Bijlage 1 Perspectief Ruimtelijke Opgaven 2024 A24.001145

Perspectief Ruimtelijke Opgaven 2024 PRO 2024

Perspectief Ruimtelijke Opgaven 2024

Inhoudsopgave

2

1.

Inleiding en doel

3

2.

Ruimtelijke strategie

5

3.

Ruimtelijke opgaven

9

Opgavepagina Ontwikkeling Middengebied

12

Opgavepagina Versterken Vitaliteit Dorpen

18

Opgavepagina Landschappelijk Zuidplas

22

4.

Woningbouwplanning

28

5.

Investeringsopgave

33

6.

Projecten

41

Projectpagina’s Opgave Ontwikkeling Middengebied

42

Projectpagina’s Opgave Versterken Vitaliteit Dorpen | Zuidplasbreed

45

Projectpagina’s Opgave Versterken Vitaliteit Dorpen | Moerkapelle

50

Projectpagina’s Opgave Versterken Vitaliteit Dorpen | Moordrecht

68

Projectpagina’s Opgave Versterken Vitaliteit Dorpen | Nieuwerkerk aan den IJssel

78

Projectpagina’s Opgave Versterken Vitaliteit Dorpen | Zevenhuizen

103

Projectpagina’s Opgave Landschappelijk Zuidplas

130

Bijlage 1 Begrippenlijst

149

Bijlage 2 Onderbouwing doelstellingen

157

Gebruikersinformatie: Dit document kan het beste gelezen worden met Acrobat Reader. Download

Opstellers:

Pim van Hattum, Richard Sessink, Ramòn Staal

voor desktop de laatste (gratis) versie op: https://get.adobe.com/nl/reader. Voor tabletgebruikers:

Versie:

Tweede behandeling college – B&W-vergadering 11 juni 2024

download (gratis) Acrobat Reader in de appstore.De informatie in dit document is aan verandering

Datum:

7 juni 2024

onderhevig. De meest actuele versie vindt u steeds op www.zuidplas.nl

Corsanummer:

A24.001145

Perspectief Ruimtelijke Opgaven 2024

1. Inleiding en doel

3

Het Perspectief Ruimtelijke Opgaven 2024 is alweer de derde editie die het college aan u aanbiedt in de bestuurlijke periode 2022-2026. Een document dat inzicht geeft in de voortgang van het realiseren van de maatschappelijke ambities die in uw coalitieakkoord ‘Ruimte voor iedereen’ naar voren komen. Het PRO kent inmiddels zijn eigen plek in de P&C-cyclus en is een instrument dat u voor meerdere doeleinden kunt gebruiken. Als uitvoeringsprogramma van de Omgevingsvisie Zuidplas 2040, als monitor van de voortgang van de drie grote ruimtelijke opgaven (met maatschappelijk effect) en als hét sturingsmiddel waarmee u de juiste afwegingen kunt maken bij de uitvoering van ruimtelijk beleid.

Tegenover de aanhoudende onzekerheid zijn er gelukkig ook lichtpuntjes. Zo kroop de Nederlandse economie eind 2023 uit een recessie, na drie kwartalen van krimp. Voor de jaren 2024 en 2025 verwacht het Centraal Planbureau (CPB) een gematigde economische groei, mits de geopolitieke spanningen niet verder oplopen. Ander goed nieuws voor inwoners en ondernemers in Zuidplas is het herstel van de koopkracht en daling van de inflatie. Met name de afnemende energiekosten kunnen een positieve invloed hebben op de investeringsruimte van partijen waarmee de gemeente Zuidplas werkt aan onze opgaven, programma’s en projecten.

Vorig jaar beschreef het college al welke invloed de geopolitieke onrust in de wereld heeft op Nederland – en daarmee ook inwoners en ondernemers in Zuidplas. De oorlog in Oekraïne duurt voort en eind vorig jaar kwam daar nog de strijd tussen Israël en Hamas bij. Anno 2024 kent Europa twee grote conflicten die gevolgen hebben op sociaal, economisch en politiek vlak. Op gemeentelijk niveau zien we dit bijvoorbeeld terug in een dossier als de opvang van ontheemden. Niet voor niks was Asiel & Migratie een van de belangrijkste thema’s tijdens de landelijke verkiezingen in november 2023.

Niet eerder legde het college een PRO aan u voor waarbij de drie opgaven zo met elkaar in evenwicht waren. Waarschijnlijk springt de opgave Ontwikkeling Middengebied nog steeds het meest in het oog. Op 14 mei 2024 nam u met de vaststelling van het Bestemmingsplan Zuidplaspolder 1 een historisch besluit, nadat u in oktober 2023 al akkoord ging met de Nota van Uitgangspunten en Grondexploitatie van Fase 1a. Maar binnen de opgave Versterken Vitaliteit Dorpen stelde u op 25 oktober 2023 een tweede gebiedspaspoort unaniem vast: dat van Moerkapelle.

Perspectief Ruimtelijke Opgaven 2024

Dit jaar legt het college in september het Gebiedspaspoort Moordrecht aan u voor. Verder leest u in dit PRO dat de opgave Landschappelijk Zuidplas serieus op stoom komt. De opbouw van ons ‘groene’ netwerk leidt concreet tot diverse nieuwe projecten en financiële middelen voor de uitvoering daarvan. Het Perspectief Ruimtelijke Opgaven laat bij uitstek zien dat het college blijft investeren in de bestáánde dorpen en landelijke omgeving van Zuidplas. Nog altijd telt het PRO 2024 bijna 80 lopende gemeentelijke en/of private plannen met een ruimtelijk effect. Hierbij gaat het om woningen, scholen, sportvoorzieningen, bedrijventerrein, natuur en de openbare ruimte. Vanwege de doorontwikkeling van de opgaven kent dit PRO een licht gewijzigde indeling. Zoals u gewend bent, biedt het college u de informatie over de projecten op aparte projectpagina’s aan. In deze editie zijn de verschillende projecten eerst (thematisch) ondergebracht binnen de juiste opgave en daarna pas (geografisch) verdeeld per dorp. Hiermee krijgt u een beter overzicht van het volume aan projecten binnen de drie opgaven. Het college legt het Perspectief Ruimtelijke Opgaven ten minste één keer per jaar ter besluitvorming aan u voor.

4

Het PRO laat de vooruitgang zien van de opgaven, projecten en gaat in op de besteding van de middelen die u beschikbaar stelt. Tot de vaste onderdelen behoren het Fonds Sociaal Bouwen, het Fonds Bovenwijkse Voorzieningen en de Bestemmingsreserve Investeringsfonds PRO (BIP). Laatstgenoemde reserve brengt de beschikbare middelen samen ter ondersteuning van de investeringsstrategie, die aansluit op de ruimtelijke ambities van het gemeentebestuur. Zo doet deze zevende editie van het PRO ook echt recht aan de letter P in de afkorting, die staat voor ‘perspectief’.

Met vriendelijke groet, Het college van burgemeester en wethouders

Perspectief Ruimtelijke Opgaven 2024

2. Ruimtelijke strategie De gemeente Zuidplas heeft te maken met een bouwsector die het lastig heeft. Hoewel ons land kampt met een enorm huizentekort, zakt de Nederlandse bouwproductie dit jaar flink weg. Het Economisch Instituut voor de Bouw (EIB) verwacht in 2024 een afname van 3,5 procent, terwijl in 2023 nog sprake was van een groei van 1,5 procent. Zowel de woningbouw, utiliteitsbouw als civiele projecten zuchten onder oplopende bouwkosten, stijgende materiaalprijzen, hogere rentes en een tekort aan arbeidskrachten. Op de middellange termijn zijn de landelijke vooruitzichten beter, maar zelfs dan lijkt de doelstelling van 100.000 nieuwe woningen per jaar niet haalbaar. Dit heeft ook invloed op projecten in onze gemeente. Zoeken naar efficiëntie in een lastig klimaat De huidige omstandigheden verlangen in toenemende mate creativiteit en flexibiliteit van de gemeente Zuidplas en de marktpartijen waarmee zij samenwerkt. De bouw staat niet alleen voor de uitdaging om de productie te verhogen, maar ook om de energietransitie en verduurzaming van de bestaande vastgoedvoorraad in goede banen te leiden. Ondernemers en organisaties in deze sector werken hard aan praktische oplossingen die moeten leiden tot meer efficiëntie, veiligheid en duurzaamheid. In dit

