Bijlage 1 Transitievisie Warmte Gemeente Zuidplas A21.001825

Warmte Samenwerking Oostland (WSO) WSO is een samenwerkingsverband tussen de Oostlandgemeenten* en de glastuinbouwsector om de warmtevraag uit de glastuinbouwsector en delen van de gebouwde omgeving te verduurzamen. Deze warmtevraag kan maar ten dele met lokale bronnen worden afgedekt. Aanvullende, bovenlokale warmte is nodig. Dat geldt zeker voor Zuidplas, waar de potentie voor

geothermie kleiner en economisch risicovoller is. Daarom wordt binnen WSO-verband nadrukkelijk gekeken naar de mogelijkheid de regio aan te sluiten op restwarmte uit het Rotterdamse Havengebied. Deze warmte komt vrij bij industriële processen en wordt nu geloosd. Ook na verduurzaming van de industriële processen blijft er voldoende restwarmte over om te benutten. Gasunie zet binnenkort een nieuwe stap om deze restwarmte te benutten met de aanleg van WarmtelinQ, een warmtetransportleiding van Rotterdam richting Den Haag. Om aansluiting van het Oostland in de toekomst mogelijk te maken, is ter hoogte van Delft-Zuid nu een T-stuk voorzien, waarop later aangetakt kan worden. De Oostlandgemeenten hebben zich garant gesteld voor de extra kosten van dit T-stuk. Ook is tussen gemeenten, provincie, de ministeries van EZK en LNV een convenant afgesloten waarin de aansluiting van het Oostland op WarmtelinQ gezamenlijk verder wordt verkend. Specifiek voor Zuidplas biedt aansluiting van het Oostland kansen voor de glastuinbouw in de Zuidplaspolder en de gebouwde omgeving en bedrijventerreinen in Zevenhuizen en Moerkapelle. Betrokkenheid van de beleidsdisciplines van de gemeente Zuidplas Binnen de gemeente Zuidplas is de projectgroep van het Programma Duurzaamheid & Klimaatadaptatie verantwoordelijk voor de voortgang en inhoud van de visie.

Om integraliteit te waarborgen zijn ook medewerkers van andere beleidsdisciplines betrokken tijdens de Transitietafels (zie paragraaf 2.1). Daarmee wordt de verantwoordelijkheid voor de inhoud breder gedragen dan alleen in de projectgroep.

* Oostlandgemeenten: Lansingerland, Pijnacker-Nootdorp, Waddinxveen, Zoetermeer en Zuidplas

38.

Transitievisie Warmte gemeente Zuidplas

Geothermie Voor grotere warmtenetten kan geothermie een mogelijke bron van warmte zijn. Geothermie, ook wel aardwarmte genoemd, is warmte die uit de diepe ondergrond gehaald wordt. De mogelijkheden voor winning van deze warmte zijn afhankelijk van onder andere de diepte en de doorlaatbaarheid van watervoerende pakketten in de ondergrond. De opgepompte warmte wordt via een warmtenet gedistribueerd naar woningen en gebouwen. Door de hoge temperatuur zijn op voorhand geen ingrijpende isolatiemaatregelen noodzakelijk, maar uit het oogpunt van duurzame inzet wel wenselijk. Het aantal woningen dat op één boorput aangesloten kan worden ligt tussen de 4.000 en 10.000. Wanneer geothermie enkel voor woningen ingezet wordt, is seizoensopslag noodzakelijk, aangezien een geothermiebron het hele jaar door warmte levert. De ondergrond van Zuidplas biedt kansen voor geothermie. Wel is de temperatuur (40 °C tot 65 °C) betrekkelijk laag, waardoor de economische haalbaarheid onzeker is en verder onderzocht dient te worden. Restwarmte Dit is warmte die vrijkomt bij industriële processen en nu ongebruikt geloosd wordt. Ook na de verduurzaming van industriële processen blijft er voldoende restwarmte beschikbaar om grote delen van Zuid-Holland van warmte te kunnen voorzien. Om die warmte naar Zuidplas te transporteren moet wel geïnvesteerd worden in een grootschalig regionaal warmtetransportsysteem.

