Bijlage 2 Jaarstukken 2023 van de Omgevingsdienst Midden-Holland F 748 E24.002296

Cluster Financiën J. Vos 088 - 54 50 307 jvos@odmh.nl

Postbus 45 2800 AA Gouda

Gemeente Zuidplas T.a.v. de leden van de gemeenteraad Postbus 100 2910 AC NIEUWERKERK AAN DEN IJSSEL griffie@zuidplas.nl

088 - 5450000 www.odmh.nl

Besluitdatum

3-4-2024

Verzenddatum

26-04-2024

Ons kenmerk

195163

Uw kenmerk

Onderwerp Jaarstukken 2023

Bijlagen

2

Geachte leden van de Gemeenteraad, Hierbij sturen wij u ter informatie de Jaarstukken 2023 van de Omgevingsdienst Midden-Holland (ODMH). De Jaarstukken gaan vergezeld van een goedkeurende controleverklaring van Publieke Sector Accountants. Op 27 juni 2024 zullen de Jaarstukken 2023 worden besproken in het algemeen bestuur van de ODMH. In 2023 heeft de ODMH een positief exploitatieresultaat gerealiseerd van € 248.153. Door de forse inflatie waren we genoodzaakt om het uurtarief per 1 juli 2023 eenmalig extra te verhogen en om een deel van de reserves in te zetten als dekkingsmiddel voor het ontstane tekort. Aan het algemeen bestuur van de ODMH wordt voorgesteld om het exploitatieresultaat van € 248.153 toe te voegen aan de algemene reserve om daarmee het weerstandsvermogen weer op een acceptabel niveau te brengen. Na de toevoeging bedraagt het weerstandsratio 0,86. Daarmee voldoet deze aan het robuustheidscriterium dat door het Interbestuurlijk Programma VTH gesteld is en aan de uitgangspunten zoals zijn vastgesteld in de Nota Reserves en Voorzieningen. Met vriendelijke groet, Ing. H.W. Spruit Plv. Secretaris Dit document is digitaal vastgesteld

Bijlagen Jaarstukken ODMH 2023 Controleverklaring 2023

Identificatie 195163

1/1

Jaarstukken 2023

Publieke Sector Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden Behorende bij de controleverklaring d.d. 25 april 2024 met kenmerk 312017010.24.213

Versienummer: 1.5 Datum: 24 april 2024

Productnummer Omschrijving Status Datum Opdrachtgever Opgesteld door

192589 Jaarstukken 2023 Versie 1.5 24 april 2024 Aangesloten gemeenten Midden-Holland en provincie Zuid-Holland Jaqueline Vos

Jaarstukken 2023, Omgevingsdienst Midden-Holland

2 van 73

Jaarstukken 2023, Omgevingsdienst Midden-Holland

3 van 73

Inhoudsopgave 1 Voorwoord ........................................................................................................................................6 2 Rekening in één oogopslag..............................................................................................................8 2.1

Resultaat 2023 ............................................................................................................ 8

2.2

Resultaatbestemming ................................................................................................. 8

2.3

Toelichting kosten- en opbrengstensoorten.............................................................. 10

3 Jaarverslag .................................................................................................................................... 11 3.1

Programmaverantwoording ....................................................................................... 11

3.1.1

Programma milieu ......................................................................................................... 11

3.1.2

Programma bouw- en woningtoezicht ........................................................................... 16

3.1.3

Overhead, vennootschapsbelasting en onvoorzien ...................................................... 19

3.1.4

Algemene dekkingsmiddelen ........................................................................................ 21

3.2

Paragrafen................................................................................................................. 22

3.2.1

Lokale heffingen ............................................................................................................ 22

3.2.2

Weerstandsvermogen en risicobeheersing ................................................................... 22

3.2.3

Onderhoud kapitaalgoederen ........................................................................................ 26

3.2.4

Financiering ................................................................................................................... 26

3.2.5

Bedrijfsvoering ............................................................................................................... 30

3.2.6

Verbonden partijen ........................................................................................................ 35

4 Jaarrekening .................................................................................................................................. 36 4.1

Balans per 31 december 2023 .................................................................................. 37

4.2

Grondslagen voor waardering en resultaatbepaling ................................................. 39

4.2.1

Algemene grondslagen voor het opstellen van de jaarrekening ................................... 39

4.2.2

Vaste activa ................................................................................................................... 40

4.2.3

Vlottende activa ............................................................................................................. 41

4.2.4

Voorzieningen ................................................................................................................ 42

4.2.5

Vaste schulden .............................................................................................................. 42

4.2.6

Vlottende passiva .......................................................................................................... 42

4.2.7

Waarderingsgrondslagen WNT ..................................................................................... 42

4.2.8

Grondslagen voor de rechtmatigheidsverantwoording.................................................. 42

4.3

Toelichting op de balans per 31 december 2023 ...................................................... 43

ACTIVA .......................................................................................................................................... 43 4.3.1

Materiële vaste activa .................................................................................................... 43

Jaarstukken 2023, Omgevingsdienst Midden-Holland

4 van 73

4.3.2

Vlottende activa ............................................................................................................. 44

PASSIVA ....................................................................................................................................... 47 4.3.3

Vaste passiva ................................................................................................................ 47

4.3.4

Vlottende passiva .......................................................................................................... 50

4.3.5

Niet uit de balans blijkende verplichtingen .................................................................... 52

4.4

Overzicht van baten en lasten .................................................................................. 53

4.4.1

Toelichting op het overzicht van baten en lasten 2023 ................................................. 53

4.4.2

Verschillenanalyse overzicht baten en lasten ............................................................... 54

4.4.3

Onvoorzien .................................................................................................................... 55

4.4.4

Structurele mutaties in de reserves ............................................................................... 55

4.4.5

Incidentele baten en lasten ........................................................................................... 56

4.5

Structureel begrotingssaldo ...................................................................................... 57

4.6

Wet Normering Topinkomens ................................................................................... 57

4.7

Taakvelden ................................................................................................................ 60

4.8

Verantwoording rechtmatigheid ................................................................................ 61

4.9

SiSa 2023 .................................................................................................................. 62

5 Vaststelling jaarrekening 2023 ...................................................................................................... 66 Bijlagen

67

Bijlage 1

Bijdragen jaarprogramma’s 2023 .......................................................................... 68

Bijlage 2

Provinciale bijdragen 2023 ..................................................................................... 69

Bijlage 3

Informatie voor verbonden partijen ...................................................................... 70

Bijlage 4

Kwaliteitscriteria VTH ............................................................................................. 71

Bijlage 5

Controleverklaring .................................................................................................. 73

Jaarstukken 2023, Omgevingsdienst Midden-Holland

5 van 73

1

Voorwoord

Per 1 januari 2024 is de Omgevingswet van kracht geworden en daarmee ook de aangepaste Wet kwaliteitsborging voor het bouwen (Wkb). Een veelbesproken wet die ook in 2023 veel voorbereiding vroeg. En nu is het afwachten hoe de wet in de praktijk zal gaan uitpakken. Het afgelopen jaar is er hard aan gewerkt om hier zo goed mogelijk op voorbereid te zijn. Naar aanleiding van o.a. het rapport en de adviezen van de commissie Van Aartsen ‘Om de leefomgeving, Omgevingsdiensten als gangmaker voor het bestuur’ is in 2023 landelijk het Interbestuurlijk Programma (IBP) Versterking VTH-stelsel gestart. Hiermee wordt het Nederlandse VTH-stelsel de komende jaren versterkt. In dit kader vond er in 2023 ook een tweedaagse visitatie plaats in onze organisatie, die zeer goed verlopen is. Na afloop van de visitatie heeft de ODMH een rapportage met aanbevelingen van de visitatiecommissie ontvangen. Op basis van die rapportage heeft de ODMH een verbeterplan opgesteld om opvolging te geven aan de aanbevelingen uit de rapportage. De ODMH heeft daarnaast, net als alle andere omgevingsdiensten in Nederland, de robuustheid van zijn organisatie getoetst. Op basis hiervan heeft het algemeen bestuur van de ODMH op 26 september 2023 besloten om aan de staatssecretaris van I&W te rapporteren dat de ODMH een robuuste organisatie is, die aan alle benodigde criteria voldoet.

