Notulen raad 6 november deel 2- vastgesteld

De heer Meiiroos (Lijst Hilbrand Nawijn): Ja, dank u wel vooaitter. lk heb één toezegging genoteerd Aangaande de steden ofdorpen waar... Dan weet u dat. Mevrouw Kraneveldt (PvdA): Ja dat is prima, dat ga ik eens uitzoeken. De voorzitter: Maar deze mag u straks doen, want u praat zonder de voorzitter, dus die telt niet.

Motie nr. 23114 ingediend door PvdA, GhristenUnie-SGP, GroenLinks Vereveningsfonds sociale woningbouw "De raad van de gemeente Zoetermeer, in vergadering bijeen op 6 november 2023;

constaterende dat: . er in Zoetermeer een grote behoefte is aan meer sociale huur- en betaalbare koopwoningen; r wê voor nieuwbouw een percentage van 27o/o sociale woningbouw hebben afgesproken; . de praktijk laat zien dat de realisatie van dit percentage niet makkelijk tot stand komt; r het chronisch tekort aan sociale huuruoningen en betaalbare koopwoningen ook bij het rijk is ingedaald en gemeenten voortaan moeten streven naar in totaal 30% sociale huur en betaalbare koop; ovenaregende dat: het in afspraken met projectontwikkelaars niet altijd lukt om een percentage van 27% sociale huur

.

. .

of het gewenste aantal betaalbare koopwoningen te realiseren, bij uitstek als grond niet in eigendom is van de gemeente; projectontwikkelaars zo meer winst kunnen behalen met het bouwen van woningen, maar niet bijdragen aan de grote maatschappelijke opgave om meer sociale huur en sociale koopwoningen te realiseren;

r

dit onwenselijk is gelet op de grote maatschappelijke opgave die we in de gemeente hebben om mensen met een kleinere beurs een goed dak boven het hoofd te bieden; het op grond van de Wet ruimtelijke ordening, het Besluit ruimtelijke ordening en het compensatiebeginsel mogelijk is bij het niet behalen van de doelstelling voor sociale huur of sociale koop een financiële bijdrage te verhalen op de desbetreffende projectontwikkelaar en te storten in een ver-

.

eveningsfonds; de financiën uit het vereveningsfonds gebruikt kunnen worden om elders sociale woningbouw op gang te brengen;

vezoekt het college om:

o

. .

te onderzoeken of een vereveningsfonds voor sociale woningbouw ook in Zoetermeer als achtervang gebruikt kan worden om meer sociale woningbouw te realiseren als dat op andere wijze niet lukt;

daarbtj mee te nemen hoe de juridische borging, dat kosten voor het niet realiseren van het gewenste percentage sociale huunruoningen en sociale koopwoningen voortaan op projectontwikkelaars kunnen worden verhaald en in het vereveningsfonds worden gestort, kan worden vormgegeven; hierover aan de raad te rapporteren voor het debat over de Perspectiefnota 2024;

en gaat over tot de orde van de dag."

Raad 6 november 2023

93

Motie nr. 231145 ingediend door PvdA, GroenLinks Stadsbrede dialoog voor vrede en compassie "De raad van de gemeente Zoetermeer, in vergadering bijeen op 6 november 2023; constaterende dat: niet alleen in de harten van mensen in het Midden-Oosten, maar ook in de harten van mensen díe duizenden kilometers verderop hier in Zoetermeer wonen, het lsraëlisch-Palestijnse conflict resoneert en emoties oproept; velen in Zoetermeer meeleven met de onschuldige mensen aan beide zijden die hun leven verliezen, hun geliefden moeten missen of hun hele bezit kwijtraken;

r r

ovenruegende dat:

.

r

wtj in Zoetermeer gelukkig geen polarisatie hebben gehad in de gemeenteraad over het conflict en er geen demonstraties die uit de hand liepen of nare geweldsincidenten op straat waren; dat anders kan worden indien het conflict voortduurt en ook hier de spanning oploopt; het daarom van groot belang is dat wij als stadsbestuur initiatieven in de stad ondersteunen, bijvoorbeeld die van het ILOZ, van gro-up of van scholen, om de dialoog met elkaar aan te gaan, om samen dingen te organiseren, om begrip te kweken; als je met elkaar praat, eet of muziek maakt je elkaar beter leert kennen en zo nader tot elkaar

o

komt; met name voor jongeren dit van buitengewoon groot belang is;

. .

vezoekt het college om:

. r

proactief werk te maken van een stadsbrede dialoog voor vrede en compassie;

in gesprek te gaan met relevante organisaties in de stad, om na te gaan hoe de gemeente kan regisseren, initiëren, faciliteren oÍ ondersteunen bij activiteiten voor dit doel, bijvoorbeeld door het ter beschikking te stellen van ruimte, ambtelijk advies, ondersteuning bijveiligheidsaspecten of een financiële bijdrage;

en gaat over tot de orde van de dag."

