Bijlage 1 Najaarsnota 2024 A24.002091
Tekst van het document
Najaarsnota 2024
Versie voor raad 5 november 2024
NAJAARSNOTA 2024
Inhoudsopgave Inhoudsopgave .............................................................................................2
Product 3.2
Onderwijs ....................................................................... 57
Inleiding ........................................................................................................3
Product 3.3
Cultuur ........................................................................... 60
Bestuurlijke samenvatting .............................................................................4
Programma 4 Ruimtelijk beleid en ontwikkeling ........................................ 70
Financiële samenvatting ...............................................................................6
Product 4.1
Ruimtelijke ordening en vergunningverlening ............... 71
Programma 1: Bestuur en organisatie ..........................................................8
Product 4.2
Wonen ........................................................................... 73
Product 1.1
Bestuur, organisatie en participatie ................................ 9
Product 4.3
Economie....................................................................... 83
Product 1.2
Dienstverlening ............................................................. 14
Product 4.4
Verkeer en vervoer ........................................................ 88
Product 1.3
Veiligheid ...................................................................... 16
Product 4.5
Gebiedsontwikkeling ..................................................... 99
Programma 2 Sociaal Domein ....................................................................25
Product 4.6
Duurzaamheid ............................................................. 100
Product 2.1
Algemeen sociaal domein ............................................ 27
Programma 5
Fysieke omgeving ........................................................ 115
Product 2.2
Werk en inkomen .......................................................... 38
Product 5.1
Beheer buitenruimte .................................................... 116
Product 2.3
Jeugd ............................................................................ 42
Product 5.2
Afval, riolering en begraven ......................................... 120
Product 2.4
Maatschappelijke ondersteuning .................................. 45
Product 5.3
Vastgoed ..................................................................... 122
Algemeen doel product .......................................................................... 45
Financiële producten ................................................................................ 129
Product 2.5
Volksgezondheid .......................................................... 48
Bijlage 1 Mutaties op de investeringen .................................................... 138
Programma 3
Maatschappelijk domein .................................................55
Bijlage 2 Mutaties op de reserves en voorzieningen ............................... 141
Product 3.1
Sport ............................................................................. 56
Bijlage 3 Programma duurzaamheid en klimaatadaptatie ....................... 142
2
Inhoudsopgave
NAJAARSNOTA 2024
Inleiding De najaarsnota geeft u inzicht in de huidige meerjarenbegroting, de voorstellen tot budgetaanpassing en geeft een doorkijk naar hetgeen op ons afkomt. Het betreft de tweede begrotingswijziging op de primitieve begroting 2024. Uitgangspunten zijn de doelstellingen en inspanningen zoals overeengekomen in de Programmabegroting 2024-2027, eventueel aangepast als gevolg van een bijstelling in de Zomernota 2024. Alle doelstellingen en inspanningen waarop gerapporteerd is in de Zomernota 2024 komen terug in deze najaarsnota voorzien van de huidige stand van zaken. De financiële uitdagingen voor de gemeente Zuidplas zijn aanleiding geweest om primair een beleidsarme najaarsnota te presenteren. Dit wil zeggen dat een beperkt aantal voorstellen van budgetaanpassingen onderdeel zijn van deze najaarsnota. Het gaat om noodzakelijke aanpassingen in het bestaand beleid, wijzigingen die voortkomen uit de financieel technische uitgangspunten en onoverkomelijke bijstellingen in het kader van compliance en wijzigingen in wet- en regelgeving. Daarnaast wordt een aantal incidentele budgetaanpassingen voorgesteld.
Leeswijzer De najaarsnota is opgebouwd uit 2 delen met verschillende detailniveaus. Het eerste deel geeft inzicht op hoofdlijnen en het tweede deel biedt een verdieping voor de lezer die meer achtergrondinformatie zoekt. Het eerste deel bestaat uit de volgende hoofdstukken: • Inleiding • Bestuurlijke samenvatting • Financiële samenvatting De bestuurlijke samenvatting en de financiële samenvatting geven inzicht op hoofdlijnen. De bestuurlijke samenvatting geeft inzicht in de voortgang op de doelen en de prestaties en de financiële samenvatting geeft inzicht in de financiële positie van de gemeente Zuidplas. Het tweede deel bestaat uit de inhoudelijke en financiële toelichtingen per programma en een tweetal bijlagen: • Bijlage 1 Mutaties op de investeringen • Bijlage 2 Mutaties op de reserves en voorzieningen • Bijlage 3 Programma duurzaamheid en klimaatadaptatie
3
Inhoudsopgave
NAJAARSNOTA 2024
Bestuurlijke samenvatting ‘Je gemeente doet er alles aan’, Een VNG campagne waar we in Zuidplas graag bij aansluiten, omdat het goed verwoord waar we staan: wij doen er alles aan om onze dienstverlening, onze voorzieningen en onze openbare ruimte op peil te houden. De rijksbijdragen staan onder druk, terwijl de kosten voor zorg, wonen en infrastructuur toenemen. Dit vraagt om slimme keuzes en mogelijke herstelmaatregelen. We moeten onze middelen op een efficiënte manier inzetten, zonder dat dit ten koste gaat van de belangrijkste diensten voor onze inwoners. Er wordt hard gewerkt aan een financiële herijking om de komende jaren stabiel te blijven, door middel van het project inzicht en wendbaarheid. Het college heeft via de VNG druk gezet tijdens de onderhandelingen en ook tijdens de uitwerking van het hoofdlijnenakkoord tot een regeerprogramma. Het is belangrijk dat wij als gemeente snel inspelen op de nationale plannen om ze vervolgens te vertalen naar lokale acties. Hierbij verliezen we de eigen gemeentelijke doelen niet uit het oog. De rijksoverheid moet nu boter bij de vis doen voor gemeenten. De gemeente werkt aan een nieuwe Visie op het sociaal en maatschappelijk domein, waarmee we de zorg en ondersteuning voor onze inwoners willen verbeteren.
Deze visie richt zich op belangrijke thema’s zoals jeugdzorg, Wmo (Wet maatschappelijke ondersteuning) en de lokale uitvoer van de participatiewet. Ons doel is om de grote onderlinge samenhang in de zorgketen te laten zien, om zo tot gewogen besluiten te kunnen komen over het verdelen van schaarse middelen. Het is belangrijk dat we als samenleving een stevige en flexibele sociaal basisinfrastructuur hebben en dat gezorgd wordt voor een passende, integrale en toegankelijk ondersteuning voor inwoners die een steuntje in de rug nodig hebben. Een sociaal maatschappelijke basis die veerkrachtig is, ruimte biedt voor maatwerk en voor vroeg en integraal ingrijpen. In de komende periode betrekken we inwoners en belanghebbenden om mee te denken over de toekomst van zorg en welzijn in Zuidplas. Recent heeft het college met de gemeenteraad gesproken over de nieuwe mobiliteitsvisie. Hierbij stonden bereikbaarheid, verkeersveiligheid en STOMP (Stappen, Trappen, OV, Mobiliteitsdiensten en Privé autobezit) centraal. Samen met de commissieleden zijn de eerste ideeën uitgewisseld. De komende maanden werken we aan een concreet plan dat bijdraagt aan een betere mobiliteit in onze gemeente. Het is ons doel om een veilige, duurzame en goed bereikbare gemeente te worden. Het programmaplan Duurzaamheid is op 27 februari 2024 door het college vastgesteld.
In het programmaplan is in beeld gebracht waar de gemeente Zuidplas zich de komende drie jaar voor gaat inzetten om de ambities en doelen uit coalitieakkoord dichterbij te brengen en op welke wijze dit wordt gedaan. Het betreft een van de grootste transities waar gemeente mee te maken krijgen en flexibiliteit is daarom een van de belangrijkste voorwaarden. Afgelopen jaar is er ingezet op verschillende onderdelen. Zo is in februari 2024 is de herijkte Transitievisie warmte vastgesteld door de raad. Hierin staan de kaders waarmee verder wordt gegaan in het project aardgasvrij Zuidplas. Na vele nieuwe inzichten is besloten om ons in 2024 te richten op een hernieuwde aanpak voor de warmtetransitie inclusief participatie- en communicatietraject die eind van het jaar verwacht wordt. Ook is er gewerkt aan projecten binnen de regionale energiestrategie. Zo is het programma Zon Op Veld vastgesteld. Naar alle verwachtingen wordt ook het uitvoeringsplan voor zon op dak vastgesteld in 2024. Betaalbaarheid is een grote pijler. Afgelopen jaar is er dan ook gewerkt aan de aanpak energiearmoede. Onder meer zijn er een energietoeslag en energiefixers beschikbaar gesteld voor inwoners die dit nodig hadden.
