B 1604 1 - Bijlage 1 Uitvoeringsprogramma huisvesting arbeidsmigranten en kamerverhuur A23.000407

o

(Paraplu) bestemmingsplan Ook door de definitie van een eengezinswoning en huishouden te wijzigen, kan kamerverhuur de facto beperkt worden. Succesvoorwaarde is het hanteren van een zo uniform mogelijke definitie in de verschillende bestemmingsplannen / beleidsstukken.  Huishouden: Een alleenstaande dan wel twee of meer personen die een duurzame gemeenschappelijke huishouding voeren waarbij sprake is van continuïteit in samenstelling en onderlinge verbondenheid.  Eengezinswoning: Een zelfstandige woning die is bedoeld voor bewoning door maximaal twee huishoudens.



Locatie-eisen nieuwe huisvesting arbeidsmigranten In de periode tot en met Q1 2024 onderzoekt de gemeente hoe zij de verschillende eisen juridisch het beste kunnen verankeren. Voor het instellen van een digitaal nachtregister kan er gedacht worden aan de volgende juridische instrumenten: o

(Tijdelijke) Omgevingsvergunning Voor afwijkingen op het bestemmingsplan is een omgevingsvergunning met een (tijdelijke)ontheffing nodig. In de omgevingsvergunning kunnen ruimtelijk gerelateerde voorwaarden worden opgenomen.

o

(Paraplu) bestemmingsplan / omgevingsplan Op dit moment gelden er in de gemeente Zuidplas ruim 100 bestemmingsplannen. Om de kwaliteits- en beheereisen en de mogelijke huisvestingsvormen efficiënt planologisch te verankeren, kan er een paraplubestemmingsplan opgesteld worden dat voor de gehele gemeente Zuidplas gaat gelden en waarin de kwaliteits- en beheereisen en uniforme definities zijn opgenomen.  Kwaliteitseisen (zie bouwsteen 1.1)  Beheereisen (zie bouwsteen 1.1)  Huisvestingsvormen (zie bouwsteen 1.2)  Definitie huishouden

30

Een alleenstaande dan wel twee of meer personen die een duurzame gemeenschappelijke huishouding voeren waarbij sprake is van continuïteit in samenstelling en onderlinge verbondenheid. 

Uniforme kwaliteits- en beheereisen nieuwe huisvesting arbeidsmigranten In de periode tot en met Q1 2024 onderzoekt de gemeente hoe zij de verschillende eisen juridisch het beste kunnen verankeren. Voor het verankeren van de kwaliteit- en beheereisen kan er gedacht worden aan de volgende juridische instrumenten: o (Tijdelijke) Omgevingsvergunning Voor afwijkingen op het omgevingsbeleid is een omgevingsvergunning met een (tijdelijke)ontheffing nodig. In de omgevingsvergunning kunnen ruimtelijk gerelateerde voorwaarden worden opgenomen. o

Bouwbesluit Het bouwbesluit bevat voorschriften met betrekking tot het bouwen en gebruiken van bouwwerken. Er is een bouwvergunning nodig om te toetsen of je aan de vereisten voldoet. SNF stelt ook aanvullende (bouw)voorwaarden die hier mogelijk in meegenomen kunnen worden. Bij kamerverhuur van 5 of meer kamers is op basis van het bouwbesluit gelijktijdig een gebruiksmelding nodig.

o

Exploitatievergunning Partijen die commercieel logies verstrekken zijn nu al verplicht tot het beschikken over een exploitatievergunning. Aan deze vergunning kunnen de uniforme kwaliteits- en beheereisen worden gekoppeld. Voor het uitbreiden van de exploitatievergunning, volstaat een aanpassing in de APV.

