Bijlage 1 Perspectief Ruimtelijke Opgaven 2024 A24.001145
Tekst van het document
Duurzaam DuurzaamZuidplas Zuidplas
Ondernemend OndernemendZuidplas Zuidplas
Gezond GezondZuidplas Zuidplas
Ruimte Ruimtevoor voordorps dorpswonen woneninindedeRandstad Randstad
Energieneutraal Energieneutraalenengasloos gasloosbouwen bouwen
Ruimte Ruimtevoor voor(nieuwe) (nieuwe)bedrijven bedrijven
Inrichting Inrichtingdorpen dorpendie dieuitnodigen uitnodigentot totbewegen bewegen
Evenwichting Evenwichtingwoningaanbod woningaanbodvoor voor alle alledoelgroepen doelgroepen
Toewerken Toewerkennaar naareen eencirculaire circulairegemeente gemeente
Levendige Levendigefunctiemenging functiemenging van vanwonen wonenenenwerken werken
Goede Goedevoorzieningen voorzieningen inindedebestaande bestaandedorpen dorpen
Behoud Behoudenenvesterking vesterkingvoorraad voorraad betaalbare betaalbarewoningen woningen
Verduurzamen Verduurzamenwoningvoorraad woningvoorraad enenvastgoedportefeuille vastgoedportefeuille
Voldoende werkgelegenheid Voldoendewerkgelegenheid voor voorinwoners inwoners
Schone Schoneenentoegankelijke toegankelijkedorpscentra dorpscentra
Betere Beteredoorstroming doorstromingopopdedewoningmarkt woningmarkt
Creeren Creerenvan vaneen eenklimaatadaptieve klimaatadaptieve buitenruimte buitenruimte
Uitstekende Uitstekendedienstverlening dienstverlening aan aanbedrijven bedrijven
Toereikende Toereikendesportvoorzieningen sportvoorzieningen
Meer Meermogelijkheden mogelijkhedenvoor voorlanger langerthuis thuiswonen wonen
Innovatieve Innovatievevormen vormenvan vanaanleg aanleg openbaar openbaargebied gebied
Aantrekkelijke Aantrekkelijkebiotoop biotoopvoor voorthuiswerkers thuiswerkers enenZZP-ers ZZP-ers
Gezond Gezondgebruik gebruikvan vandedeleefomgeving leefomgeving
Nieuwbouw Nieuwbouwofofuitbreiding uitbreidingvan van onderwijshuisvesting onderwijshuisvesting
Bevorderen vanbiodiversiteit biodiversiteit Bevorderenvan
Kwalitatieve Kwalitatieveenensamenhangende samenhangende inrichting inrichtingvan vanwinkelstraten winkelstraten
Stimuleren Stimulerenvan vanfietsen fietsenenenwandelen wandelen
Goede Goedebereikbaarheid bereikbaarheidautoverkeer autoverkeer
Faciliteren Faciliterenvan vanduurzame duurzamemobiliteit mobiliteit
Verbinden Verbindenvan vandorpen dorpenmet metagrarische agrarischeomgeving omgeving
Meer Meer'gebruiksgroen' 'gebruiksgroen'met metruimte ruimtevoor voorontmoeting ontmoeting
Verbeteren VerbeterenOV-knooppunt OV-knooppunt
Overstap Overstapnaar naarduurzame duurzamewarmtebronnen warmtebronnen
Goede Goedebereikbaarheid bereikbaarheidbedrijvenlocaties bedrijvenlocaties
Faciliteren Faciliterenvan vaneen eenactief actiefverenigingsleven verenigingsleven
Verduurzamen Verduurzamenbestaande bestaande bedrijventerreinen bedrijventerreinen
Schone Schoneenenveilige veiligefysieke fysiekeleefomgeving leefomgeving
Aantrekkelijk Aantrekkelijkwoonwoon-enenwerkmilieu werkmilieujongeren jongeren
21
Opgave Opgave ‘Ontwikkeling ‘Ontwikkeling Middengebied’ Middengebied’
Ruimte Ruimtevoor voordorps dorpswonen woneninindedeRandstad Randstad
Energieneutraal Energieneutraalenengasloos gasloosbouwen bouwen
Levendige Levendigefunctiemenging functiemengingvan van wonen wonenenenwerken werken
Groene GroeneSchakel Schakelmet metrecreatieve recreatieve routestructuren routestructuren
Evenwichting Evenwichtingwoningaanbod woningaanbodvoor vooralle alle doelgroepen doelgroepen
Toewerken Toewerkennaar naareen eencirculaire circulairegemeente gemeente
Ruimte Ruimtevoor voorinnovatieve innovatievebedrijven bedrijven
Realisatie Realisatievan vansportcluster sportclusterenen gezondheidscluster gezondheidscluster
Behoud Behoudenenvesterking vesterkingvoorraad voorraad betaalbare betaalbarewoningen woningen
Gebiedsgebonden Gebiedsgebondenenergieneutraliteit energieneutraliteit
Ontwikkelen Ontwikkelennieuw nieuwbedrijventerrein bedrijventerrein
Toereikende Toereikendesportvoorzieningen sportvoorzieningen
Creeren Creerenvan vaneen eengroene groenebuffer bufferrond rondVijfde VijfdeDorp Dorp
Creeren Creerenvan vaneen eenklimaatadaptieve klimaatadaptieve buitenruimte buitenruimte
Hoogwaardige Hoogwaardigegrootschalige grootschaligelogistiek logistiekenendistributie distributie Gezond Gezondgebruik gebruikvan vandedeleefomgeving leefomgeving
Betere Beteredoorstroming doorstromingopopdedewoningmarkt woningmarkt
Innovatief Innovatiefbouwen bouwenmet metaandacht aandachtvoor voor bodemdaling bodemdaling
Voldoende Voldoendewerkgelegenheid werkgelegenheidvoor voorinwoners inwoners
Stimuleren Stimulerenvan vanfietsen fietsenenenwandelen wandelen
Nieuwbouw Nieuwbouwvan vanonderwijshuisvesting onderwijshuisvesting
Ruimte Ruimtevoor voorecologisch ecologischenenflexibel flexibelwonen wonen
Uitstekende Uitstekendedienstverlening dienstverleningaan aanbedrijven bedrijven
Faciliteren Faciliterenvan vaneen eenactief actiefverenigingsleven verenigingsleven
Goede Goedebereikbaarheid bereikbaarheidautoverkeer autoverkeer
Innovatieve Innovatievevormen vormenvan vanaanleg aanleg openbaar openbaargebied gebied
Aantrekkelijke Aantrekkelijkebiotoop biotoopvoor voorthuiswerkers thuiswerkersenenZZP-ers ZZP-ers
Publieke Publiekegezondheid gezondheidvoorop voorop bijbijkeuze keuzeenergiebronnen energiebronnen
Uitbreiding Uitbreidingroutes routesvoor voorlangzaam langzaamverkeer verkeer
Optimale Optimalewaterhuishouding waterhuishouding
Betere Beterehuisvesting huisvestingvan vanarbeidsmigranten arbeidsmigranten
Perspectief Ruimtelijke Opgaven 2024
Opgavepagina Landschappelijk Zuidplas Zuidplas is een van de meest dynamische gebieden in Nederland. Binnen de Zuidvleugel van de Randstad vormt de gemeente een groen, recreatief aantrekkelijke woonomgeving. Als gevolg van de grote maatschappelijke opgaven (woningbouw, recreatie, gezondheid, energie-opwek, tegengaan stikstofuitstoot en toekomstbestendige land- en tuinbouw) en de veranderende fysieke omstandigheden (klimaat, bodemdaling en waterbeheer) staat de gemeente voor een grote transitie. De dorpen, het landschap en de landbouw moeten zoveel mogelijk in balans met elkaar zijn en de rol van Zuidplas in de Zuidvleugel versterken. Dit vraagt om strategische publieke en private keuzes. Bestuurlijke impuls voor buitengebied In het collegeprogramma 2022-2026 heeft het landelijke gebied een belangrijke positie. Het college streeft onder meer naar het versterken van de groenstructuren in en om de dorpen, het verbeteren van verbinding tussen de dorpen en de recreatieschappen, en het ontwikkelen van nieuwe natuur door een impuls te geven aan het realiseren van de ecologische drager, de Groene Waterparel, de Groen-blauwe zone, de Groene Schakel en het Restveengebied. Met de opgave Landschappelijk Zuidplas levert het college een belangrijke bijdrage aan deze ambities.
De projecten die vallen onder de opgave ‘Landschappelijk Zuidplas’, kunt u herkennen aan dit icoon.