4
Inhoudsopgave
NAJAARSNOTA 2024 Daarnaast is het uitvoeringsprogramma Armoede en Schulden door het college vastgesteld en in volle gang. We hebben verschillende initiatieven opgezet om inwoners met financiële problemen te ondersteunen. Denk aan verbeteren van de schuldhulpverlening, het starten met saneringskredieten en het bijdragen aan de start van de Voedselbank Zuidplas. We zetten ons in om armoede terug te dringen en schuldenproblematiek aan te pakken, zodat iedereen gelijke kansen heeft. Tot slot zijn er in 2024 enkele belangrijke besluiten genomen rondom de bouw van het vijfde dorp. Zo is het bestemmingsplan voor fase 1a door de gemeenteraad vastgesteld. De komende tijd moet Zuidplas met een nieuwe strategie komen om met onze bestuurlijke partners tot ontwikkeling te komen. De bouw van het vijfde dorp voorziet immers in een bovenregionale vraag naar woningen: Alleen samen kunnen we de woningnood in Nederland oplossen.
5
Inhoudsopgave
NAJAARSNOTA 2024
Financiële samenvatting De Najaarsnota is net als de Zomernota het instrument om bijstellingen op de begroting van het lopende jaar te doen, aan de hand van actuele ontwikkelingen en nieuwe inzichten. Op de verschillende programma’s staan voorstellen voor bijsturing op de begroting. De Najaarsnota heeft ook meerjarig financiële effecten. Deze meerjarige effecten worden in samenhang met effecten uit de Begroting 2025 en Septembercirculaire 2024 betrokken bij de behandeling van de Begroting 2025 in uw raad. De behandeling van deze Begroting 2025 staat op dezelfde dag gepland als de Begroting 2025. Wanneer wij allereerst terugkijken naar eerdere besluitvorming, dan zien wij de onderstaande ontwikkeling.
Huidige meerjarenbegroting exploitatiesaldo
2024
2025
2026
2027 2028 Bedragen x € 1.000
Exploitatiesaldo Begroting 2024/ Najaarsnota 2023 Amendementen Begroting 2024 Gebiedspaspoort Moerkapelle Budgetoverheveling 2023-2024 Grondexploitatie Middengebied fase 1a IHP Esse Zoom Ondergrond hockeyvelden NHC de Ijssel Jaarrekening 2023 resultaatbestemming Zomernota 2024 Meicirculaire 2024 Addendum Sportvelden Analyse structureel/ incidenteel jr 2028 Totaal
102 -438 -720 1.477
-232 -493 6 -12 2.503 -1.538 -14
-8.045 -493 34 -12 2.011 1.282 -14
-8.823 -493 35 -12 1.769 1.538 -14
421
220
-5.237
-6.000
-8.823 -493 35 -12 1.075 2.587 -14 -309 -5.954
Het jaar 2024 begon met een positief saldo van € 102.000. Na verwerking van de amendementen, de Zomernota en de Meicirculaire is dit een positief saldo van € 421.000 geworden. In de meerjarenraming zien wij een fors tekort vanaf het jaar 2026, ook wel het “ravijnjaar” genoemd. Dit ravijnjaar wordt grotendeels veroorzaakt door kortingen vanuit de algemene uitkering. Meer informatie hierover nemen wij op in de Begroting 2025. Wanneer wij kijken naar de mutaties van deze Najaarsnota 2024, dan geven deze het onderstaande financiële beeld.
6
Inhoudsopgave
NAJAARSNOTA 2024
Toelichting financiële verschillen Najaarsnota 2024 Grootste mutaties > € 100.000
2024
2025
2026
Beginstand begroting
421
220
-5.237
-6.000
-5.954
Correctie rente grondexploitaties
-508
-1.282
-1.304
-363
-283
Bijstelling degeneratiekosten en glasvezel
350
100
100
100
100
Inzet stelpost Prijs tranche 2024-2027
321
821
821
821
821
-148
-77
-34
Investeringskredieten planning, afronding voorzien in 2025
2027 2028 Bedragen x € 1.000
639
Correctie kapitaallastenreserves
-626
Actualisatie beheerplan sportparken
-312
-312
Stelpost loon deels vrijval 2025
288
Vrijval stelpost Groei tranche 2025-2028
229
229
229
229
Hogere kosten voor onderhoud software
-200
-200
-200
-200
-200
Hogere kosten voor hardware infrastructuur
-200
-200
-200
-200
-200
Ozb niet-woningen eenmalige inhaalslag
224
120
Circulair schoolgebouw
-80
-186 -10
-10
Bijstellen budget lobby agenda
170
30
-10
Verhoging budget GP Moordrecht
-150
-
-
Geen verkiezingen in 2025
115
Correctie budget Rondje Moerkapelle
-115
-
115
Brede regeling combinatiefuncties
13
103
103
Kunstwerken extra onderzoeken
-100
Openbare verlichting stijgende stroomkosten
-100 -1.313
264
-494
300
422
Overige mutaties Totaal mutaties
477 -836
Begroting na Zomernota
-415
-211 53 -1.727 274
-31 -525 -1.015 -5.762
-26 274 -863 -5.726
-23 400 -337 -5.555
Totaal mutaties genoemd in deze tabel
Uit deze tabel blijkt dat het positieve resultaat van het jaar 2024 omslaat in een negatief verwacht resultaat. Per saldo zijn er meer nadelen dan voordelen.
7
Inhoudsopgave
NAJAARSNOTA 2024
Programma 1: Bestuur en organisatie Toekomstbestendig en resultaatgericht
Dit programma bestaat uit de volgende producten: 1.1 Bestuur, organisatie en participatie 1.2 Dienstverlening 1.3 Veiligheid
8
Inhoudsopgave
NAJAARSNOTA 2024
Inleiding We willen een benaderbare en betrouwbare gemeente zijn. De dienstverlening moet daarom open, snel en toegankelijk blijven. We zien dat inwoners gebruik maken van de digitale dienstverlening om zaken te regelen via www.zuidplas.nl en om mee te praten en te participeren via www.maakzuidplas.nl. Als gemeente willen we duidelijk communiceren én goed nadenken over hoe we communiceren. We communiceren vooraf hoe en waarover we gaan participeren (en waarover niet), hoe de input vanuit inwoners en andere belanghebbenden wordt verwerkt in de plannen en op welke manier terugkoppeling plaatsvindt over de gemaakte keuzes.
Product 1.1
Bestuur, organisatie en participatie
Algemeen doel product Ondersteunen van inwoners bij de digitale dienstverlening om zaken te regelen via www.zuidplas.nl en om mee te praten en te participeren via www.maakzuidplas.nl. Verwachtingen bij inwoners en belanghebbenden helder maken door duidelijk te communiceren én goed na te denken over hoe we communiceren. Vooraf aangeven hoe en waarover we gaan participeren (en waarover niet), hoe de input vanuit inwoners en andere belanghebbenden wordt verwerkt in de plannen en op welke manier terugkoppeling plaatsvindt over de gemaakte keuzes. Ontwikkelingen Participatie Sinds 2023 beschikt de gemeente over een Verordening Inspraak en Participatie Gemeente Zuidplas 2023, de opvolger van de Inspraakverordening. Na het vaststellen van deze verordening en sinds de oprichting van een Omgevingstafel (Q4 2023) hebben we ervaren, dat de werkprocessen voor participatie nog aanpassingen en verbeteringen vragen. Zo verlangen de werkprocessen, taken en bevoegdheden eenduidigheid en rolvastheid, die het participatieproces alleen maar ten goede zullen komen. Er is in 2024 gewerkt aan de bestuursopdracht participatie. Met deze bestuursopdracht werken we toe naar een verbeterde werkwijze voor het vastleggen van participatietrajecten (projecten en beleid van de gemeente als initiatiefnemer) in de gemeente. Zo moet deze werkwijze bijdragen aan eenduidigheid en praktische uitvoerbaarheid.