5

economische klimaat houdt de gemeente Zuidplas trends en ontwikkelingen goed in de gaten. Ander politiek landschap, beperkte impact beleid In november 2023 vonden landelijke verkiezingen plaats, die hebben geleid tot een andere samenstelling van de Tweede Kamer. Op 16 mei 2024 presenteerde een coalitie van PVV, VVD, NSC en BBB een hoofdlijnenakkoord. Een eerste analyse van de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) laat een relatief stabiel beleid zien op thema’s als wonen, bestaanszekerheid, goed bestuur en klimaat & energie. Wel constateert de VNG dat het regeerprogramma duidelijkheid moet geven over de uitvoerbaarheid en juridische houdbaarheid als het gaat om natuur, stikstof, water & bodem, mobiliteit en gezonde leefomgeving. Bij het opstellen van het PRO 2024 is dit regeerprogramma nog niet beschikbaar. Samenleving vraagt meer van overheid In Nederland stapelen de crises zich op. Klimaat, wonen, stikstof, asiel en de arbeidsmarkt: de lijst met maatschappelijke opgaven wordt steeds talrijker. Onmiskenbaar raakt dit de opgaven waar Zuidplas voor staat. Hoewel we de strijd tegen het coronavirus hebben gewonnen, zijn intussen weer nieuwe uitdagingen op

Perspectief Ruimtelijke Opgaven 2024

ons pad gekomen. Zo neemt Zuidplas al enige tijd zijn verantwoordelijkheid met de opvang van ontheemden. Inwoners, ondernemers en organisaties kampen met toenemende onzekerheid, op diverse gebieden. Niet alleen worden maatschappelijke vraagstukken groter en complexer, ook de omstandigheden zijn grilliger. Dit alles leidt tot een samenleving die aanzienlijk meer van ons vraagt. Zuidplas groeit mee met omgeving De gemeente Zuidplas beweegt mee met de veranderende behoeften van de samenleving. Dit doen we onder andere door te werken aan integrale antwoorden op maatschappelijke vraagstukken. Waar voorheen de oplossingen nog voorhanden waren binnen een beleidsveld, vraagt de huidige tijd ons om beleidsveldoverstijgend denken. Om die reden werkt de gemeentelijke organisatie opgavegericht aan maatschappelijke vraagstukken. Niet meer vanuit (gefragmenteerde) vakafdelingen, maar integraal vanuit een directie Concern en een directie Opgaven & Gebiedsontwikkelingen. Hierbij kijken we met nadruk naar het aantal maatschappelijke doelstellingen dat we met een opgave, programma of project realiseren.

6

Streven naar maximaal maatschappelijk rendement In eerdere edities van het PRO maakte u al kennis met een matrix, die de vier thema’s uit de omgevingsvisie verbindt met de maatschappelijke doelstellingen die voortkomen uit beleid dat eerder is vastgesteld door de gemeenteraad. Voor iéder gemeentelijk en/of privaat plan met een ruimtelijk effect geldt dat deze maatschappelijke doelstellingen leidend zijn. Hoe meer maatschappelijke doelstellingen we realiseren met een project, hoe hoger dat project op de prioriteitenladder zal staan. Zo bereiken we maximaal maatschappelijk rendement voor inwoners, ondernemers en organisaties. Brede belangenafweging en datagebruik Een goede (ruimtelijke) strategie rust op meerdere pijlers. Aan de invulling van onze maatschappelijke opgaven ligt dan ook een bredere afweging van belangen ten grondslag. In het Perspectief Ruimtelijke Opgaven smelten vier belangrijke onderdelen samen: • Behoeften van de lokale samenleving (opbrengsten uit participatietrajecten met inwoners, ondernemers en organisaties).

Perspectief Ruimtelijke Opgaven 2024

• Wensen van het gemeentebestuur (voortkomend uit het coalitieakkoord, collegeprogramma, moties en initiatiefvoorstellen). • Relatie met bestaand beleid en lopende projecten (vastgesteld in eerdere raadsdocumenten). • Onderbouwing met objectieve gegevens (ontsluiting van data, kengetallen en cijfers). Borging van samenhang noodzakelijk Het werken aan maatschappelijke opgaven, programma’s en diverse projecten vraagt om heldere sturing. Vooral als deze bestaan náást een stijgend aantal doorlopende werkzaamheden, iets waarvan in een groeigemeente als Zuidplas zeker sprake is. Daarom werkt de gemeente Zuidplas continu aan het gestructureerd en in samenhang afwegen, selecteren, prioriteren en monitoren van het geheel van opgaven, programma’s en projecten. Rekening houdend met beschikbare middelen, waaronder geld en capaciteit. En gericht op het behalen van een zo hoog mogelijk maatschappelijk rendement. Omgevingswet nu echt van kracht Na meerdere keren van uitstel, trad op 1 januari 2024 de Omgevingswet in werking. Ook voor Zuidplas brengt deze wet een grote stelselwijziging en cultuurverandering in het

7

omgevingsrecht met zich mee. De nieuwe wet zorgt voor een samenhangende aanpak van de leefomgeving, ruimte voor lokaal maatwerk, en betere en snellere besluitvorming. Daarnaast wordt de participatie bevorderd. Alle gemeenten, provincies en waterschappen worden geraakt door de wetsverandering. De reikwijdte van de wet strekt zich uit van strategische visie, gebiedsontwikkeling en beheer tot aan vergunningverlening, handhaving en de (digitale) informatievoorziening en dienstverlening. Nieuw instrument: het Omgevingsloket Een belangrijke verandering voor inwoners en ondernemers in de gemeente Zuidplas is het Omgevingsloket. In het Omgevingsloket vinden initiatiefnemers digitale informatie over de fysieke leefomgeving. Zo kunnen zij checken of zij hun gewenste werkzaamheden mogen uitvoeren volgens de Omgevingswet. En of zij daarvoor een vergunning nodig hebben, een melding moeten doen, of (extra) informatie moeten doorgeven. Daarnaast kunnen initiatiefnemers de regels bekijken die voor een bepaalde locatie gelden. In ‘Mijn Omgevingsloket’ vinden zij al hun aanvragen en meldingen terug. Relatie tussen PRO en omgevingsvisie Het Perspectief Ruimtelijke Opgaven dient als uitvoeringsprogramma en monitor van de Omgevingsvisie

Perspectief Ruimtelijke Opgaven 2024

Zuidplas 2040. In de omgevingsvisie vindt u de ambities van Zuidplas voor de lange termijn, tot aan het jaar 2040. De visie weergeeft de hoofdlijnen van de gewenste ontwikkeling van de leefomgeving. Bij de start van een nieuwe vierjaarlijkse bestuursperiode vindt een actualisatie van de omgevingsvisie plaats. Waar de omgevingsvisie invulling geeft aan de beleidsontwikkeling, doet het PRO dat – net als straks het geplande omgevingsplan – voor de beleidsdoorwerking. Het PRO zorgt daarmee voor de benodigde koppeling tussen de visie en de uit te voeren projecten. Het PRO als hulpmiddel in de P&C-cyclus De tijdshorizon voor de opgaven in het PRO ligt vrij ver weg in de toekomst. Veel doelstellingen zijn gericht op 2030 en zelfs daarna. Het PRO kijkt dan ook verder weg dan de Zomernota, die vooral is gericht op de eerstvolgende vier jaar. In het Perspectief Ruimtelijke Opgaven brengt het college ook die extra jaren in beeld. Vaste elementen zijn de inzet van de reserves, de actualisatie van de lopende grondexploitaties, inzicht in de voorbereidingsbudgetten en investeringen in mogelijke kanslocaties. Sinds 2021 neemt het college de hoofdlijnen van het PRO op in de Zomernota.

8

Perspectief Ruimtelijke Opgaven 2024

3. Ruimtelijke opgaven “In de dorpen en buurtschappen van Zuidplas is het goed wonen, leren, werken en recreëren. Onze gemeente ligt midden in de Randstad en is tegelijkertijd dorps en groen. Dat willen we graag zo houden – en als het even kan – verbeteren.” Het zijn deze zinsneden uit het coalitieakkoord ‘Ruimte voor iedereen‘ die de essentie omvatten van de huidige bestuurlijke periode. Het doelgerichte collegeprogramma 2022-2026 beschrijft met welke doelstellingen en inspanningen het college invulling geeft aan uw 52 ambities. Voor vrijwel iedere ambitie geldt dat de drie ruimtelijke opgaven van Zuidplas – ‘Ontwikkeling Middengebied’, ‘Versterken Vitaliteit Dorpen’ en ‘Landschappelijk Zuidplas’ – daaraan bijdragen. In dit hoofdstuk leest u in welke mate en op welke wijze dit het geval is. Indeling opgaven op basis van geografie Het is goed om aan te geven hoe het college eerder is gekomen tot de drie ruimtelijke opgaven van Zuidplas. De indeling is namelijk gebaseerd op geografie, waarmee het hele grondgebied van de gemeente Zuidplas wordt bestreken. Het plangebied voor de opgave ‘Ontwikkeling Middengebied’ is vastgesteld in het Masterplan, de opgave ‘Versterken Vitaliteit Dorpen’ betreft de vier bestaande dorpskernen en de opgave ‘Landschappelijk Zuidplas’ gaat

9

feitelijk over al het buitengebied. Voor het overzicht en de exacte begrenzing per opgave, voegt het college in het PRO verduidelijkend kaartmateriaal toe.