22
Overzicht opgave Landschappelijk Zuidplas
Perspectief Ruimtelijke Opgaven 2024
Versterking onderscheidend vermogen Het gemeentebestuur wil in 2040 in de breedste zin een aantrekkelijke en onderscheidende gemeente zijn binnen de regio. Landschappelijk Zuidplas draagt hieraan bij door invulling te geven aan een aantrekkelijke landelijke omgeving, waarmee de vijf dorpen omgeven zijn door groen en ruimte. De komende jaren werkt Zuidplas aan het versterken van de natuurlijke buffer met groen en water, en de verbindende recreatieve functie daarvan. Het buitengebied zal een toenemende mate een bijdrage leveren aan biodiversiteit, nieuwe vormen van agrarisch gebruik en het creëren van ruimte voor duurzame energie. Met een kwalitatief hoogwaardig landschap creëert het college voor de huidige en toekomstige inwoners van Zuidplas een aantrekkelijke leefomgeving. In 2024 werken we dit uit in een groenstructuurplan, dit is een integrale visie en aanpak voor natuur, recreatie en het landschap voor geheel Zuidplas. Uitdagend en integraal samenspel Het college streeft ernaar om het landschap van Zuidplas aan te passen aan de behoeften van inwoners, grondeigenaren (ondernemers/agrariërs) en recreanten. Kenmerkend voor de kwaliteit van het landelijke gebied is het samenspel tussen natuur, het agrarische karakter,
23
historisch erfgoed, cultuur, de openheid van het landschap en de ruimte voor ontspanning en onthaasting. Vanuit de integrale benadering en samenwerking met grondeigenaren, de provincie Zuid-Holland, het Rijk, omliggende gemeenten, de recreatieschappen Hitland en Rottemeren en het Hoogheemraadschap van Schieland en de Krimpenerwaard ontstaan perspectieven en verdienmodellen die de aantrekkelijkheid van het landelijk gebied blijvend versterken. Grootste opgave qua oppervlakte De opgave Landschappelijk Zuidplas betreft het grondgebied van de gemeente Zuidplas grenzend aan de vier dorpen en het kerngebied van het ‘vijfde dorp’. Het oppervlak van de gemeente Zuidplas is in totaal 6.400 hectare groot, waarvan circa 1.600 hectare is bebouwd, inclusief het plangebied voor de opgave Ontwikkeling Middengebied. De overige circa 4.800 hectare wordt gerekend tot het buitengebied, inclusief glastuinbouw, infrastructuur en kleinschalige bebouwing. Binnen de 4.800 hectare buitengebied gebeurt veel. En wat belangrijker is: er moet ook nog veel gebeuren. Projecten vormen basis van het opgaveplan De belangrijkste projecten binnen de opgave Landschappelijk Zuidplas zijn: de ontwikkeling
Perspectief Ruimtelijke Opgaven 2024
van de GroenBlauwe Zone, de Groene Zoom, het Groenstructuurplan, de Visie op de Ringvaart, de Groene Waterparel en de transformatie van het Restveengebied. Deze projecten dragen ieder individueel bij aan de opgave Landschappelijk Zuidplas. In welke mate dit het geval is, kunt u teruglezen op de projectpagina(’s) van het betreffende project. Ook is er binnen de opgave sprake van projecten die een belangrijke landschappelijke component hebben en daarom deels vallen binnen de opgave Landschappelijk Zuidplas, zoals de Regionale Energie Strategie en de uitvoering van het Masterplan Middengebied, met daarin de Groene Schakel en het Koning Willem I-bos. Naast de uitvoering van projecten werken we ook aan het in stand houden van de bestaande natuur- en recreatiegebieden. Dit doen we onder andere aan de hand van gemeenschappelijke regelingen. Daarnaast geldt dat we met het geheel van de bovengenoemde projecten werken aan het verbinden en in samenhang beschouwen van het landschap en natuur- en recreatiegebieden. Dit krijgt vorm in het opgaveplan Landschappelijk Zuidplas, dat we in 2024 actualiseren. Urgentie nodig, afwachten geen optie De maatschappelijke uitdagingen die op de gemeente Zuidplas
24
afkomen zijn zoals gezegd groot en de ligging van de gemeente – in bodemdalingsgebied en op de rand van de Metropoolregio – maakt de landschappelijke opgave nog complexer. Bovendien versnellen meerdere actualiteiten de noodzaak tot handelen, zoals de hoge energieprijzen, klimaatdoelstellingen, stikstofuitstoot, druk op het landelijk gebied als gevolg van verdichting, de zoektocht naar ruimte voor tijdelijke huisvesting en de uitvoering van de Regionale Energie Strategie (RES). Dit betekent dat Zuidplas ervoor kiest om een actief beleid te voeren op zijn landschappelijke opgaven en zoveel mogelijk zoekt naar samenwerking en mogelijkheden voor (nieuwe vormen van) het financieren van de opgaven. Dit vanuit de noodzaak tot handelen op de opgave in het landelijk gebied. Bijdragen nodig vanuit regio, Rijk en Europa De opgaven in het landelijke gebied van Zuidplas maken de onderdeel uit van regionale, provinciale en soms landelijke vraagstukken. Oplossingen vragen afgewogen strategische publieke en private keuzes om te komen tot een breed gedragen en toekomstbestendige ontwikkeling van het landelijk gebied. Dit vraagt substantiële bijdragen vanuit regionaal, landelijk en Europees beschikbare middelen. Het college wil koppelkansen met provinciale of landelijke uitvoeringsprogramma’s op basis van maatschappelijk rendement afwegen.
Perspectief Ruimtelijke Opgaven 2024
Een eerste bijdrage in 2023 is ontvangen van de provincie Zuid-Holland voor visie-uitwerking van het Restveengebied. De uitvoering van de Groene Waterparel met provinciale middelen start in 2024. Een substantiële bijdrage voor de uitvoering van het Restveengebied wordt na de zomer 2024 verwacht vanuit door ministerie van LNV beschikbaar gestelde middelen. Ter ondersteuning van de volgende lobby wordt gewerkt aan een projectopdracht voor de Groene Schakel. De hieraan gerelateerde te realiseren ecologische verbindingszone in het Middengebied wordt vastgelegd in een deelovereenkomst die met de provincie Zuid-Holland wordt gesloten. NPLG biedt grote kans voor natuur en landschap Ook met het Rijk werken we samen aan het versterken van de natuur, het verbeteren van de waterkwaliteit en maatregelen die bijdragen aan het verminderen van (de effecten van) klimaatverandering. Die samenwerking komt tot uiting in het Nationaal Programma Landelijk Gebied (NPLG), waar Zuidplas samen met provincie, hoogheemraadschap, omliggende gemeenten en maatschappelijke partners, grondeigenaren en grondgebruikers op zoek gaat naar toekomstperspectief. De
25
gemeente Zuidplas is trekker van het deelgebied Zuidplas en omgeving en werkt aan een gebiedsplan, waarvan het eerste concept eind 2024 is voorzien. Dit gebiedsplan vormt de basis voor integrale aanpak van de landschappelijke opgaven waarbij het verbinden en in samenhang beschouwen van natuur en recreatiegebieden de kern is en geeft mogelijkheden tot aanvullende financiering van maatregelen en projecten in het gebiedsplan. De hoeveelheid middelen voor uitvoering van het NPLG zijn met het nadere aantreden van het nieuwe kabinet nog onduidelijk. Wel heeft het Ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit (LNV) begin 2024 een eerste tranche beschikbaar gesteld van € 1,2 miljard euro, met daarin € 180 miljoen euro voor de provincie Zuid-Holland. Een van de maatregelen die daarmee wordt gefinancierd, is de transformatie van het Restveengebied. Het college verwacht medio september 2024 een positief besluit vanuit de provincie Zuid-Holland over de toekenning van een eerste tranche van ruim € 12 miljoen euro. Bij draagvlak vanuit de grondeigenaren kan dit – samen met beschikbaar budget bij de provincie Zuid-Holland – worden ingezet voor afwaardering en/of verwerving van gronden.