Eén van de leidingen die wordt onderzocht is een verbinding van WarmtelinQ (een geplande transportleiding tussen Rotterdam en Den Haag) richting Bleiswijk. Vanaf hier kan de warmte verder getransporteerd worden naar het kassengebied in de Zuidplaspolder en vervolgens naar de kernen van Moerkapelle en Zevenhuizen. Via een warmtenet wordt deze verder gedistribueerd naar woningen en gebouwen. De restwarmte heeft een hoge temperatuur, zodat woningisolatie niet strikt noodzakelijk, maar op termijn wel wenselijk is. Ook hoeft voor warm tapwater geen aparte oplossing te worden bedacht. Voor Nieuwerkerk aan den IJssel kan doortrekking van het warmtenet in Capelle aan den IJssel worden onderzocht. De warmte op dit net heeft nu nog een fossiele oorsprong, maar ook deze zal voor 2050 verduurzaamd moeten worden. Biomassa Uit de verbranding van biomassa kan ook warmte gewonnen worden. Dit kan op de schaal van een individuele woning, met behulp van een pelletkachel, of op grotere schaal met een biomassacentrale op een warmtenet. De grootschalige verbranding van houtige biomassa voor de warmtetransitie is omstreden. Er is veel

discussie over de effecten van verbranding van houtige biomassa op de luchtkwaliteit en het daadwerkelijke effect hiervan op het reduceren van CO2. Het Rijk beraadt zich de rol van houtige biomassa in de energietransitie. De SER heeft in juli 2020 een advies uitgebracht waarin is aangegeven dat de inzet van houtige biomassa voor warmte voor gebouwen moet worden afgebouwd. In Zuidplas zal houtige biomassa niet worden ingezet voor de basislast van de warmtevraag. Ook als piek- of backup voorziening verdient inzet van groen gas, dat gewonnen wordt uit vergisting van biomassa, de voorkeur boven houtige biomassa. Voor een piekvoorziening die slechts sporadisch ingezet wordt, wordt biomassa echter niet op voorhand geheel uitgesloten. Het draagt dan immers bij aan een robuustheid van een warmtesysteem dat in zijn geheel juist wel heel veel CO2-uitstoot voorkomt. Voorwaarde voor Zuidplas is dat in dergelijke gevallen de ingezette biomassa bestaat uit lokaal resthout en snoeiafval. Aquathermie Ook uit water kan warmte gewonnen worden. Dit wordt aquathermie genoemd. Deze warmte wordt met name in de zomer centraal gewonnen en in de bodem opgeslagen. In de winter wordt deze warmte gedistribueerd via een warmtenet. Er bestaan drie vormen van aquathermie, gewonnen uit oppervlaktewater, drinkwater of afvalwater.

De aanlevertemperatuur van aquathermie ligt lager dan die van geothermie, wat hogere eisen stelt aan de isolatieschil van woningen. Vanwege de gunstige ligging van de ringvaart en met name de Hollandse IJssel komt aquathermie als mogelijke bron voor Moordrecht in beeld. Hier staan echter relatief veel oudere woningen, wat in verband met de lagere aanlevertemperatuur een extra uitdaging vormt. Voor delen van Nieuwerkerk aan den IJssel is aquathermie uit de rioolwaterzuiveringsinstallatie Kortenoord. Voor het vijfde dorp wordt de winning van aquathermie uit daar gelegen drinkwatertransportleidingen onderzocht. Zonthermie Bij zonthermie wordt de warmte van de zon door middel van zonnecollectoren omgezet in heet water met hoge temperatuur. De warmte kan gebruikt worden voor verwarming en warm tapwater. Voor het inzetten van zonthermie voor verwarming moet de hoge temperatuur warmte in de zomer opgeslagen worden in geïsoleerde vaten in de bodem, zodat deze beschikbaar is in de winter. Grootschalige toepassing van zonthermie vormt ruimtelijk zowel bovengronds als ondergronds een behoorlijke uitdaging. Op de schaal van de individuele woning kan zonthermie toegepast worden in combinatie met een zonneboiler. De warmte wordt dan alleen gebruikt voor de verwarming van water.

Transitievisie Warmte gemeente Zuidplas

39.