Landschappelijk Zuidplas

Ontwikkeling Middengebied

Versterken Vitale Dorpen

Overzicht opgaven Zuidplas

Perspectief Ruimtelijke Opgaven 2024

Verbinding tussen thema’s en opgaven Eigenlijk doet de term ‘ruimtelijke opgave’ niet volledig recht aan de inhoud van de opgaven. Beter zou zijn: maatschappelijke opgaven met een ruimtelijk effect. Iedere opgave beslaat immers meerdere, zo niet alle thema’s uit de omgevingsvisie. Zo levert de ontwikkeling van het Middengebied in de Zuidplaspolder een bijdrage aan ‘Aantrekkelijk Zuidplas’, ‘Duurzaam Zuidplas’, ‘Ondernemend Zuidplas’ én ‘Gezond Zuidplas’. Ook omgekeerd is dit het geval. Een thema als ‘Duurzaam Zuidplas’ draagt bij aan alle drie de opgaven: ‘Ontwikkeling Middengebied’, ‘Versterken Vitaliteit Dorpen’ en ‘Landschappelijk Zuidplas’. De maatschappelijke doelstellingen verbinden de thema’s uit de omgevingsvisie en de opgaven uit het PRO met elkaar. Maatschappelijke doelstellingen versterken de samenhang Zowel voor de thema’s in de omgevingsvisie als de opgaven in het PRO heeft het college meerdere maatschappelijke doelstellingen geformuleerd. Deze doelstellingen tonen de relatie tussen beide documenten en geven tegelijk aan hoe het college concreet werk maakt van de thema’s en opgaven. Alle maatschappelijke doelstellingen dragen bij aan het waarmaken van uw ambities als gemeentebestuur. Integraliteit is hierbij verzekerd, aangezien de doelstellingen

10

afkomstig zijn uit beleidsdocumenten die eerder door de gemeenteraad zijn vastgesteld. Inclusie onderdeel van opgavegerichte aanpak Op 20 december 2022 stelde u de Lokale Inclusie-Agenda (LIA) vast. In de LIA staan 86 actiepunten benoemd, waarbinnen het college in augustus 2023 een prioritering heeft aangebracht. In het Actieplan 2024-2025 komen tien actiepunten naar voren waar de gemeente Zuidplas zich de komende jaren primair op richt. Deze tien actiepunten zijn verdeeld over de drie beleidslijnen ‘Vindbaarheid’, ‘Verbinding’ en ‘Communicatie’. Binnen de context van de ruimtelijke opgaven focust het college zich vooral op de beleidslijn ‘Verbinding’. Binnen de drie grote opgaven werkt de gemeente Zuidplas zo veel mogelijk samen met ervaringsdeskundigen en wordt meer dan voorheen met inclusie rekening gehouden bij de inrichting van de openbare ruimte. Verder heeft het college nadrukkelijk aandacht voor het versterken van de verbinding en samenwerking met/tussen organisaties, met als meest aansprekende voorbeeld het co-creatietraject van de verschillende gebiedspaspoorten.

alle doelgroepen

Opgave ‘Versterken Vitaliteit Dorpen’

van wonen en werken

in de bestaande dorpen

Behoud en vesterking voorraad betaalbare woningen

Verduurzamen woningvoorraad en vastgoedportefeuille

Voldoende werkgelegenheid voor inwoners

Schone en toegankelijke dorpscentra

Betere doorstroming op de woningmarkt

Creeren van een klimaatadaptieve buitenruimte

Uitstekende dienstverlening aan bedrijven

Toereikende sportvoorzieningen

Meer mogelijkheden voor langer thuis wonen

Innovatieve vormen van aanleg openbaar gebied

Aantrekkelijke biotoop voor thuiswerkers en ZZP-ers

Gezond gebruik van de leefomgeving

Nieuwbouw of uitbreiding van onderwijshuisvesting

Bevorderen van biodiversiteit

Kwalitatieve en samenhangende inrichting van winkelstraten

Stimuleren van fietsen en wandelen

Goede bereikbaarheid autoverkeer

Faciliteren van duurzame mobiliteit

Verbinden van dorpen met agrarische omgeving

Meer 'gebruiksgroen' met ruimte voor ontmoeting

Verduurzamen bestaande bedrijventerreinen

Schone en veilige fysieke leefomgeving

Perspectief Ruimtelijke Opgaven 2024

Verbinding thema’s Verbeteren omgevingsvisie en opgaven de hand van maatschappelijke doelstellingen OV-knooppunt Overstapaan naar duurzame warmtebronnen Goede bereikbaarheid bedrijvenlocaties Faciliteren van een actief verenigingsleven Thema’somgevingsvisie omgevingsvisie Thema’s

AantrekkelijkZuidplas Zuidplas Aantrekkelijk

Levendige functiemenging van Ruimtevoor voor (nieuwe)bedrijven bedrijven Ruimte (nieuwe) wonen en werken

Groene Schakel met recreatieve Inrichting dorpen die uitnodigentot totbewegen bewegen Inrichting dorpen die uitnodigen routestructuren

Evenwichtingwoningaanbod woningaanbodvoor voor Evenwichting Evenwichting woningaanbod voor alle alledoelgroepen doelgroepen alle doelgroepen

Toewerken naareen een circulairegemeente gemeente Toewerken Toewerken naar naar een circulaire circulaire gemeente

Levendigefunctiemenging functiemenging Levendige Ruimte voorenen innovatieve vanwonen wonen werken bedrijven van werken

Goedevoorzieningen voorzieningen Goede Realisatie van sportcluster en indedebestaande bestaandedorpen dorpen in gezondheidscluster

Behoud Behoudenenvesterking vesterkingvoorraad voorraad betaalbare betaalbarewoningen woningen

Verduurzamen Verduurzamenwoningvoorraad woningvoorraad Gebiedsgebonden energieneutraliteit vastgoedportefeuille enenvastgoedportefeuille

werkgelegenheid Voldoende Voldoendewerkgelegenheid Ontwikkelen nieuw bedrijventerrein voorinwoners inwoners voor

Toereikende sportvoorzieningen Schoneenentoegankelijke toegankelijke dorpscentra Schone dorpscentra

Uitstekendedienstverlening dienstverlening Uitstekende Hoogwaardige grootschalige logistiek en distributie aanbedrijven bedrijven aan

Gezond gebruik van de leefomgeving Toereikendesportvoorzieningen sportvoorzieningen Toereikende

Voldoende werkgelegenheid voor inwoners Aantrekkelijke biotoopvoor voorthuiswerkers thuiswerkers Aantrekkelijke biotoop ZZP-ers enenZZP-ers Uitstekende dienstverlening aan bedrijven Kwalitatieveenensamenhangende samenhangende Kwalitatieve inrichtingvan vanwinkelstraten winkelstraten inrichting Aantrekkelijke biotoop voor thuiswerkers en ZZP-ers

Stimuleren van fietsen en wandelen Gezondgebruik gebruikvan vandedeleefomgeving leefomgeving Gezond

Betere doorstroming op de woningmarkt Meermogelijkheden mogelijkhedenvoor voorlanger langerthuis thuiswonen wonen Meer Nieuwbouw van onderwijshuisvesting Nieuwbouwofofuitbreiding uitbreidingvan van Nieuwbouw onderwijshuisvesting onderwijshuisvesting Goede bereikbaarheid autoverkeer

VerbeterenOV-knooppunt OV-knooppunt Verbeteren

Opgave ‘Landschappelijk Zuidplas’ Opgave Opgave Opgave ‘Versterken ‘Ontwikkeling ‘Ontwikkeling Vitaliteit Dorpen’ Middengebied’ Middengebied’

11

Creeren van een klimaatadaptieve Creerenvan vaneen eenklimaatadaptieve klimaatadaptieve Creeren buitenruimte buitenruimte buitenruimte Innovatief bouwen met aandacht voor Innovatievevormen vormenvan vanaanleg aanleg Innovatieve bodemdaling openbaargebied gebied openbaar Ruimte voor ecologisch en flexibel wonen vanbiodiversiteit biodiversiteit Bevorderenvan Bevorderen Innovatieve vormen van aanleg openbaar gebied Faciliterenvan vanduurzame duurzamemobiliteit mobiliteit Faciliteren Optimale waterhuishouding Inrichting infrastructuur op duurzame vervoersOverstapnaar naarduurzame duurzame warmtebronnen Overstap warmtebronnen vormen

Verbindenvan vandorpen dorpenmet metagrarische agrarischeomgeving omgeving Verbinden Betere huisvesting van arbeidsmigranten