In reactie op deze toets, ontving het algemeen bestuur van de ODMH op 19 december 2023 een brief van de Staatssecretaris. Hierin staat dat de ODMH op dit moment niet robuust is. De Staatssecretaris heeft geen enkele omgevingsdienst in Nederland robuust verklaard. Zij heeft iedere omgevingsdienst gevraagd om een plan van aanpak op te stellen met daarin maatregelen die ervoor zorgen dat de omgevingsdienst robuust wordt. In februari 2023 is de ODMH overgestapt op het nieuwe zaaksysteem Rx.Mission. Via Rx.Mission is de ODMH aangesloten op het Digitaal Stelsel Omgevingswet (DSO) en kan omgevingsvergunningaanvragen ontvangen en deeladviezen uitvragen intern maar ook aan gemeenten en/of ketenpartners. Daarnaast heeft de ODMH afgelopen jaar veel aandacht besteed aan dataveiligheid. Alle medewerkers hebben hun kennis weer opgefrist op het gebied van cyber security, datalekken en privacy. Een belangrijk onderwerp aangezien we dagelijks omgaan met belangrijke gegevens van inwoners en ondernemers. Nederland is de afgelopen jaren geconfronteerd met een enorme inflatie. Dit leidde in 2023 tot een aanzienlijke stijging van de cao (+8,7%) en de apparaatslasten (+11,4%). In de 1e managementrapportage werd ten gevolge van de inflatie een tekort geprognosticeerd in 2023 van € 920.000.

Voor de dekking van een deel van dit tekort (€ 400.000,-) heeft de ODMH zelf dekking gevonden vanuit de reserves. Voor het resterende tekort van € 520.000 heeft een tariefsverhoging plaatsgevonden met ingang van 1 juli 2023. Via een begrotingswijziging is dit als zodanig ook verwerkt in de begroting. Begin 2023 heeft de ODMH de Koers 2023-2026 vastgesteld. De Koers 2023-2026 richt zich op de thema’s die op de middellange termijn belangrijk zijn voor de ODMH. Centraal hierbij staat wat we de komende jaren willen bereiken en wat we daarvoor moeten doen voor onze samenleving (inwoners en bedrijven), onze opdrachtgevers en eigenaren én onze medewerkers. Binnen de Koers 2023-2026 is gekozen voor de volgende vijf thema’s: Mensen, Digitaal doorontwikkelen, Robuuste organisatie, Landelijke ontwikkelingen en Communicatie. Deze thema’s sluiten ook mooi aan bij de pijlers binnen het Interbestuurlijk Programma (IBP) VTH. Jaarstukken 2023, Omgevingsdienst Midden-Holland

6 van 73

De systematiek met betrekking tot de rechtmatigheidscontrole is met ingang van het verslagjaar 2023 veranderd. Het dagelijks bestuur van de ODMH legt in deze jaarrekening zijn eerste rechtmatigheidsverantwoording af. De accountant behoudt uiteraard zijn certificerende rol, maar doet dit op basis van het onderzoek dat de organisatie naar haar eigen rechtmatigheid doet. Met genoegen wordt teruggekeken op de samenwerking in 2023 tussen de ODMH en zijn deelnemers. Zowel bestuurlijk als ambtelijk is sprake van goede zakelijke verhoudingen. Dit geeft wederom veel vertrouwen naar de toekomst toe.

Jaarstukken 2023, Omgevingsdienst Midden-Holland

7 van 73

2

Rekening in één oogopslag

2.1

Resultaat 2023

De jaarrekening 2023, waarvoor op de volgende pagina’s een voorstel is geformuleerd, sluit met een positief exploitatieresultaat van € 248.153. Het exploitatieresultaat van 2023 per kostensoort is als volgt opgebouwd, waarbij ter vergelijking de cijfers van de begroting 2023 (inclusief begrotingswijzigingen) zijn weergegeven. ODMH 2023 Kostensoort Contractuele bijdragen Overige bijdragen Projectbaten Financieringsbaten Onttrekking reserves Totaal Baten Personeelskosten Apparaatskosten Directe productkosten Projectlasten Financieringslasten Dotatie reserves Totaal Lasten Totaal baten en lasten

Milieu Realisatie Begroting -14.494.260 -14.509.817 -161.380 -144.060 -1.830.562 -2.159.144 0 -50.000 -70.000 -16.536.202 -16.883.021 9.037.702 9.164.765 309.979 306.003 129.356 163.356 1.880.562 2.159.144 0 0 10.092 10.092 11.367.691 11.803.359 -5.168.511 -5.079.661

Bouw- en Overhead ODMH Woningtoezicht Realisatie Begroting Realisatie Begroting Realisatie Begroting -7.812.928 -7.898.207 0 0 -22.307.189 -22.408.024 -53.071 -28.500 -696.745 -679.267 -911.196 -851.827 -36.573 -23.164 0 0 -1.867.135 -2.182.309 0 0 -202.286 -150.000 -202.286 -150.000 0 0 -443.213 -443.213 -493.213 -513.213 -7.902.573 -7.949.871 -1.342.244 -1.272.480 -25.781.019 -26.105.372 6.253.027 6.233.837 5.061.460 5.016.110 20.352.189 20.414.712 161.794 166.568 2.553.562 2.755.579 3.025.335 3.228.150 5.960 14.000 0 0 135.316 177.356 36.573 23.164 0 0 1.917.135 2.182.309 0 0 92.799 92.754 92.799 92.754 0 0 0 0 10.092 10.092 6.457.354 6.437.570 7.707.822 7.864.443 25.532.866 26.105.372 -1.445.219 -1.512.303 6.365.578 6.591.964 -248.153 0

NB In alle overzichten worden de baten weergegeven met een negatief bedrag en de lasten met een positief bedrag.

Het positieve resultaat is het resultaat van de twee programma’s milieu en bouw- en woningtoezicht (BWT) en van de overhead tezamen. De mutaties in de reserves betreffen de reguliere onttrekkingen ter dekking van de kapitaallasten van de verbouwing van het Midden-Hollandhuis en de jaarlijkse dotatie aan de reserve bodemkwaliteitskaarten (BKK) voor de actualisatie van de kaarten. De overige mutaties betreffen de onttrekking aan de bestemmingsreserve BKK voor de voorbereiding op de overdracht van de bodemtaken van de Provincie naar de gemeenten en de onttrekkingen aan de bestemmingsreserve ontwikkelingen en de algemene reserve ter gedeeltelijke dekking van het geraamde begrotingstekort voor 2023. Voor een nadere specificatie van de mutaties van de reserves wordt verwezen naar de toelichting op de balans. Voor een compleet overzicht van de lasten en baten verwijzen wij naar de recapitulatie van de baten en lasten met toelichting in hoofdstuk 4.4 Overzicht van baten en lasten. Voor een toelichting op de diverse kosten en opbrengsten per kostensoort verwijzen wij naar hoofdstuk 2.3 Toelichting kostenen opbrengstensoorten.

2.2

Resultaatbestemming

Het totale resultaat van 2023 bedraagt € 248.153 positief.

Jaarstukken 2023, Omgevingsdienst Midden-Holland

8 van 73

Resultaatbestemming Omschrijving

Stand 31-12-2023 voor bestemming

Algemene reserve Subtotaal algemene reserve

1.152.500 1.152.500

Bestemmingsreserve Automatisering Bestemmingsreserve Bodemkwaliteitskaarten Bestemmingsreserve Verbouwing Bestemmingsreserve Digitalisering Bestemmingsreserve Externe Veiligheid Subtotaal bestemmingsreserves Totaal reserves

66.821 44.839 362.656 82.500 87.307 644.124 1.796.624

Resultaat 2023

Stand 31-12-2023 na bestemming

248.153 248.153

1.400.653 1.400.653

0 248.153

66.821 44.839 362.656 82.500 87.307 644.124 2.044.777

Voorgesteld wordt om bij de resultaatbestemming het exploitatieresultaat ad € 248.153 toe te voegen aan de algemene reserve, om daarmee het weerstandsvermogen weer op niveau te brengen. In 2023 is een deel van de reserve gebruikt om een deel van de verhoogde personeelslasten te dekken, vanwege een dreigend begrotingstekort. Een te laag weerstandsvermogen kan ervoor zorgen dat er te weinig middelen zijn om bepaalde risico’s in de toekomst op te vangen (waardoor de bijdrage in de toekomst misschien moet worden verhoogd). Daarnaast voldoet de ODMH met de toevoeging aan de reserve ook weer aan het robuustheidcriterium voor het weerstandsvermogen dat voor alle omgevingsdiensten geldt vanuit het Interbestuurlijk Programma VTH.