Op deze manier ontstaat een zorgvuldig, voorspelbaar proces van informeren en betrekken van de omgeving. Belangrijk is dat we vooraf belangen en kaders afwegen voordat besluitvorming plaatsvindt. Hybride werken In 2024 vervangen we verouderde laptops en telefoons door nieuwe devices in het kader van het nieuwe hybride werken. Verder werken we aan de implementatie van Microsoft 365, waarmee medewerkers beter gefaciliteerd worden met digitaal samenwerken. Doelstellingen en inspanningen In onderstaande tabel zijn de doelstelling(en) en inspanning(en) opgenomen voor product 1.1, de doelstelling(en) volgen vanuit ambitie “Bouwen aan vertrouwen in de (lokale) democratie” uit spoor 5 organisatie en financiën, subspoor dienstverlening, communicatie en participatie.
9
Inhoudsopgave
NAJAARSNOTA 2024 Doelstelling(en) – Wat willen we bereiken? De huidige gemeentelijke schriftelijke communicatie is 80% op B2 niveau en 20% op B1 niveau. Op de gemeentelijke website is de verhouding 61% op B2 niveau en 35% op taalniveau B1. Gedurende het collegeprogramma 2022-2026 blijft dit communicatieniveau gehandhaafd.
Effectindicator Communicatie B1 niveau (schriftelijk) Communicatie B1 niveau (website)
Realisatie 2022
Realisatie 2023
20%
20%
Begroting 2024 (nov 2023) 20%
35%
35%
35%
Verantwoording In Q3 van 2024 is een geactualiseerde schrijfwijzer beschikbaar gesteld. Deze helpt bij eenvoudiger en eenduidig taalgebruik. De ambtelijke organisatie wordt zo geholpen met de schriftelijke communicatie naar inwoners en het zich zelfstandig verder eigen maken van B1 taalgebruik. Zomernota Najaarsnota2024 Begroting 2024 2026 20%
20%
20%
35%
35%
35%
In onderstaande tabel zijn de doelstelling(en) en inspanning(en) opgenomen voor product 1.1, de doelstelling(en) volgen vanuit ambitie “Duidelijker maken van verwachtingen en zorgen voor meer eenduidigheid in participatietrajecten, ook wanneer dit is uitbesteed.” uit spoor 5 organisatie en financiën, subspoor dienstverlening, communicatie en participatie. Doelstelling(en) – Wat willen we bereiken? 1. Vanaf 2023 wordt bij alle initiatieven, plannen en projecten van de gemeente het Kader Participatie toegepast, zodat dit een vast onderdeel is van het proces. 2. Vanaf 2024 wordt bij alle initiatieven die niet vanuit de gemeente worden gestart, de initiatiefnemer gewezen op het gebruik van de Handreiking participatie bij ruimtelijke initiatieven. De gemeente vereist van alle initiatiefnemers gebruik van deze handreiking en een participatieverslag.
Verantwoording Dit gebeurt conform Verordening Inspraak en Participatie Gemeente Zuidplas 2023, geldig per 25 maart 2023 tot op heden. Dit gebeurt conform Verordening Inspraak en Participatie Gemeente Zuidplas 2023, geldig per 25 maart 2023 tot op heden.
Inspanning(en) – Wat gaan we daarvoor doen? Het Kader Participatie, de checklist en de handreiking participatie bij ruimtelijke initiatieven worden als vast format en eenduidig kader gebruikt bij participatietrajecten.
Verantwoording Na het vaststellen van de hierboven genoemde verordening en sinds de oprichting van een Omgevingstafel (Q4 2023) is duidelijk geworden dat de werkprocessen nog aanpassingen en verbetering vragen. Denk aan eenduidigheid wat betreft de werkprocessen. In Q3 2024 is gewerkt aan een specifieke bestuursopdracht om dit proces goed op te pakken. Met deze bestuursopdracht werken we toe naar een verbeterde werkwijze voor het vastleggen van participatietrajecten in de gemeente en draagt het bij aan eenduidigheid en praktische uitvoerbaarheid.
Middelen € 11.000
10
Inhoudsopgave
NAJAARSNOTA 2024
In onderstaande tabel zijn de doelstelling(en) en inspanning(en) opgenomen voor product 1.1, de doelstelling(en) volgen vanuit ambitie “Ruimte geven aan ondernemers.” uit spoor 4 groeiend Zuidplas, subspoor economie en werk. Doelstelling(en) – Wat willen we bereiken? In 2026 streven we naar een maximaal Maatschappelijk Verantwoord Inkopen. We stimuleren waar mogelijk de lokale economie, zodat er een gezond ondernemingsklimaat ontstaat en er rechtmatig wordt aanbesteed.
Effectindicator
Maatschappelijk verantwoord inkopen
Realisatie 2021
Realisatie 2023
n.v.t
nvt
Inspanning(en) – Wat gaan we daarvoor doen? In 2024 wordt er een nieuw Inkoopbeleid vastgesteld. Hierin worden duurzame initiatieven opgenomen, zoals het streven we naar een maximaal Maatschappelijk Verantwoord Inkopen (MVI). Om dit te realiseren wordt o.a. een inkoopsysteem aangeschaft dat het vastleggen, meten en monitoren van duurzame inkoopinitiatieven mogelijk maakt. Zo kunnen we onder andere zien hoeveel % van onderhandse aanvragen bij de lokale partijen aangevraagd is en in hoeverre de wet- en regelgeving nageleefd is voor wat betreft de Rechtmatigheidsverantwoording.
Verantwoording Een geactualiseerde visie op de inkoopfunctie binnen Zuidplas wordt ontwikkeld. Op basis daarvan wordt de inkoopfuncties herijkt. Daarnaast wordt het inkoopbeleid geactualiseerd. Het streven naar maximaal Maatschappelijk Verantwoord Inkopen wordt hierin meegenomen. Begroting Zomernota Najaarsnota Begroting Begroting 2024 2024 2024 2025 2026 maximaal
Middelen € 40.000
Verantwoording Eind 2024 wordt het geactualiseerde inkoopbeleid vastgesteld. De implementatie daarvan vindt in 2025 plaats en krijgt o.a. vorm door het aanschaffen van een systeem dat ondersteunt bij het (kunnen sturen op) Maatschappelijk Verantwoord Inkopen. Voorgesteld wordt om het budget van 2024 over te hevelen naar 2025.
In onderstaande tabel zijn de doelstelling(en) en inspanning(en) opgenomen voor product 1.1, de doelstelling(en) volgen vanuit ambitie “Meer aandacht voor digitale veiligheid in de eigen organisatie“ uit spoor 5 organisatie en financiën, subspoor dienstverlening, communicatie en participatie.
11
Inhoudsopgave
NAJAARSNOTA 2024
Doelstelling(en) – Wat willen we bereiken? 1. Uiterlijk 1-1-2025 voldoet Zuidplas volledig aan de Baseline Informatiebeveiliging Overheid (BIO).
2. Vanaf medio mei 2023 start de bewustwordingscampagne informatieveiligheid binnen de organisatie.
3. Het werken aan de bewustwording van informatieveiligheid is als continu proces in de organisatie geborgd vanaf medio mei 2023.
4. De AVG kent 5 niveaus van volwassenheid. We gaan naar volwassenheidsniveau 3 (“Bepaald”) van de AVG per 1-1-2025 met elementen van niveau 4 (“Beheerst”) voor eind 2026.
Verantwoording De BIO bevat ongeveer 140 maatregelen die een organisatie kan nemen om haar informatiebeveiliging te optimaliseren. Op dit moment zijn we gegroeid 70% van de geïmplementeerde maatregelen. Gelet op continue veranderingen in de wereld is volledig voldoen niet mogelijk en moet dit vooral gezien worden als een streven. Sommige maatregelen vragen meer inspanning dan was beoogd bij het vaststellen van de doelstelling. In 2024 hebben we de capaciteit ten aanzien van informatiebeveiliging uitgebreid. Voorgesteld wordt om de doelstelling van 80% realisatie in 2025 en 95% realisatie in 2026 als doelstelling te hanteren. Is in 2023 gestart, sindsdien worden de online en fysieke bewustwordingstrainingen gecontinueerd in het kader van voldoen aan de BIO. Gegevens van inwoners, bezoekers, ondernemers en medewerkers worden hiermee beter beschermd. Is in 2023 gestart, sindsdien worden de online en fysieke bewustwordingstrainingen worden gecontinueerd. Gegevens van inwoners, bezoekers, ondernemers en medewerkers worden hiermee beter beschermd. Er is een nieuwe meting gedaan en eind Q3 komt een rapport beschikbaar. In de conceptrapportage is het beeld dat t.o.v. van de nulmeting in 2021 er een grote verbetering is op de organisatorische inbedding en op de verantwoording. Hiermee begeven we ons richting volwassenheidsniveau 2.
