Bijlage 1 Programmabegroting 2024-2027 A23.000933
Tekst van het document
Programmabegroting 2024 2027 Programmabegroting
2023-2026 1
PROGRAMMABEGROTING 2024-2027
Inhoudsopgave Inhoudsopgave .............................................................................................2
Product 4.5
Gebiedsontwikkeling ..................................................... 64
Inleiding ........................................................................................................3
Product 4.6
Duurzaamheid ............................................................... 65
Bestuurlijke samenvatting .............................................................................5
Programma 5
Fysieke omgeving .......................................................... 73
Begroting 2024 in één overzicht ...................................................................8
Product 5.1
Beheer buitenruimte ...................................................... 74
Financiële samenvatting ...............................................................................9
Product 5.2
Afval, riolering en begraven ........................................... 78
Programma 1: Bestuur en organisatie ........................................................17
Product 5.3
Vastgoed ....................................................................... 80
Product 1.1
Bestuur, organisatie en participatie .............................. 18
Financiële producten .................................................................................. 85
Product 1.2
Dienstverlening ............................................................. 21
Overzicht van lasten en baten .................................................................... 89
Product 1.3
Veiligheid ...................................................................... 22
Paragraaf 1: Lokale heffingen .................................................................... 90
Programma 2 Sociaal Domein ....................................................................28
Paragraaf 2: Verbonden partijen .............................................................. 101
Product 2.1
Algemeen sociaal domein ............................................ 29
Paragraaf 3: Grondbeleid ......................................................................... 121
Product 2.2
Werk en inkomen .......................................................... 33
Paragraaf 4: Onderhoud kapitaalgoederen .............................................. 125
Product 2.3
Jeugd ............................................................................ 35
Paragraaf 5: Bedrijfsvoering ..................................................................... 131
Product 2.4
Maatschappelijke ondersteuning .................................. 37
Paragraaf 6: Openbaarheid ...................................................................... 134
Product 2.5
Volksgezondheid .......................................................... 38
Paragraaf 7: Financiering ......................................................................... 136
Programma 3
Maatschappelijk domein .................................................44
Paragraaf 8: Weerstandsvermogen en risicobeheersing ......................... 145
Product 3.1
Sport ............................................................................. 45
Bijlage 1 Meerjareninvesteringsplan (MIP) .............................................. 150
Product 3.2
Onderwijs ...................................................................... 46
Bijlage 2 Reserves en voorzieningen ....................................................... 154
Product 3.3
Cultuur .......................................................................... 48
Bijlage 3 Geprognosticeerde balans en EMU-saldo ................................ 162
Programma 4 Ruimtelijk beleid en ontwikkeling .........................................52
Bijlage 4 Incidentele baten en lasten ....................................................... 164
Product 4.1
Ruimtelijke ordening en vergunningverlening .............. 53
Bijlage 5 Kerngegevens en bestuursstructuur ......................................... 169
Product 4.2
Wonen .......................................................................... 54
Bijlage 6 Toelichting op de verschillen per programma ........................... 171
Product 4.3
Economie ...................................................................... 57
Bijlage 7 Begroting per taakveld .............................................................. 184
Product 4.4
Verkeer en vervoer ....................................................... 60
Bijlage 8 Inzicht in de stelposten prijs, groei en loon ............................... 186
2
Inhoudsopgave
PROGRAMMABEGROTING 2024-2027
Inleiding Voor u ligt de programmabegroting van de gemeente Zuidplas voor het begrotingsjaar 2024 met een doorkijk naar de meerjarenbegroting van 2025-2027. De programmabegroting is het document dat aangeeft wat er in een specifiek jaar uitgevoerd wordt. De (financiële) basis voor deze programmabegroting wordt gevormd door de kaders uit de Zomernota 2023. De zomernota bevat normaliter naast de financieel technische uitgangspunten de beleidskaders voor het komende begrotingsjaar. Echter, de meerjarenraming van de Zomernota 2024 liet een fors tekort zien voor 2024. Tijdens de behandeling van de Zomernota 2023 (juli 2023) is daardoor met de raad afgesproken om met een herstelplan tot een structureel sluitende begroting voor het jaar 2024 te komen. Het college is in de zomermaanden tot een gewogen voorstel aan maatregelen gekomen. De maatregelen zijn in twee fasen onder te verdelen: 1. Maatregelen fase 1 Welke maatregelen zijn op korte termijn te nemen en hebben slechts een beperkt maatschappelijk effect? Deze maatregelen zijn over het algemeen technische maatregelen. Er is vooral kritisch gekeken naar wat er gezien de beperkte interne capaciteit, en ook de beperkte beschikbaarheid op de markt, werkelijk aan investeringen uitgevoerd kunnen worden. Zijn dit maatregelen die al vanaf begrotingsjaar 2023 genomen kunnen worden, dan zijn deze reeds opgenomen in de Najaarsnota 2023.
Daarnaast zijn er ook technische maatregelen vanaf 2024. Deze hebben te maken met de uitwerking van de financieel technische uitgangspunten uit de Zomernota 2024 in deze begroting 2023. 2. Maatregelen fase 2 Deze maatregelen hebben een maatschappelijk effect en zijn integraal opgenomen in deze begroting. a. Verhogen van de inkomsten Bij de integrale afweging behoort ook de afweging om de inkomsten te verhogen. b. Maatregelen die vanaf begrotingsjaar 2024 ingezet kunnen worden. Deze maatregelen zijn geïntegreerd in de Programmabegroting 20242027. Ze zijn vertaald naar het effect op de ambities (doelstelling en inspanning). Daar waar de keuze geen doelstelling of inspanning raakt zal het maatschappelijke effect over het algemeen beschreven worden. Vanwege de integrale afweging is het herstelplan geïntegreerd in deze programmabegroting. De meerjarenraming vanaf 2026 laat vooralsnog een groot structureel tekort zien. Maatregelen vanaf dat jaar vragen om een nieuw onderzoek dat op korte termijn gestart moet worden. Het college gaat hiervoor breed in gesprek en zal uw raad hier tijdig in meenemen en over informeren.
3
Inhoudsopgave
PROGRAMMABEGROTING 2024-2027
Leeswijzer De Programmabegroting 2024-2027 bestaat uit diverse onderdelen, waarvan een aantal verplicht zijn. In deze leeswijzer wordt inzichtelijk gemaakt welke informatie waar in dit document staat zodat voor elke lezer direct zichtbaar is waar de voor hem/haar interessante informatie te vinden is. Voor de lezer die geïnteresseerd is in de grote lijnen zijn de eerste driehoofdstukken ontwikkeld: 1. Inleiding 2. Bestuurlijke samenvatting 3. Financiële samenvatting Voor diegene die meer willen weten over de in 2024 te realiseren doelenstellingen en inspanningen verwijzen we naar de programma’s. 4. Programma 1 Bestuur en organisatie 5. Programma 2 Sociaal domein 6. Programma 3 Maatschappelijk domein 7. Programma 4 Ruimtelijk beleid en ontwikkeling 8. Programma 5 Fysieke omgeving 9. Financiële producten Naast de programma’s bestaan er tevens paragrafen die informatie verstrekken over specifieke onderwerpen die in meerdere programma’s voorkomen. Dit zijn vaak technische en verplichte elementen. Als laatste onderdeel van deze programmabegroting wordt verdergaande specifieke informatie (veelal financieel technisch) verstrekt in een aantal bijlagen. De verwerking van de maatregelen uit het herstelplan vindt u als volgt terug in deze programmabegroting: De beschrijving van het proces en de opbouw is opgenomen in de inleiding.
In de bestuurlijke samenvatting is het maatschappelijk effect en de impact op de doelstellingen op programmaniveau beschreven. Een overzicht op productniveau van de financiële consequenties van de maatregelen is toegevoegd in de financiële samenvatting. In de programma’s zijn per product de bijgestelde doelstelling(en) opgenomen. Daar waar de maatregelen geen effect heeft op een doelstelling, maar wel een maatschappelijk effect, is een toelichting onder alinea “Overige maatschappelijke effecten herstelplan” toegevoegd.
