Bijlage 1 Programmabegroting 2025-2028 A24.002021
Tekst van het document
Programmabegroting 20252028
Versie voor raad 5 november 2024 geactualiseerde versie 17 oktober
PROGRAMMABEGROTING 2025-2028
Inhoudsopgave Inhoudsopgave .............................................................................................2
Product 4.5
Gebiedsontwikkeling ................................................... 71
Inleiding ........................................................................................................3
Product 4.6
Duurzaamheid ............................................................. 73
Bestuurlijke samenvatting .............................................................................4
Programma 5
Fysieke omgeving ........................................................ 82
Begroting in één overzicht ............................................................................6
Product 5.1
Beheer buitenruimte.................................................... 83
Financiële samenvatting ...............................................................................7
Product 5.2
Afval, riolering en begraven ........................................ 87
Programma 1: Bestuur en organisatie ........................................................12
Product 5.3
Vastgoed ..................................................................... 89
Product 1.1
Bestuur, organisatie en participatie ............................ 13
Financiële producten .................................................................................. 94
Product 1.2
Dienstverlening .......................................................... 17
Overzicht van lasten en baten .................................................................... 98
Product 1.3
Veiligheid .................................................................... 18
Paragraaf 1: Lokale heffingen .................................................................. 100
Programma 2 Sociaal Domein ....................................................................27
Paragraaf 2: Verbonden partijen .............................................................. 112
Product 2.1
Algemeen sociaal domein .......................................... 28
Paragraaf 3: Grondbeleid ......................................................................... 133
Product 2.2
Werk en inkomen ....................................................... 33
Paragraaf 4: Onderhoud kapitaalgoederen .............................................. 138
Product 2.3
Jeugd.......................................................................... 37
Paragraaf 5: Bedrijfsvoering ..................................................................... 143
Product 2.4
Maatschappelijke ondersteuning ............................... 39
Paragraaf 6: Openbaarheidsparagraaf Wet open overheid ..................... 145
Product 2.5
Volksgezondheid ........................................................ 40
Paragraaf 7: Financiering ......................................................................... 147
Programma 3
Maatschappelijk domein ...............................................47
Paragraaf 8: Weerstandsvermogen en risicobeheersing ......................... 156
Product 3.1
Sport ........................................................................... 48
Bijlage 1 Meerjareninvesteringsplan (MIP) .............................................. 162
Product 3.2
Onderwijs ................................................................... 48
Bijlage 2 Reserves en voorzieningen ....................................................... 166
Product 3.3
Cultuur ........................................................................ 51
Bijlage 3 Geprognosticeerde balans en EMU-saldo ................................ 180
Programma 4 Ruimtelijk beleid en ontwikkeling .........................................57
Bijlage 4 Incidentele baten en lasten ....................................................... 182
Product 4.1
Ruimtelijke ordening en vergunningverlening ............ 58
Bijlage 5 Kerngegevens en bestuursstructuur ......................................... 184
Product 4.2
Wonen ........................................................................ 60
Bijlage 6 Toelichting op de verschillen per programma ........................... 186
Product 4.3
Economie ................................................................... 62
Bijlage 7 Begroting per taakveld .............................................................. 200
Product 4.4
Verkeer en vervoer ..................................................... 65
Bijlage 8 Inzicht in stelposten prijs en groei ............................................. 203
2
Inhoudsopgave
PROGRAMMABEGROTING 2025-2028
Inleiding Voor u ligt de programmabegroting van de gemeente Zuidplas voor het begrotingsjaar 2025 met een doorkijk naar de meerjarenbegroting van 2026-2028. De programmabegroting is het document dat aangeeft wat er in een specifiek jaar uitgevoerd wordt. De (financiële) basis voor deze programmabegroting wordt gevormd door de kaders uit de Zomernota 2024. De zomernota bevat normaliter naast de financieel technische uitgangspunten de beleidskaders voor het komende begrotingsjaar. De financiële uitdagingen voor de gemeente Zuidplas zijn aanleiding geweest om primair een beleidsarme programmabegroting te presenteren. Dit wil zeggen dat een beperkt aantal voorstellen van budgetaanpassingen onderdeel zijn van deze begroting. Het gaat om noodzakelijke aanpassingen in het bestaand beleid, wijzigingen die voortkomen uit de financieel technische uitgangspunten en onoverkomelijke bijstellingen in het kader van compliance en wijzigingen in wet- en regelgeving. Daarnaast wordt een aantal incidentele budgetaanpassingen voorgesteld. Leeswijzer De Programmabegroting 2025-2028 bestaat uit diverse onderdelen, waarvan een aantal verplicht zijn. In deze leeswijzer wordt inzichtelijk gemaakt welke informatie waar in dit document staat zodat voor elke lezer direct zichtbaar is waar de voor hem/haar interessante informatie te vinden is.
Het eerste deel geeft inzicht op hoofdlijnen en het tweede deel biedt een verdieping voor de lezer die meer achtergrondinformatie zoekt. Het eerste deel bestaat uit de volgende hoofdstukken: • Inleiding • Bestuurlijke samenvatting • Financiële samenvatting De bestuurlijke samenvatting en de financiële samenvatting geven inzicht op hoofdlijnen. De bestuurlijke samenvatting geeft inzicht in de voortgang op de doelen en de prestaties en de financiële samenvatting geeft inzicht in de financiële positie van de gemeente Zuidplas. Voor diegene die meer willen weten over de in 2025 te realiseren doelenstellingen en inspanningen verwijzen we naar de programma’s. • Programma 1: Bestuur en organisatie • Programma 2 Sociaal Domein • Programma 3 Maatschappelijk domein • Programma 4 Ruimtelijk beleid en ontwikkeling • Programma 5 Fysieke omgeving • Financiële producten Naast de programma’s bestaan er tevens paragrafen die informatie verstrekken over specifieke onderwerpen die in meerdere programma’s voorkomen. Dit zijn vaak technische en verplichte elementen. Als laatste onderdeel van deze programmabegroting wordt verdergaande specifieke informatie (veelal financieel technisch) verstrekt in een aantal bijlagen.
In de bijlagen wordt verdiepende informatie aangeboden over bijvoorbeeld het meerjareninvesteringsplan, de ontwikkeling van reserves en voorzieningen en een aantal kerngegevens over onze gemeente.
3
Inhoudsopgave
PROGRAMMABEGROTING 2025-2028
Bestuurlijke samenvatting De gemeente Zuidplas is halverwege de uitvoering van het collegeprogramma 2022-2026. We werken hard om de ambities uit het coalitieakkoord “Ruimte voor iedereen” waar te maken. Een goede samenwerking met de gemeenteraad en de samenleving is daarbij essentieel. De komende periode blijven we geconfronteerd met grote opgaven die vragen om visie, daadkracht en samenwerking. Zo staat de gemeente de komende jaren voor de opgave om de energietransitie te realiseren, waarbij duurzame energiebronnen centraal staan. Een ander vraagstuk ligt in het beantwoorden van de alsmaar toenemende vraag naar betaalbare en passende woningen. Daarnaast staan we als gemeente aan de lat om de leefbaarheid in wijken te versterken en de sociale cohesie te bevorderen, in een tijd waarin druk op voorzieningen en toenemende maatschappelijke spanningen zichtbaar worden. Tegelijkertijd staan we voor een financiële uitdaging richting 2026. Een uitdaging die nagenoeg iedere gemeente in Nederland kent, omdat de rijksoverheid steeds minder geld in het gemeentefonds steekt. Dit dwingt ons als gemeente om moeilijke keuzes te maken. Het is noodzakelijk om nu al voorbereid te zijn op het ravijnjaar door scherp te kijken naar onze uitgaven en prioriteiten te stellen.
Dit doen we door middel van het project inzicht en wendbaarheid, waarbij we de keuzeruimte en de dilemma’s in onze begroting inzichtelijk maken. Onze focus in 2025 ligt dan ook op het vormen van visie en beleid, zodat we richting 2026 weloverwogen beslissingen kunnen nemen om te komen tot een duurzame en financieel gezonde toekomst. Denk hierbij aan een visie op maatschappelijke voorzieningen, de visie op sociaal en maatschappelijk domein, de woonzorgvisie of een nieuw subsidiebeleid. Met deze begroting zetten wij in op het behoud van een solide financiële basis, waarbij we tegelijkertijd ruimte creëren voor investeringen in de toekomst. We beseffen dat de uitdagingen groot zijn, maar met gezamenlijk optreden, gericht beleid en duidelijke keuzes zijn we ervan overtuigd dat we ook in de tweede helft van deze bestuursperiode grote stappen kunnen zetten naar een gemeente waarin iedereen zich thuis voelt. Wat willen we bereiken in 2025? In gesprek met onze inwoners Samen mooie dingen doen voor Zuidplas vraagt om goede afspraken en helderheid voor alle betrokkenen bij de start. Afgelopen jaar is er veel gesproken over hoe de gemeente participatie kan vormgeven. In gesprek met de gemeenteraad gaan we ons komend jaar richten op het steviger inrichten van participatie. Sociaal We zetten ons samen met partners in op de hele keten van zorg.