o

Verhuurdersvergunning De gemeente kan een verhuurdersvergunning instellen waarmee de gemeente in staat is om de kwaliteit van bestaande verhuurde woningen te verbeteren door panden aan te wijzen waar misstanden zijn gemeld (overlast, slechte huisvestingssituatie etc.). Wanneer de misstanden na een waarschuwing niet zijn opgelost, kan de gemeente het pand aanwijzen en moet de verhuurder een verhuurdersvergunning aanvragen waaraan de gemeente kwaliteit- en beheereisen kan stellen. Voldoet de woning niet aan de eisen (zie bouwsteen 1.1), dan wordt de vergunning niet verleend en mag het pand niet langer verhuurd worden. De wet Bibob wordt op aanvragen t.b.v. een verhuurdersvergunning van toepassing verklaard. Voor het invoeren van de verhuurdersvergunning, volstaat een aanpassing in de APV. Als input kan de verhuurdersvergunning in Tiel en Rotterdam gebruikt worden.

o

Publiek-private overeenkomst: Convenant (zie 6.1) Niet alle (aanvullende) kwaliteits- en beheereisen kunnen een juridische grondslag vinden (bijvoorbeeld dat uitzenders aangesloten moeten zijn bij branchevereniging NBBU of ABU). Om deze eisen toch vast te leggen, kan de gemeente een publiekprivate samenwerkingsovereenkomst sluiten met de huisvester, een zogeheten convenant. Ook andere gemeenten en regio’s zetten convenanten in om de

31

samenwerking met partners te versterken én eisen aan kwaliteit, beheer en overige inspanningsplichten vast te leggen. 

Controle inschrijvingen BRP Jaarlijks maakt de afdeling BRP een uitdraai van leegstaande panden (waaronder woningen) voor actieve controle op BRP-inschrijvingen. Uit ervaring van andere gemeenten blijkt dat op deze leegstaande adressen vaak sprake is van kamerverhuur aan arbeidsmigranten. Met dit leegstandsonderzoek kunnen inschrijvingen (met adresonderzoek) worden geformaliseerd en signaleren van kamerverhuur en over bewoning worden doorgezet aan Omgevingsdienst Midden – Holland (ODMH).

4. Samenhang bouwsteen en speerpunten Deze bouwsteen hangt op de volgende manieren samen met de andere speerpunten:  Kwaliteit en beheer van huisvesting binnen Zuidplas: Met het instellen van de juridische instrumenten worden de kwaliteits- en beheereisen verankerd.  Voldoende aanbod binnen Zuidplas: Het stellen van duidelijke kaders waarbinnen nieuwe huisvestingsinitiatieven mogelijk zijn faciliteert de realisatie ervan.  Arbeidsmigrant centraal: Het verankeren van de kwaliteits- en beheereisen van nieuwe huisvesting verkleint de afhankelijkheidsrelatie van arbeidsmigranten met de huisvester.  Arbeidsmigrant centraal: Met het instellen van de verhuurdersvergunning kan de kwaliteit van bestaande huisvesting worden verbeterd.  Controle en Handhaving: Aanvullende juridische instrumenten moeten ook goed gecontroleerd en gehandhaafd worden. 5. Partners Overheid  Gemeente Zuidplas (afdeling Dienstverlening, Juridische zaken, Ruimtelijk Beleid)  Omgevingsdienst Midden-Holland (vergunningverlening, toezicht en handhaving) 6. Planning en mijlpalen 

Afronden (onderzoeks)maatregel juridische verankering: 2026

7. Financiën en personele inzet Maatregel (Onderzoeks)maatregel juridisch instrumentarium TOTAAL

Personele inzet op jaarbasis --

Personele inzet eenmalig 80 uur

Out of pocket --

80 uur

Zie bijlage A voor een samenvatting van de indicatieve kostenraming en de benodigde personele inzet.