Jaarstukken 2023, Omgevingsdienst Midden-Holland

9 van 73

2.3

Toelichting kosten- en opbrengstensoorten

In de tabellen van hoofdstuk 2.1 worden de baten en lasten weergegeven in diverse kosten- en opbrengstensoorten. Hierna volgt per soort een korte uiteenzetting van de kosten en opbrengsten, die onder deze posten worden verantwoord. Baten Algemene bijdragen: Contractuele bijdragen conform de jaarprogramma’s voor zowel milieu als BWT Overige bijdragen: Overige inkomsten en doorberekende bijdragen; Projectbaten: Projectopbrengsten, deze maken in het algemeen geen onderdeel uit van het exploitatieresultaat; Lasten Personeelskosten: Salarislasten van personeel van de ODMH, inclusief ingehuurd personeel en bijkomende personeelslasten, zoals studiekosten; Apparaatskosten: Diverse kosten, zoals leaseauto’s, automatiseringskosten, huisvestingslasten en kapitaallasten; Directe productkosten: Algemene kosten, zoals werkbudgetten; Projectlasten: Projectlasten, deze maken in het algemeen geen onderdeel uit van het exploitatieresultaat; Financieringslasten: Rentelasten van de langlopende geldlening. Mutatie reserves Onttrekking reserves: onttrekkingen aan de reserves worden onder andere gedaan ter dekking van afschrijvingslasten; Dotatie reserves: Toevoegingen aan reserves.

Jaarstukken 2023, Omgevingsdienst Midden-Holland

10 van 73

3

Jaarverslag

3.1

Programmaverantwoording

In dit onderdeel van het jaarverslag geven we inhoudelijk toelichting over de ontwikkelingen in 2023. Via de programmaverantwoording en de paragrafen leggen wij verantwoording af over het gerealiseerde beleid in 2023. De programmaverantwoording is uitgesplitst in programma milieu (paragraaf 3.1.1) en programma bouw- en woningtoezicht (paragraaf 3.1.2).

3.1.1 Programma milieu Wat wilden we bereiken? De ODMH draagt bij aan een veilige, duurzame en gezonde leefomgeving. Voor het programma milieu doen wij dit door milieutaken in de hele regio uit te voeren in opdracht van de aangesloten gemeenten en de provincie Zuid-Holland. Daarnaast voeren wij de wettelijke zwemwatertaak uit in de gehele provincie Zuid-Holland. We voeren namens de gemeente de wettelijke taken uit op het gebied van milieu. Hierbij zoeken we aansluiting bij de gemeentelijke doelen en visies, verwoord in de eigen documenten zoals het collegeprogramma, beleidsdocumenten en uitvoeringsprogramma’s. Naast de wettelijk opgedragen taken, vormen de coalitieakkoorden en de programmabegroting 2023-2026 de inhoudelijke uitgangspunten voor dit jaarprogramma. Hierbij streven wij ernaar een professionele, betrouwbare en vertrouwde organisatie te zijn. Wat realiseerden we? De hierna volgende tabel geeft de totale productie voor het programma milieu weer. Linksboven staat de totale productie per deelnemer. Voor alle deelnemers realiseerden wij een productie tussen de 96,9% en 103,6%. Twee van de zeven deelnemers bleven niet binnen de zogenoemde 2%-marge (conform paragraaf 3.4 van de Nota Planning & Control 2020-2024). Deze onderproductie onder de 98% betaalden wij terug aan de gemeente Zuidplas. De extra productie boven 102% brachten wij in rekening bij de gemeente Gouda.

De totale productie (in uren) voor milieu in 2023 ziet er als volgt uit: Organisatie Alphen aan den Rijn Bodegraven Reeuwijk Gouda Krimpenerwaard Provincie Zuid-Holland Waddinxveen Zuidplas Eindtotaal

ODMH Totaal Toezicht en Handhaving Vergunningverlening geleverd begroot % geleverd begroot % geleverd begroot % 34.896 34.757 100,4% 12.816 13.190 97,2% 2.314 2.308 100,3% 14.563 14.856 98,0% 5.288 5.036 105,0% 840 1.124 74,7% 17.126 16.538 103,6% 5.296 5.527 95,8% 1.074 1.180 91,0% 20.108 20.507 98,1% 7.328 7.282 100,6% 1.646 1.816 90,7% 33.793 33.290 101,5% 12.420 11.814 105,1% 2.111 1.905 110,8% 10.420 10.552 98,8% 4.129 3.814 108,3% 663 966 68,6% 16.372 16.889 96,9% 6.186 6.605 93,7% 1.116 1.468 76,0% 147.278 147.389 99,9% 53.461 53.268 100,4% 9.765 10.767 90,7%

Jaarstukken 2023, Omgevingsdienst Midden-Holland

11 van 73

Organisatie Alphen aan den Rijn Bodegraven Reeuwijk Gouda Krimpenerwaard Provincie Zuid-Holland Waddinxveen Zuidplas Eindtotaal Organisatie Alphen aan den Rijn Bodegraven Reeuwijk Gouda Krimpenerwaard Provincie Zuid-Holland Waddinxveen Zuidplas Eindtotaal

Algemeen geleverd begroot 5.842 5.329 893 893 1.303 1.303 1.833 2.033 2.335 2.335 636 636 1.004 1.004 13.846 13.533

Bodem en Archeologie Geluid en Lucht % geleverd begroot % geleverd begroot % 109,6% 4.121 3.934 104,7% 2.335 2.388 97,8% 100,0% 2.109 2.043 103,2% 1.245 1.481 84,1% 100,0% 1.934 1.285 150,5% 2.601 2.277 114,2% 90,2% 3.166 3.269 96,9% 1.142 994 114,9% 100,0% 12.699 12.294 103,3% 510 465 109,7% 100,0% 1.209 1.283 94,2% 723 1.002 72,2% 100,0% 2.350 2.288 102,7% 1.112 1.394 79,8% 102,3% 27.587 26.396 104,5% 9.668 10.001 96,7%

ROM, EV en Ecologie Juridisch geleverd begroot % geleverd begroot 4.028 3.733 107,9% 810 1.066 1.693 1.905 88,9% 273 291 1.824 1.563 116,7% 467 569 2.197 1.863 118,0% 376 690 1.493 2.037 73,3% 992 1.140 1.371 1.221 112,3% 329 557 2.194 1.705 128,7% 387 435 14.800 14.027 105,5% 3.634 4.748

Duurzaamheid % geleverd begroot % 76,0% 2.631 2.809 93,7% 93,8% 2.223 2.083 106,7% 82,1% 2.627 2.834 92,7% 54,5% 2.420 2.560 94,5% 87,0% 1.233 1.300 94,8% 59,1% 1.361 1.073 126,8% 89,0% 2.024 1.990 101,7% 76,5% 14.517 14.649 99,1%

Toezicht en handhaving We controleren namens de aangesloten gemeenten en de provincie Zuid-Holland of bedrijven binnen de regio zich houden aan de (milieu)wet- en regelgeving. Fysieke en administratieve controles We controleren voor aangesloten gemeenten omgevingsvergunningen en meldingen. Tijdens fysieke controles houden we toezicht op de impact van bedrijven op de veiligheid en de milieubelasting. Bedrijven met de grootste impact op de veiligheid of de milieubelasting krijgen de meeste aandacht. We plannen de bedrijfscontroles risicogericht in, waarbij we rekening houden met de ervaringen bij de bedrijven in de afgelopen jaren. Afhankelijk van onder andere het naleefgedrag, klachten en bedrijfsmeldingen voeren we extra toezicht uit waar dit nodig is. Naast de fysieke controles houden we ook administratief toezicht en onderzoeken we de juistheid en betrouwbaarheid van de door bedrijven beschikbaar gestelde informatie. Hierbij werken we nauw samen in de keten met andere handhavingspartners voor de optimalisering van het toezicht. Bestuursrechtelijke en strafrechtelijke handhaving Wanneer er sprake is van een overtreding, zetten we een optimale mix van bestuursrechtelijke en strafrechtelijke instrumenten in om de overtreding ongedaan te maken. De basis hiervoor is de landelijke handhavingsstrategie.