Van preventie naar interventie, tot nazorg en alles wat daartussen zit. We zetten ons onverminderd in om de zorg te leveren die onze inwoners behoeven in het hier nu. Tegelijkertijd werken we ook aan de toekomst. In 2025 ligt er een integrale visie op het sociaal en maatschappelijk domein die onze toekomstbestendige blik op deze zorgketen laat zien. De menselijke maat is het uitgangspunt. Verder zetten we in op het realiseren van een visie op maatschappelijke voorzieningen in 2025. Met de opgaves die voor ons liggen is het van belang dat we een eensluidend beeld hebben bij de benodigde voorzieningen in de gemeente Zuidplas. Op het gebied van onderwijshuisvesting zetten we in 2025 de stappen zoals afgesproken in ons Integraal Huisvestingsplan Onderwijs (IHP). De gesprekken met schoolbesturen over de haalbaarheid van volledig 4
Inhoudsopgave
PROGRAMMABEGROTING 2025-2028 voorgezet onderwijs in Zuidplas continueren we. Ook zetten de acties die we in de Lokale Inclusie Agenda hebben opgenomen voort. In Zuidplas is ruimte voor iedereen. Ruimte voor iedereen komt ook terug in de regionale woonzorg visie die in 2025 wordt opgesteld. Met deze regionale visie brengen we ook de lokale opgave voor Zuidplas in beeld. We streven er ook naar dat elke inwoner mee doet aan de maatschappij, ieder naar zijn eigen vermogen. Daarom stellen we in 2025 een nieuw actieplan werk op en gaan we regionaal verder aan de slag met de toekomstverkenning van Promen. Op regionaal vlak starten we vanaf 1 januari 2025 met de nieuwe gemeenschappelijke regeling Wmo & Jeugd. Met deze nieuwe regeling verwachten we dat de zorg (nog) beter en efficiënter wordt georganiseerd. We houden, samen met de partners, de vinger aan de pols hoe dit uiteindelijk zijn weerslag zal hebben in de praktijk. Ruimtelijk De uitdagingen in het beheer van de openbare ruimte nemen toe. Factoren zoals duurzaamheid, ruimtegebrek, veranderende weersomstandigheden, de ontwikkeling van nieuwe wijken, en burgerparticipatie spelen hierbij een belangrijke rol. Net als veel andere gemeenten staat Zuidplas voor aanzienlijke opgaven in het beheer van de openbare ruimte. Om deze uitdagingen beheersbaar te maken, werkt de gemeente komend jaar aan een beheerstrategie en beheerplannen.
Wonen De vraag naar betaalbare woningen blijft toenemen, terwijl de beschikbare ruimte en middelen beperkt zijn. Het versnellen van de woningbouw, met bijzondere aandacht voor starters, ouderen en sociale huur, staat daarom hoog op de agenda. Ook zoeken we naar nieuwe woningbouwlocaties, en experimenteren we met creatieve woonvormen, zoals onder andere flexwoningen. Landschap en Recreatie In 2025 ontwikkelt het college, samen met de gemeenteraad, een visie op recreatie, natuur, restveen en groen. De visie maakt duidelijk wat we onder groenstructuur verstaan en hoe we met deze groenstructuur om willen gaan. Daarmee maakt de visie het makkelijker om de groenaspecten van ruimtelijke ontwikkelingen meer in samenhang te bekijken. In het derde kwartaal van 2025 verwacht het college deze visie te kunnen aanbieden. Duurzaamheid De gemeente Zuidplas heeft de ambitie om in 2050 energieneutraal, aardgasvrij, klimaatbestendig en circulair te zijn. Om deze ambitie dichterbij te brengen en te kunnen blijven inspelen op ontwikkelingen is het programmaplan duurzaamheid afgelopen jaar vastgesteld, waarin doelen voor de komende drie jaar zijn uitgewerkt. De energietransitie en de verduurzaming van de gebouwde omgeving zijn cruciale thema’s.
We moeten doorgaan met het stimuleren van verduurzamingsmaatregelen, zowel bij bedrijven als particulieren, en tegelijkertijd zorgen voor een eerlijke verdeling van de lasten.
5
Inhoudsopgave
PROGRAMMABEGROTING 2025-2028
Begroting in één overzicht
6
Inhoudsopgave
PROGRAMMABEGROTING 2025-2028
Financiële samenvatting Financiële hoofdlijnen van deze Begroting 2025 Aanvankelijk bij de Zomernota 2024 was het perspectief richting de Begroting 2025 als volgt. Helaas werden we bij de Meicirculaire 2024 geconfronteerd met een incidenteel nadeel van het Rijk (-/- € 1,5 miljoen), maar dit kon opgevangen worden met voordelen die in de Zomernota 2024 gepresenteerd werden (€ 1,7 miljoen). Zolang er in de maanden na de Zomernota geen grote onverwachte tekorten zouden optreden, zou er een positief exploitatiesaldo van circa. € 0,2 miljoen voor het jaar 2025 blijven. De uitdaging voor het “ravijnjaar” 2026 zou overigens wel in stand blijven. Gedurende het proces naar de Begroting 2025 werden wij helaas gecontroleerd met tegenvallers. Allereerst tegenvallers vanwege kostenstijgingen op bepaalde domeinen, bijvoorbeeld het beheer van de openbare ruimte of ICT kosten. Deels is er dekking vanuit gereserveerde stelposten Prijs en Groei, deels ook niet. In de tweede plaats moesten er helaas twee correcties plaats vinden: tegenboeken van een deel van het rente voordeel in de Zomernota naar de grondexploitaties (-/- € 1,3 miljoen) en corrigeren te hoge onttrekkingen uit kapitaallastenreserves (-/- € 0,6 miljoen). Voor beide domeinen verscherpen wij de interne controles om dergelijke correcties in de toekomst te voorkomen.
Ondanks de tegenvallers is het ons toch gelukt om u een sluitende Begroting 2025 te presenteren. Dit hebben wij bereikt door enerzijds goed naar het realisme (de uitvoerbaarheid) van de begroting te kijken, bijvoorbeeld door realistische planning van de investeringskredieten (bijsturing in Najaarsnota 2024). En anderzijds doen wij dit door een beleidsrijk voorstel aan u voor te leggen, namelijk het verhogen van de Ozb voor niet-woningen tot het regionaal gemiddelde. Strategie richting het “ravijnjaar” 2026 Er zijn geen signalen dat het Rijk voornemens is om de grote tekorten op het gemeentefonds vanaf 2026 teniet te doen. Dit blijkt ook uit de Septembercirculaire 2024. Dit betekent dat gemeenten zelf de tekorten moeten oplossen. Voor Zuidplas gaat het om structureel circa € 6 miljoen. Bij de Begroting 2024 en bij eerdere P&C-documenten is aangekondigd dat het zeer waarschijnlijk is dat er voor de Begroting 2026 opnieuw bezuinigd moet worden. Als voorbereiding op dit “ravijnjaar” heeft uw raad richting gegeven via de moties “Beheersing kosten GR’en en VP’en (M092)”, “Benchmark kosten en opbrengsten per taakveld” (M095) en “Zero based budgeting” (M103). Wij hebben u ook over deze geïnformeerd over de voorbereidingen via raadsinformatienota “Project inzicht en wendbaarheid” (Z24.000744, mei 2024).
Over deze onderwerpen gaan wij graag het gesprek met u aan bij de behandeling van de Begroting 2025 in uw raad.