Perspectief Ruimtelijke Opgaven 2024
Restveengebied krijgt nadere invulling in 2024 Het college zet in op een transformatie van het Restveengebied naar een toekomstbestendig nat en beleefbaar natuurgebied, met perspectief voor de agrariërs. Hiervoor moet onder andere een visie worden ontwikkeld met draagvlak van grondeigenaren en -gebruikers. Ook middelen om de transitie uit te kunnen voeren, zijn cruciaal. De gemeentelijke inzet binnen deze opgave wordt sinds januari 2024 bekostigd door de provincie Zuid-Holland. De benodigde middelen voor het gebied maken onderdeel uit van de lopende aanvraag bij de provincie in het kader van het NPLG. Ook heeft de provincie Zuid-Holland verwervingsbudget gereserveerd voor eventuele aankopen in het gebied. De gemeente Zuidplas voert gesprekken met de grondeigenaren in het gebied om de transitie met zoveel mogelijk draagvlak te kunnen realiseren. Onderdeel van de verkenning vormt het effect van investeringen in het Restveen op de (nog te realiseren) ecologische verbindingszone tussen de Krimpenerwaard en het Bentwoud, de Groene Waterparel, De Groene Schakel en het Koning Willem I-bos. Hierbij gaat het nadrukkelijk niet alleen om natuur, klimaat, recreatie en waterkwaliteit,
26
maar (vooral) ook om het perspectief van de agrarische bedrijven voor toekomstbestendige productie van voedsel en sierteeltproducten – en de waarde van het landelijke gebied voor de leefomgevingskwaliteit. Samen optrekken met de provincie Zuid-Holland Onze belangrijkste partner binnen de opgave Landschappelijk Zuidplas is de provincie Zuid-Holland. Met de realisatie van de Groene Waterparel, de financiële en inhoudelijke inzet bij het Restveengebied en de uit te werken deelovereenkomst Ecologische Verbindingszone Middengebied, draagt de provincie substantieel bij aan de realisatie van de doelen binnen Landschappelijk Zuidplas. De provincie was in het afgelopen halfjaar ook fysiek zichtbaar, met een bezoek van twee gedeputeerden aan het Restveengebied. Het college is verheugd over de goede samenwerking met de provincie Zuid-Holland en streeft ernaar om deze in de komende periode te versterken en uit te breiden. Voortgang lange en korte termijn De uitvoering van de opgave Landschappelijk Zuidplas kent een looptijd die gelijk is aan de Omgevingsvisie Zuidplas: richting 2040. De voortgang is grotendeels afhankelijk
Opgave ‘Versterken Vitaliteit Dorpen’
Betere doorstroming op de woningmarkt
Creeren van een klimaatadaptieve buitenruimte
Uitstekende dienstverlening aan bedrijven
Toereikende sportvoorzieningen
Meer mogelijkheden voor langer thuis wonen
Innovatieve vormen van aanleg openbaar gebied
Aantrekkelijke biotoop voor thuiswerkers en ZZP-ers
Gezond gebruik van de leefomgeving
Nieuwbouw of uitbreiding van onderwijshuisvesting
Bevorderen van biodiversiteit
Kwalitatieve en samenhangende inrichting van winkelstraten
Stimuleren van fietsen en wandelen
Goede bereikbaarheid autoverkeer
Faciliteren van duurzame mobiliteit
Verbinden van dorpen met agrarische omgeving
Meer 'gebruiksgroen' met ruimte voor ontmoeting
Verbeteren OV-knooppunt
Overstap naar duurzame warmtebronnen
Goede bereikbaarheid bedrijvenlocaties
Faciliteren van een actief verenigingsleven
Perspectief Ruimtelijke Opgaven 2024
bestaande Schone en veilige leefomgeving en deVerduurzamen spelregels voor de beoordeling enfysieke realisatie van van het verleiden van de vele partners tot het doen van bedrijventerreinen Aantrekkelijk woon- en werkmilieu jongeren maatschappelijk rendement binnen de opgave. Dit gebeurt investeringen in de ambities van Zuidplas. De belangrijkste Levendige functiemenging van Groene Schakel met recreatieve Ruimte voor dorps de Randstad en gasloos bouwen via co-creatie, met alle betrokkenen bouwsteen die het college opwonen dit inmoment aanEnergieneutraal het uitwerken wonen en werken oftewel: in dialoog routestructuren woningaanbod voor alle Realisatie van sportcluster en Toewerken naar een circulaire gemeente binnen Ruimte innovatieve bedrijven devooropgave Landschappelijk Zuidplas. Hierbij heeft is, zijn de benodigdeEvenwichting middelen voor de cofinanciering die doelgroepen gezondheidscluster Behoud en vesterking voorraad nieuw bedrijventerrein Toereikende sportvoorzieningen Gebiedsgebonden energieneutraliteit iedereOntwikkelen deelnemer invloed op het proces en het resultaat, hoort bij de maatschappelijke businesscase Restveen, het betaalbare woningen Creeren van een klimaatadaptieve vanuitHoogwaardige een focus oplogistiek de gemeenschappelijke ambitie.
deelgebiedsplan Zuidplas engroene omgeving, Creeren van een buffer rond Vijfde (grondbeleids) Dorp grootschalige en distributie Gezond gebruik van de leefomgeving buitenruimte Innovatief bouwen met aandacht voor instrumenten zijnop devoor de (deel)opgaven Voldoende werkgelegenheid voor inwoners Stimuleren van fietsen en wandelen Betere doorstroming woningmarkt Opgave die inzetbaar bodemdaling
‘Ontwikkeling Middengebied’
Nieuwbouw van onderwijshuisvesting
Ruimte voor ecologisch en flexibel wonen Innovatieve vormen van aanleg
Goede bereikbaarheid autoverkeer openbaar gebied Maatschappelijke doelstellingen opgave ‘Landschappelijk Zuidplas’ Uitbreiding routes voor langzaam verkeer
Thema’somgevingsvisie omgevingsvisie Thema’s
Opgave ‘Landschappelijk Zuidplas’ Opgave Opgave ‘Versterken ‘Versterken VitaliteitDorpen’ Dorpen’ Vitaliteit
Uitstekende dienstverlening aan bedrijven
Faciliteren van een actief verenigingsleven
Aantrekkelijke biotoop voor thuiswerkers en ZZP-ers
Publieke gezondheid voorop bij keuze energiebronnen
Optimale waterhuishouding
Betere huisvesting van arbeidsmigranten
Inrichting infrastructuur op duurzame vervoersvormen
Goede bereikbaarheid bedrijvenlocaties
Ruimtevoor voordorps dorpswonen woneninindedeRandstad Randstad Ruimte
Energieneutraalenenergieneutraliteit engasloos gasloosbouwen bouwen Energieneutraal Gebiedsgebonden
Ruimtevoor voor(nieuwe) (nieuwe) bedrijven Ruimte bedrijven Toekomstbestendige glastuinbouw
Groene Schakel met recreatieve Inrichtingdorpen dorpendie dieuitnodigen uitnodigentot totbewegen bewegen Inrichting routestructuren
Evenwichting woningaanbod voor Evenwichting woningaanbod voor Evenwichting woningaanbod voor alle doelgroepen doelgroepen alle doelgroepen
Toewerkennaar naareen een circulaire gemeentegebied Toewerken circulaire Innovatieve vormen van aanleggemeente openbaar
Levendigefunctiemenging functiemenging Levendige Verbinden van dorpen met agrarische omgeving vanwonen wonenenenwerken werken van
Goedevoorzieningen voorzieningen Goede Voldoende commerciele en indedebestaande bestaande dorpen in dorpen tijdelijke voorzieningen
Energie dienstbaar maken aan groen, water en Verduurzamen woningvoorraad Verduurzamen woningvoorraad recreatie vastgoedportefeuille enenvastgoedportefeuille Creeren van een Creerenvan vaneen eenklimaatadaptieve klimaatadaptieve Creeren klimaatadaptieve omgeving buitenruimte buitenruimte Optimale waterhuishouding Innovatievevormen vormenvan vanaanleg aanleg Innovatieve openbaargebied gebied openbaar Bevorderen van biodiversiteit
(lokale duurzame)Landbouw werkgelegenheidals schakel tussen Voldoende werkgelegenheid Voldoende wonen, werken en natuur voorinwoners inwoners voor
Gezond gebruik van de leefomgeving Schoneen entoegankelijke toegankelijke dorpscentra Schone dorpscentra
Nieuwbouw uitbreiding van Nieuwbouw ofofuitbreiding van Goede bereikbaarheid autoverkeer onderwijshuisvesting onderwijshuisvesting
Faciliteren van duurzame mobiliteit van biodiversiteit Bevorderen van biodiversiteit Bevorderen
Kwalitatieveenensamenhangende samenhangende Kwalitatieve inrichtingvan vanwinkelstraten winkelstraten inrichting
Publieke gezondheid voorop bij Stimuleren vanfietsen fietsenenenwandelen wandelen Stimuleren van keuze energiebronnen
Uitbreiding routes voor langzaam verkeer Goedebereikbaarheid bereikbaarheidautoverkeer autoverkeer Goede
Faciliterenvan vanduurzame duurzamemobiliteit mobiliteit Faciliteren
Verbindenvan vandorpen dorpenmet metagrarische agrarischeomgeving omgeving Verbinden
Meer'gebruiksgroen' 'gebruiksgroen'met metruimte ruimtevoor voorontmoeting ontmoeting Meer
VerbeterenOV-knooppunt OV-knooppunt Verbeteren