Motie nr. 231146 ingediend door PvdA, Groenlinks, Zoetermeer Vooruit, CDA, D66 ZoetermeerPas ook voor kinderen gescheiden ouders "De raad van de gemeente Zoetermeer, in vergadering bijeen op 6 november 2023; constaterende dat:

. . .

het college in de begroting 2024 aangeeft diverse maatregelen te treffen om de bestaanszekerheid in Zoetermeer te vergroten; de gemeente hiertoe een breed palet aan gemeentelijke inkomensondersteunende voorzieningen inzet, zoals de collectieve zorgvezekering voor mensen met een laag inkomen, de ZoetermeerPas, de kindpas en de schoolspullenpas via Stíchting Leergeld, bijzondere bijstand, energietoeslag en kwijtscheldi ng va n gemeentelij ke belastingen ; deze voozieningen bijdragen aan het beperken van (de gevolgen van) armoede en financiële problemen en we daarom hier voldoende middelen voor blijven inzetten zodat meer mensen mee kunnen doen in onze maatschapprj, hetgeen van extra belang is als het om kinderen gaat;

ovenalegende dat: er een groep kinderen is die desondanks buiten de boot valt; deze kinderen, als zij na een scheiding van hun ouders worden ingeschreven in een andere woonplaats maar wel een aantal dagen per week bij hun ouder met ZoetermeerPas in Zoetermeer verblijven, geen recht hebben op een ZoetermeerPas of het Kindpakket;

. . .

deze kinderen dus geen gebruik kunnen maken van de voozieningen die de ZoetermeerPas en het Kindpakket biedt, bijvoorbeeld om te sporten op de dagen dat ze bij hun Zoetermeerse ouder verblijven;

vezoekt het college

94

Raad 6 november 2023

kinderen van drie tot achttien jaar met een ouder met een ZoetermeerPas ook een ZoetermeerPas te verstrekken, ook al staan ze voor de Wet basisregistratie personen ingeschreven bij de andere ouder of verzorger in een andere gemeente; de regels hieromtrent op deze manier aan te passen en te publiceren; en gaat over tot de orde van de dag."

Motie nr. 231147 ingediend door PvdA, GhristenUnie-SGP, GroenLinks, CDA, FVD Giften in de bijstand vrij tot € 1800 "De raad van de gemeente Zoetermeer, in vergadering bijeen op 6 november 2023; constaterende dat: . de gemeente Zoetermeer naar aanleiding van een breed aangenomen motie in 2021 de giftendrempel voor de bijstand heeft opgehoogd naar € 1 .200,00 per jaar; . dit drempelbedrag inmiddels ook vanuit de overheid wordt vastgelegd in de Participatiewet; . er door de overheid echter ook ruimte wordt gegeven aan gemeenten om een hoger drempelbedrag vast te stellen; ovenruegende dat: de kosten van levensonderhoud sinds 2021 flink gestegen zijn; het instellen van een giftendrempel duidelijkheid biedt aan uitkeringsgerechtigden over wat zi4 aan giften mogen ontvangen zonder dat direct op de uitkering wordt gekort; dit rust en ruimte geeft en ervoor zorgt dat mensen aan hun toekomst kunnen werken; dit ook administratieve rompslomp en handhavingscapaciteit scheelt; het de gemeente niets kost om de beleidsruimte die de overheid biedt, te benutten; er een positieve impact gerealiseerd kan worden op het dagelijkse leven van mensen in de bijstand die al veel stress hebben om rond te komen, zeker in deze dure tUden;

r .

. . r .

vezoekt het college om:

.

btjstandsgerechtigden vanaf 1 januari 2024 een vrijstelling te geven van giften tot € 1.800,00 per kalenderjaar;

en gaat over tot de orde van de dag."

Motie nr. 231148 ingediend door PvdA, Groenlinks, D66 Laat herstel culturele sector doozetten "De raad van de gemeente Zoetermeer, in vergadering bijeen op 6 november 2023; constaterende dat: . de coronapandemie een grote impact heeft gehad op de culturele sector; . de gemeenteraad een raadsvoorstel heeft aangenomen om het herstel van de culturele sector te stimuleren; . er in2O23 voor€ 200.000,00 uitgekeerd is aan culturele instellingen om het herstelvan de cultuursector in te zetten; . er voor 2024 slechts € 100.000,00 beschikbaar is voor het herstel van de cultuursector; . de hogere exploitatiekosten niet in aanmerking komen voor deze subsidie; overwegende dat: o als gevolg van de hoge inflatie en de oorlog in Oekraïne de kosten (o.a. hogere energielasten, onderhoudskosten en loonlasten) substantieel gestegen zijn; . hierdoor de sector nog steeds geconfronteerd wordt met financiële uitdagingen; . dit ook bevestigd wordt door de landelijke cUfers; r zonder uitbreiding van het Herstelfonds Cultuur deze in het memo genoemde financiële uitdagingen voor instabiliteit van een net herstellende cultuursector kunnen zorgen; o in de commissie besproken is dat er bij uitnutting van het budget ruimte moet zijn om extra budget toe te kennen voor de cultuursector;

Raad 6 november 2023

95

vezoekt het college om:

. r .

voor 2024 een bedrag ter grootte van € 100.000,00 toe te voegen aan de Herstelregeling Cultuur; hiervoor dezelfde voonruaarden te stellen als genoemd in beslispunt I van het raadsvoorstel Herstelregeling Cultuur met uitzondering van beslispunt 1c; dit te dekken vanuit de reserve vrij inzetbaar;

en gaat over tot de orde van de dag."