Faciliteren van een actief verenigingsleven Stimulerenvan vanfietsen fietsenenenwandelen wandelen Stimuleren Publieke gezondheid voorop bij keuze energiebronnen Meer'gebruiksgroen' 'gebruiksgroen'met metruimte ruimtevoor voorontmoeting ontmoeting Meer

Goede bereikbaarheidbedrijvenlocaties bedrijvenlocaties Goede bereikbaarheid bedrijvenlocaties Goede bereikbaarheid

Faciliterenvan vaneen eenactief actiefverenigingsleven verenigingsleven Faciliteren

Duurzaam Faciliteren van duurzameZuidplas mobiliteit

Verduurzamen bestaande Zuidplas Verduurzamen bestaande Ondernemend bedrijventerreinen bedrijventerreinen

Gezond Zuidplas Schoneen enveilige veiligefysieke fysieke leefomgeving Schone leefomgeving

Ruimte Ruimte voor voor dorps dorps wonen wonen in in de de Randstad Randstad

Energieneutraal gasloos bouwen Gebiedsgebondenenenergieneutraliteit

Aantrekkelijk woon-enen werkmilieujongeren jongeren Aantrekkelijk werkmilieu Ruimte voor woon(nieuwe) bedrijven Toekomstbestendige glastuinbouw

Evenwichting woningaanbod voor Ruimtevoor voordorps dorpswonen woneninvoor inde deRandstad Randstad Ruimte Evenwichting woningaanbod alle doelgroepen doelgroepen alle

Energieneutraal engasloos gasloosbouwen bouwen Energieneutraal en Toewerken naar een circulaire Innovatieve vormen van aanleggemeente openbaar gebied

Levendigefunctiemenging functiemengingvan van Levendige Levendige functiemenging wonen werken wonen enenwerken Verbinden van dorpen met agrarische omgeving van wonen en werken

Evenwichting woningaanbod vooralle alle Evenwichting woningaanbod voor Behoud en vesterking voorraad doelgroepen doelgroepen betaalbare woningen Behouden envesterking vesterking voorraad Behoud voorraad Creeren van een groene buffer betaalbare woningenop de woningmarkt betaalbare woningen rond Vijfde Dorp Betere doorstroming

Energie dienstbaar maken aan gemeente groen, water en Verduurzamen woningvoorraad Toewerken naar een circulaire gemeente Toewerken naar een circulaire recreatie en vastgoedportefeuille

(lokale duurzame)Landbouw als schakel tussen Voldoende werkgelegenheid Ruimte voor innovatievebedrijven bedrijven Ruimte voor innovatieve wonen, werken en natuur voor inwoners

Groene Schakel recreatievetot bewegen Inrichting dorpenmet die uitnodigen routestructuren Groene Schakelmet metrecreatieve recreatieve Groene Schakel Goede voorzieningen Voldoende commerciele en routestructuren routestructuren in de bestaande dorpen tijdelijke voorzieningen Realisatievan vansportcluster sportclusterenen Realisatie Gezond gebruik van de leefomgeving Schone en toegankelijke dorpscentra gezondheidscluster gezondheidscluster

Creeren van een energieneutraliteit Gebiedsgebonden energieneutraliteit Gebiedsgebonden Creeren van een klimaatadaptieve klimaatadaptieve omgeving buitenruimte Creerenvan vaneen eenklimaatadaptieve klimaatadaptieve Creeren Optimale waterhuishouding buitenruimte buitenruimte Innovatieve vormen van aanleg openbaar gebied Innovatief bouwen metaandacht aandachtvoor voor Innovatief bouwen met Bevorderen van biodiversiteit

Ontwikkelen nieuwbedrijventerrein bedrijventerrein Toereikende sportvoorzieningen Ontwikkelen nieuw Toereikende sportvoorzieningen Stimuleren van fietsen en wandelen Uitstekende dienstverlening Toereikende sportvoorzieningen aan bedrijven Hoogwaardigegrootschalige grootschaligelogistiek logistiekenendistributie distributie Gezond Gezond gebruikvan vande deleefomgeving leefomgeving Hoogwaardige gebruik Meer 'gebruiksgroen' met ruimte voor ontmoeting Aantrekkelijke biotoop voor thuiswerkers Gezond gebruik van de leefomgeving en ZZP-ers Faciliteren van een actief verenigingsleven Voldoendewerkgelegenheid werkgelegenheidvoor voorinwoners inwoners Stimulerenvan vanfietsen fietsenenenwandelen wandelen Voldoende Stimuleren Kwalitatieve en samenhangende Publieke gezondheid voorop bij Stimuleren van fietsen en wandelen inrichting van winkelstraten aan keuze energiebronnen Uitstekende dienstverlening aanbedrijven bedrijven Faciliteren vaneen eenactief actiefverenigingsleven verenigingsleven Uitstekende dienstverlening Faciliteren van

Faciliteren van duurzame mobiliteit Innovatieve vormen vanaanleg aanleg Innovatieve vormen van openbaargebied gebied openbaar Overstap naar duurzame warmtebronnen Optimalewaterhuishouding waterhuishouding Optimale Inrichtinginfrastructuur infrastructuuropopduurzame duurzamevervoersvervoersInrichting vormen vormen

Verbinden van dorpen met agrarische omgeving Meer 'gebruiksgroen' met ruimte voor ontmoeting Publieke gezondheidvoorop voorop Publieke gezondheid Aantrekkelijkebiotoop biotoopvoor voorthuiswerkers thuiswerkersenenZZP-ers ZZP-ers Aantrekkelijke keuzeenergiebronnen energiebronnen bijbijkeuze Goede bereikbaarheid bedrijvenlocaties Faciliteren van een actief verenigingsleven Beterehuisvesting huisvestingvan vanarbeidsmigranten arbeidsmigranten Betere Verduurzamen bestaande Schone en veilige fysieke leefomgeving bereikbaarheidbedrijvenlocaties bedrijvenlocaties Goedebereikbaarheid Goede bedrijventerreinen

Faciliterenvan vanduurzame duurzamemobiliteit mobiliteit Faciliteren

Aantrekkelijk woon- en werkmilieu jongeren

Ruimtevoor voordorps dorpswonen woneninindedeRandstad Randstad Ruimte

Gebiedsgebonden energieneutraliteit Gebiedsgebonden Energieneutraal enenergieneutraliteit gasloos bouwen

Levendige functiemenging van Toekomstbestendigeglastuinbouw glastuinbouw Toekomstbestendige wonen en werken

GroeneSchakel Schakel met recreatieve Groene Schakel met recreatieve met recreatieve routestructuren routestructuren routestructuren

Evenwichtingwoningaanbod woningaanbodvoor voor Evenwichting Evenwichting woningaanbod voor alle alledoelgroepen doelgroepen alle doelgroepen

Innovatieve vormen vanaanleg aanleg openbaargebied gebied Innovatieve vormen openbaar Toewerken naar eenvan circulaire gemeente

Verbinden van dorpenmet met agrarischeomgeving omgeving Verbinden van dorpen agrarische Ruimte voor innovatieve bedrijven

Voldoende commerciele Voldoende commerciele enen Realisatie van sportcluster en tijdelijkevoorzieningen voorzieningen tijdelijke gezondheidscluster

Behoudenenvesterking vesterkingvoorraad voorraad Behoud betaalbarewoningen woningen betaalbare

Energiedienstbaar dienstbaarmaken makenaan aangroen, groen,water waterenen Energie Gebiedsgebonden energieneutraliteit recreatie recreatie

(lokaleduurzame)Landbouw duurzame)Landbouwals alsschakel schakeltussen tussen (lokale Ontwikkelen nieuw bedrijventerrein wonen,werken werkenenennatuur natuur wonen,

Gezondgebruik gebruik vandedeleefomgeving leefomgeving Gezond van Toereikende sportvoorzieningen

Creerenvan vaneen eengroene groenebuffer buffer Creeren Creeren vanDorp een rondVijfde Vijfde Dorpgroene buffer rond Vijfde Dorp rond

Creerenvan vaneen eenklimaatadaptieve Creeren klimaatadaptieveomgeving omgeving klimaatadaptieve buitenruimte

Hoogwaardige grootschalige logistiek en distributie

Stimuleren vanfietsen fietsen enwandelen wandelen Stimuleren van Gezond gebruik van de en leefomgeving

Beteredoorstroming doorstromingop woningmarkt Betere Betere doorstroming opopde dedewoningmarkt woningmarkt

Innovatief bouwen met aandacht voor Optimalewaterhuishouding waterhuishouding Optimale bodemdaling Bevorderenvan vanbiodiversiteit biodiversiteit Bevorderen Ruimte voor ecologisch en flexibel wonen

Voldoende werkgelegenheid voor inwoners

Meer'gebruiksgroen' 'gebruiksgroen' met ruimtevoor voorontmoeting ontmoeting Meer met Stimuleren van fietsen en ruimte wandelen