Op het gebied van beleid, processen, gegevensbescherming, samenwerking en rechten van betrokkenen moeten nog vervolgstappen gemaakt worden. Het ambitieniveau is eerder bijgesteld van niveau 4 naar niveau 3 in 2026. Het eindniveau voor 2024 blijft niveau 1. Niveau 3 wordt pas bereikt in 2026. In de jaarrekening is al gemeld dat per 1/1/2025 niveau 3 voor de AVG niet realistisch is. Het doel is daarmee bijgesteld.
12
Inhoudsopgave
NAJAARSNOTA 2024 Effectindicator
Baseline Informatiebeveiliging Overheid Volwassenheidsniveau van de AVG
Realisatie 2022
Realisatie 2023
60%
60%
Niveau 1
Niveau 1
Inspanning(en) – Wat gaan we daarvoor doen? Voortzetten van de bewustwordingscampagne omtrent informatieveiligheid binnen de organisatie.
Begroting 2024 (nov 2023) 60%
Zomernota 2024
Najaarsnota 2024
Begroting 2025
Begroting 2026
60%
70%
80%
95%
Niveau 1
Niveau 1
Niveau 1
Middelen
Risicoanalyses voor privacy maken en de organisatie daarin trainen via de Zuidplas academie.
Niveau 2
Niveau 3
Verantwoording Inspanningen online en fysiek bewustwordingstrainingen worden gecontinueerd. Gegevens van inwoners, bezoekers, ondernemers en medewerkers worden hiermee beter beschermd. De AVG is onderdeel van het onboardingprogramma van nieuwe medewerkers. Daarmee vergroten we het bewustzijn en verkleinen we risico's. Voor specifieke processen kan een risicoanalyse worden gemaakt. In 2024 is tot heden een risicoanalyse gemaakt op het proces m.b.t. Vroegsignalering.
In onderstaande tabel zijn de doelstelling(en) en inspanning(en) opgenomen voor product 1.1, de doelstelling(en) volgen vanuit ambitie “We zetten meer in op public affairs.” uit spoor 5 organisatie en financiën, subspoor dienstverlening, communicatie en participatie. Doelstelling(en) – Wat willen we bereiken? Uiterlijk 1-1-2024 heeft de gemeente de verantwoordelijkheid voor het opstellen en beheren van de lobby-agenda in de organisatie belegd en is er een eerste agenda opgesteld.
Verantwoording Het doel van het verder ontwikkelen en borgen van Public affairs binnen Zuidplas is vooral versterken wat er al is. Daarmee is het meer dan het opstellen en beheren van alleen de lobby-agenda. Om dat organisatievraagstuk goed aan te kunnen pakken moeten we beter weten wat ons speelveld is, waar strategische kansen liggen, wat doen we als gemeente? Wat doen we vanuit de regio?
Inspanning(en) – Wat gaan we daarvoor doen? Eind 2023 wordt gestart met een verkenning naar de benodigde capaciteit en middelen om niet alleen te komen tot een inhoudelijke lobby agenda, maar ook naar de mogelijkheden om Public Affairs (PA) in brede zin in te bedden binnen Zuidplas.
Verantwoording In de vastgestelde Zomernota was nieuw budget gevraagd voor 2025 en 2026 (incidenteel 2 x € 120.000). En daarnaast jaarlijks structureel ca. € 50.000 vanaf 2025. Tegelijkertijd heeft de raad de motie Lobby regionaal (Z24.001881) aangenomen waarin het college wordt opgeroepen om:
Middelen
13
Inhoudsopgave
NAJAARSNOTA 2024 •
Na te gaan welke inspanning voor de lokale lobby-agenda echt noodzakelijk is en deze zoveel mogelijk aan te laten sluiten op de regionale inspanningen; • In de begroting 2025 voorstellen te doen om het budget voor de lokale lobby-agenda naar beneden bij te stellen; Naar aanleiding van deze motie komt het college in de begroting voor 2025 met een verlaagde budgetaanvraag.
Product 1.2
Dienstverlening
Algemeen doel product Zuidplas staat voor een dienstverlening, die optimaal bereikbaar, transparant, efficiënt en bij de tijd is. In de dialoog met inwoners en ondernemers stelt de gemeente zich dienstbaar en klantgericht op. Inwoners en ondernemers ervaren de gemeente als een professionele en betrouwbare organisatie die flexibel inspeelt op hun vragen en behoefte.
Ontwikkelingen In onze dienstverlening willen we een betrouwbare partner zijn voor onze inwoners. Dit geldt ook voor de organisatie van de verkiezingen. Dit jaar hebben op donderdag 6 juni de Europese Verkiezingen plaatsgevonden. Bij de zomernota 2024 heeft uw raad het voorstel omarmd, om ons te blijven inzetten om het niveau van dienstverlening op hetzelfde peil te houden en te voldoen aan alle wettelijke normen en eisen. Door middel van een begrotingswijziging is er dan ook structureel € 115.000 opgenomen voor de organisatie van de verkiezingen. De evaluatie van de Europese Verkiezingen 2024 is momenteel in volle gang en wordt naar verwachting eind september afgerond. Het spreekt voor zich dat de financiën een belangrijk onderdeel vormen van de evaluatie en conclusies. Bij de jaarrekening wordt de raad hierover verder geïnformeerd. Door middel van procesoptimalisatie blijven we zoveel mogelijk streven naar goede dienstverlening die is afgestemd op de behoefte van onze inwoners en ondernemers. We zijn gestart om deze optimalisatie te richten op het (werk) proces, de systemen die dit ondersteunen en de mensen die het realiseren. De conclusie is dat we daarbij moeten inzetten op 1. het duidelijk in kaart brengen van de (belangrijkste) werkprocessen van de producten van burgerzaken en de consequenties hiervan voor de systemen en de bemensing. 2.
het flexibel inspelen op de arbeidsmarkt. Het is een gegeven dat de arbeidsmarkt ook voor de werksoorten van het publieksplein een uitdaging is om de juiste mensen op de juiste plek te krijgen. Om te zorgen dat deze uitdaging niet ten koste gaat van onze primaire dienstverlening bij het publieksplein, denken we hierbij buiten de kaders. Zoals traineeship en het investeren van collega's om de bestaande formatie op vlieghoogte te brengen. 14
Inhoudsopgave
NAJAARSNOTA 2024 De meeropbrengsten als gevolg van de paspoortenpiek worden afgezet tegen de meerkosten van de paspoortenpiek. Dat betekent dat bij de jaarrekening inzichtelijk is of er sprake is van een positief of negatief saldo als resultaat. Tot slot blijven we in 2024 onze focus richten op de telefonische bereikbaarheid van onze organisatie en de meldingen openbare ruimte. We pakken dit integraal (clusteroverstijgend) op en zetten hierbij de beleving van de inwoner centraal. Doelstellingen en inspanningen In onderstaande tabel zijn de doelstelling(en) en inspanning(en) opgenomen voor product 1.2, de doelstelling(en) volgen vanuit ambitie “Streven naar goede dienstverlening afgestemd op de behoefte van inwoners en ondernemers.” uit spoor 5 organisatie en financiën, subspoor dienstverlening, communicatie en participatie. Doelstelling(en) – Wat willen we bereiken? We behouden de huidige kwaliteit van de dienstverlening binnen de dienstverleningskanalen waar direct klantcontact is naar de inwoners en ondernemers. De Europese Verkiezingen van 2024 zijn naar tevredenheid van inwoners en volgens de wettelijke normen en eisen uitgevoerd.