Motie nr. 231149 ingediend door PvdA, Zoetermeer Vooruit, GroenLinks, D66 Een nieuw Zoetermeers theater

"De raad van de gemeente Zoetermeer, in vergadering bijeen op 6 november 2023; constaterende dat: . de gemeente in 2017 het toenmalige Kwadranttheater gesloten heeft; . er een tekort aan culturele ruimtes zoals broedplaatsen, ateliers en speelruimtes in Zoetermeer is; r het CKC en het Stadstheater in Zoetermeer de enige twee instellingen zijn die gericht zijn op optredens van (grote) (theater)gezelschappen ; o het CKC sinds dit seizoen op zondag pas om 17.00 uur opengaat en eerder op de dag dus niet opengaat voor repetities of voorstellingen; r het CKC in vakanties vaak niet open is om voorstellingen in te spelen; . de programmering van het Stadstheater bij aanvang van het theaterseizoen al heel vol is; overwegende dat: r Zoetermeer op het gebied van cultuur (amateur)talent heeft dat het verdient om zich in de eigen stad te kunnen ontwikkelen op een plek die hiervoor bedoeld is; r Zoetermeerse gezelschappen mede door het tekort aan speelruimtes steeds vaker naar alternatieven buiten Zoetermeer zoeken om hun theaterproducties te laten zien; . een zaal met de beoogde capaciteit van 350 zitplaatsen in Zoetermeer uniek is;

.

r . o

de accommodatie een broedplaats kan zijn met aanzuigende werking voor (nieuwe) talenten, zoals in het verleden ook het geval was met het voormalige Kwadranttheater; in juni 2022 media al berichtten over een nieuw theater aan de Van der Hagenstraat 3; het nieuwe theater nog altijd niet in gebruik genomen is; de omgevingsvergunning voor een nieuw theater in het oude gebouw van Dutch Water Dreams aan de Van der Hagenstraat 3 inmiddels afgegeven is;

verzoekt het college om: o in gesprek te gaan met betrokken partijen van de Van der Hagenstraat 3; . de betrokken partijen proactief te helpen om het theater zo snel mogelijk te openen; r indien ergens in het proces blijkt dat het theater op de Van der Hagenstraat 3 geen doorgang kan vinden een alternatieve locatie voor het theater te creëren; en gaat over tot de orde van de dag."

Motie nr. 23í í -50 ingediend door PvdA De Zoetermeerse gemeenteraad op ZFM

"De raad van de gemeente Zoetermeer, in vergadering bueen op 6 november 2023; constaterende dat: . oP 3 juli 2023 Stichting Zoetermeer FM voorgesteld is als lokale publieke media-instelling voor de periode 2023-2028; . oP de tv-zender van ZFM op maandagavond alleen herhalingen te zien zijn; overwegende dat:

. o

de gemeenteraad van Zoetermeer een democratiseringswerkgroep heeft; de Zoetermeerse burger de mogelijkheid moet hebben om ook via andere kanalen dan de gemeentelijke website de Zoetermeerse politiek te kunnen volgen;

96

Raad 6 november 2023

vezoekt het college:

o

.

in gesprek te gaan met Stichting Zoetermeer FM om te onderzoeken: of de raadsvergaderingen op maandagavond live uitgezonden kunnen worden via de fu-zender van ZFM; of de commissievergaderingen op maandagavond live uitgezonden kunnen worden via de tv-

o o o

zender vanZFM; of er eventuele kosten verbonden zijn aan deze uitzendingen; na dit ondezoek een rapportage aan de gemeenteraad te sturen;

en gaat over tot de orde van de dag."

Motie nr. 2311-Sl ingediend door PvdA, Groenlinks, D66 Locaties voor vluchtelingenopvang

"De raad van de gemeente Zoetermeer, in vergadering bijeen op 6 november 2023; constaterende dat: . de wereld op meerdere plekken in brand staat en dit leidt tot grotere vluchtelingenstromen; r de Spreidingswet binnenkoÉ wordt behandeld in de Eerste Kamer; . het kabinet heeft aangegeven dat de noodopvang in TerApel weer vol dreigt te raken; ovenaregende dat:

o

r . r r

Zoetermeer met de noodopvang in de voormalige gevangenis ruimte biedt aan êen paar honderd vluchtelingen; die noodopvang zonder problemen verloopt; maatschappelijke organisaties in de stad klaarstaan om deze en nieuwe vluchtelingen op te vangen en te helpen actief te worden in onze maatschappij; de venarachting groot is dat ook op Zoetermeer een nieuw beroep wordt gedaan om vluchtelingen (nood)opvang te bieden ; het college en de raad beter goed voorbereid kunnen zijn en zelf de regie kunnen houden waar die opvang dan moet plaatsvinden, dan dat de stad straks gedwongen wordt door de rijksoverheid om op stel en sprong locaties aan te wijzen;

vezoekt het college:

r

r

te inventariseren welke andere locaties dan de gevangenis in aanmerking komen voorde (nood)opvang van vluchtelingen; die inventarisatie in het voorjaar van 2024 aan de raad te sturen;

en gaat over tot de orde van de dag."