4
Inhoudsopgave
PROGRAMMABEGROTING 2024-2027
Bestuurlijke samenvatting Nederland staat voor grote opgaven. Onder meer vraagstukken op het gebied van bestaanszekerheid, duurzaamheid en betrokkenheid bij de democratie vragen om stevig sturen en ingrijpen. Bij de landelijke ambities is de rol van de gemeente essentieel. Daarvoor moeten wel alle randvoorwaarden op orde zijn. Het is teleurstellend dat het vooralsnog niet lukt om als één overheid samen op te trekken als het gaat om het uitvoeren van taken met de daarbij behorende financiën. Worden gemeenten voldoende in staat gesteld de taak die zij hebben uit te oefenen? Financiële situatie De gemeentelijke financiën staan onder druk. Hier ziet het college twee sporen. Het eerste spoor is de balans tussen de middelen vanuit het Rijk en de taken die wij als gemeente uit moeten voeren. Ondanks de vele signalen die hierover afgegeven zijn, is dit probleem nog steeds niet verdwenen. Denk aan de onduidelijkheid rondom de opschalingskorting, de herijking van het gemeentefonds de Wmo abonnementstarieven en de beperkte sturingsmogelijkheden op de Jeugdhulp. De komende tijd vraagt dit een nieuwe bestuurlijke strategie over (financiële) verhoudingen tussen overheden in Nederland. Het college blijft zich hier ook in 2024, zowel in regionaal als in VNG verband stevig voor inzetten. Het tweede spoor is de balans tussen de lokaal beschikbare middelen en het ambitieniveau.
Zijn wij als gemeente met de beschikbare middelen nog in staat om het huidige voorzieningenniveau te handhaven? Met de twee sporen kijken we kritisch naar zowel andere overheden als naar onszelf. De druk op de gemeentelijke financiën maakt dat het college al begin 2023 een weg is ingeslagen om zowel op korte, als op de middellange termijn tot een evenwichtige, duurzame financiële huishouding te komen. Bij de behandeling van de Zomernota 2023 heeft de gemeenteraad gesproken over de diverse kaders voor het in evenwicht brengen van onze financiën. Zo gaan mensen boven stenen en wordt het principe de gebruiker betaalt toegepast. In de najaarsnota 2023 hebben we de volgende stap gezet. Met name op financieel technisch vlak hebben we hier een aantal maatregelen doorgevoerd. In deze begroting zetten we de volgende stap: voor 2024 maken we de begroting sluitend. Om dit te kunnen doen zijn er stevige keuzes gemaakt. Keuzes die soms voelen als harde klappen, maar altijd gemaakt zijn vanuit de principes zoals we die in Zuidplas hebben vastgelegd. Maar, het proces stopt niet in 2024. Het college gaat na vaststelling van deze begroting met de organisatie aan de slag om ook de financiën van 2026 en verder structureel in evenwicht te brengen. Omdat de keuzes voor 2024 qua tijd zeer beperkt waren zien we in deze begroting vooral keuzes op de kwaliteit van de openbare ruimte.
Voor de volgende stap, een sluitende begroting vanaf 2026 zal het college zowel oog moeten hebben voor de beleidsmatige keuzes op alle terreinen als antwoord moeten geven op een aantal fundamentele vragen. Zijn er daarbij slimme keuzes te maken, zijn er koppelkansen en zijn we bereid om kwaliteit boven kwantiteit te zetten? Dat vraagt om een verdieping en verfijning in de brede opgave die we hebben. Dit vraagt een investering in capaciteit waarvoor in deze begroting geen extra geld gevraagd wordt. Dit vraagt echter wel om een stevige prioritering. Deze is al zichtbaar in de huidige maatregelen, namelijk een plafond (gebaseerd op haalbaarheid) op de investeringen in de openbare ruimte. Balans in het maatregelenpakket In het maatregelenpakket voor 2024 heeft het college wederom gezocht naar een balans. In dit geval tussen het verhogen van de inkomsten en het nemen van maatregelen. De balans 1/3 deel via het verhogen van inkomsten en 2/3 deel via maatregelen. 5
Inhoudsopgave
PROGRAMMABEGROTING 2024-2027
Onderstaand overzicht geeft de opbouw van de balans weer.
Balans keuzes en inkomstenverhoging Verhoging OZB (index) Verhoging OZB (extra) Verhoging toeristenbelasting
339 2.200 100 +
Totaal inkomstenverhoging
2.639
Maatregelen fase 1 Maatregelen fase 2
3.312 2.279 +
Totaal maatregelen
5.591
Totaal
8.230
32%
68%
Op basis van deze balans heeft het college de mogelijke stijging van de gemiddelde lokale woonlasten voor een inwoner van Zuidplas onderzocht. Wanneer er naast de reguliere index (5,3% conform septembercirculaire 2023) ook nacalculatie (8,5% meer over het jaar 2022) was toegepast op de lokale woonlasten, dan zouden deze met 13,8% stijgen. Aangezien de afvalstoffenheffing en de rioolheffingen niet meer mogen stijgen vanwege de kostendekkendheid is het onvermijdelijk dat de stijging voorgesteld wordt te verwerken op de OZB-opbrengsten. Wat willen we bereiken in 2024 In 2024 blijven we desondanks werken aan Zuidplas, op alle beleidsterreinen die de gemeente kent. Zo blijven we het komende jaar inzetten op veiligheid. Ondanks dat de maatregelen ons ook hier raken, blijven we inzetten op de subjectieve en objectieve veiligheid. We kunnen echter niet voorkomen dat we inleveren op de kwantitatieve inzet op de handhavingstaak. We houden de maatschappelijke effecten hiervan beperkt. De inzet op de diverse andere aspecten van veiligheid blijft onverminderd, wat maakt dat de coalitiedoelstelling nog steeds haalbaar worden geacht. Voor het sociaal domein hebben we middels het coalitieakkoord afgesproken om in te zetten op de hele keten van zorg. Van preventie naar interventie tot nazorg en alles wat daartussen zit.
Door in te zetten op slimme investeringen en efficiënte, regionale wijze van organiseren van zorgaanbod kunnen we de maatschappelijke effecten van de maatregelen hier beperkt houden. De maatregelen maken helaas wel dat we de ambities rondom Vitaal en Beleefbaar Zuidplas moeten bijstellen. In 2024 zetten we in op het ontwikkelen van de onderwijsvisie, om zo te komen tot een consistent en herkenbaar beleid op het gebied van onderwijs. Onderwijs in Zuidplas hoort in volwaardige en kwalitatief goede huisvesting. We zetten daarom volgend jaar in op het realiseren van de resterende opgaves uit het vorige Integraal Huisvestingsplan Onderwijs (IHP) en gaan aan de slag met haalbaarheidsonderzoeken voor de opgave uit het meest recente IHP. Daarnaast gaan we in 2024 conform doelstelling uitsluitsel geven over de haalbaarheid van volledig voortgezet onderwijs in Zuidplas. 6
Inhoudsopgave
PROGRAMMABEGROTING 2024-2027
Vanaf 1 januari 2024 wordt de omgevingswet van kracht. De omgevingswet verandert de manier waarop wij kijken naar en nadenken over onze ruimtelijke omgeving. Het college is de afgelopen periode, samen met de organisatie, hard aan de slag geweest om zich voor te bereiden op de overgang. Dit om zo te komen tot snellere en betere besluitvorming met ruimte voor maatwerk. Ondersteunend hieraan zijn de gebiedspaspoorten, welke we voor Moordrecht en Nieuwerkerk aan den IJssel in 2024 naar de gemeenteraad zullen brengen. Komend jaar blijven we hard inzetten op kansen voor diverse doelgroepen op de woningmarkt. Onder andere door in te zetten op levensloopgeschikte nieuwbouw. Specifieke aandacht hebben we ook voor starters, we onderzoeken wat hiervoor de meest effectieve instrumenten zijn. Een mogelijkheid hiervoor kan flexwonen zijn, een optie waar we voor een brede doelgroep op inzetten. Ook in 2024 blijft het college zich inspannen voor de ontwikkeling van het middengebied. Zo wordt de procedure van het ontwerp bestemmingsplan(nen) afgerond en wordt een volgende stap gezet in het verder uitwerken van fase 1A door het opstellen van een of meerdere beeldregieplan(nen), stedenbouwkundige uitwerkingen en een of meerdere beeldkwaliteitsplan(nen).