Effectindicator
Realisatie 2022
Realisatie 2023
Servicenorm klantcontact
niet bekend
niet bekend
Begroting 2024 (nov 2023) niet bekend
15
Verantwoording We blijven ons inzetten om de kwaliteit van onze dienstverlening op peil te houden door in te zetten. De Europese Verkiezingen 2024 hebben plaatsgevonden en zijn goed verlopen. Wat betreft de kwaliteit kunnen we opmerken dat er geen terug verwijzing was van de kiesraad. Dat betekent dat de verkiezingen kwalitatief goed zijn uitgevoerd. Wat betreft de organisatie van de verkiezingen is de evaluatie momenteel in volle gang. Deze wordt naar verwachting eind september afgerond. Zomernota Najaarsnota Begroting 2024 2024 2026
Inhoudsopgave
NAJAARSNOTA 2024
Product 1.3
Veiligheid
Algemeen doel product Zuidplas draagt zorg en verantwoordelijkheid voor een veilige en leefbare gemeente voor inwoners, ondernemers en bezoekers. Ontwikkelingen Verharding en polarisatie in onze maatschappij zijn onverminderd aan de orde en vragen om een verdiepende inzet van het veiligheidsdomein op deze thematiek. Polarisatie is een significant probleem dat invloed heeft op verschillende aspecten in onze samenleving. Er is een groeiend besef dat verdeeldheid en verharding een negatieve invloed hebben op de sociale cohesie en de openbare orde, waarbij het democratisch gedachtengoed onder druk staat. Het vraagt om een gedegen verkenning van methoden middels gerichte probleemanalyse, die ingezet kunnen worden om de samenleving weer dichter bij elkaar te brengen. Daarbij moet worden geanticipeerd op de voorgenomen wet Gegevensverwerking Persoonsgerichte aanpak en radicalisering en terroristischte activiteiten (Wepra). Door gebrek aan capaciteit en middelen is dit thans niet uitvoerbaar. Ook is er een groeiende zorg aangaande de georganiseerde misdaad, met name gerelateerd aan de drugshandel en witwassen. De aandacht voor ondermijnende criminaliteit in onze gemeente blijft derhalve onverminderd groot en noodzakelijk.
Vormen van ondermijnende criminaliteit die een sterk maatschappij-ontwrichtend effect hebben en leiden tot aantasting van het welzijn en de leefbaarheid, maar ook vormen van excessief geweld met zich meenemen. Dit heeft grote impact op onze samenleving als geheel. De aandacht voor ondermijnende criminaliteit in onze gemeente blijft daarom onverminderd groot. Integrale controles zijn succesvol gebleken en in toenemende mate worden misstanden geconstateerd. Het toenemende aantal zaken die vragen om een bestuurlijke aanpak (zeer effectief en bedoeld om ongewenste situaties te herstellen) vragen veel capaciteit en vereisen uitgebreide en specifieke expertise van zowel betrokken adviseurs als op juridisch vlak. Het ontbreken van juridische handhavingscapaciteit werkt ook door in de bestuurlijke aanpak en op andere veiligheidsthema's wat de bestuurlijke druk nog verder opvoert. Om krachtig te blijven in de bestuurlijke aanpak tegen ondermijnende criminaliteit is uitbreiding met een handhavingsjurist dringend gewenst. Op programma Financiële producten leest u een voorstel voor deze extra capaciteit. Deze handhavingsjurist kan breder worden ingezet voor andere handhavingszaken bij het team veiligheid, team handhaving, en Cluster Openbare ruimte.
Op 6 december 2023 is het plan van aanpak ‘Op- en afschalen, Regie en Escaleren’, vastgesteld door de bestuurs- en adviescommissie Zorg- en Veiligheid (BAC ZV) om te komen tot bestuurlijke afspraken ten aanzien van de samenwerking op het gebied van zorg en veiligheid zowel regionaal als op lokaal niveau. Het plan van aanpak heeft als doel knelpunten op te lossen op de vraagstukken ‘wie heeft en neemt regie’, ‘op- en afschalen lokaal als dat kan, regionaal als dat moet’ en ‘escalatie van uitvoering naar bestuur’. Uit verkenning onder het plan van aanpak in 2024 is de behoefte gebleken aan: 1. Regie op de hulpverlening en contactpersoon gezin/huishouden, in basis door hulpverleners zelf. 2. Het aanwijzen van een gemeentelijke procesregisseur Zorg- en Veiligheid; 3. Het oprichten van gerichte overlegstructuur voor bespreken complexe (domein-overstijgende) problematiek middels een lokale zorg- en veiligheidskamer.
16
Inhoudsopgave
NAJAARSNOTA 2024 Het BAC ZV is door de verkennende Kerngroep geadviseerd te besluiten tot vaststelling van deze regionale uitgangspunten ten aanzien van ‘Op- en afschalen, Lokale overlegstructuur, Regie en Escaleren’ en deze lokaal tot uitvoering te brengen. Samen met het sociaal domein worden door het Team veiligheid deze kansen uit het voorstel herkend en is de oprichting van een lokale zorg- en veiligheidskamer Zuidplas én het organiseren van gemeentelijke procesregie een eerste passende vervolgstap ten aanzien van de bestaande ketensamenwerking. De zorg- en veiligheidskamer richt zich onder meer op thema’s als ondersteuning van kwetsbare groepen, specifieke aandacht voor mensen met psychiatrische problematiek, slachtoffers van huiselijk geweld, mensenhandel en/of seksuele uitbuiting, maar ook op personen die gedetineerd zijn (geweest) of polariseren, radicaliseren en/of extremistisch gedachtengoed aanhangen. Het oprichten van een zorg- en veiligheidskamer Zuidplas neemt het organiseren van capaciteit teneinde invulling te kunnen geven aan gemeentelijke procesregie met zich mee. Afzonderlijk van het vorenstaande ligt er ook een wetsvoorstel ter besluitvorming bij de eerste kamer, inhoudende de toekenning van een nieuwe wettelijke taak aan de gemeente; Wet gegevensverwerking persoonsgerichte aanpak radicalisering en terroristische activiteiten.
Hiermee wordt een ‘lokale aanpak’ beoogd die tot doel heeft om radicalisering, extremisme en dreigingen te herkennen en daarop in te grijpen. Het Rijk kent geen middelen toe voor de uitvoering van deze wettelijke taak door de gemeente. Belangrijk is alertheid op de (licht) stijgende criminaliteitscijfers in Zuidplas. Er is sprake van een landelijke trend die ook zichtbaar is in onze gemeente. Hoewel traditionele vormen van criminaliteit in cijfers afgenomen zijn door onder meer de coronacrisis en mede daardoor de opkomst van cybercrime zichtbaar was, blijkt Zuidplas onderhevig geweest aan een kleine inbraakgolf en enkele geweldsdelicten. Goed om hierbij te vermelden dat in veel gevallen daders hiervan door de politie zijn aangehouden. Dat geldt ook voor geweldsdelicten zoals mishandeling. Digitalisering van onze samenleving heeft nieuwe, andere vormen van criminaliteit mogelijk gemaakt waardoor er meer slachtoffers zijn van cybercriminaliteit. Ook blijken er meer voorvallen van ondermijnende criminaliteit aan de orde geconstateerd, maar hier wordt ook meer toezicht op uitgeoefend hetgeen stijging van deze cijfers mede verklaard.
Doelstellingen en inspanningen In onderstaande tabel zijn de doelstelling(en) en inspanning(en) opgenomen voor product 1.3, de doelstelling(en) volgen vanuit ambitie “Het bevorderen van de subjectieve en objectieve veiligheid.” uit spoor 3 vitaal en (be)leefbaar Zuidplas, subspoor veiligheid. Doelstelling(en) – Wat willen we bereiken? 1. In de periode 2023-2026 blijkt uit bevolkingsonderzoek (veiligheidsmonitor) dat het veiligheidsgevoel bij inwoners in de gemeente niet lager wordt gewaardeerd dan met een 6,5.
17
Verantwoording De veiligheidsmonitor is een bevolkingsonderzoek naar Veiligheid en leefbaarheid en wordt uitgevoerd in opdracht van het ministerie van J&V en het CBS. Het onderzoek wordt in de oneven jaren uitgevoerd. Zuidplas kiest er sinds 2017 voor het onderzoek vierjaarlijks uit te laten voeren. Met dien verstande dat in de tussenliggende oneven jaren als deelnemer aan de Veiligheidsmonitor wel toegang wordt verkregen tot de online databank van de Veiligheidsmonitor. Ook worden door de Veiligheidsmonitor regionale steekproeven uitgevoerd. Op basis van een steekproef die in 2023 is uitgevoerd, scoort Zuidplas Inhoudsopgave
NAJAARSNOTA 2024
2. In de periode 2023-2026 blijkt uit de criminaliteitscijfers dat de objectieve veiligheid bevorderd is ten opzichte van de cijfers 2019. Hierbij opgemerkt dat de criminaliteitscijfers 2020 en 2021 een verminderd reëel beeld geven door aanwezigheid coronavirus.
3. In de periode 2023-2026 is het beleid cameratoezicht herzien en is niet langer alleen sprake van statisch cameratoezicht, maar is dit ook flexibel en mobiel toepasbaar bij risicolocaties.