Motie nr. 2311-52 ingediend door PvdA, GroenLinks, D66 Een warm welkom voor de (meer-)vleermuis

"De raad van de gemeente Zoetermeer, in vergadering bijeen op 6 november 2023; constaterende dat: de Vrienden van de Plas van Poot zich inzetten voor het behouden en beschermen van de Plas van Poot en daarbij streven naar het vergroten en beschermen van de biodiversiteit; . zi dat doen door mensen kennis te laten maken met de schoonheid en de rust van de Plas en te leren over de unieke diersoorten die zich daar bevinden, zoals de aalscholver, de ijsvogel en diverse zeldzame vleermuissoorten ; . vorig jaar een biodiversiteitstoren ofteweleen dierenflat is geplaatst bij de Plas, tot stand gekomen via subsidie van de provincie en geopend door wethouder Van der Meer;

.

overwegende dat:

r

o

in het projectplan voor de bouw van de dierenflat één aspect nog niet gerealiseerd is, namelijk het in de kraamtijd van de vleermuizen verwarmen van de vleermuizenzolder; het bekend is dat vleermuizenkolonies vaak te vinden zijn op plekken waar warmtelekken zijn en dat de zeldzame meervleermuis heel vaak op extreem warme plekken te vinden is;

Raad 6 november 2023

97

a

a

het venararmen van verblijfplaatsen nog nooit is onderzocht en Zoetermeer een wereldprimeur heeft als het lukt door middel van warmte vleermuizen aan te trekken; als zou kunnen worden aangetoond wat daarvoor de optimale temperatuur is, in heel Nederland de vleermu izen beschermin g daarvan kan profiteren ; hiervoor de installatie van een klein infrarood paneel met vijf kleine zonnepaneeltjes nodig is, waarmee een deel van de zolder tijdens de kraamperiode zal worden veruarmd;

vezoekt het college om:

. .

de Vrienden van de Plas van Poot een subsidie van € 5.000,00 te verlenen als bijdrage in de kosten van deze panelen; dit bedrag te dekken uit het Potje van de Raad;

en gaat over tot de orde van de dag." De voorzitter: We gaan de eerste termijn van de raad afronden. Dank daarvoor. Dit betekent, dat weet u, dat we gaan schorsen. Het is nu 15.50 uur en we schorsen tot 16.50, een uur, want het college heeft

tijd nodig om zich te beraden op al die moties die u heeft ingediend. Nee, dat is een grapje. Wijgaan adviseren, dat ziet u natuurlijk straks tegemoet. En dan zullen wij over een uur beginnen met de eerste termijn van het college. lk schors de vergadering. Schorsing De voorzitter: Leden van de raad, mensen op de tribune en ook kijkers die meekijken via de digitale uitzending. Als ik van iedereen de aandacht mag, dan heropen ik de vergadering en gaan wij verder met de eerste termijn van het college. En dan ben ik nog even heel langzaam aan het praten want... Dat zulje dan weer zien, als die wethouders ook al voor de burgemeester verstoppetje gaan spelen, wordt het helemaal ingewikkeld. Maar wethouder ledema staat al klaar voor zijn eerste termijn. Even nog vooraf, u zit natuurlijk allemaal met smart te wachten op het schema. Dat weet ik. Maar dat komt elk moment in iBabs of in uw e-mail, waar dan ook, terug want het is klaar. Dus het zal zo ge[ipload worden, zoals dat zo mooi heet, of hoe dat ook mag heten. Maar u krijgt het zo. Dat weerhoudt wethouder ledema van Financiën er niet van om zijn eerste termijn te houden en daarmee de eerste termijn van het college te beginnen. Het woord is aan wethouder ledema.

Wethouder ledema: ls het nou geiipload of upgeload? Voozitter, dank. Voorzitter, geachte leden van de raad, mensen in de zaal en kijkers thuis. Laat ik beginnen met iedereen te bedanken die aan deze begroting heeft meegewerkt. Het is ieder jaar weer een ontzettende krachttoer, maar we hebben het weer voor elkaar gekregen. Morgen gaan we weer werken aan de volgende begroting, maar vandaag vieren we nog even een succesje. Normaal zou ik deze woorden helemaal aan het einde zeggen, maar met de nieuwe spreektijdentest denk ik 'dan heb ik dat bedankje alvast gehad en dan kan ik straks volstaan met een dikke duim naar de ongeveer 100, 150 meekijkende ambtenaren hier in het gebouw die ook vandaag voor u allemaal aan het werk zijn. Voozitter, ik vind het ook leuk dat - u kent mij als iemand die er iedere keer voor pleit om de begroting weer wat sexyer te maken en dat hele begrotingsdebat - ik denk dat dat vandaag gelukt is. Dus ik sta hier een klein beetje met een tweeledig gevoel. Aan de ene kant heeft u nu alweer zin in de volgende begroting, aan de andere kant moeten we die van vandaag nog even met elkaar bespreken. Een begroting met goed nieuws en slecht nieuws. Laat ik met het goede nieuws beginnen. Hij is voor 2024 wederom sluitend, maar in het voorjaarsdebat gaf ik ook al aan dat we dat als uitgangspunt hanteren.

Het slechte nieuws is echter dat dat steeds lastiger wordt en dat de randen van onze begroting zijn bereikt. Het zal ook door mijn voorgaande oproepen, mede aan het rijk, in de diverse voorgaande debatten, niet meer als verrassing komen voor uw raad dat wat wij vreesden langzamerhand realiteit aan het worden is. U gaf daar zelf ook al veel blijk van in uw eigen inbreng. Dat brengt mij meteen ook bij uw vragen en de aanpak voor het ravijn. We zijn op dit moment al bezig met een plan van aanpak voor de volgende begroting en het opstellen daarvan. Daarbij hebben we al gesproken over een aantal uitgangspunten dat we willen gaan hanteren. U hoort mij ietwat in de toekomst praten omdat we dat met het college nog moeten vaststellen, maar ik wil u in ieder geval in de denkrichting vast meenemen. Denk daarbij aan het praktijkgericht begroten, waar een aantalvan u het ook al over gehad heeft. Maar we gaan ook kijken naar het aanpassen van beleid. Waar zou het eventueelwat minder kunnen? Hoeveel kan het minder? Maar bereiken we dan nog welonze doelen? Dus de outputkant. We kijken ook naar de uitvoering, dus de efficiëntie. Mijnheer Velner zei terecht op een gegeven moment 'niet alles is beïnvloedbaar, maar naar de manier waarop je het doet, kun je natuurlijk