Daarnaast zal het college verder vorm en inhoud geven aan het participatieproces passend bij de volgende stap in de ontwikkeling van het middengebied. Het college zet zich ook maximaal in op de door de raad gestelde kaders om aanvullende risicobeheersmaatregelen te nemen. In 2024 gaat het college de mobiliteitsvisie aan de gemeenteraad aanbieden. De mobiliteitsvisie geeft een integrale doorkijk naar de manier waarop we in de toekomst Zuidplas bereikbaar houden. Uiteraard doen we dit in afstemming met de Provincie Zuid-Holland. Het bijdragen aan een betere toekomst doen we tevens op andere wijze. De opgave voortkomend uit klimaatveranderingen vraagt om een antwoord. In 2024 zet het college stappen op de duidelijke ambitie uit het coalitieakkoord middels een specifiek programma. Het is noodzakelijk om nu stappen te zetten en de duurzame weg in te slaan om de energietransitie voor inwoners haalbaar en betaalbaar te maken en ook in de toekomst het hoofd te kunnen bieden aan zaken als weersextremen, maar ook vraagstukken over grondwaterstanden. Het herstelplan maakt dat we in de buitenruimte een aantal scherpe keuzes moeten maken. Niet alleen worden de ambities uit het coalitieakkoord geraakt, ook op zaken die in de reguliere bedrijfsvoering vallen zullen de gevolgen voor inwoners merkbaar zijn. Versobering is merkbaar in het dagelijks onderhoud.
Desalniettemin blijven de voorzieningen in de buitenruimte behouden, veilig en zonder dat er sprake is van kapitaalvernietiging. Het blijft aantrekkelijk om in Zuidplas te wonen, werken en recreëren.
7
Inhoudsopgave
PROGRAMMABEGROTING 2024-2027
Begroting 2024 in één overzicht
8
Inhoudsopgave
PROGRAMMABEGROTING 2024-2027
Financiële samenvatting Deze begroting 2024 en meerjarenraming 2025 t/m 2027 geven inzicht in het financiële huishoudboekje van de gemeente voor de komende jaren. Bij het vaststellen van deze begroting door de raad krijgt het college autorisatie om binnen deze kaders uitgaven te doen en inkomsten te verwerven. Gemeenten hebben niet het doel om winst te maken, maar om inkomsten en uitgaven op een verantwoorde manier in balans te laten zijn. De gemeentewet schrijft voor dat de begroting structureel en reëel in evenwicht is, of dat het aannemelijk is dat dit evenwicht in de eerstvolgende jaren tot stand zal worden gebracht (art. 189 lid 2 Gemeentewet). Ook onze toezichthouder de provincie beoordeelt dit. Financiële hoofdlijn: herstelplan noodzakelijk Bij de Zomernota 2023 is duidelijk geworden dat de gemeentefinanciën onder druk staan. Als gevolg van met name een hoge inflatie en onvoldoende compensatie van het Rijk voor onze taken zijn de lasten hoger gestegen dan de inkomsten. Financiële bijsturing is noodzakelijk om tot een sluitende begroting te komen. Wij hebben ons hiervoor ingezet en presenteren een begroting die sluitend is voor 2024 en 2025. De jaren 2026 en 2027 zijn nog niet sluitend in onze meerjarenbegroting. Tussen 2025 en 2026 zit een gat van circa € 5,5 miljoen, wat voor een belangrijk deel veroorzaakt wordt door grote kortingen in het gemeentefonds vanaf 2026.
Ook is Zuidplas nadeelgemeente in de herverdeling van het gemeentefonds. De Vereniging van Nederlandse Gemeenten heeft gemeenten opgeroepen om niet koste wat kost 2026 en 2027 sluitend te maken, maar om het tekort zichtbaar te maken voor het Rijk. Aan deze oproep geven wij gehoor. Tegelijkertijd is er een grote kans dat het Rijk het ravijnjaar niet of niet helemaal gaat compenseren en dat gemeenten dit dus zelf moeten doen. Waar bestaat deze begroting uit? De cijfers die in dit boekwerk staan, vormen de “primitieve begroting”. Deze is op basis van de financieel technische uitgangspunten van de Zomernota 2023 opgesteld. Ook het herstelplan is hierin verwerkt. Parallel aan deze primitieve begroting hebben wij een drietal afzonderlijke begrotingswijzigingen met financiële effecten. De effecten van deze begrotingswijzigingen geven wij hieronder ook weer. Het gaat om: 1. Meerjarige effecten uit de Najaarsnota 2023; 2. Effecten uit de grondexploitatie Middengebied Fase 1A; 3. Effecten septembercirculaire 2023. De Najaarsnota 2023 wordt in dezelfde raad behandeld als deze Begroting 2024. De najaarsnota is een bijsturingsdocument op het lopende jaar 2023, maar sommige mutaties hebben ook een meerjarig effect. Het totaal meerjarig effect wordt inzichtelijk gemaakt in deze financiële samenvatting.
Wij beschouwen de najaarsnota mede als een instrument voor de benodigde financiële bijsturing op de begroting door geen nieuwe beleidsvoornemens hierin op te nemen en goed te kijken naar de planning van de uitgaven. De grondexploitatie die wij aan de gemeenteraad aangeboden hebben voor besluitvorming in oktober, heeft ook een aantal financiële effecten die niet binnen de grondexploitatie passen. Deze bieden wij aan als aparte wijziging op deze Begroting 2024. De septembercirculaire verschijnt jaarlijks op het moment dat de conceptbegroting al nagenoeg gereed is. De financiële effecten voegen wij via een aparte begrotingswijziging. 9
Inhoudsopgave
PROGRAMMABEGROTING 2024-2027
Ontwikkeling exploitatiesaldo Het saldo van de exploitatie ontwikkelt zich zoals in onderstaande tabel. Voor de volledigheid is ook het effect van de jaarschijf 2023 weergegeven, al gaat deze begroting niet over deze jaarschijf.
Financiële samenvatting Begroting en Najaarsnota
2024
2025
2026 2027 Bedragen x € 1.000 -12.839 -14.033
Beginstand Zomernota/ Meicirculaire 2023
-8.168
-6.480
Fase 1 maatregelen met beperkt maatschappelijke effect A. Bijsturing in Najaarsnota 2023 B. Bijsturing binnen financieel technische kaders C. Financiële effecten Middengebied fase 1A
1.048 2.148 369
382 1.661 -689
714 -340 -86
514 -1.594 224
Fase 2 maatregelen met meer maatschappelijk effect D. Verhogen inkomsten E. Maatregelen vertaald naar doelstellingen
2.300 2.279
2.300 3.203
2.300 3.075
2.300 3.712
F. Duurzaamheid
31
-397
-216
-216
G. Mutaties Septembercirculaire 2023
95
-212
-653
270
Exploitatiesaldo
102
-232
-8.045
-8.823
Strategie voor verbeteren van het exploitatiesaldo: twee fasen Wij hebben gekozen voor een strategie in twee fasen. Allereerst hebben wij in fase 1 bij de Najaarsnota 2023 bijgestuurd, bijvoorbeeld op de juiste fasering van investeringen in de tijd. Meer hierover is te lezen in het boekwerk van de Najaarsnota 2023. Ook hebben wij binnen de financieel technische uitgangspunten van de Zomernota 2023 gekeken naar mogelijkheden, meer aan de technische kant van de begroting. Door bijvoorbeeld kosten toe te rekenen aan gesloten systemen zijn hier ook voordelen gerealiseerd. Onder fase 1 hebben wij ook de financiële effecten die volgen uit het raadsbesluit Middengebied Fase 1A geschaard. Vervolgens hebben wij in fase 2 inkomsten verhoogd en maatregelen verwerkt. Deze keuzes waren pijnlijk, maar onvermijdelijk in het licht van de tekorten. Hieronder volgt per onderdeel uit de tabel een toelichting. 10
Inhoudsopgave
PROGRAMMABEGROTING 2024-2027
A. Bijsturing in Najaarsnota 2023 De onderstaande samenvattende tabel geeft inzicht in de financiële bijsturing van de Najaarsnota 2023. Voor meer inhoudelijke toelichting verwijzen wij naar het boekwerk van de Najaarsnota 2023. Toelichting financiële verschillen Najaarsnota 2023 2023 2024 2025 2026 2027 Bedragen x € 1.000 Grootste mutaties Najaarsnota 2023 (> € 100.000) Bijstelling kapitaallasten IHP
226
660
385
Degeneratieopbrengsten
627
200
200
200
200
Verhoging electra openbare verlichting
-150
-200
-200
-200
-200
147
147
147
147
Bijstelling HR21 Bijstelling kapitaallasten o.b.v. Jaarrekening 2022
1.122
Bijstelling budgetten bijstand (BUIG)
-777
Bijstelling kapitaallasten groen en wegen
389
Opheffen voorziening kunstwerken
341
Vrijval reserveringen taakmutaties gemeentefonds
259
85
Kredieten sportpark Swanla naar 2024
177
Kredieten Op Moer naar 2024
153
Herijking taakveld treasury
129
Organisatie Tweede Kamer verkiezingen
-120
Hogere rijksleges-afdracht reisdocumenten en rijbewijzen
119
Extra kosten fundering noodlokalen Bermweg
-110
Subtelling
1.440
951
373
807
532
Overige mutaties Totaal mutaties
64 1.504
97 1.048
9 382
-93 714
-18 514
B. Bijsturing binnen financieel technische kaders De financieel technische uitgangspunten uit de Zomernota 2023 vormden de basis om de primitieve begroting te maken. Op basis hiervan zijn kostendekkendheid berekeningen gemaakt, belastingen geïndexeerd en technische zaken uitgevoerd. De onderstaande tabel geeft daar een samenvatting van.