7
Inhoudsopgave
PROGRAMMABEGROTING 2025-2028
Exploitatieresultaat van deze Begroting 2025 De Begroting 2025 samen met de 1e en 2e wijziging geeft het volgende financiële resultaat. Ontwikkeling exploitatiesaldo
2024
2025
Beginstand Zomernota/ Meicirculaire 2024 Mutaties primitieve begroting Mutaties 1e wijziging: Najaarsnota 2024 Mutaties 2e wijziging: Septembercirculaire 2024 Totaal
421 -836 -181 -596
219 -402 53 154 24
2026
2027 2028 Bedragen x € 1.000 -5.237 -6.000 -5.954 -140 -35 -2.788 -525 274 400 477 307 319 -5.424 -5.454 -8.023
Voor de volledigheid wordt hieronder de opbouw van het resultaat van de beginstand weergegeven. Huidige meerjarenbegroting exploitatiesaldo
2024
2025
2026
Exploitatiesaldo Begroting 2024/ Najaarsnota 2023 Amendementen Begroting 2024 Gebiedspaspoort Moerkapelle Budgetoverheveling 2023-2024 Grondexploitatie Middengebied fase 1a IHP Esse Zoom Ondergrond hockeyvelden NHC de Ijssel Jaarrekening 2023 resultaatbestemming Zomernota 2024 Meicirculaire 2024 Addendum Sportvelden Analyse structureel/ incidenteel jr 2028 Totaal
102 -438 -720 1.477
-232 -493 6 -12 2.503 -1.538 -14
-8.045 -493 34 -12 2.011 1.282 -14
421
220
-5.237
2027 2028 Bedragen x € 1.000 -8.823 -8.823 -493 -493 35 35 -12 -12 1.769 1.075 1.538 2.587 -14 -14 -309 -6.000 -5.954
Verklaring van de grootste verschillen In de onderstaande tabel staat een overzicht van de grootste financiële mutaties. Onderaan de tabel staan deze verder toegelicht.
8
Inhoudsopgave
PROGRAMMABEGROTING 2025-2028 Samenvattende tabel Beginstand Zomernota/ Meicirculaire 2024 Mutaties primitieve begroting financieel technisch Kostendekkendheid afvalstoffenheffing Kostendekkendheid rioolheffing Kostendekkendheid overige domeinen Overige belastingen indexatie Kapitaallasten investeringen Rente IBOR beheerplannen (ook dekking ca. 0,5 mln in Najaarsnota) Correctie kapitaallastenreserves Overige mutaties Tussentelling mutaties Beleidsrijke voorstellen Ozb niet-woningen stijging naar regionaal gemiddelde Toekomstvisie bungalowpark De Bonk Tussentelling mutaties Saldo primitieve begroting 1e. Wijziging: Najaarsnota 2024 Grootste mutaties in deze Najaarsnota: Correctie rente grondexploitaties Bijstelling degeneratiekosten en glasvezel Inzet stelpost Prijs tranche 2024-2027 Investeringskredieten planning, afronding voorzien in 2025 Correctie kapitaallastenreserves Actualisatie beheerplan sportparken Stelpost loon deels vrijval 2025 Vrijval stelpost Groei tranche 2025-2028 Overige mutaties Tussentelling mutaties Saldo primitieve begroting + Najaarsnota 2e wijziging: Septembercirculaire 2024 Uitkomst circulaire Saldo primitieve begroting + Najaarsnota + September
2024 421
2025 219
2026 -5.237
2027 -6.000
2028 -6.108
-
-144 309 1 40 256 -0 -1.566 -575 -27 -1.706
-104 290 354 40 225 19 -1.566 -763 -38 -1.544
-94 306 417 40 246 32 -1.566 -782 -38 -1.439
-47 441 327 40 -420 -2.181 -1.566 -865 80 -4.192
1.404
1.404
1.404
421
1.404 -100 1.304 -183
1.404 -5.376
1.404 -6.035
1.404 -8.897
-1.282 100 821 639
-1.304 100 821
-363 100 821
-283 100 821
-148
-77
-34
-61 -836 -415
-312 288 229 -429 53 -130
229 -223 -525 -5.901
229 -436 274 -5.761
229 -432 400 -8.497
-181 -596
154 24
477 -5.424
307 -5.454
319 -8.178
-508 350 321 -626 -312
9
Inhoudsopgave
PROGRAMMABEGROTING 2025-2028
Actualisatie naar aanleiding van erratum van het Rijk op de Septembercirculaire 2024 Wij ontvingen een erratum van het Rijk op de Septembercirculaire 2024. Het volume accres bleek niet goed berekend. Het erratum is voordelig voor ons. In de onderstaande tabel staat het effect van het erratum (bedragen * € 1.000). Effect erratum Septembercirculaire op saldo begroting Saldo primitieve begroting + Najaarsnota + Septembercirculaire Erratum van het Rijk over de Septembercirculaire 2024 Nieuw saldo indien dit toegevoegd wordt
2024 -596 -596
2025 24 104 128
2026 -5.424 186 -5.238
2027 -5.454 286 -5.168
2028 -8.178 404 -7.774
Wij hebben ervoor gekozen om dit bedrag niet in de begroting te verwerken maar u wel te informeren. Wij zullen dit verwerken bij de Zomernota 2025. Toelichtingen op de samenvattende tabel Kostendekkendheid afvalstoffenheffing De baten en lasten zijn geactualiseerd. Vanwege kostenstijgingen is er een tariefstijging nodig. Meer informatie hierover in de paragraaf lokale heffingen. Kostendekkendheid rioollstoffenheffing Voor de rioolheffing is er, zoals ieder jaar een totaal prognose gemaakt van baten en lasten. Meer informatie hierover in de paragraaf lokale heffingen. Kostendekkendheid overige domeinen De opbrengsten en kosten van de leges zijn geactualiseerd. De voordelen in de jaren vanaf 2026 zijn met name veroorzaakt doordat wij verwachten dat de ‘paspoortpiek’ ook nog enigszins aanhoudt in 2026 en 2027, en door groei van het aantal inwoners. Overige belastingen indexatie De overige belastingen zoals toeristenbelasting, begraafplaats leges, marktgelden en logiesbelasting zijn met 3,6% geïndexeerd. Kapitaallasten investeringen Aan de hand van de definitieve jaarcijfers 2023 en de begrote investeringskredieten in de meerjarenbegroting zijn de kapitaallasten doorgerekend. Rente De rente meerjarenbegroting is in lijn gebracht met de prognose van de Zomernota 2024. De rentelasten van het jaar 2028 (nieuw jaar in meerjarenbegroting) zijn aangesloten op deze prognose.
IBOR Beheerplannen 10
Inhoudsopgave
PROGRAMMABEGROTING 2025-2028 De prijsstijgingen in de openbare ruimte zijn de laatste jaren hoog geweest. Uit de eerste berekeningen van de nieuwe beheerplannen komt naar voren dat er in de begroting van 2025 een ophoging van het exploitatiebudget nodig zal zijn om te voorkomen dat de opgave groter wordt. Meer toelichting hierover staat bij de ontwikkelingen van programma 5. Bij de Zomernota 2024 was aangekondigd dat de IBOR Beheerplannen voor deze Begroting 2025 opgesteld zouden worden. Er was circa € 0,5 miljoen uit de stelpost Prijs (tranche 2024-2027) gereserveerd, deze wordt nu ingezet in de Najaarsnota 2024. De totale extra beheerlasten zijn € 2,0 miljoen. Ook uit de stelpost Prijs (tranche 2025-2028) volgt dekking, namelijk € 0,4 miljoen. Per saldo is er € 1,1 miljoen nadelig effect voor onze begroting. Correctie kapitaallastenreserves In de beantwoording van de technische vragen van de Zomernota 2024 is reeds aangekondigd dat de kapitaallastenreserves niet goed in de meerjarenbegroting verwerkt zitten. De begrote onttrekkingen zijn te hoog. Hierdoor zijn de reserves eerder leeg dan dat de investeringen afgeschreven zijn. Dit wordt nu gecorrigeerd. Ozb niet-woningen Wij stellen u voor om de tarieven voor Ozb niet-woningen met 39,6% te laten stijgen met ingang van 2025.