Effectindicator
Realisatie 2019 (Nulmeting)
Realisatie 2023
Veiligheidsgevoel bij inwoners
Objectieve veiligheid (totale misdrijven per 10.000 inwoners)
376,03
Inspanning(en) – Wat gaan we daarvoor doen? 1.1 Opstellen van onder andere Bibob-beleid, uitvoeringsplan mensenhandel, waaronder seksuele en arbeidsuitbuiting, beleidsregels woonoverlast, beleid huisuitzettingen. Ook vindt herziening van de APV plaats.
een 7,7 (2021:7,6). In 2025 zal Zuidplas opnieuw deelnemen aan de Veiligheidsmonitor waaruit blijkt of de doelstelling wel of niet gehaald is. In het eerste halfjaar van 2024 is een significante stijging van de criminaliteitscijfers zichtbaar geweest, verklaarbaar door onder meer een kleine inbraakgolf en toename van cybercriminaliteit. In het tweede kwartaal van 2024 blijken de cijfers ten opzichte van het tweede kwartaal 2019 te stabiliseren (88,79 Q2 2024 t.o.v. 83,79 Q2 2019) Het herziene beleid cameratoezicht is in het eerste kwartaal 2024 opgeleverd. Om het beleid te effectueren moet een nieuw camerasysteem inclusief onderhoudscontract worden aangeschaft. Hierover vinden gesprekken plaats met externe partijen en offertes zijn reeds opgevraagd.
Begroting 2024 (nov 2023) 6,5 ≤ cijfer ≥ landelijk gem.
Zomernota 2024
Najaarsnota 2024
Begroting 2025
Begroting 2026
6,5 ≤ cijfer ≥ landelijk gem.
6,5 ≤ cijfer ≥ landelijk gem.
6,5 ≤ cijfer ≥ landelijk gem.
6,5 ≤ cijfer ≥ landelijk gem.
< 376,03
< 376,03
< 376,03
< 376,03
< 376,03
Middelen
18
Verantwoording De beleidsregels woonoverlast en huisuitzettingen worden nog nader uitgewerkt en zijn net als het uitvoeringsplan mensenhandel is nagenoeg voor concept gereed. Het proces herziening Algemene Plaatselijke Verordening (APV) is gaande. De herziening van de APV neemt veel werk met zich mee. Om dit proces goed vorm te geven, is het noodzakelijk hiervoor capaciteit in te huren. Beoogd is dit proces Q1 2025 gereed te hebben voor besluitvorming. Het beleid gevaarlijke- en hinderlijke honden is Q2 2024 opgeleverd. Het Bibobbeleid (Wet bevordering integriteitsbeoordelingen door het openbaar Inhoudsopgave
NAJAARSNOTA 2024 bestuur) staat gepland voor Q1 2025.Opgemerkt dient te worden dat het uitvoeren van het BIBOB beleid zonder uitbreiding van capaciteit bij het veiligheidsteam niet uitvoerbaar is. Het netwerk is versterkt en er wordt intensiever samengewerkt door en met de ketenpartners uit het zorg- en veiligheidsdomein. Er wordt vanuit het team veiligheid duidelijke procesregie gevoerd waardoor partners vroegtijdig bij casuïstiek worden betrokken. Ook is er nog betere inhoudelijke afstemming over maatregelen, monitoring van casuïstiek en zorg- en veiligheidsbehoeften. Er wordt gewerkt aan het samenstellen van een zorg- en veiligheidskamer via het BAC-ZV. Met het terugdraaien van de investering bij de Begroting 2024 (herstelplan) in een grotere handhavers-bezetting is de haalbaarheid van deze inspanning onder druk komen te staan. Hierdoor blijft deelname aan projectmatige aanpakken zeer beperkt mogelijk. Deze inspanning is zeer beperkt haalbaar.
1.3 Intensiveren opbouw netwerk en contacten met stakeholders en partners in het veiligheidsdomein.
1.4 Handhavingsteam is onderdeel van projectmatige aanpakken in samenwerking met interne en externe ketenpartners.
2.1 Maken van structurele analyse van de maandelijkse criminaliteitscijfers.
Wordt uitgevoerd en hierover vindt structureel overleg met de politie plaats.
2.2 Naar aanleiding van de criminaliteitscijfers van de politie wordt meer preventief, op basis van analyse, doelgericht ingezet op wisselende veiligheidsvraagstukken.
Wordt uitgevoerd. Voorbeeld zijn recente babbeltrucs in Zuidplas en toename van cybercrime. Hieromtrent vindt gerichte analyse plaats en wordt gericht ingezet door de politie. Daarbij worden inwoners preventief geïnformeerd via onder andere sociale media én Hart van Holland rekening houdend met inwoners die niet beschikken over sociale media.
In onderstaande tabel zijn de doelstelling(en) en inspanning(en) opgenomen voor product 1.3, de doelstelling(en) volgen vanuit ambitie “Vergroten van het bewustzijn over cyberveiligheid onder verschillende doelgroepen.” uit spoor 3 vitaal en (be)leefbaar Zuidplas, subspoor veiligheid. Doelstelling(en) – Wat willen we bereiken? 1. In de periode 2023-2026 blijven wij aansluiten bij de landelijke preventiecampagnes met betrekking tot cyberveiligheid.
Verantwoording We sluiten aan bij landelijke acties en preventiecampagnes op het gebied van cyberveiligheid. Maart 2024 hebben we in samenwerking met de gemeente Waddinxveen een cybercrimecongres georganiseerd voor inwoners en ondernemers. Ook wordt preventief extra ingezet op awareness via sociale en andere media om 19
Inhoudsopgave
NAJAARSNOTA 2024
2. In de periode 2023-2026 maken wij inwoners en ondernemers voortdurend bewust van de risico’s van cybercriminaliteit en continueren wij preventieacties vanuit team Veiligheid hieromtrent, samen met onze ketenpartners. Inspanning(en) – Wat gaan we daarvoor doen? 1.1 Vergroten bewustzijn bij onze inwoners en ondernemers door actief aan te sluiten bij de landelijke preventiecampagnes rondom cyberveiligheid.
Middelen
2.1 Jaarlijks benadert het team Veiligheid samen met de politie actief de oudereninstellingen om in gesprek te gaan over de gevaren van cybercriminaliteit. 2.2 In de week van de veiligheid wordt extra jaarlijks aandacht gevestigd op de gevaren van cybercriminaliteit, onder meer via sociale media. 2.3 Continueren (tot min. 2024) campagne Hack-Shield voor kinderen tot en met 12 jaar en verlengen bij succes.
bewustwording bij inwoners nog meer te vergroten en alert te houden. Met publieke- en private partijen wordt samengewerkt om gedegen preventieacties te organiseren waarmee inwoners en ondernemers bewust worden gemaakt van de risico's van online criminaliteit. Verantwoording Er blijft aangesloten worden bij landelijke acties en preventiecampagnes op het gebied van cyberveiligheid. We monitoren de landelijke campagnes hieromtrent. Hierbij wordt ook de samenwerking gezocht met afdeling communicatie en Stichting ZO!. In het najaar van 2024 staan er voorlichtingsbijeenkomsten over babbeltrucs en cybercrime gepland voor ouderen. In 2024 vindt de week van de Veiligheid plaats in de week van 7 t/m 12 oktober. Via social media wordt jaarlijks op meerdere momenten informatie gedeeld over de gevaren van cybercriminaliteit. Deze campagne is en wordt gecontinueerd in 2024.
In onderstaande tabel zijn de doelstelling(en) en inspanning(en) opgenomen voor product 1.3, de doelstelling(en) volgen vanuit ambitie “Meer aandacht voor de bestuurlijke aanpak ondermijning, zo mogelijk gebiedsgericht.” uit spoor 3 vitaal en (be)leefbaar Zuidplas, subspoor veiligheid.
Doelstelling(en) – Wat willen we bereiken? 1. In de periode 2023-2026 krijgt minimaal 95% van de overtreders een bestuurlijke maatregel opgelegd als deze vatbaar zijn voor de bestuurlijke aanpak om zo het opwerpen van barrières tegen ondermijnende criminaliteit te vergroten en herhaling van crimineel ondermijnend gedrag te ontmoedigen.