11
Inhoudsopgave
PROGRAMMABEGROTING 2024-2027
Samenvatting mutaties primitieve begroting
2023
1. Toerekening kosten afvalstoffenheffing 2. Toerekening kosten rioolheffing 3. Kostendekkendheid burgerleges 4. Kostendekkendheid omgevingsvergunningen 5. Ozb indexatie 3,1% 6. Ozb areaaluitbreiding 7. Overige belastingen indexatie 8. Kapitaallasten 9. Treasury 10. Opheffen voorzieningen 11. Mutaties stelposten groei, prijs en loon 12. Overig Totaal
2024
2025
414 290 38 44 339 145 30 -182 254 310 425 41 2.148
364 290 34 44 339 145 30 -281 -307 535 425 43 1.661
2026 2027 Bedragen x € 1.000 -45 -44 292 273 -198 -198 44 44 339 339 145 145 30 30 -698 -1.018 -1.256 -2.217 535 535 425 425 47 92 -340 -1.594
Hieronder worden deze mutaties toegelicht. 1. Toerekening kosten afvalstoffenheffing Voor afvalstoffenheffing is, zoals elk jaar, een totaalprognose gemaakt van kosten en opbrengsten. Vanwege de wijziging van de financiële verordening in december 2022 wordt er relatief iets meer overhead toegerekend. 2. Toerekening kosten rioolheffing De kostendekkendheid berekening van de rioolheffing leidt tot een voordeel, met name omdat meer personele kosten en overhead toegerekend kunnen worden dan in voorgaande jaren. 3. Kostendekkendheid burgerleges De prognose van de aantallen paspoorten, rijbewijzen en ID-kaarten zijn geactualiseerd. In de jaren 2024 en 2025 werd reeds in de begroting een piek voorzien vanwege paspoorten die aflopen en vervangen moeten worden. Vanaf 2026 is de piek naar verwachting voorbij en komen wij weer op een normaal niveau.
12
Inhoudsopgave
PROGRAMMABEGROTING 2024-2027
4. Kostendekkendheid omgevingsvergunningen De actualisatie van de kostendekkendheid leidt tot een klein voordeel. 5. Ozb indexatie 3,1% Conform de financieel technische uitgangspunten is de Ozb verhoogd met de Consumentenprijsindex van 3,1%. Meer toelichting op de Ozb volgt bij fase 2 in deze financiële samenvatting. 6. Ozb areaaluitbreiding Vanwege toename van het aantal woningen, is het areaal uitgebreid. 7. Overige belastingen indexatie De overige belastingen zoals toeristenbelasting, begraafplaats leges, marktgelden en logiesbelasting zijn met 3,1% geïndexeerd. 8. Kapitaallasten Het betreffen hier de financiële consequenties, die voortvloeien uit de herberekeningen van de kapitaallasten (rente en afschrijving) van de investeringen. De rentelasten zijn toegenomen. Het rente omslagpercentage is daarom verhoogd van 1,3% (2023) naar 1,75% (2024 en verder). Voor een uitgebreide toelichting wordt verwezen naar de paragraaf Financiering in dit boekwerk. 9. Treasury Het oplopend nadeel 2024-2027 op het taakveld treasury wordt met name veroorzaakt door hogere rentelasten. Als gevolg van het verwachte investeringsniveau zullen er de komende jaren een aantal geldleningen worden aangetrokken. De rente was in 2020, 2021 en begin 2022 uitzonderlijk laag, maar is inmiddels weer gestegen tot gemiddeld 3,50%.
De verwachting is dat een dergelijk percentage als “het nieuwe normaal” moet worden gezien en dat de extreem lage rentetarieven van enkele jaren geleden niet zullen terugkeren. Voor een uitgebreide toelichting wordt verwezen naar de paragraaf Financiering in dit boekwerk. 10. Opheffen voorzieningen In de jaarrekening 2022 zijn de voorzieningen Wegen, Kunstwerken en Openbare verlichting opgeheven. Deze worden financieel technisch omgezet naar exploitatiebudgetten. Echter de voorziening Kunstwerken kon vrijvallen omdat er al een bijstelling van het onderhoudsbeurt heeft plaatsgevonden bij de zomernota 2023, hierdoor ontstaat er structureel een voordeel. 11. Mutaties stelposten groei, prijs en loon In de Zomernota/ Meicirculaire 2023 zijn deze stelposten gevoed vanuit middelen uit het gemeentefonds. De stelpost groei kan deels vrijvallen omdat in de Zomernota deels al groei verwerkt is voor het jaar 2024. De stelpost prijs is opgehoogd vanwege een richtlijn van de provincie dat gemeenten voor 2024 niet voor 3,1% maar 4,2% indexatie rekening moeten houden. 4,2% is de gecombineerde index van de Meicirculaire. Een overzicht van de stelposten is te vinden in bijlage 8 van deze begroting. 13
Inhoudsopgave
PROGRAMMABEGROTING 2024-2027
C. Effecten uit Middengebied Fase 1A In oktober ligt in de gemeenteraad de grondexploitatie Middengebied Fase 1A voor (raadsvoorstel R23.000084). De financiële effecten kunnen grotendeels opgevangen worden binnen het gesloten systeem van de grondexploitatie. Niettemin zijn er ook een drietal effecten op de gemeentebegroting: Er wordt een voorbereidingskrediet toegevoegd van € 200.000 in 2024 voor de realisatie van maatschappelijke voorzieningen (kapitaallasten vanaf 2025); Plankosten van de afgelopen jaren, die tot nu toe verwerkt waren als immaterieel vast actief, worden ingebracht in de grondexploitatie; hierdoor verdwijnen kapitaallasten vanaf 2024; De rente voor de benodigde financiering gaat ook het totale rentebeeld van de gemeente wijzigen. De begrotingswijziging van het Middengebied Fase 1A is afhankelijk van de besluitvorming in oktober. Indien de besluitvorming wijzigt, zal ook de begrotingswijziging aangepast worden. D. Verhogen inkomsten Wij stellen voor om de Ozb inkomsten met € 2,2 miljoen te laten stijgen, naast de reguliere indexatie. Ook stellen wij voor om de toeristenbelasting te laten stijgen met € 100.000. E. Maatregelen vertaald naar doelstellingen Voor de resterende maatregelen hebben wij de afwegingen gemaakt binnen de kaders van de gemeenteraad, zoals “mens boven steen”, “de gebruiker betaalt” en “zelfredzaamheid verhogen”.
In de onderstaande tabel staat een overzicht van de maatregelen per programma. In de bestuurlijke samenvatting en op de betreffende programma’s is de impact van de maatregelen beschreven, zowel op de doelstellingen uit het collegeprogramma als op het maatschappelijke effect.