98

Raad 6 november 2023

altijd wel kijken.'We gaan kijken naar de aanpassingen in de uitvoering zonder het effect op beleid. En we gaan ook kijken naar de verhoging van inkomsten. Met andere woorden, op dit moment is alles bespreekbaar. En we willen tot slot de raad hier ook heel graag bij betrekken. Hoe, dat weten we nog niet precies. Dat weet u, dat wil ik samen met u gaan bekijken. Mijn voorstel is om dat in overleg met de Auditcommissie goed samen te doen om te kijken 'op welke momenten betrekken we de raad nou in dit hele proces?' De voorzitter: Wethouder ledema, interruptie van mevrouw Kraneveldt. Gaat uw gang.

Mevrouw Kraneveldt (PvdA): Blijkbaar is het college al bezig met de vraag 'hoe gaan we de bezuinigingen insteken?' Qua proces, maar misschien ook al wel qua inhoud. Dat weet ik niet. Maar daar verschillen we van mening over. Maar kijkt u dan ook naar de impact? We hebben het in de raad heel erg veel over impact, met name op het Sociaal Domein. Gaat u daar ook naar kijken? Want ik hoorde u wel 'output'zeggen, maar dat klinkt nog wat technocratisch. Maar het gaat natuurlijk ook met name om de impact. En als u dan met iets komt bij het voorjaarsdebat, wilt u dan dat wij al besluiten, sowieso, of we gaan bezuinigen of niet en hoe dan? Komt u dan al met een soort pakket? Bent u dat van plan? Of vraagt u ons dan om een besluit om iiberhaupt te bezuinigen en gaan we daarna pas kijken? De voorzitter: Wethouder ledema

Wethouder ledema: Voozitter, ik heb geen pasklaar antwoord op deze vraag. Dat zit hem er ook in dat we op dit moment financieel voor de gemeente in ieder geval in een heel onzekere tijd zitten. Met de verkiezingen voor de deur, moties die net van de week nog aangenomen zijn in de Tweede Kamer, wel of niet de opschalingskorting, noem het allemaal maar op. lk ben zelf wel van de school - en het college steunt die lijn - om niet tot het laatst te wachten met alles doordenken. Want als je een keer met je rug tegen de muur komt te staan, kun je er maar beter op voorbereid zijn. Dus daarom zitten we nu al voorbereidend op, misschien ook wel goed nieuws, wel te kijken 'wat gebeurt er als...?' En met dat pakket zouden we naar de raad willen komen. Dan kunnen we het hier met z'n allen er goed over hebben. Het uitgangspunt van het college - ik heb u ook gehoord en uw collega gaf dat ook aan 'voor ons hoeft de begroting niet per se sluitend te zijn'- op dit moment is nog wel dat wij altijd een sluitende begroting willen afleveren. De voorzitter: Mevrouw Kraneveldt, gaat uw gang.

Mevrouw Kraneveldt (PvdA): Voozitter, de kans is natuurlijk groot dat er misschien nog geen kabinet is. We hopen natuurlijk van haÉe van wel, maar misschien nog niet. Dus als wij in het voorjaarsdebat van u een aantal voorstellen krijgen, weten we misschien nog niet wat het kabinet gaat doen of gaat bijpassen. Wat voor besluit wilt u dan dat wij nemen? Dat we gaan bezuinigen, of dat we al op zaak X of zaak Y gaan bezuinigen? Hoe ziet u dat voor zich? Dat heb ik nog niet helemaal helder. De voorzitter: Wethouder ledema

Wethouder ledema: Nee, helder. De perspectiefnota en het voorjaarsdebat geven richting aan de begroting. We stellen uiteindelijk de begroting, zoals vanavond ook, pas omstreeks november vast. Wat we volgens mij wel kunnen doen, is in de voorjaarsnota al met elkaar een aantal scenario's onderscheiden; wat als je een niet-sluitende begroting aflevert bijvoorbeeld, wat als je hem wel sluit, welke maatregelen ztln er? lk hoop dat we dan inmiddels ook beter inzicht hebben in wat we van het rijk wel of niet kunnen venryachten. U onderbrak me midden in mijn laatste maatregel. We zijn ondertussen ook heel veel lobby aan het voeren naar het rijk via de VNG, maar ook via allerlei andere lijnen. Misschien dat dat nog wat oplevert. Daar hebben we tegen het voorjaarsdebat hopelijk veel meer zicht op. Dus dat kunnen we dan wel meenemen. De voorzitter: Ja, gaat uw gang, heel kort nog mevrouw Kraneveldt.

Mevrouw Kraneveldt (PvdA): U spreekt net over uw inzet richting het rijk. Wat is dan de inzet van Zoetermeer? Zegt u tegen het rijk 'we gaan het gewoon niet sluitend maken. Je moet over de brug komen'. Blijft u die druk maximaal houden? Of laat u wel doorschemeren 'nou ja, als jullie niet over de brug komen gaan we het toch sluitend maken'? De voorzitter: Wethouder ledema.