32

6. (Regionale) samenwerking Bouwstenen

6.1 Samenwerking met partners in Zuidplas 6.2 Regionale afstemming 6.3 Monitoring

• Huisvesting arbeidsmigranten is primair de verantwoordelijkheid van marktpartijen zoals werkgevers, huisvesters en uitzenders. De gemeente heeft de taak om duidelijke kaders te stellen waarbinnen het realiseren van nieuwe huisvesting voor arbeidsmigranten mogelijk is. Daarnaast is het aan de gemeente om het proces zo goed mogelijk te faciliteren. • Vanwege de integraliteit van het dossier huisvesting arbeidsmigranten en het feit dat er vaak meerdere partijen betrokken zijn, is het zaak dat al deze partijen hun verantwoordelijkheid in de keten pakken en goed samenwerken: ketenverantwoordelijkheid. • Daarnaast is het vanwege het feit dat omliggende gemeenten samen een waterbed vormen, van belang dat de gemeente Zuidplas structureel contact onderhoudt met regiogemeenten over het onderwerp huisvesting arbeidsmigranten en waar mogelijk beleidsregels afstemt of zaken regionaal oppakt. • Om het lokale beleidskader daarnaast bekend en gedragen te houden, is een goede en structurele monitoring van belang, zodat de effecten van het beleidskader goed in beeld zijn en er eventueel tijdig kan worden bijgestuurd.

33

6.1 Samenwerking met partners in Zuidplas 1. Urgentie 

Huisvesting is primair de verantwoordelijkheid van de werkgever, toch is het gezien het groot aantal partijen en de integraliteit van het dossier van belang dat de partners elk hun verantwoordelijkheid nemen en dat zij goed samenwerken.  Goede afspraken tussen de huisvester en de gemeente Zuidplas zijn daarbij van grote meerwaarde.  Door afspraken op papier te zetten weten alle partijen wat zij aan elkaar hebben en worden verrassingen voorkomen.  Daarnaast is het maken van (aanvullende) afspraken een bewezen methode om eventuele angsten bij omwonenden van huisvestingsinitiatieven weg te nemen. 2. Doel en ambitie Doel  Een sterke publiek-private samenwerking tussen de gemeente Zuidplas en marktpartijen.  Het wegnemen van angsten bij omwonenden van nieuwe huisvestingsvoorzieningen.  Een vertrouwensband tussen gemeente en marktpartijen. Ambitie  De gemeente Zuidplas heeft een hechte samenwerking met haar partners in de markt die betrokken zijn bij de huisvesting van arbeidsmigranten binnen de gemeente Zuidplas. 3. Wat gaan we realiseren? 

Meldpunt (bouwsteen 3.1) Met het instellen van het meldpunt kunnen bedrijven eenvoudig met de gemeente contact opnemen met vragen over huisvesting arbeidsmigranten. Afhankelijk van de behoefte en de aard van vragen, kan er overwogen worden een aparte accounthouder arbeidsmigranten in te stellen die als eerste aanspreekpunt fungeert voor bedrijven.



Publiek-private overeenkomst: Convenant Huisvesters die in de gemeente Zuidplas huisvesting realiseren sluiten een samenwerkingsovereenkomst met de gemeente Zuidplas waarin de volgende afspraken staan opgenomen: o Rollen en verantwoordelijkheid o Kwaliteit van huisvesting o Beheer van huisvesting  Naam en contactgegevens vast aanspreekpunt en/of beheerder  Wijze van beheer (fysiek, beheerechtpaar, digitaal etc.)  Huis- en gedragsregelement  … o In- en uitschrijving in BRP o Bijhouden digitaal nachtregister o Communicatie met omwonenden  Leden klankbordgroep (bij geconcentreerde huisvesting)  … o Wonen in de buurt van het werk: afspraken over maximale pendelafstand. o Geschillenregeling o … 4. Samenhang bouwsteen en speerpunten

34

Deze bouwsteen hangt op de volgende manieren samen met de andere speerpunten:  De bouwsteen hangt met alle andere speerpunten samen door de structuur te bieden waarbinnen de uitvoering plaatsvindt. Tevens is er een rol in de verantwoording en het betrekken van de triple helix partijen. 5. Partners Overheid  Gemeente Zuidplas (Cluster Ruimtelijk Beleid, Juridische Zaken, Communicatie) Ondernemers  Werkgevers  Huisvesters  Uitzendbureaus Maatschappelijke organisaties 6. Planning en mijlpalen 

Opstellen basisconvenant: 2024

7. Financiën en personele inzet Maatregel Opstellen basisconvenant privaat publieke samenwerking TOTAAL

Personele inzet op jaarbasis Zie onder 1.1

Personele inzet eenmalig --

Out of pocket

--

--

--

--

Zie bijlage A voor een samenvatting van de indicatieve kostenraming en de benodigde personele inzet.