Overstapnaar naarduurzame duurzamewarmtebronnen warmtebronnen Overstap
Goedebereikbaarheid bereikbaarheidbedrijvenlocaties bedrijvenlocaties Goede
Faciliterenvan vaneen eenactief actiefverenigingsleven verenigingsleven Faciliteren
Verduurzamenbestaande bestaande Verduurzamen bedrijventerreinen bedrijventerreinen
Schoneenenveilige veiligefysieke fysiekeleefomgeving leefomgeving Schone
AantrekkelijkZuidplas Zuidplas Aantrekkelijk
Behoud enenvesterking vesterking voorraad Behouden vesterkingvoorraad voorraad Behoud betaalbare woningen betaalbarewoningen woningen betaalbare Creeren van een groene buffer rond Vijfde Dorp Betere doorstroming woningmarkt Betere doorstroming opopdedewoningmarkt Betere doorstroming op de woningmarkt Meermogelijkheden mogelijkhedenvoor voorlanger langerthuis thuiswonen wonen Meer Nieuwbouw van onderwijshuisvesting
Duurzaam Zuidplas Duurzaam Faciliteren van duurzameZuidplas mobiliteit
OndernemendZuidplas Zuidplas Ondernemend
Uitstekendedienstverlening dienstverlening Uitstekende aanbedrijven bedrijven aan Aantrekkelijkebiotoop biotoopvoor voorthuiswerkers thuiswerkers Aantrekkelijke ZZP-ers enenZZP-ers
GezondZuidplas Zuidplas Gezond
Stimuleren van fietsen en wandelen Toereikendesportvoorzieningen sportvoorzieningen Toereikende Meer 'gebruiksgroen' met ruimte voor ontmoeting Gezondgebruik gebruikvan vandedeleefomgeving leefomgeving Gezond Faciliteren van een actief verenigingsleven
Aantrekkelijkwoonwoon-enenwerkmilieu werkmilieujongeren jongeren Aantrekkelijk
Opgave Opgave ‘Ontwikkeling ‘Ontwikkeling Middengebied’ Middengebied’
Ruimtevoor voordorps dorpswonen woneninindedeRandstad Randstad Ruimte
Energieneutraalenengasloos gasloosbouwen bouwen Energieneutraal
Levendigefunctiemenging functiemengingvan van Levendige wonenenenwerken werken wonen
GroeneSchakel Schakelmet metrecreatieve recreatieve Groene routestructuren routestructuren
Evenwichtingwoningaanbod woningaanbodvoor vooralle alle Evenwichting doelgroepen doelgroepen
Toewerkennaar naareen eencirculaire circulairegemeente gemeente Toewerken
Ruimtevoor voorinnovatieve innovatievebedrijven bedrijven Ruimte
Realisatievan vansportcluster sportclusterenen Realisatie gezondheidscluster gezondheidscluster
Behoudenenvesterking vesterkingvoorraad voorraad Behoud betaalbarewoningen woningen betaalbare
Gebiedsgebondenenergieneutraliteit energieneutraliteit Gebiedsgebonden
Ontwikkelennieuw nieuwbedrijventerrein bedrijventerrein Ontwikkelen
Toereikendesportvoorzieningen sportvoorzieningen Toereikende
Creerenvan vaneen eengroene groenebuffer bufferrond rondVijfde VijfdeDorp Dorp Creeren
Creerenvan vaneen eenklimaatadaptieve klimaatadaptieve Creeren buitenruimte buitenruimte
Hoogwaardigegrootschalige grootschaligelogistiek logistiekenendistributie distributie Gezond Gezondgebruik gebruikvan vandedeleefomgeving leefomgeving Hoogwaardige
Beteredoorstroming doorstromingopopdedewoningmarkt woningmarkt Betere
Innovatiefbouwen bouwenmet metaandacht aandachtvoor voor Innovatief bodemdaling bodemdaling
Voldoendewerkgelegenheid werkgelegenheidvoor voorinwoners inwoners Voldoende
Stimulerenvan vanfietsen fietsenenenwandelen wandelen Stimuleren
Nieuwbouwvan vanonderwijshuisvesting onderwijshuisvesting Nieuwbouw
Ruimtevoor voorecologisch ecologischenenflexibel flexibelwonen wonen Ruimte
Uitstekendedienstverlening dienstverleningaan aanbedrijven bedrijven Uitstekende
Faciliterenvan vaneen eenactief actiefverenigingsleven verenigingsleven Faciliteren
Goedebereikbaarheid bereikbaarheidautoverkeer autoverkeer Goede
Innovatievevormen vormenvan vanaanleg aanleg Innovatieve openbaargebied gebied openbaar
Aantrekkelijkebiotoop biotoopvoor voorthuiswerkers thuiswerkersenenZZP-ers ZZP-ers Aantrekkelijke
Publiekegezondheid gezondheidvoorop voorop Publieke keuzeenergiebronnen energiebronnen bijbijkeuze
Uitbreidingroutes routesvoor voorlangzaam langzaamverkeer verkeer Uitbreiding
Optimalewaterhuishouding waterhuishouding Optimale
Beterehuisvesting huisvestingvan vanarbeidsmigranten arbeidsmigranten Betere
Inrichtinginfrastructuur infrastructuuropopduurzame duurzamevervoersvervoersInrichting vormen vormen
bereikbaarheidbedrijvenlocaties bedrijvenlocaties Goedebereikbaarheid Goede
27
Faciliterenvan vanduurzame duurzamemobiliteit mobiliteit Faciliteren Ruimtevoor voordorps dorpswonen woneninindedeRandstad Randstad Ruimte
Gebiedsgebondenenergieneutraliteit energieneutraliteit Gebiedsgebonden
Toekomstbestendigeglastuinbouw glastuinbouw Toekomstbestendige
GroeneSchakel Schakelmet metrecreatieve recreatieve Groene
Perspectief Ruimtelijke Opgaven 2024
4. Woningbouwplanning Woningbouwproductie In Nederland zijn tot en met 2030 in totaal zo’n 900.000 woningen extra nodig. Daarbij bestaat een grote behoefte aan betaalbare woningen, bestaande uit sociale huur, middenhuur en betaalbare koopwoningen tot 390.000 euro (prijspeil 2024). Het streven is dat ongeveer twee derde van de nieuwbouwwoningen een betaalbare koop- of huurwoning is.
realisatieagenda wonen dat er vanaf 2023 tot en met 2030 circa 20.000 woningen gebouwd worden. Tot en met 2030 staan in de regio voldoende woningen op de planning om te voorzien in de behoefte. Wel zijn er de nodige kritische succesfactoren die invloed hebben op de haalbaarheid van de projecten. Hierbij is het belangrijk dat de provincie en het rijk de noodzakelijke randvoorwaarden scheppen.
De laatste berekening van het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (Primos 2021) vraagt om een toevoeging van een kleine 200.000 woningen tot en met 2030 in de provincie Zuid-Holland. In 2023 heeft de provincie ZuidHolland met het Rijk afgesproken om tot en met 2030 zo’n 250.000 woningen te realiseren. Dit zijn er 35.000 meer dan in 2020 is afgesproken. Voor deze grote woningbouwopgave zijn er al veel en voldoende plannen in onze steden en dorpen binnen heel Zuid-Holland. Al lopen veel plannen ook vertraging op.
In 2022 zijn er in Zuidplas 358 woningen opgeleverd. In 2023 zijn er 303 woningen in Zuidplas opgeleverd. Begin 2023 was de verwachting dat dit er 582 zouden zijn; ook in Zuidplas zit er in een aantal projecten wat vertraging in de opleveringen. In 2023 zijn er in Zuidplas geen betaalbare woningen opgeleverd. Voor 2024 staan er 521 woningopleveringen gepland, waarvan 175 betaalbare woningen. Door de fasering van het Middengebied is het nog onduidelijk hoeveel woningen er precies tot en met 2030 worden gebouwd. Op dit moment staan er in Zuidplas zo’n 3.400 woningen gepland tot en met 2030.
In de regio Midden Holland is tussen 2021 tot en met 2030 een behoefte aan zo’n 14.500 woningen (Woningbehoefteraming PZH 2021). In 2023 heeft de gemeente Zuidplas met de andere regiogemeenten, de provincie Zuid-Holland, het Rijk en de betrokken woningcorporaties afgesproken in de regionale
28
Demografie De verwachting is (volgens Primos) dat de bevolking in Zuidplas tot 2050 met zo’n 46,7% gaat groeien. In verband met vergrijzing groeit de groep ouderen (65+). Ook stijgt de komende jaren het aantal alleenstaande huishoudens.
Perspectief Ruimtelijke Opgaven 2024
Voor (alleenstaande) koopstarters is het lastig om in deze markt aan een woning te komen, omdat de woningprijzen hoger liggen dan wat zij aan hypotheek kunnen lenen. In de woningbouwprogrammering voor de komende jaren is aandacht nodig voor het toevoegen van onder andere nultredenwoningen en wonen met zorg. Bovendien blijft een behoefte bestaan aan meer betaalbare starterswoningen in de woningvoorraad. Gekeken naar de verhuisbewegingen in de regio Midden Holland zien we dat steeds meer mensen uit Rotterdam, Capelle aan den IJssel, Gouda en Zoetermeer naar Zuidplas verhuizen (CBS verhuisdashboard 2019). In 2019 is het aantal personen dat naar Zuidplas toe verhuist groter dan het aantal personen dat vanuit Zuidplas naar een andere gemeente verhuist. Van de nieuwbouwwoningen die verkocht zijn in gemeente Zuidplas tussen 2015 en 2021 is ongeveer een derde verkocht aan inwoners van de gemeente Rotterdam en een kwart aan inwoners van de gemeente Zuidplas. Vanwege de ligging van Zuidplas en de (hoge) woningbouwproductie nu en in toekomst met het Vijfde Dorp, voorziet Zuidplas ook in een bovenregionale woningbehoefte. Hierdoor blijft de bevolking van Zuidplas de komende jaren groeien.
