en meer en bredere hondenstrandjes.

25

PARK HITLAND ACTUALISATIE TOEKOMSTVISIE

Waterrecreatie ▪ Vraag naar meer waterrecreatie, waaronder: ▪ De aanleg van een natuurbad of strand; ▪ De aanleg van zwemsteigers; ▪ Geschikt maken voor, en ontwikkeling van kanoroutes; ▪ Mogelijkheden om te suppen en sups te huren; ▪ Verbinding met de Hollandsche IJssel, bijvoorbeeld door het aanbieden van (meer) activiteiten zoals kajakken, roeien of peddelen. Overig ▪ Vraag naar vergroten van de capaciteit van de ontmoetingstuin en volkstuin; ▪ Vraag naar meer prullenbakken op parkeerplaatsen; ▪ Vraag naar een vlonderpad tussen ‘de Wielen’ en het nabijgelegen wandelpad; ▪ Vraag naar beter beleefbaar en gemarkeerd erfgoed; ▪ Vraag naar het uitlichten van mooie plekken in Park Hitland door middel van het plaatsen van een open lijst waardoor de bezoeker als een soort ‘levend’ schilderij naar het landschap kan kijken; ▪ Andere invulling van de ijsbaan, bijvoorbeeld als permanent evenemententerrein, (fiets)crossbaan (evt. voor kleine kinderen), barbecueplaats of camperplaats.

Veiligheid ▪ Vraag naar het verder scheiden van recreatiebehoeften in het kader van veiligheid: in het bijzonder behoefte aan een veilige situatie waarbij honden en fietsers geen gevaar vormen voor elkaar; ▪ Vraag naar verbreding van het pad tussen Hitland Noord en Hitland Zuid, waardoor wandelaars en fietsers veilig tegelijkertijd gebruik kunnen maken van dit pad; ▪ Vraag naar het verbeteren van sociale veiligheid door meer toezicht in het park te krijgen en op de parkeerplaatsen in het noorden, dit kan worden versterkt met een Whatsappgroep van belanghebbenden; ▪ Vraag naar veiligere wegen: meer snelheidscontroles, versterking van de staat van de wegen en de bermen, en herinrichten groenstroken t.b.v. het zicht. Bereikbaarheid ▪ Vraag naar toegang naar het park van en naar de Zelling; ▪ Vraag naar meer aanlegplekken in de Hollandsche IJssel; ▪ Vraag naar betere verbinding met het openbaar vervoer. Toegankelijkheid ▪ Vraag naar het beter geschikt maken van paden voor mensen die slecht ter been zijn of een rolstoel gebruiken; ▪ Vraag naar toegankelijke vissteigers.

Hitland Inclusief Dit thema gaf ruimte om meningen te delen over inclusiviteit en toegankelijkheid. Het thema werd beschreven met de volgende kernwoorden: toegankelijk voor iedereen, betaalbaar, veilig, en leuk voor jong en oud. In totaal zijn er 22 opmerkingen passende bij dit thema gemaakt. Tijdens de tweede meedenkavond bleek binnen dit thema veiligheid de hoogste prioriteit te hebben. De opmerkingen hebben geleid tot de volgende aandachtspunten:

BUREAU VOOR RUIMTE EN VRIJE TIJD

Overig ▪ Vraag naar inzet vrijwilligers, mogelijk met behulp van subsidieregelingen vanuit de gemeente; ▪ Vraag naar meer ruimte voor jeugd om te recreëren.

26

PARK HITLAND ACTUALISATIE TOEKOMSTVISIE

Hitland Veerkrachtig Het thema Hitland Veerkrachtig betrof de onderwerpen duurzaamheid, energietransitie, wateropvang en klimaatadaptie. Over deze onderwerpen zijn de minste meningen gedeeld: in totaal werden er 10 opmerkingen gemaakt over dit thema. Tijdens de tweede meedenkavond bleek dit thema wel belangrijk te zijn voor de groep, maar kon er door de groep moeilijk concrete acties aan worden verbonden. Dit heeft geleid tot de volgende opgave:

accommodaties op het park om een luxer segment aan te kunnen spreken. Dit kan invloed hebben op typen bezoekers aan het park. Een andere ontwikkeling ten noorden van Park Hitland is dat er wordt gewerkt aan het openen van een bezoekerscentrum voor de Steenovens. Dit geeft een impuls aan de educatie over het cultuurhistorisch verleden en kan voor meer bezoeken aan Hitland-Noord zorgen. Dit kan voorzien in de wens naar meer educatie gericht op cultuurhistorie.

Duurzaamheid ▪ Geen behoefte aan windmolens en zonnepanelen in het gebied waar weidevogels verblijven, daarbuiten wel vraag naar zonnepanelen; ▪ Vraag naar gebruik bodemwarmte; ▪ Vraag naar tegengaan stikstofuitstoot en CO2; ▪ Vraag naar wateropvang onder de parkeerplaatsen.

Hiernaast is er door Ariann Kraaijeveld van Leefgoed de Olifant in samenwerking met kunstenaar Bart Belonje veel tijd en energie gestoken in het initiëren van het Land Art Festival, waarbij artiesten kunstwerken in de buitenlucht etaleren. Door lange processen tijdens het organiseren is dit nog niet volledig tot stand gekomen, maar de intentie is om dit evenement wel plaats te laten vinden. Dit evenement kan een impuls bieden aan bezoekers aan een gedeelte van Park Hitland en mogelijk een ander type bezoeker trekken naar het park. Ten slotte heeft Leefgoed de Olifant aangegeven in verband met personeelstekorten voor onbepaalde tijd de deuren te sluiten voor regulier bezoek. Zij blijven evenementen organiseren waar bezoekers wel nog welkom zijn, wat mogelijk voor pieken in bezoekersaantallen zorgt. Mogelijk zullen bezoekers aan Park Hitland hun horecabehoeften elders vervullen. De gesprekken hebben geleid tot enkele extra aandachtspunten:

3.5 Ondernemers in de nabije omgeving Enkele ondernemers vanuit het gebied (of de nabije omgeving) waren aanwezig op de meedenkavond. Na de meedenkavond is er nog een apart contactmoment geweest met enkele ondernemers om meer informatie over aanstaande ontwikkelingen te kunnen bespreken. Opvallend was dat de ondernemers allemaal erg positief zijn over Park Hitland en de organisatie, en aangeven erg tevreden te zijn met de ontwikkelingen van de laatste jaren.

Aandachtspunten samenwerkingen ▪ Ondernemers zijn momenteel in verschillende mate tevreden over samenwerkingen. Enkele ondernemers geven aan dat dit erg soepel verloopt en dat er veel wordt samengewerkt. Andere ondernemers geven aan dat samenwerkingen stroef verlopen en dat contact lastig is, maar dat het uiteindelijk wel lukt. ▪ Vraag naar begeleiding en een proactieve rol vanuit de gemeente bij het opzetten en uitvoeren van samenwerkingen (eventueel in de vorm van evenementen) op cultureel gebied, bijvoorbeeld door het aanstellen van

Ontwikkelingen in de omgeving Momenteel vinden er enkele ontwikkelingen plaats bij ondernemers rondom Park Hitland. Parc de IJsselhoeve heeft al enige tijd een hele gunstige bezettingsgraad en zorgt voor veel bezoekers aan de omgeving. Bezoekers die langer verblijven en bezoekers met honden brengen doorgaans een bezoek aan Park Hitland, maar bezoekers die kort verblijven doen dit in mindere mate. Parc de IJsselhoeve is momenteel bezig met het vernieuwen van enkele