35

6.2 Regionale samenwerking 1. Urgentie  De gemeente Zuidplas vormt samen met de omliggende gemeenten, een waterbed waardoor er een waterbedeffect tussen de gemeenten kan ontstaan, waarin malafide partijen en praktijken zich verplaatsen naar de gemeente waar zij nog de meeste ruimte krijgen.  Ook arbeidsmigranten zijn onderdeel van het waterbed wanneer zij door strenge handhaving van de ene gemeente, moeten verhuizen naar de andere gemeente waar wel nog huisvesting beschikbaar is.  Op deze manier lost het probleem van een tekort aan kwalitatief goede huisvesting zich niet op, maar verplaatst het zich alleen naar de gemeente die de minste regels heeft.  Om te voorkomen dat Zuidplas of andere gemeenten, het afvoerputje van de regio worden, is het van belang om zoveel mogelijk zaken collectief op te pakken.  Ook andere gemeenten binnen de regio Midden-Holland hebben te maken met arbeidsmigranten en hebben de huisvesting op de (politieke) agenda staan.  Het is belangrijk dat het beleidsplan van Zuidplas goed aansluit op de kaders die de omliggende gemeenten ontwikkelen door als gemeente nu al vormen van samenwerking op te zoeken om de negatieve effecten van het waterbed maximaal te kunnen beheersen.  Daarnaast kunnen de regiogemeenten van elkaar leren en wordt er voorkomen dat elke gemeente zelf het wiel opnieuw uitvindt. 2. Doel en ambitie Doel   

Voorkomen waterbedeffect. Voorkomen ‘aanzuigende werking’. Als regiogemeenten van elkaar leren.

Ambitie  Waar dat slim en efficiënt is, werkt de gemeente Zuidplas samen met zowel regiogemeenten uit Midden-Holland, als regiogemeenten uit het Oostland. 3. Wat gaan we realiseren? 

Regionaal overleg Op dit moment voert de regio Midden-Holland regelmatig overleg met elkaar. Ook het thema huisvesting arbeidsmigranten staat daarbij op de agenda. Zuidplas zoekt de samenwerking met de regio op, daar waar dat gewenst is. Samenwerking kan gezocht worden op het gebied van: o Registratie (bv. Regionaal digitaal nachtregister); o Kennisuitwisseling (bv. Uitwisselen ervaringen); o Zelfredzaamheid arbeidsmigranten (bv. Regionale website); o Spreiding opgave over de regio; o Controle en handhaving (bv. Regionaal handhavingsteam).

4. Samenhang bouwsteen en speerpunten Deze bouwsteen hangt op de volgende manieren samen met de andere speerpunten:  Door regionaal maatregelen af te stemmen, wordt een waterbedeffect voorkomen.  Door regionaal maatregelen af te stemmen, worden malafide partijen de regio uitgezet.  Regionale samenwerking kan op onderdelen van het beleidsplan kosten drukken, efficiëntie en effectiviteit vergroten. 5. Partners

36

Overheid  Gemeente Zuidplas (Cluster Ruimtelijk Beleid)  Gemeenten Midden-Holland (Bodegraven-Reeuwijk, Gouda, Krimpenerwaard, Waddinxveen, Zuidplas)  Gemeenten Oostland (Lansingerland, Pijnacker-Nootdorp) 6. Planning en mijlpalen •

Regionaal overleg: reeds in uitvoering

7. Financiën en personele inzet Zie bijlage A voor een samenvatting van de indicatieve kostenraming en de benodigde personele inzet.