De ernst van de overtreding (milieu, veiligheid, gezondheid) en het gedrag van de overtreder (pro-actief, onverschillig, calculerend bewust, structureel negatief) zijn bepalend voor de te kiezen instrumenten. Wet hygiëne en veiligheid badinrichtingen en zwemgelegenheden (Whvbz) Namens Gedeputeerde Staten is de ODMH gemandateerd voor de handhaving in het kader van de Wet hygiëne en veiligheid badinrichtingen en zwemgelegenheden (Whvbz) van de hele provincie Zuid-Holland. In het kader hiervan controleren wij jaarlijks 345 bad- en zweminrichtingen op hygiëne en veiligheid. Tijdens het zwemseizoen (1 mei – 1 oktober) controleren wij de buitenlocaties.

Jaarstukken 2023, Omgevingsdienst Midden-Holland

12 van 73

Kwaliteit Vanuit de Wabo en de vastgestelde kwaliteitsverordening hebben het college van B&W en Gedeputeerde Staten jaarlijks de verplichting over de kwaliteit van de uitvoering van de VTH taken te rapporteren aan de gemeenteraad, respectievelijk Provinciale Staten. We maken voor de rapportage gebruik van het in 2023 met PZH vastgestelde formulier. De rapportage is als bijlage 4 bijgevoegd. Vergunningverlening Voor het thema Vergunningverlening binnen het onderdeel milieu behandelen we aanvragen voor een omgevingsvergunning. Ook actualiseren we deze vergunningen als dat nodig is. Een vergunning biedt rechtszekerheid aan ondernemers en beschermt daarnaast omwonenden tegen onaanvaardbare milieuhinder. De vergunningprocedure geeft omwonenden bovendien de gelegenheid inspraak uit te oefenen en kennis te nemen van de inhoud van de vergunning. Vergunningen voor vergelijkbare activiteiten verlenen we op vergelijkbare wijze, zodat sprake is van rechtszekerheid en rechtsgelijkheid voor de ondernemers. Daarnaast behandelen we ook meldingen van bedrijven die milieurelevante activiteiten uitvoeren maar daarvoor geen vergunning nodig hebben. Specialistische taken We voeren alle milieutaken uit inclusief in- en externe advisering op het gebied van bodem, archeologie, geluid, lucht, ecologie en externe veiligheid.

Ook voeren wij werkzaamheden uit die gericht zijn op het realiseren van een duurzame leefomgeving in de regio Midden-Holland. Bodem en archeologie We leveren adviezen en ondersteuning op het gebied van bodem en archeologie. Dat leidt ertoe dat, naast het inrichten en beheer van de openbare ruimte, de aspecten bodem en archeologie worden meegewogen en meegenomen in de besluitvorming bij wettelijke taken. Zo zorgen we ervoor dat niet wordt gebouwd op ernstig verontreinigde grond, zien we toe op het verantwoord toepassen van grond, stimuleren we hergebruik van grond, bieden we bodemonderzoek tegen een scherpe prijs aan en beschermen we de archeologische waarden. Geluid, Lucht, Ecologie en Externe Veiligheid (GLEV) Voor het thema GLEV ondersteunen en adviseren we onze opdrachtgevers daar waar geluid, luchtkwaliteit, externe veiligheid of ecologie van belang zijn. Dit kan zowel vergunningverlening, toezicht en handhaving betreffen. Door deze expertises in een zo vroeg mogelijk stadium in te schakelen, kunnen opdrachtgevers de veiligheid en leefbaarheid in de regio Midden-Holland verbeteren. Met betrekking tot externe veiligheid brengen we de plaatselijke risico’s voor de omgeving tijdens de verschillende productiefases van gevaarlijke stoffen (produceren, behandelen of vervoer) in kaart.

We objectiveren de risico’s waarna de adviezen in het planvormingsproces van de gemeenten worden meegenomen. Ruimtelijke Ordening en Milieu (ROM) Het team ROM adviseert en ondersteunt op milieugebied bij ruimtelijke plannen in de regio. Hiermee verhogen we de leefbaarheid en duurzaamheid in de regio en kunnen ruimtelijke processen doorgang vinden. In een zo vroeg mogelijk stadium brengen we de benodigde randvoorwaarden in kaart om ruimtelijke ontwikkelingen mogelijk te maken. Daarnaast hebben we aandacht voor kansen om de kwaliteit van de leefomgeving en duurzaamheid te verhogen.

Jaarstukken 2023, Omgevingsdienst Midden-Holland

13 van 73

Duurzaamheid Het team duurzaamheid ondersteunt bij de uitvoering van duurzaamheidsprogramma’s van onze gemeenten. Wij doen dit door particulieren te stimuleren hun bestaande woning energetisch te verbeteren of de verduurzaming van de eigen organisatie en het maatschappelijk vastgoed te stimuleren. Daarnaast laat de ODMH, ondersteund door ons regionale Centrum voor Natuur- en Milieueducatie De Zwanebloem, kinderen in het basisonderwijs kennis maken met natuureducatie. Ook bestaat de mogelijkheid voor buitenlessen op een locatie vlakbij school. Juridische taken De juridische taken van de ODMH bestaan uit juridische ondersteuning op de diverse vakgebieden van milieu. Daarnaast behandelen we bezwaar- en beroepzaken op deze vakgebieden. Algemeen Binnen de algemene werkzaamheden vallen de beleidsmatige activiteiten van de ODMH. Zo bereidden we ons voor op de veranderingen die de Omgevingswet met zich meebrengt. Daartoe werkten we in pilots met een nieuwe werkwijze die past bij de modernere overheid en de vereisten van de Omgevingswet (van “nee, tenzij…” naar “ja, mits…”). De Omgevingswet brengt ook een verdere digitalisering met zich mee. Om de veranderingen tijdig en goed op te vangen, zijn we doorgegaan met de digitalisering op basis van wat landelijk bekend was. Wat heeft het gekost? Over het gehele jaar bedraagt het positieve resultaat van het programma milieu € 5.168.511.

Programma Milieu

Baten/Lasten Baten

Totaal Baten Lasten

Mutatie reserves

Totaal Lasten Baten Totaal Baten Lasten Totaal Lasten

Kostensoort Contractuele bijdragen Overige bijdragen Projectbaten Personeelskosten Apparaatskosten Directe productkosten Projectlasten Onttrekking reserves Toevoeging reserves

Totaal Milieu

2022 Realisatie -13.694.982 -113.404 -1.508.139 -15.316.526 8.529.371 270.687 97.766 1.558.068 10.455.892 -49.930 -49.930 9.530 9.530 -4.901.033

2023 Begroting -14.509.817 -144.060 -2.159.144 -16.813.021 9.164.765 306.003 163.356 2.159.144 11.793.267 -70.000 -70.000 10.092 10.092 -5.079.661

Realisatie -14.494.260 -161.380 -1.830.562 -16.486.202 9.037.702 309.979 129.356 1.880.562 11.357.599 -50.000 -50.000 10.092 10.092 -5.168.511

Algemene bijdragen De algemene bijdragen zijn gebaseerd op de jaarprogramma’s van het jaar 2023. De gemeentelijke en provinciale bijdragen voor milieu bedragen circa 14,5 miljoen. De bijdragen worden berekend op basis van productfinanciering. Hiervoor zijn afspraken met de gemeenten en de provincie vastgelegd in jaarprogramma’s. De werkelijke bijdragen zijn iets lager dan de begrote bijdragen. In 2023 is conform de P&C-nota 2020-2024 een aanvullende rekening gestuurd voor de productie boven 102% van de gemeente Gouda en is de productie onder 98% terugbetaald aan de gemeente Zuidplas. Respectievelijk bedroeg de productie van de gemeenten Gouda en Zuidplas 103,6% en 96,9%. De stijging van de contractuele bijdragen ten opzichte van 2022 is het gevolg van indexering van het uurtarief.