29
Woningbouwprijzen De blijvende krapte op de woningmarkt drijft de verkoopprijzen nog verder op. In het jaar 2021 is de gemiddelde transactieprijs van bestaande woningen in Nederland zo’n 387.000 euro, dat ongeveer 13% meer is dan een jaar eerder. In 2022 ligt dit gemiddelde op ongeveer 429.000, wederom een forse stijging, in het eerste kwartaal van 2023 neemt het weer lichtelijk af. In Zuidplas is de gemiddelde transactiewaarde in 2021 zo’n 430.000 euro, dat 17% hoger is dan het voorgaande jaar. De gemiddelde transactiewaarde is in het eerste kwartaal van 2023 443.000 euro in Zuidplas, een stijging van 4% ten opzichte van een kwartaal eerder, maar een daling van 4,5% ten opzichte van een jaar eerder. Dit heeft voornamelijk te maken met het soort woningen dat in Zuidplas wordt verkocht. De gemiddelde WOZ-waarde is dit jaar van 347.000 euro gestegen naar 411.000 euro, een stijging van 18,4%. Woningtypen In Zuidplas in zo’n 68% van de woningvoorraad een koopwoning, ruim 26% een corporatiewoning (waarvan 23% in het sociale huursegment) en ruim 6% valt in de overige categorie particuliere huurwoningen (waarvan 1% in het sociale huursegment). In de provincie ligt de verhouding
Perspectief Ruimtelijke Opgaven 2024
koop- en corporatiewoningen op zo’n 51% t.o.v. 31%. In de regio zijn er gemiddeld zo’n 64% koopwoningen en 27% corporatiewoningen. Zuidplas heeft dus gemiddeld gezien meer koopwoningen en een lager aandeel particuliere huurwoningen dan in de regio. We zien dat het aandeel corporatiewoningen in Zuidplas onder druk staat. Het overgrote deel van de woningvoorraad in Zuidplas in 2023 een eengezinswoning (79%), 21% is een meergezinswoning. Zuidplas heeft gemiddeld grotere woningen (gemiddeld 118 m2) dan in de provincie Zuid-Holland (gemiddeld 103 m2).
30
Perspectief Ruimtelijke Opgaven 2024
Woningbouwplanning Project PRO
Dorp / kern / wijk
Beth-San
Moerkapelle
Herontwikkeling Keijzerschool
Moerkapelle
12
12
Herontwikkeling Rehobothschool
Moerkapelle
18
18
De Jonge Veenen
Moerkapelle
Moerkapelle-Zuid
Moerkapelle
De Brinkhorst
Moordrecht
Posthuis
Moordrecht
Stevensstraat
Moordrecht
50’er-jarenbuurt
Moordrecht
Herontwikkeling ‘t Lage
Moordrecht
85
85
Esse Zoom Laag
Nieuwerkerk aan den IJssel
26
26
Kamerling Onnesstraat
Nieuwerkerk aan den IJssel
Nieuwerkerk-Noord
Nieuwerkerk aan den IJssel
De Twee Gebroeders
Nieuwerkerk aan den IJssel
Zelling Ver Hitland
Nieuwerkerk aan den IJssel
Boederij Voorzorg
Zevenhuizen
Sportpark Van ‘t Verlaat
Zevenhuizen
144
29
123
Swanladriehoek
Zevenhuizen
96
70
46
Van Wijk
Zevenhuizen
Park de Zevenloft
Zevenhuizen
Koningskwartier
Zevenhuizen
Middengebied Vijfde Dorp
Zuidplas
Totaal
2024
2025
2027
2028
2029
2030
2031
2032 (en verder)
70
31
83
51
44
209 60
60
200
18
18 10
10
12
12 9
9
44
44 800* 42
10 20
154 417
800 42
10
81
Totaal 70
80
20 63
359 212
30
111
12
5
5
5
55
5
5
4
324
329
329
329
329
330
6.030
8.000
534
738
457
394
333
330
6.830
10.517
484
* De geprogrameerde woningen voor Nieuwerkerk-Noord zijn onder voorbehoud van verdere uiitweking van de plannen. De scenarioanalyse zal (mogelijk) leiden tot een bijgesteld aantal geprogrammeerde woningen
31
2026
17 233
Perspectief Ruimtelijke Opgaven 2024
Woningbouwplanning
Project PRO
Dorp / kern / wijk
Beth-San
Moerkapelle
Herontwikkeling Keijzerschool Herontwikkeling Rehobothschool
Sociale huur EGW
Midden huur EGW
Dure huur EGW
Sociale huur MGW
Midden huur MGW
Dure huur MGW
Moerkapelle Moerkapelle
Middeldure koop hoog EGW
Dure koop EGW
Betaalbare koop MGW
12
6
30
6
101
48
24
60 2
Stevensstraat
Moordrecht
12
50’er-jarenbuurt
Moordrecht
5
4
10
27
Kamerling Onnesstraat
Nieuwerkerk aan den. IJssel
Nieuwerkerk-Noord
Nieuwerkerk aan den. IJssel
De Twee Gebroeders
Nieuwerkerk aan den. IJssel
Zelling Ver Hitland
Nieuwerkerk aan den. IJssel
Boederij Voorzorg
Zevenhuizen
Sportpark Van ‘t Verlaat
Zevenhuizen
9
35
209 24
20
3
3
18 2
10 12 9
16
20
12
85
10
14
2
26
9
44 800
24
18
10 20
8
10
95
40
84
27 8
76
44
19
Swanladriehoek
Zevenhuizen
60
18
21
Zevenhuizen
30
44
37
Park de Zevenloft
Zevenhuizen
Koningskwartier
Zevenhuizen
48
48
50
Middengebied Vijfde Dorp
Zuidplas
32
16
0
370
85
138
14
260
197
285
20 359
29
212 111
17
53
800 42
10
17 18
74
27
Disclaimer: Van de meeste koopwoningen kan de uiteindelijk verkoopprijs nog verschillen met waarvoor de woningen geprogrammeerd staan. Dit komt doordat ten tijde van het programmeren de bouwkosten en marktprijzen anders zijn dan op het moment van uitvoer en oplevering. Het is lastig om daar op dit moment een concreet aantal bij te noemen.
32
200
9
Van Wijk
Totaal
70
31
Moordrecht
Moordrecht
Totaal
18
Moordrecht
Nieuwerkerk aan den. IJssel
Ntb
12
De Brinkhorst
Herontwikkeling ‘t Lage
Dure koop MGW
6
29 30
Middeldure koop hoog MGW
6
Posthuis
Esse Zoom Laag
Middeldure koop laag (<NHG) MGW
34 6
Moerkapelle
Moerkapelle-Zuid
Middeldure koop laag (<NHG) EGW
36
Moerkapelle
De Jonge Veenen
Betaalbare koop EGW
75
34
69
233
8.000
8.000
8.889
10.517
Perspectief Ruimtelijke Opgaven 2024
5. Investeringsopgave De gemeente Zuidplas heeft haar ruimtelijke koers tot en met 2040 vastgelegd in de Omgevingsvisie Zuidplas 2040. Het realiseren van de ruimtelijke ambities is alleen mogelijk door samenhang aan te brengen tussen gebiedsontwikkeling, groen, maatschappelijke voorzieningen en mobiliteit – en de investeringen die het gemeentebestuur hierin doet. De onderlinge verbondenheid tussen de opgaven vraagt om het tijdig en in samenhang programmeren van de beschikbare middelen. De omvang en complexiteit van de opgaven vraagt co-financiering van partners. Met de ruimtelijke opgaven ‘Ontwikkeling Middengebied’, ‘Versterken Vitaliteit Dorpen’ en ‘Landschappelijk Zuidplas’ vraagt dit om het mobiliseren van alle mogelijke investeringsmiddelen en potentie van derden om daaraan bij te dragen. Nauwe samenwerking (bestuurlijke) partners Het college werkt niet alleen in lijn met de omgevingsvisie en het collegeprogramma 2022-2026, maar ook in lijn met regionale en nationale ontwikkelingen. Dit doet het college zo veel mogelijk in samenwerking met andere overheden. Voor de opgave Middengebied lopen diverse trajecten om te komen tot co-financiering vanuit andere overheden. Medio 2024 zal daar een concreter beeld ontstaan over
33
de kansrijkheid voor verdere aanvullende middelen. Het perspectief op hoofdlijnen voor Landschappelijk Zuidplas in het kader van het Nationaal Programma Landelijk Gebied (NPLG) wordt tot eind 2024 verder verdiept, in nauwe samenwerking met het Hoogheemraadschap van Schieland en de Krimpenerwaard (HHSK), de provincie ZuidHolland, de gemeente Gouda, de gemeente Waddinxveen en het Rijk. Na de zomer 2024 ontstaat duidelijkheid over een substantiële financiële bijdrage vanuit het Rijk via de provincie aan het Restveengebied als onderdeel van het deelgebiedsplan NPLG. Onderdeel van de maatschappelijke businesscase Restveen vormt reeds vastgestelde cofinanciering van de gemeente Zuidplas en de provincie Zuid-Holland. Voor de Groene Schakel werken we aan een volgende businesscase komend jaar om subsidiekansen te maximaliseren en alternatieve dekkingsbronnen te verkennen. Overzicht bestaande dekkingsbronnen Voor de benodigde dekking kijkt het college naar de beschikbare financiële ruimte binnen de afzonderlijke bestaande dekkingsbronnen. De figuur op de volgende pagina geeft dit weer.