Dit is opgebouwd uit 3,6% reguliere index en 36% correctie naar het regionale en landelijke gemiddelde. In uw motie Ozb (M56) bij de Zomernota 2024 heeft u terecht geconstateerd dat de Ozb tarieven voor niet-woningen achterblijven bij het gemiddelde. Bij Ozb woningen is dat niet het geval, maar wel bij niet-woningen. Wij realiseren ons dat 39,6% tariefstijging voor eigenaren en gebruikers van niet-woningen een forse stijging kan zijn. Om hen zo goed als mogelijk de gelegenheid te geven zich voor te bereiden op deze verhoging, zijn wij voornemens om kort na besluitvorming van uw raad een algemene brief te sturen naar eigenaren en gebruikers, zodat wij dit aankondigen. Ook hebben wij reeds via algemene communicatie (persbericht) een aankondiging van mogelijke verhoging gegeven. De 36% is als volgt bepaald. Het tarief voor Zuidplas in 2024 is 0,4132% (eigenaren en gebruikers opgeteld) en in de regiogemeenten gemiddeld 0,5780% (+40%). Of 0,5611% (+36%) wanneer we de gemeenten die geen tarief voor gebruikers hebben, niet meetellen. Het gemiddelde landelijke tarief is 0,5605%, ook dit is +36% hoger. Toekomstvisie bungalowpark De Bonk Voorgesteld wordt om een incidenteel budget van € 100.000 beschikbaar te stellen om deze toekomstvisie op te stellen. Meer informatie hierover bij programma 4 (product 4.3).
Mutaties Najaarsnota 2024 Alle toelichtingen zijn te vinden in het boekwerk van de Najaarsnota 2024. Mutaties Septembercirculaire 2024 Alle toelichtingen zijn te vinden in een raadsinformatiebrief die u nog van ons ontvangt.
11
Inhoudsopgave
PROGRAMMABEGROTING 2025-2028
Programma 1: Bestuur en organisatie Toekomstbestendig en resultaatgericht
Dit programma bestaat uit de volgende producten: 1.1 Bestuur, organisatie en participatie 1.2 Dienstverlening 1.3 Veiligheid
12
Inhoudsopgave
PROGRAMMABEGROTING 2025-2028
Inleiding Inwoners en ondernemers in onze gemeente zetten zich op allerlei manieren in voor elkaar en voor hun omgeving; in de straat of buurt, in het dorp of op een bepaald onderwerp. Binnen onze gemeente praten en denken inwoners, ondernemers en organisaties mee over ontwikkelingen van onze gemeente. De gemeenteraad en het college van burgemeester en wethouders betrekken deze inbreng bij hun besluiten. De inwoner staat centraal in onze dienstverlening. We zijn toegankelijk, bereikbaar, in contact en in gesprek met inwoners, ondernemers en organisaties. We zien dat inwoners en ondernemers gebruik maken van de digitale dienstverlening om zaken te regelen via www.zuidplas.nl en om mee te praten en te participeren via www.maakzuidplas.nl. Als gemeente willen we duidelijk communiceren én goed nadenken over hoe we communiceren. We communiceren vooraf hoe en waarover we gaan participeren (en waarover niet), hoe de input vanuit inwoners en andere belanghebbenden wordt verwerkt in de plannen en op welke manier terugkoppeling plaatsvindt over de gemaakte keuzes. Daarnaast zetten we ons ook in voor een samenwerking via verschillende Gemeenschappelijke Regelingen als mede via de regio Midden-Holland.
De ontwikkelingen in Zuidplas en de omliggende gemeenten in de regio zijn van belang voor ons, de vele opgaven waar onze gemeente voor staat, kunnen alleen op regionaal niveau worden aangepakt, deze samenwerking wordt intensief voortgezet.
Product 1.1
Bestuur, organisatie en participatie
Algemeen doel product Ondersteunen van inwoners bij de digitale dienstverlening om zaken te regelen via www.zuidplas.nl en om mee te praten en te participeren via www.maakzuidplas.nl. Verwachtingen bij inwoners en belanghebbenden helder maken door duidelijk te communiceren én goed na te denken over hoe we communiceren. Vooraf aangeven hoe en waarover we gaan participeren (en waarover niet), hoe de input vanuit inwoners en andere belanghebbenden wordt verwerkt in de plannen en op welke manier terugkoppeling plaatsvindt over de gemaakte keuzes. Ontwikkelingen Participatie Sinds 2023 beschikt de gemeente over een Verordening Inspraak en Participatie Gemeente Zuidplas 2023, de opvolger van de Inspraakverordening. Na het vaststellen van deze verordening en sinds de oprichting van een Omgevingstafel (q4 2023) hebben we ervaren, dat de werkprocessen voor participatie nog aanpassingen en verbeteringen vragen. Zo verlangen de werkprocessen, taken en bevoegdheden eenduidigheid en rolvastheid, die het participatieproces alleen maar ten goede zullen komen. In 2024 hebben we een bestuursopdracht gemaakt, voor 2025 wordt extra budget gevraagd (zie voorstel in Najaarsnota 2024 bij financiële producten) Maatschappelijk verantwoord inkopen Om als gemeente te voldoen aan de ambitie Maatschappelijk verantwoord inkopen wordt het vernieuwde inkoopbeleid geïmplementeerd in de organisatie.
13
Inhoudsopgave
PROGRAMMABEGROTING 2025-2028 WOO Door de juridicering van de samenleving worden er steeds vaker WOO-verzoeken ingediend. De afhandeling van WOO-verzoeken vragen veel capaciteit van de organisatie.
Doelstellingen en inspanningen In onderstaande tabel zijn de doelstelling(en) en inspanning(en) opgenomen voor product 1.1, de doelstelling(en) volgen vanuit ambitie “Bouwen aan vertrouwen in de (lokale) democratie” uit spoor 5 organisatie en financiën, subspoor dienstverlening, communicatie en participatie. Doelstelling(en) – Wat willen we bereiken? De huidige gemeentelijke schriftelijke communicatie is 80% op B2 niveau en 20% op B1 niveau. Op de gemeentelijke website is de verhouding 61% op B2 niveau en 35% op taalniveau B1. Bij de voorjaarsnota is besloten geen extra geld hiervoor beschikbaar te maken. Daarom blijft gedurende het collegeprogramma 2022-2026 dit communicatieniveau gehandhaafd.
Effectindicator Communicatie B1 niveau (schriftelijk) Communicatie B1 niveau (website)
Realisatie 2022
Realisatie 2023
Begroting 2025
Begroting2026
20%
Begroting 2024 (nov 2023) 20%
20%
20%
20%
35%
35%
35%
35%
35%
Inspanning(en) – Wat gaan we daarvoor doen? Middels de Zuidplas academie worden de collega’s getraind om met de schrijfwijzer te kunnen schrijven op B1 niveau. Participatie In onderstaande tabel zijn de doelstelling(en) en inspanning(en) opgenomen voor product 1.1, de doelstelling(en) volgen vanuit ambitie “Duidelijker maken van verwachtingen en zorgen voor meer eenduidigheid in participatietrajecten, ook wanneer dit is uitbesteed.” uit spoor 5 organisatie en financiën, subspoor dienstverlening, communicatie en participatie. Doelstelling(en) – Wat willen we bereiken? 1. Vanaf 2023 wordt bij alle initiatieven, plannen en projecten van de gemeente het Kader Participatie toegepast, zodat dit een vast onderdeel is van het proces. Dit gebeurt conform Verordening Inspraak en Participatie Gemeente Zuidplas 2023, geldig per 25 maart 2023 tot op heden. 14
Inhoudsopgave
PROGRAMMABEGROTING 2025-2028 2. Vanaf 2024 wordt bij alle initiatieven die niet vanuit de gemeente worden gestart, de initiatiefnemer gewezen op het gebruik van de handreiking participatie bij ruimtelijke initiatieven. De gemeente vereist van alle initiatiefnemers gebruik van deze handreiking en een participatieverslag. Inspanning(en) – Wat gaan we daarvoor doen?
Middelen
Uitvoeren van de uitkomsten van de in 2024 uitgevoerde bestuursopdracht over participatie, waarbij gekeken is naar het Kader Participatie, de checklist en de handreiking participatie bij ruimtelijke initiatieven. Met de bestuursopdracht werken we toe naar een verbeterde werkwijze voor het vastleggen van participatietrajecten in de gemeente (projecten en beleid van de gemeente als initiatiefnemer). Zo moet deze werkwijze bijdragen aan eenduidigheid en praktische uitvoerbaarheid. Op deze manier ontstaat een zorgvuldig, voorspelbaar proces van informeren en betrekken van de omgeving. Belangrijk is dat we vooraf belangen en kaders afwegen voordat besluitvorming plaatsvindt.
2025 Een budget van € 30K incidenteel voor deskundigheidsbevordering door het organisatie breed opleiden (projectleiders, beleidsmakers, communicatieadviseurs) in de participatiewerkwijze. Zie voor budgetaanvraag de Najaarsnota 2024 (financiële producten).