2. In de periode 2023-2026 wordt – naast incidentele (ad-hoc) controles – minimaal eens per drie maanden een integrale controle verricht in het kader van ‘awareness’, 20
Verantwoording In Q1 en Q2 2024 hebben 95% van de overtreders een bestuurlijke maatregel opgelegd gekregen als deze vatbaar waren voor de bestuurlijke aanpak. Het is door de marginale beschikbare capaciteit in het team Veiligheid en het gebrek aan capaciteit middels een handhavingsjurist niet mogelijk altijd de bestuurlijke maatregelen op te leggen en was het noodzakelijk om in voorkomende gevallen te kiezen voor een minder effectieve bestuurlijke maatregel (dwangsom in plaats van bestuursdwang). Bij eerdere integrale en adhoc controles zijn aanzienlijke misstanden met betrekking tot ondermijnende criminaliteit geconstateerd. Bij vier Inhoudsopgave
NAJAARSNOTA 2024 het tegengaan van overtredingen waarmee tevens ook de aanpak van ondermijnende criminaliteit vergroot wordt. We laten ons zien, krijgen zicht op wat er plaatsvindt, belonen waar het kan en pakken door waar het moet.
3. In de periode 2023-2026 wordt op projectmatige basis intergemeentelijke samenwerking versterkt bij de aanpak van ondermijnende criminaliteit, waar mogelijk gebiedsgericht. Daar onder wordt ook bedoeld de aanpak van mensenhandel en uitbuiting.
Effectindicator
Overtreders die een bestuurlijke maatregel opgelegd krijgen
Realisatie 2023
Begroting 2024 (nov 2023) ≥ 95%
Inspanning(en) – Wat gaan we daarvoor doen? 1. Het uitgangspunt is dat de kosten die voortvloeien uit de bestuurlijke maatregelen bij de aanpak van ondermijning altijd worden verhaald op overtreder(s).
Zomernota 2024
van de vijf controles wordt criminaliteit of overtredingen van bouw- en milieuvoorschriften geconstateerd. Door de grote hoeveelheid overtredingen is gekozen om het aantal integrale controles te verhogen naar minimaal 8 per jaar. Hierdoor hebben we in Zuidplas nog meer zicht op ondermijnende criminaliteit, maar hieruit vloeien ook meer zaken die vragen om handhavend optreden. Zichtbaar is ook dat ondermijnende (drugs)criminaliteit toeneemt zoals ook de criminaliteitscijfers laten zien. Het is daarom van groot belang intensief te blijven controleren, ons te laten zien en ondermijnende criminaliteit zowel preventief als repressief aan te pakken. De aanpak vraagt zoals opgemerkt aanzienlijk capaciteit van het veiligheidsteam. Het stellen van prioriteiten en het maken van keuzes naar minder effectieve bestuurlijke maatregelen is onvermijdelijk. Intergemeentelijk wordt er samengewerkt om ondermijnende criminaliteit tegen te gaan. In de districtelijke ondermijningstafel worden casuïstiek en nieuwe trends besproken. Ook maakt de gemeente Zuidplas regelmatig gebruik van kennis en capaciteit van landelijke partners, zoals de Nederlandse Arbeidsinspectie en douane. Najaarsnota 2024
Begroting 2026
≥95%
Middelen
21
Verantwoording Het opmaken van beschikkingen die aansluiten bij de gewenste bestuurlijke maatregel bij handhavingszaken vraagt steeds meer specifieke juridische kennis en capaciteit van de adviseurs veiligheid. Het is niet altijd mogelijk de gewenste bestuurlijke maatregel op te leggen, waarbij het verhalen van kosten op overtreders onder druk staat. Inhoudsopgave
NAJAARSNOTA 2024
2. Versterken van de integrale aanpak van ondermijning door op projectmatige basis intergemeentelijk samen te werken.
De integrale aanpak 'veilig buitengebied' is en wordt verder gecontinueerd in 2024. Hierbij wordt samengewerkt met andere gemeenten in de regio Den Haag en het RIEC. Er wordt in Q3 2024 opnieuw samenwerking gezocht met ROC Albeda college om gezamenlijk met studenten het buitengebied weer in te trekken in het kader van een preventiecampagne ‘weerbaar buitengebied'. Ook sluiten we aan bij de campagnes ‘je kan maar een keer nee zeggen’ en ‘Ik zeg nee tegen verdachte huurders’, opgezet door het RIEC. De intergemeentelijke projectgroep die zich bezighoudt met de aanpak van mensenhandel en seksuele uitbuiting blijft zich hierop richten, in het bijzonder arbeidsuitbuiting.
3. Anticiperen op fenomenen die zich rondom de diverse vormen van ondermijnende criminaliteit ontwikkelen, waarbij we projectmatig inzetten op specifieke onderwerpen die raken aan ondermijning. 4. Blijven aansluiten bij landelijke en regionale awarenesscampagnes om inwoners en ondernemers te blijven voorzien van preventietips om geen slachtoffer te worden van ondermijnende criminaliteit.
Dit blijft een uitgangspunt. We hebben oog op meerdere - niet nader te benoemen – fenomenen van ondermijnende criminaliteit en anticiperen daarop. Dit blijft een uitgangspunt. Er is in het buitengebied actief het gesprek gevoerd met inwoners en ondernemers over de risico's en signalen van ondermijnende criminaliteit. Ook met een VVE van pandeigenaren en een makelaarskantoor (branchegericht) zijn gesproken om het bewustzijn over ondermijning te vergroten en hen te faciliteren in kennis en kunde om ondermijnende criminaliteit tegen te gaan en samen met ons barrières op te werpen.
Wat mag het programma Bestuur en organisatie kosten?
22
Inhoudsopgave
NAJAARSNOTA 2024
bedragen * € 1.000
1. Bestuur en organisatie Mutaties van afwijkingen > 10% en > € 50.000 1.1: Bestuur, organisatie en participatie
2024 -228
2025 -27
2026 -17
2027 -17
2028 -17
Kosten accountantscontrole
-43
-20
-10
-10
-10
-
-7
-7
-7
-7
-185
-
-
-
-
1.2: Dienstverlening
-1
107
-8
-8
-8
Geen verkiezingen in 2025
-
115
-
-
-
Inzet stelpost groei (zie progr. 6) Budget neutraal
-1
-8 -
-8 -
-8 -
-8 -
1.3: Veiligheid
-25
-81
-81
-81
-81
Inzet stelpost groei (zie progr. 6)
-25
-75
-75
-75
-75
Inzet stelpost groei (zie progr. 6)
-
-6
-6
-6
-6
-253
-1
-106
-106
-106
Inzet stelpost groei (zie progr. 6) Budget neutraal
Totaal - = nadeel / + = voordeel
Product 1.1 Bestuur, organisatie en participatie Kosten accountantscontrole De accountantscontrole van de Jaarrekening 2023 heeft € 43.000 meer gekost. Oorzaken hiervan zijn een toename van de specifieke uitkeringen die gecontroleerd moesten worden, extra controles vanwege de rechtmatigheidsverantwoording die voor het eerst opgesteld moest worden, ontoereikende kwaliteit op enkele dossiers, enkele inefficiënties en een extra controle vanwege het Middengebied. Verder is het de verwachting dat er voor de controle van de Jaarrekening 2024 extra kosten worden gemaakt vanwege hoger aantal specifieke uitkeringen die gecontroleerd moet worden. De inschatting is € 10.000 extra kosten. Omdat de Rijksoverheid voornemens is om het aantal specifieke uitkeringen te verminderen en meer naar het gemeentefonds over te hevelen, stellen wij voor om deze kostenpost nog niet structureel te verwerken. Tot slot wordt de vergoeding voor 2025 geïndexeerd. De jaarlijkse vergoeding is nu € 147.000. Deze stijgt met 6,5% oftewel € 10.000. De extra kosten vanwege deze prijsindexatie kunnen gedekt worden uit de Stelpost Prijs (zie toelichting programma Incidenteel nadeel van € 43.000 in 2024, incidenteel nadeel van € 10.000 in 2025, structureel effect van € 10.000 vanaf 2025 (budgetneutraal vanwege dekking Stelpost Prijs, programma 6) 23
Inhoudsopgave
NAJAARSNOTA 2024
Product 1.2 Dienstverlening Geen verkiezingen in 2025 Omdat er in 2025 geen verkiezingen plaatsvinden hoeft er geen budget hiervoor te worden begroot. Structureel is er een jaarbedrag van € 115.000 euro gereserveerd in de begroting. Dit kan incidenteel in 2025 worden afgeraamd. Incidenteel voordeel van € 115.000 in 2025 Product 1.3 Veiligheid Zie bijstellingen programma 6.