Jaarstukken 2023, Omgevingsdienst Midden-Holland

14 van 73

Voor een uitgebreider overzicht van de bijdragen wordt verwezen naar de bijlage 1 van deze jaarstukken. Overige bijdragen De overige bijdragen betreffen voor het grootste deel de detachering van een medewerker. Deze medewerker wordt tegen salarislasten uitgeleend. Ook zijn er een paar kleine opdrachten voor derden uitgevoerd. Personeelskosten De personeelskosten zijn ruim binnen begroting gebleven. Bijdragen van het UWV, waarop we wel hoopten, maar niet durfden te rekenen, zijn ontvangen voor medewerkers die uitgevallen zijn als gevolg van de Coronapandemie. Apparaatskosten De apparaatskosten worden gevormd door de kosten voor het functioneel applicatiebeheer. Deze kosten worden evenredig verdeeld over BWT en milieu. De verdeling vindt plaats op basis van de opbrengsten. Bij milieu is sprake van lichte overbesteding en bij BWT van lichte onderbesteding. Gezamenlijk zijn de apparaatskosten binnen budget gebleven. Directe productkosten Onder de directe productkosten vallen diverse onderzoekskosten. Ook de bestedingen voor de Zwanebloem, het inhuren van de Watersnip voor educatielessen, de milieuvluchten en de kosten voor de meldkamer bij de DCMR worden hier weergegeven. De bestedingen zijn gestegen ten opzichte van 2022 door het gebruik van drones bij het toezicht. De kosten zijn wel binnen budget gebleven.

Projectbaten en -lasten De projectbaten en –lasten zijn in 2023 net als in ander jaren gelijk. Toch lijken in het overzicht op de voorgaande pagina de kosten hoger dan de opbrengsten. Dit heeft als oorzaak dat de onttrekking aan de reserves (voor de dekking van de personele inzet voor de overdracht van de provinciale bodemtaken naar de gemeenten) op grond van het BBV niet meegenomen mag worden in de projectbaten en dus apart in het overzicht weergegeven wordt. Zowel de werkelijke baten als de werkelijke lasten zijn lager dan begroot, maar wel hoger dan in 2022. De ontvangen specifieke uitkeringen voor het interbestuurlijk programma (IBP) VTH en voor energie hebben voor deze stijging gezorgd. Over deze SPUK’s leggen wij verantwoording af via de SiSaverantwoording, die in hoofdstuk 4.8 is weergegeven. Mutatie reserves De toevoeging aan de reserves in 2023 is conform de begroting. Dit betreft de jaarlijkse dotatie aan de bestemmingsreserve bodemkwaliteitskaarten ter grootte van 100 uur. De onttrekking aan de reserves is ter dekking van de personele inzet voor de overdracht van de provinciale bodemtaken naar de gemeenten, vooruitlopend op de inwerkingtreding van de Omgevingswet. Hiervoor was maximaal € 50.000 begroot. De geraamde onttrekking van maximaal € 20.000 voor de aanpassing van de Bodematlas wordt in 2024 uitgevoerd, omdat de kosten ook pas in 2024 gemaakt worden.

De aanbesteding is intussen opgestart.

Jaarstukken 2023, Omgevingsdienst Midden-Holland

15 van 73

3.1.2 Programma bouw- en woningtoezicht Sinds 1 januari 2013 voert de ODMH, naast milieutaken, ook taken op het gebied van bouw- en woningtoezicht en ruimtelijke ordening (BWT-taken) uit in een deel van de regio Midden-Holland. Wat wilden we bereiken? De ODMH draagt bij aan een veilige, duurzame en gezonde leefomgeving. Voor het programma bouw- en woningtoezicht (BWT) doen wij dit door BWT-taken uit te voeren in opdracht van de gemeenten Bodegraven-Reeuwijk, Gouda, Waddinxveen en Zuidplas en de provincie Zuid-Holland. De afdeling BWT van de ODMH heeft daarbij een duidelijke missie: BWT ziet namens de aangesloten gemeenten toe op veilige bouw en het toegestane gebruik van gronden en bouwwerken. Wij doen dat door vergunningverlening, toezicht, handhaving en advisering op het gebied van bouwregelgeving. Die taken vertalen we waar mogelijk naar de speerpunten van onze opdrachtgevers. Regelmatig komen de regievoerders van onze gemeenten en de accounthouders van de ODMH samen om de voorgenomen planning te monitoren en al dan niet bij te stellen. Naast de wettelijke taken, voeren we ook taken uit waarbij meer beleidsruimte is. Dat biedt ons de mogelijkheid om een programma op maat te maken. Hierbij zoeken wij aansluiting bij de gemeentelijke doelen en visies. Met de uitvoering van het jaarprogramma dragen we actief bij aan het bereiken van de gemeentelijke doelstellingen en ambities.

Wat realiseerden we? De volgende tabel geeft de totale productie voor het programma BWT weer. Linksboven staat de totale productie per deelnemer. Voor de deelnemers realiseerden wij een productie tussen de 94,4% en 100,6%. Bij twee deelnemers werd de grens van 98% niet gehaald en werd de 2%-marge (conform paragraaf 3.4 van de Nota Planning & Control 2020-2024) overschreden. Deze onderproductie onder 98% is terugbetaald aan de gemeenten Bodegraven Reeuwijk en Zuidplas. De totale productie (in uren) voor BWT in 2023 ziet er als volgt uit: Gemeente Bodegraven Reeuwijk Gouda Waddinxveen Zuidplas Eindtotaal

Gemeente Bodegraven Reeuwijk Gouda Waddinxveen Zuidplas Eindtotaal

ODMH Totaal Toezicht Vergunningverlening geleverd begroot % geleverd begroot % geleverd begroot % 17.096 17.566 97,3% 4.400 4.297 102,4% 7.542 7.762 97,2% 23.833 23.700 100,6% 6.883 7.238 95,1% 11.461 10.817 106,0% 13.413 13.497 99,4% 3.832 3.564 107,5% 5.603 6.610 84,8% 19.087 20.218 94,4% 4.846 5.366 90,3% 8.929 8.547 104,5% 73.429 74.981 97,9% 19.961 20.465 97,5% 33.535 33.736 99,4%

Juridische aspecten Handhaving Diversen geleverd begroot % geleverd begroot % geleverd begroot % 1.849 1.995 92,7% 1.366 2.011 68,0% 1.940 1.501 129,2% 2.298 2.281 100,7% 1.483 1.770 83,8% 1.709 1.594 107,2% 1.297 1.109 117,0% 1.175 745 157,7% 1.506 1.469 102,5% 1.757 2.046 85,9% 1.607 1.997 80,5% 1.948 2.262 86,1% 7.201 7.431 96,9% 5.631 6.523 86,3% 7.103 6.826 104,1%

Vergunningverlening Voor het thema Vergunningverlening binnen het onderdeel BWT behandelen we aanvragen voor een omgevingsvergunning voor bouwen. Voor de gemeenten Bodegraven-Reeuwijk, Waddinxveen en

Jaarstukken 2023, Omgevingsdienst Midden-Holland

16 van 73

Zuidplas verzorgen wij ook de BWT frontoffice. Een omgevingsvergunning kan betrekking hebben op meerdere activiteiten waaronder bouwen, slopen, kappen en reclame. Een vergunning biedt rechtszekerheid aan de aanvrager. De vergunningprocedure geeft omwonenden bovendien de mogelijkheid inspraak uit te oefenen en kennis te nemen van de inhoud van de vergunning. Vergunningen voor vergelijkbare activiteiten verlenen we op éénduidige wijze, zodat sprake is van rechtszekerheid en rechtsgelijkheid voor iedereen. Naast het werken met een standaard voorschriftenpakket, leveren we ook maatwerkproducten. Toezicht en handhaving We houden toezicht op verleende omgevingsvergunningen voor bouwactiviteiten. De beleidsplannen en uitvoeringsplannen zijn hierbij het uitgangspunt. Mede aan de hand van deze plannen en de gemeentelijke criteria, bepalen we per verleende omgevingsvergunning of activiteit welk toezichtniveau nodig is. Daarnaast beschikt de afdeling BWT over een wachtdienst die 24x7 uur paraat staat voor situaties waarbij de constructieve veiligheid van panden in het geding is of waarbij asbest vrijkomt. Naast toezicht, voeren we ook handhaving uit en beschikken we over bestuursrechtelijke handhavingstrajecten. Het gaat om het toepassen van al dan niet spoedeisende bestuursdwang of het opleggen van een dwangsom.