Raad 6 november 2023

99

Wethouder ledema: Op dit moment is de lijn, die vindt u ook terug in de begroting, dat wij uitermate duidelijk maken waar het wringt. We hebben ook van een aantal nieuwe investeringen heel duidelijk gemaakt'die zijn eigenlijk structureel, maar dat kan nu niet'. Die lijn hebben we ook met alle wethouders van Haaglanden en omstreken bijvoorbeeld afgesproken, met wie we echt regelmatig contact hebben. Dit is ook de lijn zoals de VNG hem propageert en zoals je hem heel veel in Nederland terugziet. lk zit zelf in een partij-appgroep met allemaal wethouders die ook die lijn hebben. De ervaring leert ook, net als vroeger in het klaslokaal, dat als je met z'n allen afspreekt 'als we dit allemaal tegelijk doen, dan kunnen ze ons niks maken', werkt zo lang je het allemaal tegelijk doet. lk ben best bereid om met het rijk een potje 'wie houdt het het langste vol?'te doen. Maar u kent mij ook als iemand die dan, in ieder geval intern met elkaar, goed wil weten wat onze alternatieven zijn. De voorzitter: lk ga nu naar de heer Boerboom en dan nog mijnheer Ekkelenkamp. De heer Boerboom (Groenlinks): Ja, dank u welvoozitter. Eigenlijk zijn de vragen die ik had al gesteld door mevrouw Kraneveldt. Daar wil ik mij wel bij aansluiten.

lk denk echt dat we kritisch met elkaar het gesprek moeten blijven voeren over wanneer we welke stap zetten uiteindelijk, zowel als college, als als raad want volgens mij heeft niemand hier er behoefte aan of baat bij die stad nog meer bezuiniging aan te doen ten opzichte van wat we al eerder gedaan hebben. Dus ik hoop ook dat u ons elke keer tijdig informeert en ook elke keer met ons dat gesprek aangaat en ik hoop dat u die uitgestrekte hand aanpakt. De voorzitter: Wethouder ledema

Wethouder ledema: Volgens mij zijn we het allemaal met elkaar eens dat we de stad niet kapot willen bezuinigen en al helemaal niet omdat het rijk zijn verantwoordelijkheid niet neemt. Maar volgens mij staan we er ook allemaal voor onze eigen inwoners en willen we zorgen dat die in ieder geval zo goed mogelijk op ons kunnen rekenen. En dat moet ons uitgangspunt daarbij zijn, denk ik. We kunnen natuurlijk wel inzichtelijk hebben wat er allemaal kan en uiteindelijk toch besluiten om een niet-sluitende begroting af te leveren. Die mogelijkheid heeft de raad altijd. De raad gaat over de begroting, de raad gaat ook over zijn eigen agenda en de uitgangspunten erbij. De voorzitter: Mijnheer Ekkelenkamp.

De heer Ekkelenkamp (D66): Ja, dank u mijnheer de voorzitter, Goed dat u over scenario's spreekt. ls het in uw visie ook denkbaar dat er een scenario is waarin het ravijn toch niet opdoemt voor ons, omdat straks formerende partijen of partijen die regeringsverantwoordelijk dragen, toch over de brug komen, zoals u dat noemt? Want dat zou misschien ook goed kunnen. lk hoorde van collega Duiven dat de WD tegenwoordig wel anders denkt over de gemeentefinanciën. En dat geldt misschien ook wel voor GroenLinks-PvdA en voor de partij van Omtzigt. Dus kortom, het zou maat zo kunnen dat dat scenario ook een realistisch scenario is. De voorzitter: Wethouder ledema.

Wethouder ledema: Ja, voorzifter. lk zie de grootste landelijke partij ook in haar verkiezingsprogramma nu goed opgenomen hebben dat de gemeentefinanciën moeten veranderen. Daar heb ik een kleine, bescheiden rol in kunnen spelen. We zien dat bij meerdere partijen, dus ik ben net als u enigszins optimistisch ingesteld. Maar ik denk ook dat we ons niet blind moeten staren op het feit dat het hele ravijn dan ineens als sneeuw voor de zon zou zijn verdwenen. Daar geloof ik niet in. De voorzitter: Dank u wel, de heer Duiven.

De heer Duiven (WD): Dank u wel voozitter. Een vraag voor mevrouw Kraneveldt, want die begon haar eerste vraag met de herhaling van de strategie, zo noem ik het maar even, om vooral in te zetten op het niet indienen van een structureel sluitende begroting. Maar gehoord het antwoord van de wethouder in een aantal stappen, hoe kijkt u daar nu tegenaan? Vindt u dat een verstandige lijn zoals het college dat voor ogen heeft? Bent u overtuigd? De voorzitter: Mevrouw Kraneveldt?

100

Raad 6 november 2023

Mevrouw Kraneveldt (PvdA): Nog niet helemaal. lk begrijp de wethouder natuurlijk wel, maar het is een beetje een staring contest; wanneer kijk je als eerste weg en moet je door de pomp? En ik hoop van harte dat de wethouder, wat hij zojuist zei, inderdaad ook heel lang kan volhouden samen met zijn collega-wethouders en de VNG. Dus het is een beetje 'wie breekt als eerste?', om het maat zo te zeggen. lk hoop van harte dat dat het rijk is, door met geld over de brug te komen. Dus ik hoop van harte dat we goed nieuws hebben in het voorjaar. Maar ik vind wel heel duidelijk dat we heldere stappen moeten hebben die ook in de tijd passend zijn. En dan denk ik 'is het nodig om straks in 2024 al de begroting 2026-2027 sluitend te maken? Dan hebben we ook nog twee jaar om dingen te doen. Of begin je daar nu in 2024 al mee?' Dus ik denk dat wij qua temporisering nog wel uit elkaar liggen. De voorzitter: lk ga naar mevrouw Frinking, gaat uw gang.