14
Inhoudsopgave
PROGRAMMABEGROTING 2024-2027
Overzicht maatregelen die raken aan doelstellingen (fase 2 maatregelen) 1. Bestuur en Organisatie 1.3 Veiligheid 2. Sociaal Domein 2.1 Algemeen sociaal domein 2.3 Jeugd 2.4 Maatschappelijke ondersteuning 3. Maatschappelijk domein 3.1 Sport 3.2 Onderwijs 3.3 Cultuur Algemeen: instellingssubsidies niet indexeren 4. Ruimtelijk beleid en ontwikkeling 4.1 Ruimtelijke ordening en vergunningverlening 4.3 Economie 5. Fysieke omgeving 5.1 Beheer buitenruimte Groen Grijs (wegen) Verlichting Kunstwerken Overig waaronder investeringsplafond Totaal buitenruimte 5.2 Afval, riolering en begraven 5.3 Vastgoed
Totaal
2024
2025
130 130
130 130
-
-
188 43
241
241
241
231
55 296
55 296
55 296
51 57 15 100 223
235 57 15 100 407
232 57 15 100 404
230 57 15 100 402
95 95
170 20 190
170 20 190
170 20 190
325 350 95 85 30 885 90 625 1.600
340 350 95 85 595 1.465 90 625 2.180
355 350 95 85 584 1.469 90 625 2.184
370 350 95 85 1.209 2.109 90 625 2.824
2.279
3.203
3.074
3.712
15
2026 2027 Bedragen x € 1.000
Inhoudsopgave
PROGRAMMABEGROTING 2024-2027
F. Duurzaamheid De omvang van de kosten voor duurzaamheid zijn vanuit diverse wetten en akkoorden in beeld gebracht. Voor meer informatie verwijzen wij naar de informatie op product 4.6 Duurzaamheid. G. Septembercirculaire 2023 De Septembercirculaire 2023 over het gemeentefonds verschijnt altijd aan het eind van het proces van maken van de begroting. Deze wordt daarom als aparte begrotingswijziging aangeboden. De circulaire laat in de jaren 2024 en 2027 voordelige financiële effecten zien en in de jaren 2025 en 2026 nadelige. In de raadsinformatienota Z23.002535 over deze circulaire is hier meer over toegelicht. Deze nota is toegevoegd aan het dossier van de Najaarsnota 2023. Financiële positie gemeente In de paragraaf Financiering is zichtbaar gemaakt dat er naar verwachting de komende jaren nog een financieringsbehoefte is, waardoor wij geld op de markt aan moeten trekken. Hierdoor zal ook de schuldquote stijgen, naar verwachting tot boven 130%, de categorie die de provincie als meest risicovol beschouwt. In de paragraaf Financiering is ook zichtbaar gemaakt wat het effect op de schuldquote is van de grondexploitatie Middengebied Fase 1A, die in oktober 2023 in de gemeenteraad behandeld wordt.
Naar verwachting zal de schuldquote als gevolg van deze grondexploitatie stijgen tot boven 200%, om in de latere jaren weer te dalen als gevolg van verkoopopbrengsten uit de grondexploitatie. Structureel evenwicht De gemeentewet schrijft voor dat de begroting structureel in evenwicht is: structurele lasten dienen gedekt te worden door structurele baten. Dit betekent dat structurele baten en lasten gecorrigeerd moeten worden op het saldo van de begroting. In het onderstaande overzicht is aangegeven wat het structurele saldo is van deze begroting. Deze is positief in 2024 en 2025, maar niet vanaf 2026. Financiële samenvatting Begroting en Najaarsnota
2024
2025
Exploitatiesaldo Begroting/ Najaarsnota Incidenteel saldo Structureel saldo begroting
102 336 438
-232 303 71
2026 2027 Bedragen x € 1.000 -8.045 -8.823 783 878 -7.262 -7.945
16
Inhoudsopgave
PROGRAMMABEGROTING 2024-2027
Programma 1: Bestuur en organisatie Toekomstbestendig en resultaatgericht
We willen een benaderbare en betrouwbare gemeente zijn. De dienstverlening moet daarom open, snel en toegankelijk blijven. Dit programma bestaat uit de volgende producten: We zien dat inwoners gebruik maken van de digitale 1.1 Bestuur, organisatie en participatie dienstverlening om zaken te regelen via www.zuidplas.nl 1.2 Dienstverlening en om mee te praten en te participeren via 1.3 Veiligheid www.maakzuidplas.nl. Als gemeente willen we duidelijk communiceren én goed na denken over hoe we communiceren ,,. We communiceren vooraf hoe en waarover we gaan participeren (en waarover niet), hoe de input vanuit inwoners en andere belanghebbenden wordt verwerkt in de plannen en op welke manier terugkoppeling plaatsvindt over de gemaakte keuzes.
Dit programma bestaat uit de volgende producten: 1.1 Bestuur, organisatie en participatie 1.2 Dienstverlening 1.3 Veiligheid
17
Inhoudsopgave
PROGRAMMABEGROTING 2024-2027
Product 1.1
Bestuur, organisatie en participatie
Algemeen doel product Ondersteunen van inwoners bij de digitale dienstverlening om zaken te regelen via www.zuidplas.nl en om mee te praten en te participeren via www.maakzuidplas.nl. Verwachtingen bij inwoners en belanghebbenden helder maken door duidelijk te communiceren én goed na te denken over hoe we communiceren. Vooraf aangeven hoe en waarover we gaan participeren (en waarover niet), hoe de input vanuit inwoners en andere belanghebbenden wordt verwerkt in de plannen en op welke manier terugkoppeling plaatsvindt over de gemaakte keuzes. Ontwikkelingen Bouwen aan vertrouwen in lokale democratie en participatie Duidelijk communiceren is belangrijk. Dat betekent ook vooraf aangeven hoe en waarover we gaan participeren, hoe de input vanuit inwoners en andere belanghebbenden wordt verwerkt in de plannen en op welke manier terugkoppeling plaatsvindt over de gemaakte keuzes. Hiervoor gebruiken we het Kader Participatie en de Checklist Afweging Participatie, dat een vast onderdeel van het proces is. We zetten een mix aan fysieke en digitale middelen in om zoveel mogelijk inwoners te kunnen bereiken en betrekken bij de plannen en projecten. Bij alle initiatieven die niet vanuit de gemeente worden gestart, is gebruik van de handreiking participatie bij ruimtelijke initiatieven en een participatieverslag vereist. Waar nodig onderzoeken we de mogelijkheid van juridische verankering.
Beleef Zuidplas Zuidplas is een prachtige gemeente om in te wonen, te werken en te recreëren. Op www.beleefzuidplas.nl communiceren we hierover om potentiële bezoekers en inwoners hierop attent te maken. De komende jaren wordt meer verbinding gemaakt met lokale ondernemers en ambassadeurs om (dag)arrangementen te ontwikkelen en de mooie kanten van Zuidplas te promoten. Maatschappelijke effecten herstelplan Het ambitieniveau uit het collegeprogramma op het gebied van gemeentelijke communicatie is gezien het huidige niveau niet haalbaar zonder te investeren. Als gevolg van de keuze in het herstelplan om niet te investeren ervaren de inwoners en bedrijven geen verbetering in het communicatieniveau zoals in het collegeprogramma was beoogd. Doelstellingen en inspanningen In onderstaande tabel zijn de doelstelling(en) en inspanning(en) opgenomen voor product 1.1, de doelstelling(en) volgen vanuit ambitie “Bouwen aan vertrouwen in de (lokale) democratie” uit spoor 5 organisatie en financiën, subspoor dienstverlening, communicatie en participatie. Doelstelling(en) – Wat willen we bereiken? De huidige gemeentelijke schriftelijke communicatie is 80% op B2 niveau en 20% op B1 niveau. Op de gemeentelijke website is de verhouding 61% op B2 niveau en 35% op taalniveau B1. Gedurende het collegeprogramma 2022-2026 blijft dit communicatieniveau gehandhaafd.
18
Inhoudsopgave
PROGRAMMABEGROTING 2024-2027 Effectindicator Communicatie B1 niveau (schriftelijk) Communicatie B1 niveau (website)
Realisatie 2022 20% 35%
Begroting 2026 20% 35%
Inspanning(en) – Wat gaan we daarvoor doen? Extra kosten Er worden geen inspanningen opgepakt. In onderstaande tabel zijn de doelstelling(en) en inspanning(en) opgenomen voor product 1.1, de doelstelling(en) volgen vanuit ambitie “Duidelijker maken van verwachtingen en zorgen voor meer eenduidigheid in participatietrajecten, ook wanneer dit is uitbesteed.” uit spoor 5 organisatie en financiën, subspoor dienstverlening, communicatie en participatie. Doelstelling(en) – Wat willen we bereiken? 1. Vanaf 2023 wordt bij alle initiatieven, plannen en projecten van de gemeente het Kader Participatie toegepast, zodat dit een vast onderdeel is van het proces. 2. Vanaf 2024 wordt bij alle initiatieven die niet vanuit de gemeente worden gestart, de initiatiefnemer gewezen op het gebruik van de handreiking participatie bij ruimtelijke initiatieven. De gemeente vereist van alle initiatiefnemers gebruik van deze handreiking en een participatieverslag. Inspanning(en) – Wat gaan we daarvoor doen? Het Kader Participatie, de checklist en de handreiking participatie bij ruimtelijke initiatieven worden als vast format en eenduidig kader gebruikt bij participatietrajecten.