Het opleggen van een dwangsom doen wij uitsluitend na overleg met de betreffende gemeente. Voorafgaand aan een handhavingstraject proberen wij in veel gevallen de kwestie via een minnelijk traject genaamd pre-mediation op te lossen. Hiermee voorkomen wij met regelmaat een langlopend, juridisch traject. Uitzonderingen daargelaten, want soms is het wenselijk om een overtreding aan te pakken door een bestuurlijke strafbeschikking. De afdeling BWT heeft een beëdigde bijzondere opsporingsambtenaar (BOA). Ook ondersteunen we bij de aanpak van ondermijning. Zo nemen we deel aan gerichte acties zoals integrale controles met ketenpartners als de politie, Stedin en het RIEC. Juridische aspecten Bezwaar- en beroepschriften en overige procedures die te maken hebben met BWT-taken handelen wij af. De ODMH beschikt over een juridisch team dat het voortouw neemt in bestuursrechtelijke handhavingstrajecten. Dit team stelt verweerschriften op en vertegenwoordigt onze opdrachtgevers tijdens hoorzittingen in bezwaar- en beroepzaken. Diversen Onder “diversen” vallen taken waaraan alle teams een bijdrage leveren. Het gaat om diverse gebiedsgerichte of thematische (handhavings)projecten, beleidsadvisering, delen van gebiedskennis, minnelijk traject bij handhavingszaken en bezwaarprocedures inclusief mediation, advisering over bestemmingsplannen, helpdesk en tenslotte datamanagement en ontsluiting.

Daarnaast bestaat altijd de mogelijkheid om in overleg afspraken te maken over projecten die niet onder een specifiek product vallen, maar die wel onder het vakgebied BWT vallen. Aanvullende bijdrage Provincie Zuid-Holland In 2023 is een aanvullende bijdrage van de provincie ad € 50.000 ontvangen voor de BRIKS-taken (Bouwen, Reclame, Inritten, Kappen en Slopen). Ten aanzien van deze taken kan het volgende opgemerkt worden:

Jaarstukken 2023, Omgevingsdienst Midden-Holland

17 van 73

Het uitvoeren van de BRIKS-taak door de ODMH is vanwege het geringe aantal provinciale bedrijven waar wij deze taak voor uitvoeren, kleinschalig van opzet. Conform afspraak hielden wij over 2023 een tijdsregistratie bij voor de BRIKS-regietaak en de BRIKS-adviestaak. Voor alle aanvragen om vergunning/meldingen geldt dat deze zijn vergund, dan wel in procedure zijn. Alle vergunningen en meldingen zijn onder de aandacht gebracht van de toezichthouders. De werkelijke besteding van het budget bedroeg € 15.105. Het teveel ontvangen budget is terugbetaald. De bestedingen van alle aanvullende bijdragen van de provincie zijn weergegeven in bijlage 2. Wat heeft het gekost? Over het gehele jaar bedraagt het positieve resultaat van het programma BWT € 1.445.219.

Programma BWT

Baten/Lasten Baten

Totaal Baten Lasten

Totaal Lasten Baten Totaal Baten Lasten Totaal Lasten Totaal Bouw- en woningtoezicht Mutatie reserves

Kostensoort Algemene bijdragen Overige bijdragen Projectbaten Personeelskosten Apparaatskosten Directe productkosten Projectlasten Onttrekking reserves Toevoeging reserves

2022 Realisatie -7.654.232 -10.207 -60.362 -7.724.801 5.994.109 145.534 10.450 60.362 6.210.455 0 0 0 0 -1.514.345

2023 Begroting -7.898.207 -28.500 -23.164 -7.949.871 6.233.837 166.568 14.000 23.164 6.437.570 0 0 0 0 -1.512.303

Realisatie -7.812.928 -53.071 -36.573 -7.902.573 6.253.027 161.794 5.960 36.573 6.457.354 0 0 0 0 -1.445.219

Algemene bijdragen De algemene bijdragen omvatten de bijdragen van de gemeenten Bodegraven Reeuwijk, Zuidplas, Gouda en Waddinxveen. De bijdragen zijn gebaseerd op productfinanciering. Hiervoor zijn voorafgaand aan het jaar afspraken gemaakt in de jaarprogramma’s. Een nadere specificatie is beschikbaar in bijlage 1 van deze jaarrekening. Het totaal aan werkelijke bijdragen is lager dan het totaal aan begrote bijdragen. In 2023 is conform de P&C-nota 2020-2024 een creditnota verstuurd aan de gemeente Zuidplas voor de productie onder 98%. De onderschrijding bedroeg 3,6%. De stijging van de contractuele bijdragen ten opzichte van 2022 is het gevolg van indexering van het uurtarief. Voor een uitgebreider overzicht van de bijdragen wordt verwezen naar de bijlage 1 van deze jaarstukken. Overige bijdragen De overige bijdragen binnen het programma BWT zijn gering van omvang. Dit betreft onder andere de monumententaak die voor de gemeente Krimpenerwaard uitgevoerd wordt.

Jaarstukken 2023, Omgevingsdienst Midden-Holland

18 van 73

Personeelskosten De personeelskosten zijn bijna € 20.000 hoger dan begroot. Er is ook een forse stijging ten opzichte van 2022 waarneembaar. De cao-verhoging zorgde voor fors hogere salarislasten. Omdat het gelukt is om een deel van de inhuur te vervangen voor eigen personeel, valt de uiteindelijke verhoging nog mee. Apparaatskosten De apparaatskosten worden gevormd door de kosten voor het functioneel applicatiebeheer. Deze kosten worden evenredig verdeeld over BWT en milieu. De verdeling vindt plaats op basis van de opbrengsten. Bij BWT is sprake van lichte onderbesteding en bij milieu van lichte overbesteding. Gezamenlijk zijn de apparaatskosten binnen budget gebleven. Directe productkosten Onder de directe productkosten vallen onder andere onderzoekskosten en kosten van de meldkamer, die noodzakelijk zijn voor de uitvoering van de BWT-taken. De totale omvang is zeer gering. Projectbaten en -lasten De projectbaten en – lasten zijn in 2023 gelijk. Voor een deel betreft dit de BRIKS-adviestaken van de provincie. Daarnaast zijn er zeer beperkt buiten de jaarprogramma’s om opdrachten uitgevoerd voor de gemeenten. In 2023 was dit minder dan in het voorgaande jaar.

3.1.3 Overhead, vennootschapsbelasting en onvoorzien In het vernieuwde BBV wordt overhead gedefinieerd als 'alle kosten die samenhangen met de sturing en ondersteuning van de medewerkers in het primaire proces'. Kort samengevat omvat de overhead: - Leidinggevenden primair proces, exclusief coördinatoren in het primair proces; - Financiën, toezicht en controle gericht op de eigen organisatie; - Human Resource (HR); - Inkoop (incl. aanbesteding en contractmanagement); - Interne en externe communicatie m.u.v. klantcommunicatie (KCC); - Juridische zaken, voor zover het bedrijfsvoering betreft; - Bestuursondersteuning; - Informatievoorziening en automatisering (ICT), exclusief functioneel beheer ten behoeve van primaire proces systemen; - Facilitaire zaken en Huisvesting; - DIV; - Managementondersteuning primair proces. Specifiek voor de ODMH zijn de volgende conclusies getrokken: - De afdeling Bedrijfsvoering wordt toegerekend aan de overhead met uitzondering van het cluster Functioneel Applicatiebeheer (FAB), welke de systemen van het primair proces in beheer heeft; - De huisvestingslasten zijn overhead met uitzondering van de kosten die gemaakt worden voor de Zwanebloem; - Alle loonkosten van MT-leden en teamleiders van de afdelingen milieu (Expertise en Bedrijven) en BWT behoren tot de overhead; Jaarstukken 2023, Omgevingsdienst Midden-Holland

19 van 73

-

Alle loonkosten van de bedrijfskundige en communicatiemedewerkers behoren tot de overhead; De juristen op het gebied van milieu en BWT behoren tot het primair proces. Juristen op het gebied van HR behoren tot de overhead; Beleidsadvisering op het gebied van milieu en BWT behoort tot het primair proces.