Mevrouw Frinking (CDA): ln alle scenario's en uitgangspunten die er te bedenken zijn, vroeg ik me af, maar misschien komt u er nog apart op terug, hoe u 2040 hierin gaat integreren. Want zelfs als we geld krijgen, als het ravijn gedicht is, zou je de hele discussie en het hele ondezoek dat u nu toch gaat opstarten, kunnen gebruiken om nog verder te kijken en ons helemaal klaar te zetten voor 2040. Hoe kijkt u daar tegenaan? De voorzitter: Wethouder ledema.

Wethouder ledema: Nou ja, zoals de Engelsen zeggen, never waste a good crisis. Als we dan toch goed naar die begroting aan het kijken zijn - u vroeg daar ook naar, kunnen we niet Zoetermeer 2040 leidend maken? - ziet u dat we steeds meer met programma's aan het werken zijn, gebiedsprogramma's et cetera. Dus dat nemen we ook mee; hoe kunnen we dat in de begroting laten landen? We hebben met deze begroting denk ik ook laten zien dat we ondanks het ravijn toch willen blijven investeren in de stad. Dat is ook precies waar 2040 om vraagt. Een ander voordeel is op dit moment, en dan kom ik zijdelings bij de vraag van de ChristenUnie-SGP terecht'hebben we voorbeelden van dat praktijkgericht begroten?', dat wij natuurlijk altijd heel veel mogelijkheden hadden om heel risicomijdend te begroten. Neem het btw-fonds dat we altijd veel te laag inschatten. Daar hielden we aan het einde wat over. Door dat structureel te doen op wat maximaal mag, lopen wij het risico dat het volgend jaar een klein beetje minder is, maar heb je dus wel meer ruimte in je begroting om aan te sluiten bij wat er nodig is. Dat zijn denk ik ook voordelen die bij dit ene hele grote nadeelde lucht nog een klein beetje klaren. De voorzitter: Mevrouw Siegelaer nog? Nee. Dan stel ik voor dat u verder gaat.

Wethouder ledema: Voozitter dank. Er is ook een aantal vragen gesteld over de Entree en daarover het volgende. Tijdens de technische bijeenkomst met de raad op 24 oktober jl. is de gemeenteraad uitgebreid geïnformeerd over de vervolgstappen. De Entree onder de Omgevingswet, de noodzakelijke herprogrammering en het opstellen van de ontwikkelvisie Entree. De planning op hoofdlijnen heb ik daar ook toe laten lichten. En ook de wijze waarop de gemeente met de betrokken ontwikkelaars tot hercontractering wil komen. Zo dragen we onder andere ook bij aan het draagvlak bij de eigenaren om te voorkomen dat we bezwaren krijgen, maar ook om te zorgen dat zij samen met ons zich blijven inzetten voor de Entree. We gaan ook kijken of we daar iets kunnen met tijdelijke programmering. Uit mijn hoofd gaan we bijvoorbeeld volgende week daar een initiatief voor Young en Divorce Housing openen. Kort gezegd, door de situatie die in medio 2023 is ontstaan, zaten we met z'n allen even in een diep dal. Maar ook daar zien we dat er langzamerhand nieuwe energie ontstaat die in ieder geval weer gunstig stemt voor de vervolgstappen. College en raad zijn hierbij ook samen aan zet en we kijken natuurlijk samen ook vooruit naar de bouw van Terra Nova en de bijna 400 woningen die daar zullen komen. En voordat u het vraagt, nog steeds heeft de ontwikkelaar mij gezegd 'wij starten in Q1'.

Dus iedere keer als ik ergens kom, roep ik ook dat ontwikkelaar dat gezegd heeft om de druk er een beetje op te houden. Bovendien proberen wij nu zo slim mogelijk om te gaan met de locaties die we daar hebben en de mogelijkheden die dat geeft en de randvoonaraarden waarbinnen we ons op dit moment moeten bewegen. Dat klinkt heel vaag, maar we zijn dus aan het kijken 'kunnen we nu al een start maken, vooruitlopend op de ontwikkelingen zoals de Omgevingswet?' Dan heb ik een hele stapel vragen gekregen, die probeer ik zo goed mogelijk door te nemen met u. Zoetermeer Vooruit vroeg 'waarom maken we de visie van het Van Tuyllpark niet af voordat we beginnen met het Vernèdepark en de Paltelaan?' Maar als ik me niet vergis heeft u vorige week of de week daarvoor een memo gehad waarin ongeveer de planning van het Van Tuyllpark is toegelicht. Daar zijn we dus al redelijk ver in het hele paÉicipatieschema en daarna kunnen we met elkaar de volgende stap