Perspectief Ruimtelijke Opgaven 2024
1. Reserve Grondexploitaties
2. Bestemmingsreserve Investeringsfonds PRO (BIP)
• Basis voor jaarlijkse actualisatie grondexploitaties
Bovenwijkse Voorzieningen
Sociaal Bouwen
Investeringsfonds PRO
• Spelregels omtrent dotaties en onttrekkingen in Nota Kostenverhaal 2024
• Spelregels omtrent dotaties en onttrekkingen in Nota Kostenverhaal 2024
• Dekking uit Reserve Grondexploitaties
• Voorstel investeringen bij PRO en/of Zomernota
• Toekomstig inzetbaar opgave
• Risicobuffer grondexploitaties • Relaties met voorziening negatieve grondexploitaties • Relatie met Jaarrekening • Dekking van de BIP
• Versterken Vitale Dorpen
• Vrij beschikbaar voor opgaven Versterken Vitale Dorpen en Landschappelijk Zuidplas.
Bovenwijkse voorzieningen (onderdeel van Reserve PRO) In de omgevingsvisie zijn verschillende ontwikkelingen voorzien die een positieve bijdrage leveren aan of de héle gemeente Zuidplas, of de dorpskernen specifiek. Het profijt van deze ruimtelijke ontwikkelingen valt gedeeltelijk ten gunste uit van publieke en private initiatieven die een vastgoedontwikkeling tot stand laten komen. Om die reden wordt hiervoor een bijdrage gevraagd, zowel van de gemeentelijke initiatieven als van de private initiatieven. De ruimtelijke ontwikkelingen waarvoor een bijdrage is gevraagd, zijn opgenomen in de Nota Kostenverhaal
34
Sociaal Bouwen (onderdeel van Reserve PRO) In de Woonvisie 2025 is aangegeven wat het beleidsmatige bouwprogramma is voor de gemeente Zuidplas. Een belangrijk kader in deze visie is dat met elk bouwprogramma ten minste 28 procent sociale woningbouw wordt gerealiseerd. Dit geldt zowel voor de gemeentelijke projecten als voor de private projecten. Wanneer een ontwikkeling geen (of te weinig) sociale woningen oplevert, wordt de ontwikkelaar gevraagd om voor het tekort aan sociale woningen een financiële afdracht te doen aan het Fonds Sociaal Bouwen. Dit bedrag kan het college later gebruiken voor het realiseren van sociale woningen op een andere locatie. De berekeningswijze van de afdracht is opgenomen in de Nota Kostenverhaal. Investeringsfonds PRO (onderdeel van Reserve PRO) De gemeenteraad heeft bij de besluitvorming over het PRO 2021 de Bestemmingsreserve Investeringsfonds PRO geopend. Hierdoor kan het gemeentebestuur voortaan beter sturen op het vrij besteedbare deel in de Reserve Grondexploitaties. Onderdeel van de Reserve PRO zijn, naast dekking voor investeringen volgend uit het PRO, ook de hierboven genoemde middelen voor bovenwijkse voorzieningen en sociaal bouwen.
Perspectief Ruimtelijke Opgaven 2024
Het college stelt middels het voorliggende PRO 2024 aan u voor om vervolginvesteringen te doen in het kader van: Opgave Versterken Vitaliteit Dorpen | Moerkapelle • Ontwikkelperspectief ‘Moerkapelle-Zuid breed’ In het Gebiedspaspoort Moerkapelle staan meerdere ambities en oplossingsrichtingen benoemd die van toepassing zijn op de zuidkant van het dorp. Denk hierbij bijvoorbeeld aan meer betaalbare woningen voor starters en senioren, een betere (recreatieve) verbinding met het Rottemerengebied, het versterken van het lokale fiets- en wandelnetwerk en het verhogen van de verkeersveiligheid. Stuk voor stuk ambities die in de context van het Gebiedspaspoort Moerkapelle duidelijk naar voren zijn gekomen. Uiteraard willen we niet dat het gebiedspaspoort een papieren tijger is, dus is het zaak om deze ambities te laten landen in concrete projecten. In de afgelopen maanden merkt het college dat het Gebiedspoort Moerkapelle duidelijk zijn werk doet. Sinds het co-creatietraject met de lokale samenleving weten diverse grondeigenaren, ondernemers en initiatiefnemers de gemeente Zuidplas te vinden. Aan de zuidkant van Moerkapelle speelt een hoeveelheid aan dossiers en
35
ontwikkelingen die – vanwege het bovenstaande – niet los van elkaar kunnen worden gezien. Het gebied in kwestie strekt zich grofweg uit van de Rotte tot aan daar waar de Bredeweg het treinspoor kruist. Daar komt bij dat de gemeenteraad bij de vaststelling van de Omgevingsvisie Zuidplas 2040 in juli 2021 een brede motie heeft aangenomen, die het college oproept om te komen tot een integrale visie op het gebied. Mede naar aanleiding daarvan melden diverse ondernemers zich bij de gemeente met specifieke wensen. Op basis van huidige bestemmingen krijgen zij vaak het antwoord ‘nee’, terwijl de gemeente Zuidplas vervolgens geen duidelijkheid kan geven over wat er dan wél gewenst en/of mogelijk is. Het college vindt dit een onwenselijke situatie en spant zich dan ook in om tot een integraal ontwikkelperspectief te komen voor het héle gebied. Dat aan de zuidkant van Moerkapelle meerdere dossiers spelen, die ieder hun eigen tempo kennen, is daarbij evident. Het is dus zaak om aan de ene kant vertraging te voorkomen, maar anderzijds flexibiliteit te behouden op weg naar toekomstige ontwikkelingen. Maatwerk is hierbij een sleutelwoord.
Perspectief Ruimtelijke Opgaven 2024
• Gebiedsontwikkeling Julianadriehoek Bij verstelling van het Gebiedspaspoort Moerkapelle is besloten om budget beschikbaar te stellen voor de ontwikkeling Julianadriehoek in Moerkapelle-Zuid. Omdat het college toewerkt naar een anterieure overeenkomst waarin de kosten worden verhaald op de initiatiefnemers is dit budget saldoneutraal toegevoegd aan de begroting. Nu blijkt dat de huidige fase van het project meer inzet benodigd dan eerder begroot. Daarom wordt voorgesteld om een additioneel budget, wat ook verhaald zal worden op de initiatiefnemers, beschikbaar te stellen. Opgave Versterken Vitaliteit Dorpen | Moordrecht • Gebiedspaspoort Moordrecht Het Gebiedspaspoort Moordrecht wordt naar verwachting geagendeerd voor de raadsvergadering in september 2024. Voor de afronding van het gebiedspaspoort zijn additionele middelen noodzakelijk. De hogere kosten worden met name veroorzaakt doordat er onvoldoende interne capaciteit beschikbaar was om de werkzaamheden uit te voeren.