Vennootschapsbelasting Per 1 januari 2016 is de Wet Modernisering Vennootschapsbelastingplicht Overheidsondernemingen in werking getreden. Ondersteund door een fiscalist van Deloitte heeft de ODMH onderzocht welke gevolgen deze wet heeft voor de dienst. Geconcludeerd is dat de ODMH aangemerkt wordt als ondernemer in de zin van de wet voor een beperkt aantal van haar aanvullende taken. Niet voor de primaire taken voor milieu en BWT. Omdat op deze aanvullende taken geen winst behaald wordt, is de ODMH volledig vrijgesteld van aangifte én van de administratieve rompslomp die daarbij komt kijken. Om ook in de toekomst gevrijwaard te blijven van aangifte, moet de ODMH deze en eventuele nieuwe taken blijven monitoren. Onvoorzien De ODMH houdt in de begroting geen rekening met een post onvoorzien. Wat heeft het gekost? Over het gehele jaar bedraagt het negatieve resultaat van de overhead € 6.365.578.

Programma Overhead

Baten/Lasten Baten

Totaal Baten Lasten

Mutatie reserves

Totaal Lasten Baten Totaal Baten Lasten Totaal Lasten

Kostensoort Contractuele bijdragen Financieringsbaten Overige bijdragen Personeelskosten Apparaatskosten Financieringslasten Onttrekking reserves Toevoeging reserves

Totaal Overhead

2022 Realisatie 0 -22.439 -669.881 -692.319 4.489.822 2.473.926 103.823 7.067.570 -46.543 -46.543 0 0 6.328.708

2023 Begroting 0 -150.000 -679.267 -829.267 5.016.110 2.755.579 92.754 7.864.443 -443.213 -443.213 0 0 6.591.964

Realisatie 0 -202.286 -696.745 -899.031 5.061.460 2.553.562 92.799 7.707.822 -443.213 -443.213 0 0 6.365.578

Financieringsbaten Sinds de laatste maanden van 2022 ontvangen we weer rente op de uitgezette gelden in de Schatkist. Deze rentebaten zijn uiteindelijk hoger dan verwacht. Overige bijdragen De overige bijdragen in de begroting bestaan voornamelijk uit opbrengsten voor geleverde diensten aan de RDOG (GGD),. RMH en het Streekarchief en voor de verhuur van het pand aan de RDOG (GGD) en Programmabureau Veenweiden. De werkelijke inkomsten zijn iets groter dan de geraamde inkomsten. Personeelskosten De personeelskosten van de overhead betreffen het management, zijn ondersteuning, alle teamleiders en vooral de afdeling bedrijfsvoering. De uitzondering hierop is het cluster FAB. Dit cluster Jaarstukken 2023, Omgevingsdienst Midden-Holland

20 van 73

behoort niet tot de overhead, maar wordt toegerekend aan de programma’s milieu en BWT. De kosten zijn circa € 39.000 hoger dan begroot en veel hoger dan de kosten van 2022. De overschrijding van het budget van 2023 is vooral het gevolg van het stijgende verlofsaldo van het personeel. Voor het moment dat hiervan gebruik gemaakt wordt, zijn gelden gereserveerd. Apparaatskosten De apparaatskosten bestaan uit alle kosten voor de bedrijfsvoering van de ODMH. Hier vallen dus alle algemene lasten onder zoals de huisvestinglasten, de ICT-kosten, de administratiekosten en de afschrijvingslasten. Uitzondering zijn de kosten voor het functioneel onderhoud en beheer, dat onder verantwoording van het cluster FAB valt. Deze kosten behoren volgens het vernieuwde BBV tot het primaire proces en komen dus ten laste van de programma’s milieu en BWT. De gerealiseerde kosten zijn ruim € 200.000 lager dan begroot en ondanks de hoge inflatie is er slechts een geringe stijging te zien ten opzichte van 2022. Op vele fronten is er goed onderhandeld over de prijzen. Nieuwe en lopende projecten buiten de jaarprogramma’s om hebben daarnaast voor extra dekking van de apparaatslasten gezorgd. Financieringskosten De enige financieringskosten van de ODMH zijn de rentelasten voor de langlopende lening die afgesloten is voor het pand.

Dit betreft een annuïtaire lening, zodat de rentelasten jaarlijks verminderen. In 2023 is een nieuwe en tevens laatste renteperiode ingegaan. De rente voor de periode 1 juli 2023 tot en met 30 juni 2033 bedraagt nu 3,34%. Tot en met 30 juni 2023 was dit 3,62%. Mutaties reserves De mutaties in de reserves zijn deels (€ 46.543) ter dekking van de afschrijvingslasten. Hiervoor zijn jaren geleden bestemmingsreserves aangemaakt. De onttrekkingen van € 146.670 aan de bestemmingsreserve Ontwikkeling en € 250.000 aan de algemene reserve zijn ter dekking van het begrotingstekort dat ontstond voor 2023 als gevolg van de hoge inflatie.

3.1.4 Algemene dekkingsmiddelen In de programmaverantwoording moet ook het overzicht Algemene dekkingsmiddelen worden gegeven. Voor onze gemeenschappelijke regeling interpreteren wij dit als de bijdragen, die de deelnemende gemeenten en provincie betalen aan de ODMH (hoewel dit volgens het BBV niet als zodanig kwalificeert). De algemene bijdragen worden verantwoord in de programma’s milieu en BWT en worden ook weergegeven in de bijlagen 1 en 2 van deze jaarstukken. Financieringsfunctie Sinds de laatste maanden van 2022 ontvangt de ODMH weer rente-inkomsten, nadat deze jarenlang nihil waren. In 2023 bedroeg het totaal aan rente-inkomsten ruim € 202.000. De ODMH kent ook rentelasten. Bij de overname van het Midden-Hollandhuis is ook de geldlening van het ISMH bij de BNG overgenomen. Voor deze lening, die ultimo 2023 € 2,56 miljoen bedroeg, was de rentelast over het jaar 2023 € 92.799. Op 30 juni 2023 liep de voorgaande renteperiode met een rente van 3,62% voor de lening ten einde. Op 1 juli 2023 is de laatste termijn van 10 jaar ingegaan. Voor die periode geldt een rentepercentage van 3,34%. Met ingang van 30 juni 2033 zal de lening volledig afgelost zijn.

Jaarstukken 2023, Omgevingsdienst Midden-Holland

21 van 73

3.2

Paragrafen

Artikel 26 van het BBV schrijft voor dat in het jaarverslag dezelfde paragrafen opgenomen moeten worden als die in de begroting opgenomen zijn.

3.2.1 Lokale heffingen De paragraaf betreffende de lokale heffingen is voor de ODMH niet van toepassing.

3.2.2

Weerstandsvermogen en risicobeheersing

De paragraaf weerstandsvermogen dient te omvatten: a. Een inventarisatie van de weerstandscapaciteit, zijnde de middelen en mogelijkheden waarover de ODMH beschikt of kan beschikken om niet begrote kosten te dekken; b. Een inventarisatie van de risico's, waarvoor geen maatregelen zijn getroffen en die van materiële betekenis kunnen zijn in relatie tot de financiële positie. Hierbij dient bijvoorbeeld te worden gedacht aan risico’s in het kader van organisatieontwikkelingen, rechtmatigheid, garantieverplichtingen, voldoen aan formele voorschriften met betrekking tot de uitvoering van regelingen door de ODMH; c. Het beleid omtrent de weerstandscapaciteit en de risicobeheersing. Weerstandsvermogen: Het weerstandsvermogen is in artikel 11 van het BBV gedefinieerd als “De relatie tussen de weerstandscapaciteit, zijnde de middelen en mogelijkheden waarover de gemeente beschikt of kan beschikken om niet begrote kosten te dekken, en alle risico’s waarvoor geen maatregelen zijn getroffen en die van materiële betekenis kunnen zijn in relatie tot de financiële positie.” Het weerstandsvermogen weerspiegelt de mate waarin de ODMH in staat is middelen vrij te maken om de risico’s, die zich in de praktijk voordoen, op te vangen, zonder dat dit betekent dat het beleid gewijzigd dient te worden. Het vermogen om het beleid door te zetten is afhankelijk van de omvang van de weerstandscapaciteit.