Extra kosten
In onderstaande tabel zijn de doelstelling(en) en inspanning(en) opgenomen voor product 1.1, de doelstelling(en) volgen vanuit ambitie “Meer aandacht voor digitale veiligheid in de eigen organisatie.“ uit spoor 5 organisatie en financiën, subspoor dienstverlening, communicatie en participatie. Doelstelling(en) – Wat willen we bereiken? 1. Uiterlijk 1-1-2025 voldoet Zuidplas volledig aan de Baseline Informatiebeveiliging Overheid (BIO). 2. Vanaf medio mei 2023 start de bewustwordingscampagne binnen de organisatie. 3. Het werken aan de bewustwording van informatieveiligheid is als continue proces in de organisatie geborgd vanaf medio mei 2023. 4. De AVG kent 5 niveaus van volwassenheid. We gaan naar volwassenheidsniveau 3 (“Bepaald”) van de AVG per 1-1-2025 met elementen van niveau 4 (“Beheerst”) voor eind 2026. Effectindicator Realisatie Begroting Begroting 2022 2025 2026 Baseline Informatiebeveiliging Overheid niet bekend 100% 100% Volwassenheidsniveau van de AVG niveau 1 niveau 3 niveau 3
19
Inhoudsopgave
PROGRAMMABEGROTING 2024-2027 Inspanning(en) – Wat gaan we daarvoor doen? Voortzetten van de bewustwordingscampagne omtrent informatieveiligheid binnen de organisatie. Risicoanalyses voor privacy maken en de organisatie daarin trainen via de Zuidplas academie.
Extra kosten
In onderstaande tabel zijn de doelstelling(en) en inspanning(en) opgenomen voor product 1.1, de doelstelling(en) volgen vanuit ambitie “We zetten meer in op public affairs.” uit spoor 5 organisatie en financiën, subspoor dienstverlening, communicatie en participatie. Doelstelling(en) – Wat willen we bereiken? Uiterlijk 1-1-2025 heeft de gemeente de verantwoordelijkheid voor het opstellen en beheren van de lobby-agenda in de organisatie belegd en is er een eerste agenda opgesteld. Inspanning(en) – Wat gaan we daarvoor doen? Eind 2023 wordt gestart met een verkenning naar de benodigde capaciteit en middelen om niet alleen te komen tot een inhoudelijke lobby agenda, maar ook naar de mogelijkheden om Public Affairs (PA) in brede zin in te bedden binnen Zuidplas.
Extra kosten
Verbonden partijen Regio Midden Holland De Regio Midden-Holland is een netwerkorganisatie waarin regionaal samengewerkt wordt ten behoeve van grensoverschrijdende opgaven. De Regio MH draagt bij aan de bevordering van regionale samenwerking en draagt zorg voor gezamenlijk beleidsvorming en behartiging van bestuurlijke belangen. Deze samenwerking kan vorm krijgen in afstemming, beleidsvorming of belangenbehartiging. De aandacht gaat momenteel uit naar het verder versterken van de samenwerking en het verstevigen van de positie in de regio. Streekarchief Het Streekarchief voert namens de gemeente wettelijk verplichte taken uit op grond van de Archiefwet 1995. Het Streekarchief zorgt ervoor dat de geschiedenis van de regio ‘klopt’ door professioneel het wettelijk beheer van overheidsinformatie te voeren en de samenleving te verrijken met zaken van culturele en historische waarde. Door gebundelde specialistische kennis wordt er doelmatig en doeltreffend in de informatieketen geopereerd. Als partner in de informatieketen wordt een bijdrage aan digitale duurzaamheid geleverd. Per 1 januari 2022 heeft het Streekarchief een nieuwe directeur.
20
Inhoudsopgave
PROGRAMMABEGROTING 2024-2027
Product 1.2
Dienstverlening
Algemeen doel product Zuidplas staat voor een dienstverlening, die optimaal bereikbaar, transparant, efficiënt en bij de tijd is. In de dialoog met inwoners en ondernemers stelt de gemeente zich dienstbaar en klantgericht op. Inwoners en ondernemers ervaren de gemeente als een professionele en betrouwbare organisatie die flexibel inspeelt op hun vragen en behoefte. Ontwikkelingen Goede dienstverlening vinden we belangrijk, zodat we een betrouwbare partner zijn voor onze inwoners. Wij blijven ons inzetten om een goede dienstverlening op het huidige niveau neer te zetten, zowel off- als online. Maatschappelijke effecten herstelplan Als gevolg van de keuze in het herstelplan om niet extra te investeren in de dienstverlening is de doelstelling uit het collegeprogramma bijgesteld naar het behouden van de huidige kwaliteit van de dienstverlening Doelstellingen en inspanningen In onderstaande tabel zijn de doelstelling(en) en inspanning(en) opgenomen voor product 1.2, de doelstelling(en) volgen vanuit ambitie “Streven naar goede dienstverlening afgestemd op de behoefte van inwoners en ondernemers.” uit spoor 5 organisatie en financiën, subspoor dienstverlening, communicatie en participatie. Doelstelling(en) – Wat willen we bereiken? We behouden de huidige kwaliteit van de dienstverlening binnen de dienstverleningskanalen waar direct klantcontact is naar de inwoners en ondernemers.
Effectindicator Realisatie Begroting 2022 2024 Servicenorm klantcontact niet bekend niet bekend Inspanning(en) – Wat gaan we daarvoor doen? Er worden geen inspanningen opgepakt.
Extra kosten
21
Inhoudsopgave
PROGRAMMABEGROTING 2024-2027
Product 1.3
Veiligheid
Algemeen doel product Zuidplas draagt zorg en verantwoordelijkheid voor een veilige en leefbare gemeente voor inwoners, ondernemers en bezoekers. Ontwikkelingen De maatschappij is onderhevig aan diverse crisissen en de effecten daarvan. Door de coronapandemie, de vluchtelingencrisis, de energie- en stikstofcrisis is de maatschappij verder verhard geraakt en is polarisatie merkbaar. Dat heeft effect op onze vrijheid, de veiligheid en criminaliteit. Inwoners en ondernemers hebben soms moeite om het hoofd boven water te houden en zijn daardoor vatbaar voor criminelen die zich ‘spontaan’ aanbieden als snelle geldverstrekkers. Een vermenging tussen de onder- en de bovenwereld die ondermijnende criminaliteit (zoals drugscriminaliteit) in de hand werkt. Vormen van criminaliteit waarbij excessief geweld niet wordt geschuwd. Ook blijven inwoners en ondernemers geconfronteerd worden met digitale vormen van criminaliteit (cybercrime). Zuidplas focust op een veilige en leefbare samenleving en maakt lokaal en interregionaal een vuist tegen deze vormen van criminaliteit.
Maatschappelijke effecten herstelplan Het herstelplan heeft zowel een maatschappelijk effect gerelateerd aan de doelstelling(en) uit het collegeprogramma als een overig maatschappelijk effect: - Doelstelling(en): Als gevolg van het herstelplan is de verwachting dat het veiligheidsgevoel bij inwoners in de gemeente lager gewaardeerd wordt. De doelstelling is om die reden bijgesteld van een 7 nee 6,5. Overig: De prioriteiten voor het team veiligheid liggen voornamelijk op belangrijke portefeuilles waaronder ondermijning, zorg en veiligheid, crisisbeheersing en overige openbare orde problematiek. Het maatschappelijke effect op deze portefeuilles is beperkt. Dit draagt onder meer bij aan de bestuurlijke aanpak van criminaliteit en overlast en zorgt dat de strijd tegen de high impact crimes en ondermijnende criminaliteit, alsmede de effecten daarvan, kan worden gecontinueerd. Met de beoogde aanpassingen, leveren we middels het voorstel wel (beperkt, maar onvermijdelijk) in op de kwantitatieve inzet van handhavingstaken met zo beperkt mogelijk verlies van kwaliteit. Doelstellingen en inspanningen In onderstaande tabel zijn de doelstelling(en) en inspanning(en) opgenomen voor product 1.3, de doelstelling(en) volgen vanuit ambitie “Het bevorderen van de subjectieve en objectieve veiligheid.” uit spoor 3 vitaal en (be)leefbaar Zuidplas, subspoor veiligheid.
Doelstelling(en) – Wat willen we bereiken? 1. In de periode 2023-2026 blijkt uit bevolkingsonderzoek (veiligheidsmonitor) dat het veiligheidsgevoel bij inwoners in de gemeente niet lager wordt gewaardeerd dan met een 6,5. 2. In de periode 2023-2026 blijkt uit de criminaliteitscijfers dat de objectieve veiligheid bevorderd is ten opzichte van de cijfers 2019. Hierbij opgemerkt dat de criminaliteitscijfers 2020 en 2021 een verminderd reëel beeld geven door aanwezigheid coronavirus.