37

6.3 Monitoring 1. Urgentie   

Een structurele monitor van het beleidsplan heeft een groot voordeel. Zo blijft de gemeente op de hoogte van de ontwikkelingen en de effecten van het beleidskader. Op deze manier worden verrassingen voorkomen en kan er tijdig worden bijgestuurd. Daarnaast kan de monitor ook helpen om het (maatschappelijk) draagvlak in de raad en bij inwoners te vergroten omdat zowel de effecten van de nieuwe regels als de meerwaarde van de inzet van arbeidsmigranten in kaart worden gebracht. Hierdoor kunnen nieuwe initiatieven voor huisvesting wellicht sneller gerealiseerd worden.

2. Doel en ambitie Doel  

Inzicht in effecten beleidskader. Mogelijkheid om tijdig bij te sturen (waar nodig).

Ambitie  Gemeente Zuidplas heeft inzicht in de effecten van het beleidskader en kan tijdig bijsturen. 3. Wat gaan we realiseren? 

Uitvoeren nulmeting In voorbereiding op de monitoring van het beleidskader wordt er een nulmeting uitgevoerd. De nulmeting is bedoeld als inventarisatie van de huidige situatie waartegen de resultaten van de monitoren (ter vergelijking) afgezet kunnen worden. Gedacht kan worden aan het aantal verkamerde woningen; het aantal ingeschreven arbeidsmigranten; het aantal huisvestingsvoorzieningen in de gemeente etc.



Monitoring Om de voortgang van het beleidskader en de publiek-private samenwerking te meten en input te genereren voor het regelmatig bijstellen van de agenda op basis van behaalde successen wordt een monitoringssysteem opgezet dat in de loop van de uitvoering ten minste de volgende aspecten zal volgen: o Voortgang beoogde resultaten (output); o Voortgang uitvoering programmalijnen (samenwerking); o Economisch en maatschappelijk effect (impact). Het gaat dus niet alleen om de concrete uitvoering van de projecten en de daaraan verbonden streefwaarden, maar ook om de behaalde effecten op de economische vitaliteit (economische impactmonitor) en de brede welvaart in de regio (maatschappelijke impactmonitor). Het voorstel is om de monitoring op drie niveaus uit te voeren. 1. Uitvoering/output: worden de afgesproken projecten goed en op tijd uitgevoerd? 2. Samenwerking: hoe verloopt de samenwerking, waar zitten de eventuele knelpunten? 3. Impact: wat is het effect van de regionale samenwerking (te denken valt aan het aantal preferente partners die het convenant hebben ondertekend; het aantal arbeidsmigranten dat staat ingeschreven in het digitaal nachtregister, BRP en RNI; het aantal meldingen van overlast etc.).

38

De samenwerking met werkgevers en huisvesters zal aan de hand van ervaringen met het convenant en de algehele samenwerking rondom huisvestingsinitiatieven (denk bijvoorbeeld aan ervaringen rond de klankbordgroep) worden beoordeeld. Voor de uitvoering en impact zal er gebruikt worden gemaakt van verschillende indicatoren die zullen worden vastgesteld door de werkgroep. Te denken valt aan de volgende indicatoren voor de output en impact: o

Aantal in- en uitgeschreven arbeidsmigranten in BRP naar nationaliteit.

o

Aantal bedden dat voor arbeidsmigranten is gerealiseerd.

o

Aantal overnachtingen door kort verblijvende arbeidsmigranten (korter dan 4 maanden) o.b.v. het digitaal nachtregister.

o

De opbrengsten van het digitaal nachtregister (bv. toeristenbelasting).

o

De kosten van uitgevoerd onderzoek, controles en handhaving.

o

Aantal meldingen van overlast, incidenten en uitkomsten van handhavingszaken met betrekking tot de huisvesting van arbeidsmigranten.

o

Ingediende initiatieven voor de huisvesting van arbeidsmigranten en de beoordeling door de desbetreffende gemeente hiervan.

o

Aantal ingestelde klankbordgroepen en de ervaringen van de leden.

o

Afgegeven (tijdelijke) omgevingsvergunningen/ exploitatievergunningen/ verhuurdersvergunningen voor de huisvesting van arbeidsmigranten en gerealiseerde projecten.

o

Aantal verstrekte / gedownloade welkomstpakketten ebben alle betrokkenen in voldoende mate bijgedragen aan het realiseren van de geformuleerde doelstellingen? Wat waren hierbij de succes- en faalfactoren?

o

In hoeverre zijn onze samenwerkingspartners (werkgevers, uitzendbureaus, huisvesters en inwoners) tevreden over het gevoerde beleid? Welke signalen ontvangen ondernemers van arbeidsmigranten?