24
Inhoudsopgave
NAJAARSNOTA 2024
Programma 2 Sociaal Domein Werken aan een inclusieve samenleving Dit programma bestaat uit de volgende producten: 2.1 Algemeen sociaal domein 2.2 Werk en inkomen 2.3 Jeugd 2.4 Maatschappelijke ondersteuning 2.5 Volksgezondheid
25
Inhoudsopgave
NAJAARSNOTA 2024
Inleiding De inclusieve samenleving krijgt vorm door het ondersteunen van inwoners die het (tijdelijk) op eigen kracht niet redden en door het stimuleren van een gezonde leefstijl. We stimuleren personen met een afstand tot de arbeidsmarkt bij het vinden van werk. Ten aanzien van jeugd richten we ons zoveel mogelijk op preventie door bijvoorbeeld inzet van kansrijke start en vroegsignalering in kinderopvang en onderwijs zodat jeugdhulp zo licht mogelijk en zwaarder waar nodig ingezet kan worden (voor de jeugdigen waar deze zware zorg echt nodig is). Jongerenwerkers ondersteunen jongeren tijdens het wijkgericht werken, maar ook tijdens activiteiten op locatie. Vanaf de zomer 2024 is de extra jeugdondersteuning op school (wat eerder gefinancierd werd vanuit de NPO middelen) gecontinueerd waardoor jeugdigen in een vroeg stadium ondersteund kunnen worden. Deze vorm van preventieve zorg slaat tevens een brug tussen onderwijs en zorg. Voor het behalen van de doelstellingen zijn we veelal afhankelijk van onze samenwerkingspartners. Denk hierbij aan een Stichting ZO!, Hecht, het Zorg- en Veiligheidshuis, het Taalhuis, GR IJsselgemeenten, Promen en de gecontracteerde zorgaanbieders in het kader van de Jeugdwet en Wmo. Er worden afspraken gemaakt over het “wat”, de uitvoering bepalen zij grotendeels zelf. Hierdoor is de invloed met betrekking tot de uitvoering beperkt.
Ook bij volwassenen richten we ons op preventie. Voorbeelden zijn: vanuit de postkamer worden inwoners geholpen met administratieve zaken. Budgetmaatjes ondersteunen bij de financiën en daar waar mogelijk het aanleren om financieel onafhankelijk te worden, Vanuit de vroegsignalering (wettelijke taak) worden circa 150 inwoners per maand benaderd per brief, telefoon of huisbezoek. Er wordt hulp aangeboden om verergering van de financiële situatie te voorkomen. Indien er naast financiële problemen nog meer speelt in het huishouden, wordt dat besproken en indien gewenst ondersteuning op geboden. De gezinnen die opvoedondersteuning ontvangen kunnen met een lichte ondersteuning, zelf weer verder. Sociaal makelaars zijn actief in de dorpen en stimuleren onder andere buurtbudgetten met als onderliggend doel dat mensen in de wijk elkaar kennen, omzien naar elkaar en helpen. Een ander initiatief wat al wat langer loopt is maatjes op maat. Er wordt een vrijwilliger gekoppeld aan een hulpvrager. Vaak wordt hiermee het welzijn van de hulpvrager bevorderd en wordt de mantelzorger ontlast. Om ouderen voor te bereiden op de toekomst worden er preventief bezoeken afgelegd. Ook komt ouderenadvies in actie als er kortdurende ondersteuning nodig is, veel vragen zijn met enkele gesprekken opgelost. Daarnaast zijn er ontwikkelingen rondom het thema dementie.
Zo is Stichting ZO! onder andere in het bezit van dementiebrillen, waarmee de belevingswereld van een persoon met dementie kan worden ervaren. Het ondergaan van de problemen waar iemand tegen aanloopt tijdens dagelijkse situaties en handelingen geeft inzicht en stelt naaste in staat om hun dierbare beter te begrijpen. Ook worden er in alle dorpen inloopbijeenkomsten georganiseerd voor mantelzorgers en is er maandelijks een Alzheimer café. Rond Wereld Alzheimerdag (21 september) zijn er diverse activiteiten rondom het thema bewegen (zoals zwemmen, wandelen, gymen en jeu de boulen) georganiseerd voor mensen met (beginnende) dementie. Welzijn op Recept (WOR) is in 2023 als pilot gestart en loopt nu door als één van de ketenaanpakken uit het GALA (Gezond en Actief Leven Akkoord). Er wordt gewerkt vanuit het gedachtegoed positieve gezondheid, wat kan je wel en wat wil je in plaats van wat zijn je beperkingen. Op het gebied van gezondheid zijn we in 2024 verder aan de slag gegaan met de doelstellingen van IZA GALA (Integraal Zorg Akkoord en Gezond en Actief Leven Akkoord).
26
Inhoudsopgave
NAJAARSNOTA 2024
Product 2.1
Algemeen sociaal domein
Algemeen doel product Algemene voorzieningen, de toegang en dienstverlening binnen het sociaal domein zijn makkelijk toegankelijk voor inwoners. Ontwikkelingen In de regio wordt toegewerkt naar een Gemeenschappelijke Regeling (GR). De centrumtaken zijn met terugwerkende kracht per 01-01-2024 overgedragen aan de GR in oprichting. Voor de zomer hebben de gemeenteraden een zienswijze ingediend voor de GR. Het adviesbureau Kokxdevoogt heeft in de zomer een advies uitgebracht over de betekenis van de zienswijzen. In Q3 zijn de zienswijzen en het uitgebrachte advies besproken in de colleges. De eventueel gewijzigde Regeling wordt ter toestemming voorgelegd aan de gemeenteraden. In Q4 zal de oprichting van de Gemeenschappelijke Regeling besloten worden door de colleges (Zuidplas, Gouda, Waddinxveen, Bodegraven-Reeuwijk en Krimpenerwaard). Het BOSD (Bestuurlijk Overleg Sociaal Domein) gaat uiterlijk in Q4 in overleg met raden over het inrichten van een raadsadviescommissie (RAC). Ook de adviesraden, zowel van Zuidplas als de andere gemeenten in de regio, blijven betrokken in het proces. Het is de verwachting dat de GR zal starten per 01-01-2025. De raad heeft d.d. 10 september ingestemd met de GR Jeugd en Wmo Midden Holland. De regionale werkorganisatie (RWO) is bezig met de inkoop van zorgproducten jeugd en Wmo. De aanbestedingen zijn in februari 2024 gepubliceerd.
In de zomer is Wmo wonen aanvullend aanbesteed in verband met het aantal (correcte) inschrijvingen. In de inkooptrajecten Ambulant Jeugd en Ambulant Wmo, Dagbesteding Jeugd en Dagbesteding Wmo en Hulp bij Huishouden zijn relatief veel vragen gesteld over de tarieven en de opbouw hiervan. Na onderzoek zijn de tarieven herijkt. Dit heeft financiële gevolgen voor de begroting. Middels raadsinformatienota Z24.001662 is de raad hierover geïnformeerd. Ook heeft dit gevolgen voor het proces van inschrijven. Het streven is de ingangsdatum van 1 januari 2025 te handhaven. Door het gewijzigde proces van inschrijven is de periode voor selectie, gunning en implementatie korter. Het regionale en lokale uitvoeringsplan rondom Huiselijk Geweld & Kindermishandeling is in Q3 2024 vastgesteld. In Q4 2024 is gestart met de uitvoering. Lokaal is onder andere het programma Scheiden zonder Schade opgenomen. Naar aanleiding van de informatienota over de Verbeteragenda (april 2024) is de afgelopen periode uitvoering gegeven aan de resterende vervolgstappen. Zo zijn onder andere een aantal extra rolbeschrijvingen opgesteld van de functies die de samenwerking tussen de gemeente en Stichting ZO! raken. Daarnaast zijn de ervaringen van betrokken medewerkers opgevraagd die werken met de nieuwe rolbeschrijvingen in het proces van de maatwerkvoorzieningen.
Ook is een processenhandboek beschikbaar gesteld voor de (nieuwe) medewerkers van de gemeente en Stichting ZO!. De verwachting is dat eind 2024 de Verbeteragenda formeel kan worden afgerond, met dien verstande dat de herziening van de dienstverleningsovereenkomsten én de doorontwikkeling van de monitoringsrapportages doorlopen als zijnde separate projecten in 2025. In 2025 zal de GHOR (geneeskundige hulpverleningsorganisatie in de regio) conform het besluit van de beide besturen overgaan van Hecht naar de Veiligheidsregio Hollands Midden. Het jaar 2024 wordt gebruikt voor de ontvlechting, de precieze budgettaire verwerking zal worden bepaald bij de besluitvorming van Hecht in 2024. Hecht en de Veiligheidsregio hebben afspraken gemaakt over een kostenneutrale overgang. 27