22
Inhoudsopgave
PROGRAMMABEGROTING 2024-2027 Effectindicator
Realisatie 2019
Realisatie 2022 7
112,3
Niet bekend
Veiligheidsgevoel bij inwoners Objectieve veiligheid (totale misdrijven per 10.000 inwoners)
Begroting 2023 7 ≤ cijfer ≥ landelijk gem. < 112,3
Begroting 2024 6,5 ≤ cijfer ≥ landelijk gem. < 112,3
Begroting 2025 6,5 ≤ cijfer ≥ landelijk gem. < 112,3
Inspanning(en) – Wat gaan we daarvoor doen? 1.1 Opstellen van onder andere BIBOB-beleid, uitvoeringsplan mensenhandel, waaronder seksuele en arbeidsuitbuiting, beleidsregels woonoverlast, beleid huisuitzettingen. Ook vindt herziening van de APV plaats. 2.1 Maken van structurele analyse van de maandelijkse criminaliteitscijfers. 2.2 Naar aanleiding van de criminaliteitscijfers van de politie wordt meer preventief, op basis van analyse, doelgericht ingezet op wisselende veiligheidsvraagstukken.
Begroting 2026 6,5 ≤ cijfer ≥ landelijk gem. < 112,3
Extra kosten
In onderstaande tabel zijn de doelstelling(en) en inspanning(en) opgenomen voor product 1.3, de doelstelling(en) volgen vanuit ambitie “Verdere versterking van de samenwerking met onze ketenpartners o.a. op het gebied van verward gedrag.” uit spoor 3 vitaal en (be)leefbaar Zuidplas, subspoor veiligheid. Doelstelling(en) – Wat willen we bereiken? 1. In de periode 2023-2026 wordt de samenwerking met onze ketenpartners geïntensiveerd in de preventieve sfeer. 2. In 2026 is er meer zicht op mensen met onbegrepen (verward) gedrag in een zo vroeg mogelijk stadium. 3. Mensen met onbegrepen (verward) gedrag vallen niet tussen wal en schip. 4. In de periode 2023-2026 wordt ten opzichte van 2022 de intergemeentelijke samenwerking vergroot door participatie in projectmatige (al dan niet gebiedsgerichte) aanpakken ondermijning, waaronder mensenhandel en illegale prostitutie (seksuele- en arbeidsuitbuiting). Inspanning(en) – Wat gaan we daarvoor doen? 1.1 Continueren en borgen van succesvolle bestaande samenwerkingen op het gebied van zorg & veiligheid (pilots zoals de pilot wijk GGD-er, Jeugd Overlast Overleg, persoonsgerichte aanpak). 1.2 Continueren en borgen van bestaande samenwerkingen op het gebied van ondermijning (lokale ondermijningstafel) 2 en 3.
In een zo vroeg mogelijk stadium inzetten van de persoonsgerichte aanpak op personen met verward gedrag in samenwerking met de ketenpartners. 4.1 Versterken van effectieve informatie-uitwisseling en daarmee samenwerking tussen gemeente, politie en Openbaar Ministerie in het kader van de bestuurlijke aanpak ondermijning. 4.2 Actualiseren en door ontwikkelen van beleid om effectief te kunnen samenwerken en opvolging te kunnen geven in integrale aanpakken, bijvoorbeeld integraal optreden tegen High Impact Crimes en vormen van ondermijnende criminaliteit. 23
Extra kosten
Inhoudsopgave
PROGRAMMABEGROTING 2024-2027 4.3 Maken van intergemeentelijke samenwerkingsafspraken en uitvoeringskaders met betrekking tot aanpak mensenhandel en seksuele uitbuiting. In onderstaande tabel zijn de doelstelling(en) en inspanning(en) opgenomen voor product 1.3, de doelstelling(en) volgen vanuit ambitie “Vergroten van het bewustzijn over cyberveiligheid onder verschillende doelgroepen.” uit spoor 3 vitaal en (be)leefbaar Zuidplas, subspoor veiligheid. Doelstelling(en) – Wat willen we bereiken? 1. In de periode 2023-2026 blijven wij aansluiten bij de landelijke preventiecampagnes met betrekking tot cyberveiligheid. 2. In de periode 2023-2026 maken wij inwoners en ondernemers voortdurend bewust van de risico’s van cybercriminaliteit en continueren wij preventieacties vanuit team Veiligheid hieromtrent, samen met onze ketenpartners. Inspanning(en) – Wat gaan we daarvoor doen? 1.1 Vergroten bewustzijn bij onze inwoners en ondernemers door actief aan te sluiten bij de landelijke preventiecampagnes rondom cyberveiligheid. 2.1 Jaarlijks benadert het team Veiligheid samen met de politie actief de oudereninstellingen om in gesprek te gaan over de gevaren van cybercriminaliteit. 2.2 In de week van de veiligheid wordt extra jaarlijks aandacht gevestigd op de gevaren van cybercriminaliteit, onder meer via sociale media. 2.3 Continueren (tot min.
2024) campagne Hack-Shield voor kinderen tot en met 12 jaar en verlengen bij succes.
Extra kosten
In onderstaande tabel zijn de doelstelling(en) en inspanning(en) opgenomen voor product 1.3, de doelstelling(en) volgen vanuit ambitie “Meer aandacht voor de bestuurlijke aanpak ondermijning, zo mogelijk gebiedsgericht.” uit spoor 3 vitaal en (be)leefbaar Zuidplas, subspoor veiligheid. Doelstelling(en) – Wat willen we bereiken? 1. In de periode 2023-2026 krijgt minimaal 95% van de overtreders een bestuurlijke maatregel opgelegd als deze vatbaar zijn voor de bestuurlijke aanpak om zo het opwerpen van barrières tegen ondermijnende criminaliteit te vergroten en herhaling van crimineel ondermijnend gedrag te ontmoedigen. 2. In de periode 2023-2026 wordt – naast incidentele (ad-hoc) controles – minimaal eens per drie maanden een integrale controle verricht in het kader van ‘awareness’, het tegengaan van overtredingen waarmee tevens ook de aanpak van ondermijnende criminaliteit vergroot wordt. We laten ons zien, krijgen zicht op wat er plaatsvindt, belonen waar het kan en pakken door waar het moet. 3. In de periode 2023-2026 wordt op projectmatige basis intergemeentelijke samenwerking versterkt bij de aanpak van ondermijnende criminaliteit, waar mogelijk gebiedsgericht. Daar onder ook bedoeld de aanpak van mensenhandel en uitbuiting. Effectindicator Realisatie Begroting Begroting 2021 2023 2024 Overtreders die een bestuurlijke niet bekend ≥ 95% ≥ 95% maatregel opgelegd krijgen
24
Inhoudsopgave
PROGRAMMABEGROTING 2024-2027 Inspanning(en) – Wat gaan we daarvoor doen? 1. Uitgangspunt is dat de kosten die voortvloeien uit bestuurlijke maatregelen bij de aanpak van ondermijning altijd worden verhaald op de overtreder(s). 2. Versterken van de integrale aanpak van ondermijning door op projectmatige basis intergemeentelijk samen te werken. 3. Anticiperen op fenomenen die zich rondom de diverse vormen van ondermijnende criminaliteit ontwikkelen, waarbij we projectmatig inzetten op specifieke gebieden. 4. Blijven aansluiten bij landelijke en regionale awareness-campagnes om inwoners en ondernemers te blijven voorzien van preventietips om geen slachtoffer te worden van ondermijnende criminaliteit.
Extra kosten
Verbonden partijen Veiligheidsregio Holland Midden (VRHM) De Veiligheidsregio verricht taken voor crisisbeheersing en rampenbestrijding, bijvoorbeeld door brandweerzorg en een gemeenschappelijke meldkamer. Ook houdt de Veiligheidsregio de Geneeskundige Hulpverleningsorganisatie in de Regio (GHOR) in stand.