Er zijn geen algemeen geldende normen voor de gewenste omvang van het weerstandsvermogen. Iedere gemeenschappelijke regeling moet zelf invulling geven aan de gewenste omvang, gelet op haar eigen situatie en context. De omvang van het weerstandsvermogen moet in verhouding staan tot de risico’s die de organisatie loopt en die niet kunnen worden opgevangen door stuur- en beheersmaatregelen en ook niet financieel kunnen worden afgedekt door voorzieningen. Weerstandscapaciteit Onder weerstandscapaciteit wordt verstaan: het geheel aan beschikbare en vrij aanwendbare financiële middelen om mogelijke “resterende” risico’s met financieel gevolg op te kunnen vangen. Met “resterende” risico’s worden bedoeld: de risico’s die onvoldoende “in control” zijn of kunnen worden gehouden door stuur- en beheersmaatregelen en/of waarvoor (nog) geen specifieke voorzieningen zijn of kunnen worden getroffen. Bij de weerstandscapaciteit wordt een onderverdeling gemaakt naar: 1. Stille reserves: Materiële en financiële vaste activa In de materiële en financiële vaste activa van de ODMH komen geen stille reserves voor.

Jaarstukken 2023, Omgevingsdienst Midden-Holland

22 van 73

2.

3.

Vrije deel passiva: Reserves en voorzieningen Bij het bepalen van het vrije deel van de reserves en voorzieningen moet voorzichtigheid betracht worden. Criterium is of het algemeen bestuur de betreffende reserve in geval van een calamiteit kan vrijmaken zonder dat hierdoor een exploitatietekort ontstaat. Van de reserves is alleen de algemene reserves aan te merken als beschikbare weerstandscapaciteit. Overige componenten In de gemeenschappelijke regeling is opgenomen dat de deelnemende gemeenten en provincie als achtervang dienen. Zij dienen derhalve in hun risicoparagrafen, naar rato van hun aandeel in de gemeenschappelijke regeling, rekening te houden met de weerstandscapaciteit van de ODMH.

Op grond van voorgaande kan gesteld worden dat het weerstandsvermogen van de ODMH slechts gevormd wordt door de algemene reserves. Kenmerken van een algemene reserve zijn: Algemene reserve is eigen vermogen Het totaal van de algemene reserve dient als dekkingsmiddel Bedragen zijn vrij besteedbaar Het algemeen bestuur besluit over de vorming en besteding van de algemene reserve. Toevoegingen en onttrekkingen verlopen via de exploitatie (maar blijven buiten resultaatbepaling) De algemene reserve bestaat uit de componenten van het eigen vermogen waaraan het algemeen bestuur geen ‘bepaalde’ bestemming heeft gegeven. De algemene reserve heeft als belangrijkste functie het dienen als een buffer voor financiële tegenvallers. Het exploitatieresultaat van de jaarrekening (zowel voordelig als nadelig) komt in principe ten gunste respectievelijk ten laste van de algemene reserve en bepaalt dus in beginsel de werkelijke hoogte van de algemene reserve. Omvangbepaling van het weerstandsvermogen De omvangbepaling van het weerstandsvermogen vindt plaats op basis van een risico-inventarisatie. Jaarlijks wordt deze risico-inventarisatie geactualiseerd. De werkelijk beschikbare weerstandscapaciteit Wanneer een risico zich voordoet, welke niet kan worden opgevangen in de reguliere exploitatie, zal in eerste instantie een beroep gedaan worden op de weerstandscapaciteit.

In de navolgende tabel is een overzicht van de reserves opgenomen die tot de weerstandscapaciteit worden gerekend. De hoogte van de weerstandscapaciteit op basis van de stand per 31-12-2023 in de jaarrekening 2023 (vóór resultaatbestemming): Vrij aanwendbare reserves behorend tot weerstandscapaciteit Algemene reserve Totaal weerstandscapaciteit

Bedrag in € 1.152.500 1.152.500

Risico-inventarisatie Nadat in 2017 de risicoanalyse volgens de methodiek van het Nederlands Adviesbureau Risicomanagement (NAR) uitgevoerd is, is de risicoanalyse begin 2023 volgens diezelfde methodiek geactualiseerd. Om aan te sluiten bij algemeen aanvaarde grondslagen wordt hiervoor gebruik Jaarstukken 2023, Omgevingsdienst Midden-Holland

23 van 73

gemaakt van NARIS, de methodiek van het NAR. De uitkomsten van de risicoanalyse in 2017 zijn meegenomen in de Nota Weerstandsvermogen & Risicomanagement 2018. Deze nota is vastgesteld op 21 juni 2018. De uitgevoerde risico-inventarisatie inclusief kwantificering is een logische basis voor het bepalen van het gewenste weerstandsvermogen. Bij de actualisatie van begin 2024 is vooral gekeken naar de invloed van de Omgevingswet op onze werkzaamheden. Deze nieuwe wetgeving zorgt voor een gewijzigde processen en producten. Ondanks de goede voorbereiding kleven daaraan risico’s, vooral ten aanzien van de tijdsbesteding. De arbeidsmarkt is nog steeds moeizaam en zorgt daarmee ook voor een risicoverhogend effect. Dit effect wordt door ons bestreden door het inzetten van goed scorende wervingsacties, al dan niet optrekkend met de andere omgevingsdiensten in Zuid-Holland. De uitgevoerde actualisatie van de risico-inventarisatie leidt tot een groter totaal aan risico’s dan in voorgaand jaar. Ook het gewenste weerstandsvermogen is daarom toegenomen ten opzichte van vorig jaar. De in NARIS uitgevoerde risicosimulatie op basis van de geactualiseerde inventarisatie levert de volgende tabel met de bij de zekerheidspercentages behorende bedragen voor het benodigde weerstandsvermogen op: Zekerheidspercentage 10% 25% 50% 75% 80% 90% 95% 99%

Bedrag € 404.910 € 598.452 € 874.109 € 1.232.735 € 1.336.382 € 1.625.571 € 1.887.293 € 2.465.820

Uitgaande van het door het NAR geadviseerde zekerheidspercentage van 90% voor het totaal aan risico’s wordt het gewenste weerstandvermogen (streefhoogte van de algemene reserve) op basis van deze risico-inventarisatie bepaald op € 1.625.571 (in 2022: € 1.531.515). Conform de wens van het algemeen bestuur om het weerstandsvermogen van de ODMH te compartimenteren in een BWT- en een milieudeel, wordt het weerstandsvermogen in 2 delen gesplitst. Voor deze splitsing wordt de verhouding in risico’s tussen BWT en milieu als verdeelsleutel gehanteerd: 13% voor BWT en 31% voor milieu. Ook de overheadrisico’s van in totaal 56% worden in die verhouding verdeeld. Het gewenste gecompartimenteerde weerstandvermogen ziet er dan als volgt uit: Gewenst weerstandvermogen: Aandeel BWT Aandeel milieu Totaal

€ 480.282 € 1.145.289 € 1.625.571

Het streefsaldo van het weerstandsvermogen bedraagt dus € 1.625.571. De aanwezige weerstandscapaciteit bedraagt per 31 december 2023 € 1.152.500. Geconcludeerd kan worden dat de berekende aanwezige weerstandscapaciteit 70,9% (in 2022: 91,6%) van het gewenste

Jaarstukken 2023, Omgevingsdienst Midden-Holland

24 van 73

weerstandvermogen bedraagt. De forse daling is het resultaat van de verhoogde risico’s en de uitname van de algemene reserve van € 250.000. Voorgesteld wordt om bij de resultaatbestemming het exploitatieresultaat ad € 248.153 toe te voegen aan de algemene reserve, om daarmee het weerstandsvermogen weer op niveau te brengen. In 2023 is een deel van de reserve gebruikt om een deel van de verhoogde personeelslasten te dekken, vanwege een dreigend begrotingstekort. Een te laag weerstandsvermogen kan ervoor zorgen dat er te weinig middelen zijn om bepaalde risico’s in de toekomst op te vangen (waardoor de bijdrage in de toekomst misschien moet worden verhoogd). Daarnaast voldoet de ODMH met de toevoeging aan de reserve ook weer aan het robuustheidcriterium voor het weerstandsvermogen dat voor alle omgevingsdiensten geldt vanuit het Interbestuurlijk Programma VTH. Na die toevoeging zal de aanwezige weerstandscapaciteit dan 86,2% bedragen. Daarmee voldoen we dan ook aan het robuustheidcriterium dat voor alle omgevingsdiensten geldt vanuit het Interbestuurlijk Programma VTH. De minimale weerstandscapaciteit bedraagt daarin 80%. Kengetallen Op grond van een ministeriële regeling moeten jaarlijks de volgende financiële kengetallen weergegeven worden.