Aantrekkelijk Zuidplas

Creeren vaneen eengroene groene rondVijfde VijfdeDorp Dorp Creeren van rond Betere doorstroming op buffer debuffer woningmarkt Meer mogelijkheden voor langer thuis wonen Nieuwbouw van onderwijshuisvesting Beteredoorstroming doorstromingopopdedewoningmarkt woningmarkt Betere Nieuwbouw of uitbreiding van Goede bereikbaarheid autoverkeer onderwijshuisvesting Nieuwbouwvan vanonderwijshuisvesting onderwijshuisvesting Nieuwbouw Uitbreiding routes voorautoverkeer langzaam verkeer Goede bereikbaarheid Goedebereikbaarheid bereikbaarheidautoverkeer autoverkeer Goede Verbeteren OV-knooppunt Uitbreidingroutes routesvoor voorlangzaam langzaamverkeer verkeer Uitbreiding

Opgave Opgave ‘Landschappelijk ‘Landschappelijk Opgave Zuidplas’ Zuidplas’ ‘Ontwikkeling Middengebied’

GezondZuidplas Zuidplas Gezond

Energieneutraalen gasloosbouwen bouwen Energieneutraal Energieneutraal enengasloos gasloos bouwen

Goedebereikbaarheid bereikbaarheidautoverkeer autoverkeer Goede Uitbreiding routes voor langzaam verkeer

Thema’s omgevingsvisie

Ondernemend Zuidplas Ondernemend Zuidplas Aantrekkelijk woon- en werkmilieu jongeren

Ruimtevoor voordorps dorpswonen wonenin Randstad Ruimte Ruimte voor dorps wonen ininde dedeRandstad Randstad

Creeren van een groene buffer rond Vijfde Dorp Beteredoorstroming doorstromingopopdedewoningmarkt woningmarkt Betere

Opgave Opgave Opgave ‘Ontwikkeling ‘Versterken ‘Versterken Middengebied’ VitaliteitDorpen’ Dorpen’ Vitaliteit

DuurzaamZuidplas Zuidplas Duurzaam

Nieuwbouwvan vanonderwijshuisvesting onderwijshuisvesting Nieuwbouw Nieuwbouw van onderwijshuisvesting Goedebereikbaarheid bereikbaarheidautoverkeer autoverkeer Goede Goede bereikbaarheid autoverkeer Uitbreidingroutes routesvoor voorlangzaam langzaamverkeer verkeer Uitbreiding Uitbreiding routes voor langzaam verkeer

bodemdaling bodemdaling vanduurzame biodiversiteit Bevorderenvan Faciliteren mobiliteit Ruimtevoor voorecologisch ecologischenenflexibel flexibelwonen wonen Ruimte

Uitstekende dienstverlening aan bedrijven

Faciliterenvan vanduurzame duurzamemobiliteit mobiliteit Faciliteren Innovatieve vormen van aanleg openbaar gebied

Aantrekkelijke biotoop voor thuiswerkers en ZZP-ers

Optimale waterhuishouding

Betere huisvesting van arbeidsmigranten

Inrichting infrastructuur op duurzame vervoersDe maatschappelijke doelstellingen in deze matrix komen voort uit eerder vormen vastgesteld beleid.

Faciliterenvan vaneen eenactief actiefverenigingsleven verenigingsleven Faciliteren Faciliteren van een actief verenigingsleven Publiekegezondheid gezondheidvoorop vooropbijbij Publieke keuzeenergiebronnen energiebronnen keuze Publieke gezondheid voorop bij keuze energiebronnen

Goede bereikbaarheid bedrijvenlocaties

Faciliteren van duurzame mobiliteit Ruimte voor dorps wonen in de Randstad

Gebiedsgebonden energieneutraliteit

Toekomstbestendige glastuinbouw

Groene Schakel met recreatieve routestructuren

Perspectief Ruimtelijke Opgaven 2024

Opgavepagina Ontwikkeling Middengebied In het Middengebied van de Zuidplaspolder komt ruimte voor een compleet nieuw dorp met 8.000 nieuwe, duurzame woningen, met alle dagelijkse voorzieningen in een vernieuwd landschap. De gemeente zet in op een uniek dorps woonmilieu, met veel ruimte voor eigentijdse woningen en een hechte woongemeenschap. Opgebouwd rondom een levendig dorpscentrum, met eigen basisvoorzieningen en voldoende verbindingen met de omliggende steden. Het nieuwe dorp biedt een kleinschalige, groene leefomgeving dat klaar is voor de grote klimaatopgaven van de toekomst. Het gebied wordt ook energieneutraal, dankzij productie van duurzame energie in een nieuw energielandschap. Een woonoase in de drukke Zuidelijke Randstad, met een aantrekkelijk en rijk polderlandschap daaromheen, met ruimte voor een bos, biodiversiteit en recreatieve functies. Hechte dorpsgemeenschap met diversiteit aan voorzieningen en verenigingen In dit ‘vijfde dorp’ van Zuidplas ontwikkelt zich een hechte dorpsgemeenschap; zelfredzaam en inclusief. De opzet van het nieuwe dorp draagt daaraan bij, met ontspannen, compacte woonbuurtjes rond centrale groene ontmoetingsplekken, waar mensen hun buren kennen en elkaar helpen. Waar allerlei soorten woningen bij

De projecten die vallen onder de opgave ‘Ontwikkeling Middengebied’, kunt u herkennen aan dit icoon. 12

elkaar staan, zodat mensen binnen hun buurt en dorp een wooncarrière kunnen doorlopen. Langs de dorpsstraten staan daarom allerlei soorten woningen: voor starters, gezinnen, ‘empty-nesters’ en senioren. Het dorp heeft bovendien een gezellig dorpscentrum, een dorpspark en sportlocaties, met voorzieningen en verenigingen. Inwoners vieren samen het buitenleven en bouwen vriendschappen op. Hier vormt zich de ziel van het nieuwe dorp. Wonen en werken voor pioniers Het ‘vijfde dorp’ wordt een nieuwe leefomgeving voor gezinnen én kleinere huishoudens van één of twee personen, van starters tot senioren. Voor hen creëert de gemeente Zuidplas betaalbare en toegankelijke woningen; met één been in het groenblauwe landschap en tegelijkertijd de voorzieningen en werkgelegenheid van de steden naast de deur. Ook werken en ondernemen hoort bij het dorp, vanuit huis, vanuit het dorpscentrum, of op de naastgelegen bedrijventerreinen. In het nieuwe dorp is er plek voor iedereen die zich thuis voelt in een pionierende, groeiende dorpsgemeenschap. Wendbaar en flexibel Een dorp en de mensen die er wonen, moeten zich kunnen blijven ontwikkelen als de demografie, samenleving, of

Perspectief Ruimtelijke Opgaven 2024

het klimaat verandert. Het nieuwe dorp wordt daarom geen statisch geheel, maar wendbaar, zodat het kan meebewegen met de tijd. Een voorbeeld hiervan is modulair bouwen, zodat woningen kunnen worden aangepast aan veranderende woonwensen, leefomstandigheden en gezinssamenstellingen. Modulair bouwen betekent minder belasting van de natuur, minder overlast voor aanwezige bewoners en biedt ook de kans om de woningen grotendeels circulair te maken. Daarnaast zet de gemeente tijdens de gefaseerde realisatie van het dorp en het dorpscentrum in op pauzelandschappen met tijdelijke functies, zoals flexwonen, proeftuinen en zonnevelden. Ook gebruikt de gemeente vooral de pauzelandschappen in het dorpscentrum voor placemaking. Denk hierbij bijvoorbeeld aan woningbouwexperimenten, tijdelijke woningen, ontmoetingsplekken, kunst en cultuur en dorpsevenementen. Impuls lokale economie Deze gebiedsontwikkeling geeft een impuls aan de lokale economie, biedt kansen voor bestaande en nieuwe ondernemers en maakt ruimte voor nieuwe (duurzame) werkgelegenheid. In het nieuwe dorp komt daarom ruimte voor werken aan huis, flexwerken en ontmoetingsplekken

13

Overzicht opgave Ontwikkeling Middengebied

Perspectief Ruimtelijke Opgaven 2024

in het dorpscentrum. Daarnaast komt er uitbreidingsruimte voor bestaande en nieuwe bedrijvigheid rondom de logistieke A12-corridor (in relatie met het A12-convenant), met de ontwikkeling van twee nieuwe bedrijventerreinen. Dit wordt zowel kwantitatief als kwalitatief een aanvulling op de bestaande bedrijvigheid. De Zuidplaspolder is van oudsher een gebied van (glas)tuinbouw, akkerbouw en veeteelt. Echter, mede gelet op bodemdaling is de toekomstwaarde van glastuinbouw en intensieve veeteelt in het Middengebied beperkt. Verrommeling tegengaan en uitstraling verbeteren De integrale ontwikkeling van het Middengebied levert niet alleen een bijdrage aan de woon- en werkopgave, maar moet ook zorgen dat de polder er zélf beter van wordt. Met de nieuwe ontwikkeling stopt de gemeente de verdere verrommeling in de polder en ruimt het deze waar mogelijk op, in overleg met lokale grondeigenaren en -gebruikers. De gemeente versterkt de landschappelijke, ecologische en recreatieve waarden, zoals met de aanleg van een Ecologische Verbindingszone (EVZ) en de geleidelijke transformatie van de Groene Schakel. In en nabij de linten van het Middengebied hebben in het verleden verschillende bedrijven een plek gevonden: transportbedrijven, stallingen,