36
Opgave Versterken Vitaliteit Dorpen | Nieuwerkerk aan den IJssel • De Twee Gebroeders Half april 2024 is door de Raad van State de uitspraak gedaan over het beroep dat is ingediend tegen het bestemmingsplan en de omgevingsvergunning. De beroepen zijn gegrond verklaard en leiden daarmee tot vernietiging van de vaststelling van het bestemmingsplan en het verlenen van de omgevingsvergunning. Aan de ontwikkelaar is gevraagd een nieuw plan in te dienen dat voldoet aan het beleid van gemeente Zuidplas en overige overheden. Vooruitlopend op een nieuwe overeenkomst stelt het college aan u voor een budget, welk deels verhaald gaat worden op de initiatiefnemers, beschikbaar te stellen voor deze ontwikkeling. • Nieuwerkerk-Noord Voor Nieuwerkerk-Noord moet er gewerkt worden aan een concrete ruimtelijke verkenning welke moet leiden tot een structuurbeeld voor Nieuwerkerk-Noord. Hiervoor moeten minimaal 2 stedenbouwkundige plannen gerealiseerd worden en zal er intensief samengewerkt moeten worden met de Alliantie van grondeigenaren van het gebied. Een deel van deze kosten zullen
Perspectief Ruimtelijke Opgaven 2024
echter op termijn verhaald kunnen worden op een aantal ontwikkelende marktpartijen en via actief grondbeleid. • Gebiedspaspoort Nieuwerkerk De interne voorbereiding van het Gebiedspaspoort Nieuwerkerk aan den IJssel is gestart en naar verwachting zal het paspoort uiteindelijk in de eerste helft van 2026 worden afgerond. Ervaring opgedaan bij de andere gebiedspaspoorten laat zien dat deze vorm van co-creatie en participatie veel capaciteit vraagt van de ambtelijke organisatie. Een additioneel budget is daarom noodzakelijk om de verwachting rondom het gebiedspaspoort Nieuwerkerk waar te maken en de kwaliteit hoog te houden. Opgave Versterken Vitaliteit Dorpen | Zevenhuizen • De Zevenloft Door het ingediende beroep op het uitwerkingsplan is het project in twee fases opgesplitst en loopt het project langer door. Daardoor is er meer budget nodig voor interne uren en externe adviezen. • Knibbelweg-Oost De budgetaanvraag voor het project Knibbelweg-Oost is tweeledig. Allereerst heeft de gemeente een allonge
37
op de samenwerkingsovereenkomst getekend met de ontwikkelaar en verhaald de gemeente daarmee een groot deel van haar kosten. Dit bedrag zal saldoneutraal worden toegevoegd aan de begroting. Daarnaast heeft de gemeente zich enorm moeten inspannen om alle WOO-verzoeken af te handelen. Deze inzet kan niet verhaald worden op de initiatiefnemers en leidt tot een additionele budgetaanvraag. • Nijverheidscentrum Het Nijverheidscentrum is belangrijk voor Zevenhuizen. Samen met ondernemers, pandeigenaren en bewoners van de omliggende woongebieden zal onderzoek worden gedaan naar concrete maatregelen en waar mogelijk direct uitgevoerd. Dit om op korte termijn invulling te geven aan de wensen die via participatie zijn opgehaald. Te denken valt aan het aanbrengen van zichtbaar groen en het verbeteren van de randen en het toevoegen van nieuwe functies aan de randen van het Nijverheidscentrum. • Energieopslaginstallatie Knibbelweg-Oost Het College heeft besloten om in principe medewerking te verlenen aan een energieopslaginstallatie en restwarmteproductie voor de verduurzaming van de glastuinbouw binnen de ontwikkeling Knibbelweg-
Perspectief Ruimtelijke Opgaven 2024
Oost. In afstemming met de initiatiefnemers worden stapsgewijs afspraken gemaakt met betrekking tot de benodigde concretisering. Zo werken we, ondanks de vele onzekerheden rondom dergelijke nog niet in Nederland toegepaste installaties, gezamenlijk toe naar een nota van uitgangspunten en anterieure overeenkomst. De lasten hiervoor worden voorgesteld toe te voegen aan de begroting waarbij wordt uitgegaan dat deze kosten ook worden verhaald op de initiatiefnemers. • Boerderij Voorzorg De gemeente heeft in december 2023 een intentieovereenkomst gesloten met de ontwikkelaar. Het college stelt voor om de geplande werkzaamheden en bijbehorende lasten op te nemen in de begroting waarbij ook de exploitatiebijdrage van de ontwikkelaar begroot zal worden. Dit leidt tot een saldo neutrale budgetaanvraag, Opgave Landschappelijk Zuidplas • Groenstructuurplan Het Groenstructuurplan betreft een beleidsdocument dat een visie en beleid voor groen bevat. Een bestuursopdracht hiervoor zal in 2024 worden vastgesteld. Onder groen wordt verstaan: de landschapsstructuur en de blauwe en
38
groene gebieden in en buiten de dorpen. Voorgesteld wordt om de financiering middels het voorliggend PRO beschikbaar te stellen. • Ambitieroute In april 2024 heeft het College de projectopdracht Ambitiedoorfietsroute vastgesteld. Om het tracé nader uit te werken heeft de gemeente Zuidplas een expertise bureau gevraagd om een aanvullende haalbaarheidsstudie uit te voeren als vervolg op en concretisering van de eerder uitgevoerde globale studie voor de hele ambitieroute in 2022. Middels het PRO 2024 wordt voorgesteld om dit besluit expliciet te bekrachtigen en middelen beschikbaar te stellen voor het uitvoeren van de aanvullende haalbaarheidsfase. • GroenBlauwe Zone Voor het project GroenBlauwe Zone zijn additionele middelen noodzakelijk om de 2e fase van het project goed voort te zetten. De verwachting is dat dit tot een uiteindelijk krediet aanvraag zal leiden bij het PRO 2025 voor de kunstwerken die worden aangelegd binnen dit project.
Perspectief Ruimtelijke Opgaven 2024
• Groene Schakel Voor de initiatieffase voor de Groene Schakel zijn vanuit de reserve BIP middelen benodigd voor dekking van de ambtelijke capaciteit. Voor de overige benodigde dekking van uren wordt ingezet op een bijdrage vanuit de deelovereenkomst EVZ met de provincie Zuid-Holland en worden er uren gedekt uit al gedekte ambtelijke capaciteit binnen de Opgave Landschappelijk Zuidplas. Investeringsstrategie 2024 is een belangrijk jaar voor de toekomstige investeringen in de opgave Middengebied en Landschappelijk Zuidplas. Met het go – nog go besluit medio 2024 zal naar verwachting een grondexploitatie voor de eerste fase Middengebied geopend worden. Momenteel is deze voor een groot deel nog niet vrijgegeven. Voor de grondexploitatie en het bijbehorende risicoprofiel is in de reserve grondexploitaties € 15,0 miljoen aan dekking gereserveerd. Tegelijkertijd is het college volop in overleg met mede overheden in zoektocht naar subsidiemogelijkheden ter cofinanciering van deze opgave. Binnen de opgave Landschappelijk Zuidplas wordt na de zomer een toekenning verwacht van ruim € 12,0 miljoen vanuit de provincie Zuid-Holland. Dit bedrag vormt een eerste tranche en is afkomstig vanuit de rijksbegroting van
39
LNV. Daarnaast loopt een subsidieaanvraag van ruim € 1,0 miljoen bij de provincie voor het Restveengebied en heeft de provincie verwervingsbudget gereserveerd voor eventuele aankopen in het gebied. Momenteel wordt de visieuitwerking gedekt door een provinciale bijdrage. Gemeentelijke inzet op het Restveengebied is volledig afhankelijk van toekenning van genoemde bijdragen. Voor de Groene Schakel wordt gelijk aan eerder voor het Restveengebied middels een projectopdracht verkend op welke wijze benodigde middelen zowel in de vorm van subsidies als in alternatieve vormen van bekostiging realiseerbaar zijn. Ook hier is het de strategie om andere overheden, huidige grondeigenaren en derden te verleiden te investeren in de voor het gebied vastgelegde doelstellingen. Mogelijk benodigde cofinanciering is onderdeel van de uitwerking. Voor de opgave Versterken van de vitaliteit van de dorpen zijn naast de financiële effecten van lopende grondexploitatieprojecten bedragen per dorp gereserveerd. Op basis van besluitvorming bij de gebiedspaspoorten worden deze middelen concreet ingezet. Besluitvorming voor Moordrecht (september 2024) en op termijn Nieuwerkerk aan den IJssel staan nog op de agenda.
Perspectief Ruimtelijke Opgaven 2024
Maatschappelijk rendement Maatschappelijk rendement is de toegevoegde waarde van een activiteit voor de hele maatschappij. Anders gezegd is de definitie van maatschappelijk rendement: de verhouding tussen de benodigde investering in geld, mensen en/of middelen (input) enerzijds en het maatschappelijke resultaat dat wordt bereikt (outcome) anderzijds. Met het inzichtelijk maken van het maatschappelijk rendement bij een beoogde investering biedt het college een breder inzicht van effecten aan, ter ondersteuning van een voorgesteld raadsbesluit. Door het scherp maken van doelen en ambities – en vervolgens de middelen die hierop effect kunnen hebben inzichtelijk te maken – wordt het resultaat gemaximaliseerd en worden keuzes nog meer op een integrale manier afgewogen. Door het rendement (ook) te monitoren ná het maken van keuzes en het realiseren van de ontwikkeling, kunt u indien gewenst bijsturen. Ook ondersteunt het in beeld hebben van een breed rendement van een (beoogde) investering, de communicatie richting inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties. Bovendien kan het helpen bij het verleiden van een verscheidenheid aan partners om bij te dragen aan de ambities van het gemeentebestuur van Zuidplas.