In onderstaande tabel zijn de doelstelling(en) en inspanning(en) opgenomen voor product 1.1, de doelstelling(en) volgen vanuit ambitie “Ruimte geven aan ondernemers.” uit spoor 4 groeiend Zuidplas, subspoor economie en werk. Doelstelling(en) – Wat willen we bereiken? In 2026 streven we naar een maximaal Maatschappelijk Verantwoord Inkopen. We stimuleren waar mogelijk de lokale economie, zodat er een gezond ondernemingsklimaat ontstaat en er rechtmatig wordt aanbesteed. In 2025 wordt er gewerkt conform het vernieuwde inkoopbeleid. Effectindicator Maatschappelijk verantwoord inkopen
Realisatie 2021 n.v.t
Realisatie 2023
Begroting 2024
Inspanning(en) – Wat gaan we daarvoor doen?
Begroting 2025
Begroting 2026 maximaal
Middelen
Het inkoopbeleid wordt geïmplementeerd 15
Inhoudsopgave
PROGRAMMABEGROTING 2025-2028 De inkoopfunctie van Zuidplas wordt (mogelijk) herijkt
In onderstaande tabel zijn de doelstelling(en) en inspanning(en) opgenomen voor product 1.1, de doelstelling(en) volgen vanuit ambitie “Meer aandacht voor digitale veiligheid in de eigen organisatie“ uit spoor 5 organisatie en financiën, subspoor dienstverlening, communicatie en participatie. Doelstelling(en) – Wat willen we bereiken? In 2025 voldoet Zuidplas voor 80% en in 2026 95% van de maatregelen van de Baseline Informatiebeveiliging Overheid. De AVG kent 5 niveaus van volwassenheid. We gaan naar volwassenheidsniveau 3 (“Bepaald”) van de AVG voor eind 2026. In 2025 gaan we naar volwassenheidsniveau 2 van de AVG. Effectindicator
Baseline Informatiebeveiliging Overheid Volwassenheidsniveau van de AVG
Realisatie 2022
Realisatie 2023
60%
60%
Niveau 1
Niveau 1
Begroting 2024 (nov 2023) 60%
Begroting 2025
Begroting 2026
80%
95%
Niveau 2
Niveau 3
Inspanningen
Middelen
Het privacybeleid wordt geactualiseerd Alle medewerkers hebben een basistraining veilig werken gevolgd Alle verwerkingen die vallen onder de gemeente worden bijgewerkt in het verwerkingsregister De benodigde data protection impact assessment (DPIA) analyses op de verwerkingen worden uitgevoerd. DPIA is een instrument om vooraf de privacyrisico's van een gegevensverwerking in kaart te brengen. Zodat de organisatie maatregelen kan nemen om deze risico's te verkleinen.
In onderstaande tabel zijn de doelstelling(en) en inspanning(en) opgenomen voor product 1.1, de doelstelling(en) volgen vanuit ambitie “We zetten meer in op public affairs.” uit spoor 5 organisatie en financiën, subspoor dienstverlening, communicatie en participatie. Doelstelling(en) – Wat willen we bereiken? Uiterlijk 1-1-2026 heeft de gemeente de verantwoordelijkheid voor het opstellen en beheren van de lobby-agenda in de organisatie belegd en is er een eerste agenda opgesteld. 16
Inhoudsopgave
PROGRAMMABEGROTING 2025-2028
Inspanning(en) – Wat gaan we daarvoor doen? Eind 2024/begin 2025 wordt gestart met een verkenning naar de benodigde capaciteit en middelen om te komen tot 1) een met de regio afgestemde inhoudelijke lobby agenda en 2) om Public Affairs (PA) middels een werkproces en kennisontwikkeling in brede zin in te bedden en verder te professionaliseren binnen Zuidplas.
Product 1.2
Middelen Hiervoor wordt voor 2025 nieuw incidenteel budget gevraagd van € 80.000. En daarnaast jaarlijks structureel ca. € 60.000 vanaf 2025.
Dienstverlening
Algemeen doel product Zuidplas staat voor een dienstverlening, die optimaal bereikbaar, transparant, efficiënt en bij de tijd is. In de dialoog met inwoners en ondernemers stelt de gemeente zich dienstbaar en klantgericht op. Inwoners en ondernemers ervaren de gemeente als een professionele en betrouwbare organisatie die flexibel inspeelt op hun vragen en behoefte. Ontwikkelingen In onze dienstverlening willen we een betrouwbare partner zijn voor onze inwoners. Daarnaast is aangegeven dat we aandacht blijven houden voor onze dienstverleningsprocessen. Door middel van procesoptimalisatie blijven we zoveel mogelijk streven naar goede dienstverlening die is afgestemd op de behoefte van onze inwoners en ondernemers. Deze optimalisatie richten we in 2025 op het (werk) proces, de systemen die dit ondersteunen en de mensen die het realiseren. De conclusie is dat we daarbij moeten inzetten op 1. het duidelijk in kaart brengen en beschrijven van de (belangrijkste) werkprocessen van de producten van burgerzaken en de consequenties hiervan voor de systemen en de bemensing. 2. Flexibel inspelen op de arbeidsmarkt. Het is een gegeven dat de arbeidsmarkt ook voor de werksoorten van het publieksplein een uitdaging is om de juiste mensen op de juiste plek te krijgen. Om te zorgen dat deze uitdaging niet ten koste gaat van onze primaire dienstverlening, denken we hierbij buiten de kaders.
Zoals traineeship en investeren in de ontwikkeling van medewerkers om de bestaande formatie op vlieghoogte te brengen. 3. Het schrijven van een plan van aanpak om te komen tot een brede strategische visie op dienstverlening met een concreet uitvoeringsplan. Ook in 2025 blijven we onze focus richten op de telefonische bereikbaarheid van onze organisatie en de meldingen openbare ruimte. We pakken dit integraal op en zetten hierbij de beleving van de inwoner centraal. We gaan gebruik maken van de BuitenBeter app (www.buitenbeter.nl) waardoor onze inwoners via
17
Inhoudsopgave
PROGRAMMABEGROTING 2025-2028 een app een directe melding kunnen maken, die opgepakt kan worden door de gemeente. De app is heel gebruiksvriendelijk waardoor onze dienstverlening toegankelijk wordt.
Doelstellingen en inspanningen In onderstaande tabel zijn de doelstelling(en) en inspanning(en) opgenomen voor product 1.2, de doelstelling(en) volgen vanuit ambitie “Streven naar goede dienstverlening afgestemd op de behoefte van inwoners en ondernemers.” uit spoor 5 organisatie en financiën, subspoor dienstverlening, communicatie en participatie. Inspanning(en) – Wat gaan we daarvoor doen?
Middelen
Flexibel inspelen op de arbeidsmarkt. De (belangrijkste) werkprocessen van de producten van burgerzaken beschrijven Een plan van aanpak om te komen tot een strategische visie op dienstverlening met een concreet uitvoeringsplan De servicenormen worden geactualiseerd
Product 1.3
Veiligheid
Algemeen doel product Zuidplas draagt zorg en verantwoordelijkheid voor een veilige en leefbare gemeente voor inwoners, ondernemers en bezoekers. Ontwikkelingen Verharding en polarisatie in onze maatschappij zijn onverminderd aan de orde en vragen om een verdiepende inzet van het veiligheidsdomein op deze thematiek. Polarisatie is een significant probleem dat invloed heeft op verschillende aspecten in onze samenleving. Er is een groeiend besef dat verdeeldheid en verharding een negatieve invloed hebben op de sociale cohesie en de openbare orde, waarbij het democratisch gedachtengoed onder druk staat. Het vraagt om een gedegen verkenning van methoden middels gerichte probleemanalyse, die ingezet kunnen worden om de samenleving weer dichter bij elkaar te brengen. Daarbij moet worden geanticipeerd op de voorgenomen wet Gegevensverwerking Persoonsgerichte aanpak en radicalisering en terroristischte activiteiten (Wepra). Het Rijk kent hiervoor geen middelen toe aan de gemeenten. Het is noodzakelijk hier wel capaciteit voor vrij te maken teneinde de voorgenomen wettelijke taak uit te kunnen voeren. Ook is er een groeiende zorg aangaande de georganiseerde misdaad, met name gerelateerd aan de drugshandel en witwassen.