Het is van belang dat ontwikkelingen op het gebied van arbeidsmigranten in de gemeente goed gemonitord wordt. Om de gemeenteraad en inwoners op de hoogte te houden van de effecten van het beleidskader, wordt eenmaal per jaar een beleidsmatige rapportage aangeboden met daarin een overzicht van de effecten. 

Evaluatie Naast een jaarlijkse monitoring, is het beleid ook onderdeel van een beleidscyclus. Drie jaar na vaststelling van het beleid, wordt het beleid huisvesting arbeidsmigranten en kamerverhuur gemeente Zuidplas geëvalueerd en, waar nodig, verrijkt. Aspecten onderdeel van de evaluatie zijn onder andere:

39

o

Worden arbeidsmigranten consequent in- en uitgeschreven in de BRP en RNI, ondersteunen werkgevers, uitzendbureaus en huisvesters dit in voldoende mate?

o

Wordt het digitaal nachtregister consequent door huisvesters bijgehouden en wordt de verschuldigde toeristenbelasting afgedragen?

o

Is de huisvesting ook daadwerkelijk gerealiseerd c.q. in ontwikkeling?

o

Hebben we de goede kwaliteitscriteria voor deze huisvesting geformuleerd? Waar zitten eventuele witte vlekken?

o

Is er sprake van effectieve en efficiënte controle en handhaving met betrekking tot de huisvesting?

o

Is er een adequate informatievoorziening tot stand gekomen?

o

Is de huisvestingsopgave voor permanent verblijvende arbeidsmigranten opgenomen in de reguliere woningbouwopgave?

o

Hoe verloopt de samenwerking tussen de gemeente en marktpartijen (ervaringen publiek-private samenwerking)?

o

In hoeverre is de gemeente bereid om aanvullende (geconcentreerde) voorzieningen voor arbeidsmigranten te faciliteren?

o

In hoeverre is er behoefte aan aanvullende eisen voor het communicatie-en participatieplan?

o

In hoeverre is de begrenzing van maximaal 2% verkamerde woningen per kern houdbaar?

o … 4. Samenhang bouwsteen en speerpunten Deze bouwsteen hangt op de volgende manieren samen met de andere speerpunten:  Registratie, registratie, registratie: Een goede monitoring is nodig om het actuele beeld van de aantallen arbeidsmigranten actueel te houden.  Communicatie en Participatie: Een goede monitor dat de effecten in beeld brengt levert een bijdrage aan het (maatschappelijk) draagvlak van de beleidsregels.  Controle en handhaving: Goede monitoring ondersteunt de handhaving en voorkomt dat malafide praktijken zich van gemeente naar gemeente verplaatsen. Hiermee wordt een waterbedeffect voorkomen. 5. Partners Overheid  Gemeente Zuidplas (Cluster Ruimtelijk Beleid, Dienstverlening, Communicatie, Veiligheid)  Omgevingsdienst Midden-Holland (Vergunningverlening, toezicht en handhaving)  Gemeenteraad Inwoners

40

6. Planning en mijlpalen  Uitvoeren nulmeting kamerverhuur: 2026  Eerste resultaten monitor: 2026  Evaluatie beleid: 2026 7. Financiën en personele inzet Maatregel Nulmeting kamerverhuur (project) Opzetten monitoring TOTAAL

Personele inzet op jaarbasis Zie onder 1.2

Personele inzet eenmalig --

Out of pocket

20 uur (beheer) 20 uur

---

€ 10.000 € 10.000

--

Zie bijlage A voor een samenvatting van de indicatieve kostenraming en de benodigde personele inzet.

41