40
Perspectief Ruimtelijke Opgaven 2024
6. Projecten In dit hoofdstuk licht het college de actuele stand van zaken van de lopende projecten toe. Het gaat hierbij om projecten met een ruimtelijke impact; ook de projecten vanuit het Integraal Beheer Openbare Ruimte (IBOR) staan benoemd. Ondanks dat het College óók investeert in de buitenruimte in kleinere projecten of projecten die gericht zijn op vervanging van bijvoorbeeld civiele kunstwerken of openbare verlichting, kiest het College ervoor om alleen de IBORprojecten op te nemen met een bepaald volume én effect op de leefomgeving. Het betreft projecten die al in eerdere versies van het PRO. Projecten zoals reguliere vervanging van asfaltwegen en kleinere projecten in de woonwijken worden dus niet meegenomen. Ten opzichte van het PRO 2023 zijn er twee IBOR-projecten afgerond en zijn er vanwege de bezuinigingsopgave die bij de programmabegroting 2024-2027 is doorgevoerd een 17-tal projecten getemporiseerd. Deze projecten maken daarom dus ook geen onderdeel meer uit van dit voorliggende PRO. Het volgende overzicht geeft aan welke projecten zijn toegevoegd en afgevoerd ten opzichte van het PRO 2023:
Opgave Ontwikkeling Middengebied Geen wijzigingen Opgave Versterken Vitaliteit Dorpen | Zuidplasbreed Geen wijzigingen Opgave Versterken Vitaliteit Dorpen | Moerkapelle Gebiedsontwikkeling Julianadriehoek IBOR Julianastraat IBOR Raadshuisstraat
nieuw afgerond getemporiseerd*
Opgave Versterken Vitaliteit Dorpen| Moordrecht IBOR Schieland Hoge Zeedijk Oost IBOR Westeinde boven IBOR Land voor water IBOR Vijfakkers IBOR Bloemenbuurt IBOR Rijksweg-Noord en Parallelweg Noord Moordrecht & Nieuwerkerk
getemporiseerd* getemporiseerd* getemporiseerd* getemporiseerd* getemporiseerd* afgerond
Opgave Versterken Vitaliteit Dorpen | Nieuwerkerk aan den IJssel Bedrijvenpark Kleine Vink Verkenning Cases Crone en omgeving IBOR Dorrestein-Zuid IBOR Hoogeveenen IBOR Dalenbuurt IBOR Veldenbuurt IBOR Europalaanpark IBOR Groenedijk fase 2 IBOR IJsselpark IBOR Essepark
afgerond afgerond getemporiseerd* getemporiseerd* getemporiseerd* getemporiseerd* getemporiseerd* getemporiseerd* getemporiseerd* getemporiseerd*
Opgave Versterken Vitaliteit Dorpen | Zevenhuizen Studie Transformatiegebieden Klinkhamerweg Energieopslaginstalatie Knibbelweg-Oost IBOR Wollefoppenweg IBOR Nijverheidscentrum IBOR Zevenhuizen Zuid-West
nieuw nieuw nieuw getemporiseerd* getemporiseerd* getemporiseerd*
Opgave Landschappelijk Zuidplas Groenstructuurplan Mobiliteitvisie Visie Ringvaart Groene Schakel De Groene Zoom Toekomstverkenning Recreatieparken
nieuw nieuw nieuw nieuw nieuw via informatienota
* Getemporiseerd in lijn met de besluitvorming rondom de Programmabegroting 2024-2027 (pagina 128).
41
Moerkapelle
Perspectief Ruimtelijke Opgaven 2024
N207
Zuidplas weg Br ed ew eg
Projectpagina’s Opgave Ontwikkeling Middengebied
N453
A12
Zevenhuizen
Tir
io
ns
aa
tr
t
N457
N219
N457
Vijfde Dorp A20
N219
Moordrecht
A20 N219
Oud Verlaat
A20
42
N219
Nieuwerkerk aan den IJssel
N207
Perspectief Ruimtelijke Opgaven 2024 Perspectief Ruimtelijke Opgaven 2024
Zuidplasbreed | Vijfde dorp Project De opgave Ontwikkeling Middengebied in de Zuidplaspolder is een integrale ontwikkeling om te komen tot een vijfde dorp voor de gemeente Zuidplas. Op 19 mei 2021 stemde de gemeenteraad in met het Mastplan Middengebied Zuidplaspolder. Het Masterplan schetst op hoofdlijnen de transformatie van het Middengebied van de Zuidplaspolder naar een toekomstbestendig woon-, werk- en leefgebied met een dorp van 8.000 woningen en maatschappelijke en commerciële voorzieningen (het ‘vijfde dorp’), twee bedrijventerreinen, een energielandschap en nieuwe natuuren recreatiegebieden Er is aandacht voor het tegengaan van verdere bodemdaling, het creëren van een robuust watersysteem en het versterken van de biodiversiteit. Ook zet de gemeente in op de ontwikkeling van een energielandschap, om het dorp van duurzame energie te voorzien. Daarnaast investeert de gemeente in bereikbaarheid, met nieuwe fiets- en ov-verbindingen. De ontwikkeling kan naar verwachting in 2025 starten, en heeft een doorlooptijd van ongeveer 20 jaar.
43 43
Voortgang De periode sinds de vaststelling van het Masterplan Middengebied Zuidplaspolder (2021) heeft in het teken gestaan van de drie hoofdbesluiten: • De vaststelling van de Nota van Uitgangspunten (2023) • De besluitvorming over Grondexploitatie Fase 1a (2023) • De vaststelling van het Chw bestemmingsplan Middengebied Zuidplaspolder (2021) Hiermee zijn wederom historische besluiten genomen door de gemeenteraad van Zuidplas. De NvU, de grondexploitatie en het bestemmingsplan zijn belangrijke randvoorwaarde voor de uitvoering van de plannen. Hiermee zijn de kaders gesteld waarbinnen de plannen verder worden uitgewerkt. Met deze besluiten komt de opgave ook in een nieuwe fase terecht, die gericht is op de voorbereiding van de uitvoering. Daarvoor is nog afgesproken om bij de gemeenteraad terug te komen met een aantal kaderstellende besluiten: een herijkte Nota van Uitgangspunten voor de totale opgave, en een stedenbouwkundig casco en een herijkte Grondexploitatie voor Fase 1a. Voor de laatste heeft de gemeenteraad de opdracht meegegeven om het financieel perspectief te verbeteren. Dat wordt meegenomen in de besluitvorming over deze herijking.
Perspectief Ruimtelijke Opgaven 2024 Perspectief Ruimtelijke Opgaven 2024
Voor de opgave is er ook een tweede bestemmingsplan opgesteld, dat eind 2023 ter inzage heeft gelegen. De raadsbehandeling van het tweede bestemmingsplan is nog niet ingepland, maar zal waarschijnlijk plaatsvinden in Q4 2024. Verder blijft de gemeente in gesprek met bewoners en andere gebruikers van het Middengebied en worden er inspanningen gedaan om in participatie de plannen te verrijken. Uiteraard zijn er nog veel andere ontwikkelingen geweest in de afgelopen periode. Daarover kunt u in meer detail lezen in de periode voortgangsrapportages die aan de gemeenteraad worden toegestuurd. Participatie Van medio 2023 t/m medio 2024 heeft een aantal bijeenkomsten plaatsgevonden voor bewoners, ondernemers en/of geïnteresseerden. Deze stonden allen in het teken van de inspraakperiode voor beide bestemmingsplannen. Voor het eerste bestemmingsplan, dat van 7 september t/m 18 oktober 2023 ter inzage heeft gelegen, hebben op donderdag 21 september en maandag 9 oktober 2023 inloopbijeenkomsten plaatsgevonden. Voor het tweede bestemmingsplan, dat van 10 november t/m 21 december 2023 ter inzage heeft
44 44
gelegen, vonden de inloopbijeenkomsten plaats op maandag 27 november en donderdag 30 november. Op donderdag 14 maart 2024 heeft een ‘zienswijze bijeenkomst’ plaatsgevonden waarbij indieners van een zienswijze de kans kregen om deze mondeling toe te lichten aan de gemeenteraad. Duurzaamheid Bij ontwikkeling van het Middengebied in de Zuidplaspolder staat duurzaamheid in de meest brede zin van het woord centraal. Zo streven we naar een (klimaat)adaptief middengebied, met een robuust watersysteem en een systeem dat adaptiviteit in brede zin faciliteert. We werken aan een (minstens) energieneutraal Middengebied, dat energiezuinig is door het gebruikmaken van een duurzame warmtevoorziening, voldoende energielandgoederen en de inzet van zon op dak om aan de volledige energievraag te voldoen. Verder is de ontwikkeling van het Middengebied een zoveel mogelijk circulaire ontwikkeling. Bijvoorbeeld door in te zetten op circulair grondstofgebruik in de bouw én openbare ruimte, maar ook door zoveel mogelijk circulaire bedrijvigheid te faciliteren. Verder werkt het college verschillende scenario’s uit met betrekking tot waterveiligheid, biobased bouwen, natuurinclusiviteit en duurzame vormen van mobiliteit.