14

Perspectief Ruimtelijke Opgaven 2024

veehouderijen, enzovoort. Met deze grondeigenaren is de gemeente in gesprek over het toekomstperspectief op deze plek. Eerst bewegen, dan bouwen Het uitgangspunt op het gebied van mobiliteit is een goede bereikbaarheid als voetgangen en per fiets, openbaar vervoer en auto, met de inzet op deze volgorde. Daarbij maakt de gemeente zo veel mogelijk gebruik van de bestaande infrastructuur. Waar nodig kijkt de gemeente naar verbeteringen, waarbij nadrukkelijk ook de aandacht uitgaat naar verkeersveiligheid en faciliteiten voor langzaam verkeer. Rond het Middengebied lopen verschillende rijkswegen en provinciale wegen. Bij verdere groei van de mobiliteit, zal de druk op de huidige wegenstructuur toenemen. De verbreding van de A20 biedt hiervoor gedeeltelijk verlichting. Daarnaast is het de ambitie om de N219 aan te passen en de N457 te verdubbelen. Hoogwaardige ov- en fietsverbindingen Van de bestaande ov-knooppunten zijn met name de treinstations Nieuwerkerk aan den IJssel en Gouda belangrijk voor het Middengebied. Deze stations bieden de snelste ov-verbinding met Den Haag, Rotterdam en Utrecht. Snelle, veilige en comfortabele fiets- en busverbindingen

15

zijn daarom van groot belang. Het spoor tussen station Gouda en station Nieuwerkerk a/d IJssel is in potentie een interessante locatie voor een nieuw treinstation. Dit station zou niet alleen het nieuwe dorp kunnen bedienen, maar ook Moordrecht en nieuwbouwwijk Westergouwe in Gouda. De provincie werkt daarnaast met de gemeente aan een nieuwe busverbinding voor het dorp. Daarnaast is het streven om de bestaande fietsstructuur te verbeteren naar de stations, omliggende dorpen, voorzieningen en recreatiegebieden. De linten en lange polderwegen vormen in potentie een mooie aanzet voor een fietsnetwerk, maar wegen en spoorlijnen vormen nu op meerdere plekken een barrière. De verbreding van de A20 biedt een koppelkans om deze barrière te doorbreken. Klimaatrobuust dorp en landschap De gemeente richt het nieuwe dorp en omliggende landschap van het Middengebied in, rekening houdend met het convenant ‘Klimaatadaptief bouwen’. De water- en klimaatopgave van het dorp is en wordt ook uitgebreid onderzocht door de gemeente en betrokken bij de plannen. Op deze wijze bereiden we het dorp en landschap voor op de verwachte zeespiegelstijging en perioden met meer regen en langere droogte. Ook is het noodzakelijk dat de aanwezige

Perspectief Ruimtelijke Opgaven 2024

functies kunnen omgaan met kwelwater, bijvoorbeeld door het aanplanten van vegetatie met een relatief lage watervraag en een zekere zouttolerantie. De Zuidplaspolder wordt een (water)veilige polder, waarbij rekening is gehouden met een mogelijke calamiteit. Door de aanleg van nieuwe vloer- en waterpeilen komt op een plek die langer droog blijft in het geval van een dijkdoorbraak. Ook worden de hoofdontsluitingswegen hoger aangelegd, en zorgt de gemeente voor voldoende droge verdiepingen in het dorp in geval van extreme dijkdoorbraken. Minstens energieneutraal Als het gaat om het opwekken van schone energie, zijn de ambities hoog. De doelstelling voor het nieuwe dorp is om minstens evenveel energie op te wekken, als dat het dorp gebruikt. Hierbij houdt de gemeente rekening met een grootschalige elektrificatie van de mobiliteit in de nabije toekomst. In het Middengebied speelt nu al een ontwikkeling van zonnevelden. Er is als pilot een tijdelijk zonneveld aan de Middelweg/Bredeweg gerealiseerd voor de duur van twintig jaar, vooruitlopend op toekomstige ontwikkelingen. Zonnevelden zijn natuurlijk goed voor de energietransitie, maar vragen wel om zorgvuldige inpassing in het landschap. Daar wordt rekening mee gehouden.

16

Meer circulariteit In het Middengebied wordt in het kader van milieu naar meerdere onderwerpen tegelijk gekeken. Zoals het realiseren van een natuurvriendelijke waterzuivering, het circulair maken van de bouwopgave en de transitie naar schonere mobiliteit. Een ambitie van het ‘vijfde dorp’ is een circulaire ontwikkeling en een stap richting een circulaire economie. Dit betekent een zorgvuldig gebruik van materialen, door circulair te bouwen en energie en materiaalstromen in het dorp en landschap zoveel mogelijk te sluiten. Het streven is om in het ‘vijfde dorp’ grootschalig te bouwen met duurzame materialen, bijvoorbeeld met hout. Daarmee wordt CO2 langjarig opgeslagen en de uitstoot ervan tijdens de bouw beperkt. Daarnaast is hout beter te hergebruiken en creëert het een eigen, herkenbare architectuur op deze bijzondere plek. Gezonde leefomgeving De gemeente wil het gebied zodanig inrichten dat een gezonde leefomgeving ontstaat voor mensen, dieren én planten. Een leefomgeving waar mensen worden verleid om te bewegen en elkaar te ontmoeten. Het streven is een gebied met schoon water, schone grond, schone lucht, weinig geluidsoverlast en veel groen. Een dorp en

Perspectief Ruimtelijke Opgaven 2024

aantrekkelijke fietsroute te vinden die de Rottemeren en de landschap voor ‘buitenmensen’. Met de transformatie Krimpenerwaard met elkaar verbindt. De bestaande linten van het landschap en de ontwikkeling van het nieuwe Thema’s omgevingsvisie Aantrekkelijk Zuidplas Ondernemend Zuidplas Gezond Zuidplas Duurzaam Zuidplas en tochten in de Zuidplaspolder vormen in potentie ideale dorp geeft de gemeente bovendien een impuls aan de Ruimte voor dorps wonen in de Randstad Energieneutraal en gasloos bouwen Ruimte voor (nieuwe) bedrijven Inrichting dorpen die uitnodigen tot bewegen lange lijnen om verbindingen te leggen en daarmee ook biodiversiteit, in navolging van de succesvolle aanpak in het Levendige functiemenging Goede voorzieningen Evenwichting woningaanbod voor Toewerken naar een circulaire gemeente van wonen en werken in de bestaande dorpen het recreatieve netwerk in deze omgeving aanzienlijk te Rottemerengebied. alle Dedoelgroepen Zuidplaspolder vormt op dit moment Behoud en vesterking voorraad Verduurzamen woningvoorraad Voldoende werkgelegenheid Schone en toegankelijke dorpscentra voor inwoners betaalbare woningen vastgoedportefeuille verbeteren. een ontbrekende schakel tussen belangrijke enrecreatieve Creeren van een klimaatadaptieve Uitstekende dienstverlening Toereikende sportvoorzieningen Betere doorstroming op de woningmarkt zones in de Zuidelijke Randstad.