25
Inhoudsopgave
PROGRAMMABEGROTING 2024-2027 Beleidsindicatoren programma 1 Beleidsindicatoren Programma 1
Werkelijk
Taakveld: Veiligheid Naam indicator
Eenheid
Bron
Verwijzingen Halt
Aantal per 10.000 jongeren
Waarstaatjegemeente.nl (primaire bron: Halt.nl)
Winkeldiefstallen
Geweldsmisdrijven
Diefstallen uit woning
Aantal per 1000 inwoners
Aantal per 10.000 inwoners
Aantal per 1000 inwoners
Vernielingen en beschadigingen Aantal per 10.000 inwoners (in de openbare ruimte)
Waarstaatjegemeente.nl (primaire bron: Politie)
2019
2020
2021
2022
Zuidplas:
79
56
37
77
Referentiegemeenten:
122
100
70
80
Zuidplas:
2,1
1,8
1,8
2,1
Referentiegemeenten:
1,1
1,0
1,0
1,2
Zuidplas:
3,6
4,0
3,0
3,0
Referentiegemeenten:
3,5
3,3
3,1
3,3
Zuidplas:
2,7
2,5
1,7
1,2
Referentiegemeenten:
1,9
1,4
1,1
1,2
Zuidplas:
3,2
3,8
3,8
2,6
Referentiegemeenten:
4,6
4,9
4,8
3,3
CBS
Waarstaatjegemeente.nl (primaire bron: Politie)
CBS
26
Inhoudsopgave
PROGRAMMABEGROTING 2024-2027 Wat mag het programma bestuur en organisatie kosten? Bedragen x 1.000
1: Bestuur en Organisatie Rekening 2022 Begroting Begroting 2023 na 2024 wijziging Lasten 1.1: Bestuur, organisatie en participatie 1.2: Dienstverlening 1.3: Veiligheid Totaal Lasten Baten 1.1: Bestuur, organisatie en participatie 1.2: Dienstverlening 1.3: Veiligheid Totaal Baten Saldo van baten en lasten Toevoeging aan reserves Onttrekking aan reserves Resultaat
Meerjaren raming 2025
Meerjaren raming Meerjaren raming 2026 2027
2.783 1.183 3.843 7.809
2.479 1.420 3.659 7.558
2.447 1.376 3.347 7.170
2.447 1.374 3.345 7.165
2.436 1.484 3.343 7.264
2.436 1.484 3.337 7.258
429 542 386 1.357 -6.452 -6.452
0 361 10 371 -7.187 -7.187
719 10 729 -6.441 -6.441
0 703 10 713 -6.453 -6.453
581 10 591 -6.673 -6.673
581 10 591 -6.667 -6.667
De vergelijk ende cijfers in de tabellen zijn conform eerdere besluitvorming in de raad.
27
Inhoudsopgave
PROGRAMMABEGROTING 2024-2027
Programma 2 Sociaal Domein Werken aan een inclusieve samenleving
De inclusieve samenleving krijgt vorm door het ondersteunen van inwoners die het op eigen kracht niet redden en door het stimuleren van een gezonde leefstijl. We stimuleren personen met een afstand tot de arbeidsmarkt bij het vinden van werk en we richten ons op de samenhang tussen jeugdhulp, onderwijs en de aansluiting op de arbeidsmarkt. Ook geven we prioriteit aan de thema’s langer thuis wonen en eenzaamheid.
Dit programma bestaat uit de volgende producten: 2.1 Algemeen sociaal domein 2.2 Werk en inkomen 2.3 Jeugd 2.4 Maatschappelijke ondersteuning 2.5 Volksgezondheid
De
28
Inhoudsopgave
PROGRAMMABEGROTING 2024-2027
Product 2.1
Algemeen sociaal domein
Algemeen doel product Algemene voorzieningen, de toegang en dienstverlening binnen het sociaal domein zijn makkelijk toegankelijk voor inwoners. Ontwikkelingen Vereniging Gezondheidsregio Midden-Holland In 2022 is regionaal de Vereniging Gezondheidsregio Midden-Holland opgericht. Gemeente Zuidplas heeft een convenant voor samenwerking ondertekend. Het gemeenschappelijke doel van de samenwerking is de gezondheid en het welzijn van de inwoners van Midden Holland te bevorderen en om de beschikbaarheid van zorgprofessionals en vrijwilligers maximaal te stimuleren. Cao-wijzigingen In onder andere de cao Verpleeg-, Verzorgingshuizen, Thuiszorg en Jeugdgezondheidszorg (VVT) en de cao Zorg en Welzijn zijn er wijzigingen doorgevoerd die invloed gaan hebben op de bekostiging van de maatwerkvoorzieningen. Binnen deze cao’s worden we sinds juli 2023 t/m oktober 2024 geconfronteerd met loonstijgingen tot 15% en een verhoging van de reiskostenvergoeding. Vanuit de Centrale Raad van Beroep is bepaald dat gemeenten verplicht zijn om een reëel tarief voor maatwerkvoorzieningen te betalen. In de regio Midden-Holland wordt onderzocht hoe we om gaan met deze stijgingen en wat dit gaat betekenen voor de tarieven. Integraal beleidskader sociaal domein Het integraal beleidskader sociaal domein (IBSD) loopt eind 2024 af.
Dat betekent dat we in de loop van volgend jaar het IBSD gaan evalueren en de resultaten gebruiken we, samen met nieuwe inzichten, voor de uitwerking van het nieuwe beleidskader. Zorgproducten Het inkooptraject voor de zorgproducten loopt. In het najaar van 2023 worden de kaders door de raad vastgesteld. Daarna wordt het inkoopdocument gemaakt en start de aanbesteding. In het najaar van 2024 worden de contracten getekend en vindt de implementatie plaats. De nieuwe contracten lopen vanaf 2025. Laaggeletterdheid Ca. 20 procent van de 15-65-jarigen in Zuidplas heeft beperkte basisvaardigheden. Bij basisvaardigheden gaat het om lezen, schrijven, rekenen en digitale vaardigheden. Het gebrek aan basisvaardigheden bemoeilijkt het vinden en behouden van werk, vergroot de kans op financiële problemen, en vergroot de kans op gezondheidsproblemen. Het vergroten van de basisvaardigheden van onze inwoners draagt daarmee ook bij aan de doelstellingen op het gebied van werk, inkomen en gezondheid.
29
Inhoudsopgave
PROGRAMMABEGROTING 2024-2027 Maatschappelijke effecten herstelplan De maatregelen uit het herstelplan hebben geen effect op de doelstellingen onder product 2.1, ze hebben wel een maatschappelijk effect op andere aspecten. De ambitie van dit college is het verstevigen van de effectieve keten van zorg: van preventie naar interventie tot nazorg. Door inzet op preventieve maatregelen en investeringen in slimmer samenwerken leggen we minder druk op de zorg. Door problematiek vroeg aan te pakken en niet te wachten totdat deze escaleert, wordt de duur van de zorg beperkt, vroegsignalering heeft hierbij een belangrijke rol. Daarnaast investeren we in verbeteringen in werkprocessen. We vragen partijen oplossingen te zoeken om de dienstverlening anders in te richten en slimmer te organiseren. We investeren slimmer in de transformatie en projecten zonder daarmee de inzet te raken. Op weg naar een toekomstbestendig sociaal domein willen we vooral verder kijken dan 2024 om afwegingen goed te kunnen maken in samenhang en om ondersteuning en zorg laagdrempelig toegankelijk te maken en te houden en opgroeien en leven in Zuidplas daar waar nodig te blijven ondersteunen. We blijven investeren in een goede basis waarbij eenieder in Zuidplas mee kan doen.
In het komende jaar vraagt dat een grote investering samen met onze partners in het sociaal domein om de gehele keten tegen het licht te houden Voor 2024 proberen we te voorkomen dat er effecten ontstaan die onomkeerbaar zijn. De maatregelen zullen wel voelbaar zijn in 2024, op het terrein van bewegen bijvoorbeeld. In de uitvoering kan het betekenen dat activiteiten of inzet worden beperkt. Doelstellingen en inspanningen In onderstaande tabel zijn de doelstelling(en) en inspanning(en) opgenomen voor product 2.1., de doelstelling(en) volgen vanuit ambitie “Verstevigen van de effectieve keten van zorg: van preventie naar interventie tot nazorg.” uit spoor 1 kansrijk en gezond Zuidplas, subspoor zorg. Doelstelling(en) – Wat willen we bereiken? 1. De effectiviteit van de in 2026 geleverde zorg is gelijk gebleven ten opzichte van 2021. Dit wordt gemeten aan de hand van de volgende indicatoren: Het percentage unieke cliënten met een maatwerkvoorziening vanuit de Wmo of Jeugdwet ten opzichte van het aantal inwoners is in 2026 gelijk gebleven ten opzichte van 2021. Het percentage indicaties vanuit de Wmo of Jeugdwet ten opzichte van het aantal inwoners in Zuidplas is in 2026 gelijk gebleven aan 2021. 2. Minimaal 80% van de Wmo-cliënten (in 2021 79,5%) en 90% van de ouders/verzorgers van jeugdigen (in 2021 91,5%) ervaren de hulp als passend bij de hulpvraag in 2026.