Vormen van ondermijnende criminaliteit die een sterk maatschappij-ontwrichtend effect hebben en leiden tot aantasting van het welzijn en de leefbaarheid, maar ook vormen van excessief geweld met zich meenemen. De aandacht voor ondermijnende criminaliteit in onze gemeente blijft daarom onverminderd groot. Integrale controles 18
Inhoudsopgave
PROGRAMMABEGROTING 2025-2028 zijn eerder succesvol gebleken en bij veel controles worden misstanden geconstateerd. Het toenemende aantal zaken die vragen om een bestuurlijke aanpak (zeer effectief en bedoeld om ongewenste situaties te herstellen) vragen veel capaciteit en vereisen uitgebreide expertise van zowel betrokken adviseurs als op juridisch vlak. Dat is beperkt in de organisatie aanwezig waardoor keuzes moeten worden gemaakt en hetgeen niet altijd leidt tot het gewenste resultaat. Door het ontbreken van juridische handhavingscapaciteit staat de bestuurlijke aanpak onder druk. Dat geldt voor zowel de bestuurlijke aanpak van ondermijnende criminaliteit alsook bij de aanpak en opvolging van de High Impact Crimes (Hic's). Ook bij andere veiligheidsthema’s en handhavingskwesties is juridische kennis en ondersteuning noodzakelijk. Een handhavingsjurist is daarom dringend gewenst. Deze handhavingsjurist kan breder worden ingezet voor andere handhavingszaken bij het team veiligheid, team handhaving, en Cluster Openbare ruimte. Om te voorkomen dat vergunningen, subsidies, aanbestedingen of vastgoedtransacties worden misbruikt voor criminele activiteiten, is het geven van uitvoering aan het nog op te stellen BIBOB- beleid (Wet bevordering integriteitsbeoordelingen door het openbaar bestuur, gepland voor Q1 2025) cruciaal.
Toetsing aan de wet BIBOB is een belangrijk preventief instrument om misbruik van overheidstaken en ondermijning van de rechtsstaat door criminele organisaties te voorkomen. Complexe domein overstijgende (multi)problematiek ten aanzien van personen met onbegrepen gedrag en personen die zich bezigen met criminele activiteiten, vraagt om een doeltreffende persoonsgerichte aanpak. Door intensieve samenwerking met onder meer de politie, justitie, Stichting Zo!, Wijk 3 GGD en andere zorg- en veiligheidspartners, wordt gestreefd naar maatwerkoplossingen om recidive te voorkomen en betrokkenen te begeleiden naar een positief toekomstperspectief. Dit omvat zowel repressieve maatregelen als preventieve ondersteuning en begeleiding. Onderdeel hiervan zijn ook de wettelijke taken die op gemeentelijk niveau uitgevoerd dienen te worden. Zoals regie van de gemeente bij nazorg aan (jeugd)gedetineerden, aanpak mensenhandel, arbeidsuitbuiting en illegale prostitutie. OOp 6 december 2023 is het plan van aanpak ‘Op- en afschalen, Regie en Escaleren’, vastgesteld door de bestuurs- en adviescommissie Zorg- en Veiligheid (BAC ZV, onderdeel van de Veiligheidsregio) om te komen tot bestuurlijke afspraken ten aanzien van de samenwerking op het gebied van zorg en veiligheid zowel regionaal als op lokaal niveau.
Het plan van aanpak heeft als doel knelpunten op te lossen op de vraagstukken ‘wie heeft en neemt regie’, ‘op- en afschalen lokaal als dat kan, regionaal als dat moet’ en ‘escalatie van uitvoering naar bestuur’. Uit verkenning onder het plan van aanpak in 2024 is de behoefte gebleken aan: 1. Regie op de hulpverlening en contactpersoon gezin/huishouden, in basis door hulpverleners zelf. 2. Het aanwijzen van een gemeentelijke procesregisseur Zorg- en Veiligheid; 3. Het oprichten van gerichte overlegstructuur voor bespreken complexe (domein-overstijgende) problematiek middels een lokale zorg- en veiligheidskamer. Het BAC ZV is door de verkennende Kerngroep geadviseerd te besluiten tot vaststelling van deze regionale uitgangspunten ten aanzien van ‘Op- en afschalen, Lokale overlegstructuur, Regie en Escaleren’ en deze lokaal tot uitvoering te brengen. Samen met het sociaal domein worden door het Team veiligheid deze kansen uit het voorstel herkend en is de oprichting van een lokale zorg- en veiligheidskamer Zuidplas én het organiseren van gemeentelijke procesregie een eerste passende vervolgstap ten aanzien van de bestaande ketensamenwerking.
De zorg- en veiligheidskamer richt zich onder meer op thema’s als ondersteuning van kwetsbare groepen, specifieke aandacht voor mensen met psychiatrische problematiek, slachtoffers van huiselijk geweld, mensenhandel en/of seksuele uitbuiting, maar ook op personen die gedetineerd 19
Inhoudsopgave
PROGRAMMABEGROTING 2025-2028 zijn (geweest) of polariseren, radicaliseren en/of extremistisch gedachtengoed aanhangen. Het oprichten van een zorg- en veiligheidskamer Zuidplas neemt het organiseren van capaciteit teneinde invulling te kunnen geven aan gemeentelijke procesregie met zich mee. Afzonderlijk van het vorenstaande ligt er ook een wetsvoorstel ter besluitvorming bij de eerste kamer, inhoudende de toekenning van een nieuwe wettelijke taak aan de gemeente; Wet gegevensverwerking persoonsgerichte aanpak radicalisering en terroristische activiteiten. Hiermee wordt een ‘lokale aanpak’ beoogd die tot doel heeft om radicalisering, extremisme en dreigingen te herkennen en daarop in te grijpen. Het Rijk kent geen middelen toe voor de uitvoering van deze wettelijke taak door de gemeente. Doelstellingen en inspanningen In onderstaande tabel zijn de doelstelling(en) en inspanning(en) opgenomen voor product 1.3, de doelstelling(en) volgen vanuit ambitie “Het bevorderen van de subjectieve en objectieve veiligheid.” uit spoor 3 vitaal en (be)leefbaar Zuidplas, subspoor veiligheid. Doelstelling(en) – Wat willen we bereiken? 1. In de periode 2023-2026 blijkt uit bevolkingsonderzoek (veiligheidsmonitor) dat het veiligheidsgevoel bij inwoners in de gemeente niet lager wordt gewaardeerd dan met een 6,5. 2.
In de periode 2023-2026 blijkt uit de criminaliteitscijfers dat de objectieve veiligheid bevorderd is ten opzichte van de cijfers 2019. Hierbij opgemerkt dat de criminaliteitscijfers 2020 en 2021 een verminderd reëel beeld geven door aanwezigheid coronavirus. Effectindicator
Realisatie 2019 (Nulmeting)
Realisatie 2023
Veiligheidsgevoel bij inwoners
Objectieve veiligheid (totale misdrijven per 10.000 inwoners)
376,03
329,28
Begroting 2024 (nov 2023) 6,5 ≤ cijfer ≥ landelijk gem. < 376,03
Begroting 2025
Begroting 2026
6,5 ≤ cijfer ≥ landelijk gem. < 376,03
6,5 ≤ cijfer ≥ landelijk gem. < 376,03
Inspanning(en) – Wat gaan we daarvoor doen?
Middelen
1.1 Het opstellen van het uitvoeringsplan mensenhandel (waaronder seksuele en arbeidsuitbuiting), de beleidsregels woonoverlast en het beleid huisuitzettingen. Ook vindt herziening van de APV plaats. 1.2 De gemeente Zuidplas stelt in 2025 BIBOB-beleid (Wet bevordering integriteitsbeoordelingen door het openbaar bestuur) op, naar aanleiding van landelijke verplichtingen en regionale afspraken. Het uitvoeren van dergelijke onderzoeken is om te voorkomen dat 20
Inhoudsopgave
PROGRAMMABEGROTING 2025-2028 criminelen infiltreren in de samenleving door vergunningen of subsidies te verkrijgen en deze ten dienste van criminele activiteiten te misbruiken. In het eerste deel van 2025 zal het beleid opgesteld worden, waarna de keuzes voor de uitvoering bij de zomernota aan de raad voorgelegd zullen worden. 1.3 We maken een probleemanalyse in het kader van polarisatie, radicalisering en extremisme om in te kunnen spelen op onderliggende oorzaken, betrokken groepen en context en zorgen bij uitbreiding op een thematische inzet. 1.4 We intensiveren in het opbouwen van ons netwerk en contacten met stakeholders en partners in het veiligheidsdomein. 1.5 We zetten in op het tegen gaan van polarisatie en verharding in de samenleving met onze ketenpartners op het gebied van zorg- en veiligheid. 1.6 Het Handhavingsteam is onderdeel van projectmatige aanpakken in samenwerking met interne en externe ketenpartners. 2.2 Naar aanleiding van de criminaliteitscijfers van de politie wordt meer preventief, op basis van analyse, doelgericht ingezet op wisselende veiligheidsvraagstukken. 2.3 In het eerste kwartaal van 2024 is het beleid cameratoezicht herzien. Aanbesteding voor de aanschaf en onderhoud van cameratoezicht wordt opgestart.