Er is bijvoorbeeld buitenruimtenog geen aan bedrijven Opgave ‘Versterken Vitaliteit Dorpen’

Meer mogelijkheden voor langer thuis wonen

Innovatieve vormen van aanleg openbaar gebied

Aantrekkelijke biotoop voor thuiswerkers en ZZP-ers

Gezond gebruik van de leefomgeving

Nieuwbouw of uitbreiding van onderwijshuisvesting

Bevorderen van biodiversiteit

Kwalitatieve en samenhangende inrichting van winkelstraten

Stimuleren van fietsen en wandelen

Goede bereikbaarheid autoverkeer

Faciliteren van duurzame mobiliteit

Verbinden van dorpen met agrarische omgeving

Meer 'gebruiksgroen' met ruimte voor ontmoeting

Goede bereikbaarheid bedrijvenlocaties

Faciliteren van een actief verenigingsleven

Verduurzamen bestaande bedrijventerreinen

Schone en veilige fysieke leefomgeving

Verbeteren OV-knooppunt Overstap naar duurzame warmtebronnen Maatschappelijke doelstellingen opgave ‘Ontwikkeling Middengebied’

Thema’s Thema’somgevingsvisie omgevingsvisie

Aantrekkelijk AantrekkelijkZuidplas Zuidplas

Levendige functiemenging van Ruimte Ruimte voor voor (nieuwe) (nieuwe) bedrijven bedrijven wonen en werken

Groene Schakel met recreatieve Inrichting Inrichting dorpen dorpen diedie uitnodigen uitnodigen tottot bewegen bewegen routestructuren

Evenwichting Evenwichting woningaanbod woningaanbod voor voor Evenwichting woningaanbod voor alle alle alle doelgroepen doelgroepen doelgroepen

Toewerken Toewerken naar naar een een circulaire circulaire gemeente gemeente Toewerken naar een circulaire gemeente

Levendige Levendige functiemenging functiemenging Ruimte vooreninnovatieve van van wonen wonen en werken werken bedrijven

Goede Goede voorzieningen voorzieningen Realisatie van sportcluster en in in dede bestaande bestaande dorpen dorpen gezondheidscluster

Behoud en vesterking voorraad Behoud Behoud enen vesterking vesterking voorraad voorraad betaalbare woningen betaalbare betaalbare woningen woningen

Verduurzamen Verduurzamen woningvoorraad woningvoorraad Gebiedsgebonden energieneutraliteit enen vastgoedportefeuille vastgoedportefeuille

werkgelegenheid werkgelegenheid Voldoende Voldoende Ontwikkelen nieuw bedrijventerrein voor voor inwoners inwoners

Toereikende sportvoorzieningen Schone Schone enen toegankelijke toegankelijke dorpscentra dorpscentra

Hoogwaardige grootschalige logistiek en distributie Uitstekende Uitstekende dienstverlening dienstverlening aan aan bedrijven bedrijven

Gezond gebruik van de leefomgeving Toereikende Toereikende sportvoorzieningen sportvoorzieningen

Voldoende werkgelegenheid voor inwoners Aantrekkelijke Aantrekkelijke biotoop biotoop voor voor thuiswerkers thuiswerkers enen ZZP-ers ZZP-ers Uitstekende dienstverlening aan bedrijven Kwalitatieve Kwalitatieve enen samenhangende samenhangende inrichting inrichting van van winkelstraten winkelstraten Aantrekkelijke biotoop voor thuiswerkers en ZZP-ers

Stimuleren van fietsen en wandelen Gezond Gezond gebruik gebruik van van dede leefomgeving leefomgeving

Betere doorstroming op de woningmarkt Meer Meer mogelijkheden mogelijkheden voor voor langer langer thuis thuis wonen wonen Nieuwbouw van onderwijshuisvesting Nieuwbouw Nieuwbouw ofof uitbreiding uitbreiding van van onderwijshuisvesting onderwijshuisvesting Goede bereikbaarheid autoverkeer

Verbeteren Verbeteren OV-knooppunt OV-knooppunt

17

Gezond GezondZuidplas Zuidplas

Energieneutraal Energieneutraal enen gasloos gasloos bouwen bouwen

Goede Goede bereikbaarheid bereikbaarheid autoverkeer autoverkeer Uitbreiding routes voor langzaam verkeer

Opgave ‘Landschappelijk Zuidplas’ Opgave Opgave ‘Ontwikkeling ‘Ontwikkeling Middengebied’ Middengebied’

Ondernemend Ondernemend Zuidplas Zuidplas Aantrekkelijk woon- en werkmilieu jongeren

Ruimte Ruimte voor voor dorps dorps wonen wonen in in dede Randstad Randstad

Creeren van een groene buffer rond Vijfde Dorp Betere Betere doorstroming doorstroming opop dede woningmarkt woningmarkt

Opgave Opgave Opgave ‘Ontwikkeling ‘Versterken ‘Versterken Middengebied’ Vitaliteit VitaliteitDorpen’ Dorpen’

Duurzaam DuurzaamZuidplas Zuidplas

Creeren van een klimaatadaptieve Creeren Creeren van van een een klimaatadaptieve klimaatadaptieve buitenruimte buitenruimte buitenruimte Innovatief bouwen met aandacht voor Innovatieve Innovatieve vormen vormen van van aanleg aanleg bodemdaling openbaar openbaar gebied gebied Ruimte voor ecologisch en flexibel wonen van van biodiversiteit biodiversiteit Bevorderen Bevorderen Innovatieve vormen van aanleg openbaar gebied Faciliteren Faciliteren van van duurzame duurzame mobiliteit mobiliteit Optimale waterhuishouding Inrichting infrastructuur op duurzame vervoersOverstap Overstap naar naar duurzame duurzame warmtebronnen warmtebronnen vormen

Verbinden Verbinden van van dorpen dorpen met met agrarische agrarische omgeving omgeving Betere huisvesting van arbeidsmigranten

Faciliteren van een actief verenigingsleven Stimuleren Stimuleren van van fietsen fietsen enen wandelen wandelen Publieke gezondheid voorop bij keuze energiebronnen Meer Meer 'gebruiksgroen' 'gebruiksgroen' met met ruimte ruimte voor voor ontmoeting ontmoeting

Goede Goede bereikbaarheid bereikbaarheid bedrijvenlocaties bedrijvenlocaties bereikbaarheid bedrijvenlocaties Goede

Faciliteren Faciliteren van van een een actief actief verenigingsleven verenigingsleven

Faciliteren van duurzame mobiliteit

Verduurzamen Verduurzamen bestaande bestaande bedrijventerreinen bedrijventerreinen

Schone Schone enen veilige veilige fysieke fysieke leefomgeving leefomgeving

Ruimte voor dorps wonen in de Randstad

Gebiedsgebonden energieneutraliteit

Aantrekkelijk Aantrekkelijk woonwoonenglastuinbouw en werkmilieu werkmilieu jongeren jongeren Toekomstbestendige

Groene Schakel met recreatieve routestructuren

Evenwichting woningaanbod Ruimte Ruimte voor voor dorps dorps wonen wonen invoor in dede Randstad Randstad alle doelgroepen

Energieneutraal Energieneutraal enen gasloos gasloos bouwen bouwen Innovatieve vormen van aanleg openbaar gebied

Levendige Levendige functiemenging functiemenging van van Verbinden van dorpen met agrarische omgeving wonen wonen enen werken werken

Groene Groene Schakel Schakel met met recreatieve recreatieve Voldoende commerciele en routestructuren routestructuren tijdelijke voorzieningen

Evenwichting Evenwichting woningaanbod woningaanbod voor voor alle alle Behoud en vesterking voorraad doelgroepen doelgroepen betaalbare woningen

water en Energie dienstbaar maken aan gemeente groen, Toewerken Toewerken naar naar een een circulaire circulaire gemeente recreatie

(lokale duurzame)Landbouw als schakel tussen Ruimte Ruimte voor voor innovatieve innovatieve bedrijven bedrijven wonen, werken en natuur

Realisatie Realisatie van van sportcluster sportcluster enen Gezond gebruik van de leefomgeving gezondheidscluster gezondheidscluster

Behoud Behoud en en vesterking vesterking voorraad voorraad Creeren van een groene buffer betaalbare betaalbare woningen rond Vijfde woningen Dorp

Creeren van een energieneutraliteit Gebiedsgebonden Gebiedsgebonden energieneutraliteit klimaatadaptieve omgeving

Ontwikkelen Ontwikkelen nieuw nieuw bedrijventerrein bedrijventerrein

Toereikende Toereikende sportvoorzieningen sportvoorzieningen Stimuleren van fietsen en wandelen

Creeren Creeren van van een een groene groene rond rond Vijfde Vijfde Dorp Dorp Betere doorstroming op buffer debuffer woningmarkt

Creeren Creeren van van een een klimaatadaptieve klimaatadaptieve Optimale waterhuishouding buitenruimte buitenruimte

Hoogwaardige Hoogwaardige grootschalige grootschalige logistiek logistiek enen distributie distributie Meer Gezond Gezond gebruik gebruik van van de de leefomgeving leefomgeving 'gebruiksgroen' met ruimte voor ontmoeting

Nieuwbouw van onderwijshuisvesting Betere Betere doorstroming doorstroming opop dede woningmarkt woningmarkt Goede bereikbaarheid autoverkeer Nieuwbouw Nieuwbouw van van onderwijshuisvesting onderwijshuisvesting Uitbreiding routes voor langzaam verkeer Goede Goede bereikbaarheid bereikbaarheid autoverkeer autoverkeer Uitbreiding Uitbreiding routes routes voor voor langzaam langzaam verkeer verkeer

Bevorderen van biodiversiteit Innovatief Innovatief bouwen bouwen met met aandacht aandacht voor voor bodemdaling bodemdaling Faciliteren van duurzame mobiliteit Ruimte Ruimte voor voor ecologisch ecologisch enen flexibel flexibel wonen wonen