2.4 Waar mogelijk worden buurtpreventieteams meer betrokken als zorgwekkende trends optreden in de criminaliteitscijfers, dat kan via informatie op basis van analyse waarmee buurtpreventieteams hun looprondes op kunnen afstemmen of via berichten die op sociale media kunnen worden verspreid. In onderstaande tabel zijn de doelstelling(en) en inspanning(en) opgenomen voor product 1.3, de doelstelling(en) volgen vanuit ambitie “Vergroten van het bewustzijn over cyberveiligheid onder verschillende doelgroepen.” uit spoor 3 vitaal en (be)leefbaar Zuidplas, subspoor veiligheid Doelstelling(en) – Wat willen we bereiken? 1. In de periode 2023-2026 blijven wij aansluiten bij de landelijke preventiecampagnes met betrekking tot cyberveiligheid. 2. In de periode 2023-2026 maken wij inwoners en ondernemers bewust van de risico’s van cybercriminaliteit en continueren wij preventieacties vanuit team Veiligheid hieromtrent, samen met onze ketenpartners. Inspanning(en) – Wat gaan we daarvoor doen?
Middelen
1.1 We vergroten het bewustzijn nog meer bij onze inwoners en ondernemers door actief aan te sluiten bij de landelijke preventiecampagnes rondom cyberveiligheid. 1.2 Jaarlijks benadert het team Veiligheid samen met de politie en andere ketenpartners actief de oudereninstellingen om in gesprek te gaan over de gevaren van cybercriminaliteit. 2.1 In de week van de veiligheid wordt extra jaarlijks aandacht gevestigd op de gevaren van cybercriminaliteit, onder meer via sociale media. Daarnaast zal, indien hier behoefte naar is en als de politiecijfers hier aanleiding toe geven, opnieuw een bijeenkomst voor ondernemers over cybercrime georganiseerd worden. 21
Inhoudsopgave
PROGRAMMABEGROTING 2025-2028
In onderstaande tabel zijn de doelstelling(en) en inspanning(en) opgenomen voor product 1.3, de doelstelling(en) volgen vanuit ambitie “Meer aandacht voor de bestuurlijke aanpak ondermijning, zo mogelijk gebiedsgericht.” uit spoor 3 vitaal en (be)leefbaar Zuidplas, subspoor veiligheid.
Doelstelling(en) – Wat willen we bereiken? 1. In de periode 2023-2026 krijgt minimaal 95% van de overtreders een bestuurlijke maatregel opgelegd als deze vatbaar zijn voor de bestuurlijke aanpak om zo het opwerpen van barrières tegen ondermijnende criminaliteit te vergroten en herhaling van crimineel ondermijnend gedrag te ontmoedigen. 2. In de periode 2023-2026 wordt – naast incidentele (ad-hoc) controles – minimaal eens per drie maanden een integrale controle verricht in het kader van ‘awareness’, het tegengaan van overtredingen waarmee tevens ook de aanpak van ondermijnende criminaliteit vergroot wordt. We laten ons zien, krijgen zicht op wat er plaatsvindt, belonen waar het kan en pakken door waar het moet. 3. In de periode 2023-2026 wordt op projectmatige basis intergemeentelijke samenwerking versterkt bij de aanpak van ondermijnende criminaliteit, waar mogelijk gebiedsgericht. Daar onder wordt ook bedoeld de aanpak van mensenhandel en uitbuiting. Effectindicator Realisatie Begroting Begroting Begroting 2023 2024 2025 2026 (nov 2023) Overtreders die een bestuurlijke ≥ 95% ≥ 95% maatregel opgelegd krijgen Inspanning(en) – Wat gaan we daarvoor doen? 1.1 In 2025 krijgt minimaal 95% van de overtreders een bestuurlijke maatregel opgelegd als deze vatbaar zijn voor de bestuurlijke aanpak.
Het is door de marginale beschikbare capaciteit in het team Veiligheid en het gebrek aan capaciteit middels een handhavingsjurist niet altijd mogelijk om altijd de bestuurlijke maatregel op te leggen die gewenst is. In voorkomende gevallen wordt hierdoor gekozen voor en minder effectieve maatregel, bijvoorbeeld het opleggen van een dwangsom in plaats van het toepassen van bestuursdwang. Ook bij de aanpak van de High Impact Crimes (Hic’s) vindt niet altijd de gewenste opvolging plaats door gebrek aan juridische capaciteit en kennis. Het volgen van juridische ontwikkelingen op deze onderdelen vindt onvoldoende plaats door gebrek aan capaciteit bij de adviseurs veiligheid. Het opmaken van complexe beschikkingen en het oppakken van bezwaar- en beroepszaken met betrekking tot deze beschikkingen vindt nu voornamelijk plaats door de adviseurs veiligheid, hetgeen niet gewenst is. Dit vraagt veel tijd en dat gaat ten koste van andere veiligheidszaken. Een handhavingsjurist ter ondersteuning in capaciteit bij het team Veiligheid is gewenst om recht te kunnen doen aan de doelstelling, maar ook voor het oppakken van de andere genoemde handhandhavingszaken. Bovendien kan de handhavingsjurist ondersteuning bieden aan het team Handhaving en andere clusters die te maken hebben met handhavingszaken. Ook hier blijkt behoefte aan deze juridische ondersteuning en kennis.
1.2 Uitgangspunt is dat de kosten die voortvloeien uit bestuurlijke maatregelen bij de aanpak van ondermijning altijd worden verhaald op de overtreder(s). 22
Middelen €107.000
Inhoudsopgave
PROGRAMMABEGROTING 2025-2028 2.1 Gelet op de toenemende ondermijnende criminaliteit, zoals blijkt uit resultaten van integrale controles en de criminaliteitscijfers, worden meer integrale controles per jaar uitgevoerd (8 keer per jaar), Bij de integrale controles wordt niet alleen ingezet op repressie, maar juist ook op preventie om het bewustzijn en awareness tegen ondermijnende criminaliteit te vergroten. Overtreders worden aangepakt en situaties worden met gebruikmaking van de bestuurlijke instrumenten aangepakt. Met het uitvoeren van deze controles wordt ook de informatiepositie versterkt en krijgen en houden we zicht op de risico's en pakken we overtredingen aan. 3.1 Versterken van de integrale aanpak van ondermijning op projectmatige basis door intergemeentelijk samen te werken. 3.2 Anticiperen op fenomenen die zich rondom de diverse vormen van ondermijnende criminaliteit ontwikkelen, waarbij we projectmatig inzetten op specifieke onderwerpen die raken aan ondermijning. 3.3 Blijven aansluiten bij landelijke en regionale awareness-campagnes om inwoners en ondernemers te blijven voorzien van preventietips om geen slachtoffer te worden van ondermijnende criminaliteit. In onderstaande tabel zijn de doelstelling(en) en inspanning(en) opgenomen voor product 2.1, de doelstelling(en) volgen vanuit ambitie “Verdere versterking van de samenwerking met onze ketenpartners o.a.
op het gebied van verward gedrag.” uit spoor 3 vitaal en (be)leefbaar Zuidplas, subspoor veiligheid. Doelstelling(en) – Wat willen we bereiken? 1.In de periode 2023-2026 wordt de samenwerking met onze ketenpartners geïntensiveerd in de preventieve sfeer. 2.In 2026 is er meer zicht op mensen met onbegrepen (verward) gedrag in een zo vroeg mogelijk stadium. 3.Mensen met onbegrepen (verward) gedrag vallen niet tussen wal en schip. 4. In de periode 2023-2026 wordt ten opzichte van 2022 de intergemeentelijke samenwerking vergroot door participatie in projectmatige (al dan niet gebiedsgerichte) aanpakken ondermijning, waaronder mensenhandel en illegale prostitutie (seksuele- en arbeidsuitbuiting). Inspanning(en) – Wat gaan we daarvoor doen?