Voldoende Voldoende werkgelegenheid werkgelegenheid voor voor inwoners inwoners Uitstekende Uitstekende dienstverlening dienstverlening aan aan bedrijven bedrijven

Innovatieve Innovatieve vormen vormen van van aanleg aanleg openbaar openbaar gebied gebied

Aantrekkelijke Aantrekkelijke biotoop biotoop voor voor thuiswerkers thuiswerkers enen ZZP-ers ZZP-ers

Optimale Optimale waterhuishouding waterhuishouding

Betere Betere huisvesting huisvesting van van arbeidsmigranten arbeidsmigranten

Inrichting Inrichting infrastructuur infrastructuur opop duurzame duurzame vervoersvervoersvormen vormen

bereikbaarheid bereikbaarheid bedrijvenlocaties bedrijvenlocaties Goede Goede

Faciliteren van een actief verenigingsleven Stimuleren Stimuleren van van fietsen fietsen enen wandelen wandelen Publieke gezondheid voorop bij keuze energiebronnen Faciliteren Faciliteren van van een een actief actief verenigingsleven verenigingsleven Publieke Publieke gezondheid gezondheid voorop voorop bijbij keuze keuze energiebronnen energiebronnen

Perspectief Ruimtelijke Opgaven 2024

Opgavepagina Versterken Vitaliteit Dorpen De gemeente Zuidplas heeft een bijzondere positie in de regio. Als relatief groene gemeente in een sterk verstedelijkte regio profileert Zuidplas zich als de ‘Watertuin van de Zuidelijke Randstad’. De identiteit van het huidige Zuidplas en de kwaliteit van de leefomgeving zijn belangrijk. Zuidplas kenmerkt zich door een open landschap met daarin nu nog vier dorpen: Moerkapelle, Moordrecht, Nieuwerkerk aan den IJssel, Zevenhuizen en de twee buurtschappen Oud Verlaat en Ver-Hitland. Aan het toekomstige vijfde dorp wordt binnen de opgave Ontwikkeling Middengebied gewerkt. (Samen)werken aan verantwoorde groei Zuidplas is onderdeel van de regio Midden-Holland. Samen met de gemeenten Bodegraven-Reeuwijk, Gouda, Krimpenerwaard en Waddinxveen werkt het college aan een verantwoorde, duurzame groei die samen opgaat met de bereikbaarheid op lange termijn. Zuidplas werkt naast Midden-Holland ook in andere verbanden samen, zoals Oostland, de A12-corridor, Gemeenschappelijke Regeling (GR) IJsselgemeenten, de Metropoolregio Rotterdam-Den Haag en in het deelgebied Zuidplas en omstreken voor het Nationaal Programma Landelijk Gebied (NPLG). Door de ligging en bereikbaarheid is Zuidplas ook aantrekkelijk als vestigingsgebied voor mensen die elders in de Randstad werken.

De projecten die vallen onder de opgave ‘Versterken Vitaliteit Dorpen’, kunt u herkennen aan dit icoon.

18

Overzicht Versterken Vitaliteit Dorpen

Perspectief Ruimtelijke Opgaven 2024

Uniek, groen en dorps karakter Binnen de opgave Versterken Vitale Dorpen organiseert het college – in samenhang – het werken aan meerdere vraagstukken tegelijk. Denkt u hierbij aan het creëren van fysieke ruimte voor woningen voor alle doelgroepen, ruimte en draagvlak voor maatschappelijke en commerciële voorzieningen, betere bereikbaarheid, meer natuur en biodiversiteit, betere verbindingen en draagvlak voor recreatie, meer ruimte voor duurzame vormen van mobiliteit en het bijdragen aan duurzame energie. Op deze wijze behouden en versterken we het unieke groene, dorpse karakter van Zuidplas. Niet alleen voor de huidige inwoners en ondernemers, maar ook voor de generaties na ons. Omgevingsvisie schetst kaders leefomgeving De Omgevingsvisie Zuidplas 2040 beschrijft het unieke karakter van de gemeente Zuidplas. In deze visie staan de ambities voor de lange termijn, tot aan het jaar 2040. Met de omgevingsvisie geeft het gemeentebestuur richting aan toekomstige ontwikkelingen die plaatsvinden in een veilige en gezonde fysieke leefomgeving, met veel omgevingskwaliteit voor inwoners. De fysieke leefomgeving gaat over vrijwel alles buitenshuis: van bodem, water, natuur en lucht, tot aan gebouwen, wegen en duurzame

19

Perspectief Ruimtelijke Opgaven 2024

opwek van energie. In de omgevingsvisie zijn de ambities van de gemeente Zuidplas vertaald naar de vier thema’s Aantrekkelijk Zuidplas, Duurzaam Zuidplas, Ondernemend Zuidplas en Gezond Zuidplas. Ruim 45 projecten in en aan de dorpen Ruimtelijk gezien vormen de vier dorpen en de twee buurtschappen van Zuidplas de begrenzing van de opgave Versterken Vitaliteit Dorpen. Het college werkt op dit moment aan meer dan 45 projecten in en aan de dorpen, waaronder twaalf gemeentelijke grondexploitatieprojecten. Met al deze projecten realiseert het college de woningbouwopgave van in totaal zo’n 4.000 woningen in en aan de dorpen. Hierbij draait het niet om het bouwen van woningen alléén, maar voornamelijk om het versterken van de vitaliteit van de dorpen. Alle gebiedsontwikkelingen, zowel groot als klein, dragen bij aan de doelstellingen uit het collegeprogramma 2022-2026. Gebiedspaspoort als nadere uitwerking dorpsvisie De Omgevingsvisie Zuidplas 2040 kent een brede scope en bevat een beknopte beschrijving van de dorpsvisies. Deze dorpsvisies zijn bewust op hoofdlijnen opgesteld, passend bij een abstractieniveau van een omgevingsvisie. Met de gebiedspaspoorten als instrument legt het college uiteindelijk voor elk van de vier bestaande dorpen een

De projecten die een relatie hebben met een gebiedspaspoort, kunt u herkennen aan deze stempel.

20

meer gedetailleerde uitwerking aan u voor. Op 24 januari 2023 stelde u als eerste het Gebiedspaspoort Zevenhuizen vast: het toekomstperspectief voor het dorp Zevenhuizen en het buurtschap Oud Verlaat. Op 25 oktober 2023 gaf u vervolgens uw goedkeuring aan het Gebiedspaspoort Moerkapelle. Het college vervolgt het traject met de uitwerking van het Gebiedspaspoort Moordrecht, dat in september 2024 aan u voorligt. Naar verwachting vindt de aanvang van het traject voor het Gebiedspaspoort Nieuwerkerk aan den IJssel plaats na de zomer van 2024. Verbindende schakel tussen omgevingsvisie en omgevingsplan Aan de basis van de gebiedspaspoorten staan de dorpsvisies uit de Omgevingsvisie Zuidplas 2040. In dit traject komen meerdere onderdelen samen: wensen vanuit de gemeenteraad, huidig beleid, lopende projecten, een intensief co-creatieproces en een analyse van de aanwezige data. Het gebiedspaspoort werkt als verbindende schakel tussen de omgevingsvisie (hoogste abstractieniveau) en het omgevingsplan (juridische uitwerking op detailniveau). Voor de beoogde transformatiegebieden binnen de dorpen stelt het college in de gebiedspaspoorten nadere uit te werken visies voor, waarin het college input vanuit het gebiedspaspoort als randvoorwaarde meegeeft

Perspectief Ruimtelijke Opgaven 2024

voor de uitwerking. In combinatie met de uitkomsten van toekomstige visies (denk aan: mobiliteitsvisie of voorzieningenvisie) kan het college voor deze transformatiegebieden een omgevings(deel)plan opstellen. Kavelpaspoort biedt kaders voor eigenaren en/of initiatiefnemers Voor de meer kleinschalige en concrete locaties stelt het college specifieke kavelpaspoorten op. Dankzij deze kavelpaspoorten is het beeld van de gemeente Zuidplas van

een kavel/locatie op voorhand duidelijk. Zo is het college voortaan eerder in staat om helderheid te geven aan eigenaren van kavels en/of toekomstige initiatiefnemers. Het proces voor een kavelpaspoort vloeit logischerwijs voort uit de vaststelling van het gebiedspaspoort voor het dorp in kwestie. Echter, het college houdt daarbij nadrukkelijk oog voor toekomstige ontwikkelingen in de andere dorpen. De kavelpaspoorten worden verwerkt in het omgevingsplan, nu de Omgevingswet inmiddels van kracht is.

Overzicht maatschappelijke doelstellingen ‘Versterken Vitaliteit Dorpen’ Thema’s Thema’somgevingsvisie omgevingsvisie

Opgave Opgave ‘Versterken ‘Versterken Vitaliteit VitaliteitDorpen’ Dorpen’

Aantrekkelijk AantrekkelijkZuidplas Zuidplas