Middelen
1.1 Continueren en borgen van succesvolle bestaande samenwerkingen op het gebied van zorg & veiligheid (pilots zoals de pilot wijk GGD-er, Jeugd Overlast Overleg, persoonsgerichte aanpak). 1.2 Oprichten van de zorg- en veiligheidskamer Zuidplas
€75.000
1.3 Continueren en borgen van bestaande samenwerkingen op het gebied van ondermijning (lokale ondermijningstafel) 2.1 en 3.1. In een zo vroeg mogelijk stadium inzetten van de persoonsgerichte aanpak op personen met verward gedrag in samenwerking met de ketenpartners. 4.1 Versterken van effectieve informatie-uitwisseling en daarmee samenwerking tussen gemeente, politie en Openbaar Ministerie in het kader van de bestuurlijke aanpak ondermijning. 4.2 Actualiseren en door ontwikkelen van beleid om effectief te kunnen samenwerken en opvolging te kunnen geven in integrale aanpakken, bijvoorbeeld integraal optreden tegen High Impact Crimes en vormen van ondermijnende criminaliteit. 4.3 Maken van intergemeentelijke samenwerkingsafspraken en uitvoeringskaders met betrekking tot aanpak mensenhandel en seksuele uitbuiting. 23
Inhoudsopgave
PROGRAMMABEGROTING 2025-2028
Beleidsindicatoren programma 1
Taakveld: Veiligheid Naam indicator
Werkelijk Eenheid
Bron
Verwijzingen Halt
Aantal per 10.000 jongeren
Waarstaatjegemeente.nl (primaire bron: Halt.nl)
Zuidplas:
2020 56
2021 37
2022 77
2023 30
Referentiegemeenten:
100
70
80
80
Winkeldiefstallen
Aantal per 1.000 inwoners
Waarstaatjegemeente.nl (primaire bron: Politie)
Zuidplas:
1,8
1,8
2,1
2,1
Referentiegemeenten:
1,0
1,0
1,2
1,4
Geweldsmisdrijven
Aantal per 1.000 inwoners
CBS
Zuidplas:
4,0
3,0
3,1
3,2
Referentiegemeenten:
3,3
3,1
3,2
3,0
Diefstallen uit woning
Aantal per 1.000 inwoners
Waarstaatjegemeente.nl (primaire bron: Politie)
Zuidplas:
2,5
1,7
1,2
1,4
Referentiegemeenten:
1,4
1,1
1,2
1,1
Zuidplas:
3,8
3,8
4,1
4,5
Referentiegemeenten:
4,9
4,8
4,8
4,4
Vernielingen en beschadigingen (in de openbare ruimte)
Aantal per 1.000 inwoners
CBS
24
Inhoudsopgave
PROGRAMMABEGROTING 2025-2028
Wat mag het programma Bestuur en organisatie kosten?
25
Inhoudsopgave
PROGRAMMABEGROTING 2025-2028 1: Bestuur en Organisatie Lasten 1.1: Bestuur, organisatie en participatie 1.2: Dienstverlening 1.3: Veiligheid Totaal Lasten Baten 1.1: Bestuur, organisatie en participatie 1.2: Dienstverlening 1.3: Veiligheid Totaal Baten Saldo van baten en lasten Toevoeging aan reserves Onttrekking aan reserves Resultaat
Rekening 2023
Begroting 2024 na wijziging
Begroting 2025
Meerjarenraming 2026
Meerjarenraming 2027
Meerjarenraming 2028
2.426 1.604 3.120 7.150
2.815 1.420 4.028 8.262
3.193 1.869 4.707 9.769
3.133 1.911 4.701 9.745
3.133 1.879 4.695 9.706
3.133 1.660 4.690 9.483
464 591 42 1.096 -6.054
0 719 10 729 -7.533
0 1.143 10 1.153 -8.616
0 1.307 10 1.317 -8.428
0 1.337 10 1.347 -8.359
0 1.129 10 1.139 -8.344
-6.054
-7.533
-8.616
-8.428
-8.359
-8.344
26
Inhoudsopgave
PROGRAMMABEGROTING 2025-2028
Programma 2 Sociaal Domein Werken aan een inclusieve samenleving Dit programma bestaat uit de volgende producten: 2.1 Algemeen sociaal domein 2.2 Werk en inkomen 2.3 Jeugd 2.4 Maatschappelijke ondersteuning 2.5 Volksgezondheid
27
Inhoudsopgave
PROGRAMMABEGROTING 2025-2028
Inleiding De inclusieve samenleving krijgt vorm door het ondersteunen van inwoners die het op eigen kracht niet redden en door het stimuleren van een gezonde leefstijl. We stimuleren personen met een afstand tot de arbeidsmarkt bij het vinden van werk. Ten aanzien van jeugd richten we ons zoveel mogelijk op preventie door bijvoorbeeld inzet van kansrijke start en vroegsignalering in kinderopvang en onderwijs zodat jeugdhulp zo licht mogelijk en zwaarder waar nodig ingezet kan worden. Jongerenwerkers ondersteunen jongeren tijdens het wijkgericht werken, maar ook tijdens activiteiten op locatie. Vanaf de zomer 2024 is de extra zorgondersteuning op de basisschool die vanuit de NPO-middelen werd gefinancierd gestopt. Tegelijkertijd werden vanuit het budget Thuisnabij Onderwijs vanaf dat moment middelen ingezet voor een jeugdzorgdeskundige in scholen, zoals daarmee ervaring is opgedaan in de pilot KC Koningskwartier. Daarmee wordt de ondersteuning van jeugdigen in een vroeg stadium gecontinueerd en een brug geslagen tussen onderwijs en zorg. Ook bij volwassenen richten we ons op preventie, denk hierbij onder andere aan vroegsignalering (betaalachterstanden) en Welzijn op Recept (WOR). Welzijn op Recept is één van de ketenaanpakken uit het GALA (Gezond en Actief Leven Akkoord). In 2025 zal WOR verder doorontwikkeld worden.
Er wordt gewerkt vanuit het gedachtegoed positieve gezondheid, wat kan je wel en wat wil je in plaats van wat zijn je beperkingen. Er wordt in 2025 verder gewerkt aan de doelstellingen uit IZA en GALA (Integraal Zorg Akkoord en Gezond en Actief Leven Akkoord). Voor het GALA wordt er uitvoering gegeven aan het uitvoeringsplan. Er zijn nog mogelijkheden om (beperkt) initiatieven toe te voegen. Voor het behalen van de doelstellingen zijn we veelal afhankelijk van onze samenwerkingspartners. Denk hierbij aan een Stichting ZO!, Hecht, het Zorg- en Veiligheidshuis, het Taalhuis, GR IJsselgemeenten, Promen en de gecontracteerde zorgaanbieders in het kader van de Jeugdwet en Wmo. Er worden afspraken gemaakt over het “wat”, de uitvoering bepalen zij grotendeels zelf. Hierdoor is de invloed met betrekking tot de uitvoering beperkt.
Product 2.1
Algemeen sociaal domein
Algemeen doel product Algemene voorzieningen, de toegang en dienstverlening binnen het sociaal domein zijn makkelijk toegankelijk voor inwoners. Ontwikkelingen Het is de verwachting dat de Gemeenschappelijk Regeling (GR) zal starten per 1 januari 2025. De GR blijft voor een groot gedeelte gebruik maken van de faciliteiten van gemeente Gouda. Dit wordt vastgelegd middels een dienstverleningsovereenkomst. De GR streeft ernaar om zoveel als mogelijk onafhankelijk te worden van gemeente Gouda, mits dit efficiënter en goedkoper is/wordt dan de situatie op 1 januari 2025. De diensten van Gouda worden voor minimaal 2 jaar afgenomen. De regionale werkorganisatie (RWO) is bezig met de inkoop van zorgproducten jeugd en Wmo. De aanbestedingen zijn in februari 2024 gepubliceerd. De nieuwe contracten starten 1 januari 2025. Met de aanbieders die vanuit de aanbesteding geen contract krijgen in 2025, worden afspraken gemaakt met betrekking tot overbruggingszorg. De implementatie van de contracten is gestart in 2024, maar zal ook gedeeltelijk in 2025 plaatsvinden. Met de start van de contracten wordt er uitvoering gegeven aan de door raad gestelde kaders en ambities. Er wordt stapsgewijs toegewerkt naar de ambities, dit zal meerdere jaren in beslag nemen. 28