Raad 6 november 2023

101

daarin zetten. U vroeg ook'is het wellicht mogelijk om modulaire woningen bij het Dutch lnnovation Park te plaatsen?' Op dit moment staat het bestemmingsplan dat niet toe, dus dat zouden we daarop moeten aanpassen. Het is wel heel lastig, ook vanwege het soort werklocatie dat het is, om dat te doen. Dus mijn advies zou zijn om dat niet nu te doen, ook omdat er maar één kavel is waar het eventueel zou kunnen. Dus dan lopen we eigenlijk onze eigen prioritering op andere gebieden een beetje in de weg. De ChristenUnie-SGP vroeg 'heeft u wat voorbeelden van praktijkgericht begroten?' lk noemde net al even het Btwcompensatiefonds, maar we hebben bijvoorbeeld ook in deze nota al gekeken naar de verurachte loonstijging en de regels die daarbij landelijk worden gehanteerd. Daar ztln we ook iets minder voozichtig in geworden en we gaan komend jaar ook kijken waar dat soort zaken in de begroting nog te vinden is. Zót Zoelermeer vroeg 'hoe zit het met de zorgen van het college omtrent de Entree als evenementenpark?' Er loopt op dit moment een participatietraject. lk zal zorgen dat uw zorgen daarbij terechtkomen en dat er meteen zoveel mogelijk duidelijkheid over kan worden gegeven. Er was wat ruis over het feit dat iedereen, door met name het AD, dacht dat het bevrijdingsfestival daarnaartoe zou gaan. Die zorg

kan ik meteen wegnemen, dat gaat niet gebeuren. Maar op de markt zijn ongeveer tachtig evenementen per jaar. Daarvan kan een aantal best op de Entree. Daar zijn we onder andere naar aan het kijken omdat de markt dadelijk tijdelijk uit de running is als evenementenlocatie. Zo kom ik bij de LHN terecht. Maar die zal gewoon weer terugkomen. We zijn wel in het kader van het evenementenbeleid dat u ook kent aan het kijken of er plek is voor grotere evenementen, of waar we elders in de stad eventueel evenementen zouden kunnen hosten. De voorzitter: Een interruptie van mijnheer Ekkelenkamp, gaat uw gang. De heer Ekkelenkamp (D66): Dank u mijnheer de voorzitter. lk hoorde zeggen dat het bevrijdingsfestival niet naar de Entree gaat. Betekent dat dat het gewoon op de markt wordt uitgevoerd in het komende jaar? De voozitter: Wethouder ledema

Wethouder ledema: Voozitter, komend jaar wel. Maar zoals ik net al zei, de markt gaat er even uit. En hoe we dan met evenementen van de markt omgaan, daar zijn we nu naar aan het kijken. Dus we kijken naar alternatieve locaties. lk gaf u een kleine spoiler, de Entree is daar niet geschikt voor. Dat heeft met de ondergrond te maken. De voorzitter: Wethouder ledema, een interruptie van de heer Meijroos.

De heer Meijroos (Lijst Hilbrand Nawijn): Dank u wel voorzitter. En dank u wel wethouder voor de beantwoording van de vraag die mijn collega hierover had. De resterende vraag blijft: hoe gaat u dit communiceren naar omwonenden van het, eventueel dan te benoemen, evenemententerrein of aangewezen evenemententerrein? Want daar zit wat onrust in de stad. Omwonenden willen graag tijdig worden geïnformeerd waar dan wordt gefeest en of dat bij hen in de buurt is. Dus hoe gaat u dat communiceren? De voozitter: Wethouder ledema

Wethouder ledema: lk denk dat ik uw vraag begrijp. Als dat niet helemaal zo is, vult u mij aan. Maar we hebben op dit moment een aantal evenemententerreinen in de stad. Daarvan weten de bewoners ongeveer wat er gebeurt en als er een evenement wordt georganiseerd, moeten organisatoren zich ook melden bij die bewoners. Voor de Entree zijn we aan het kijken 'kunnen we daar in het kader van de tijdelijke invullingen iets doen met evenementen?' Daar loopt nu een participatietraject voor en dat zijn we met de inwoners samen aan het doen. Op het moment dat daar wat uitkomt, gaan we ook die inwoners echt informeren over wat het dan is. En per evenement zullen dan dezelfde regels gelden; als er iets is, moet je ook de buurt daarvan op de hoogte stellen. Als u het evenemententerrein Markt bedoelt, daar wordt straks verbouwd. Dan is dat eventjes uit de running als evenemententerrein. Dan gaan we kijken waar het anders kan. Maar verder volgen we gewoon de normale lijnen van evenemententerreinen. De voozitter: Gaat u verder.

Wethouder ledema: Ja, laat ik die dan ook maar meteen doen. De motie over vergunningen. Daar gaat

102

Raad 6 november 2023

u over, maar van evenementen is dat prima. Dan is er een aantal vragen gesteld over het aantrekkelijk klimaat voor ondernemers en mkb et cetera. Wat wij niet doen, is mkb of ondernemingen of wat dan ook financieel steunen. Gelukkig riep u daar niet toe op, maar dat is ongeveer onze grens. Wat we wel doen, is heel veel de weg wijzen. Dat hebben we

tijdens corona gedaan, dat hebben we na corona gedaan, maar dat deden we daarvoor ook al. U herinnert zich misschien nog Zoetermeer als meest mkb-vriendelijke stad van Zuid-Holland. En dat is wat we nog steeds doen. Dat neemt niet weg dat ondernemers het af en toe best zwaar hebben. Dan kunnen ze altijd bij ons terecht. Of dat nu is voor een luisterend oor, voor een stuk coaching of, in het uiterste geval, voor hulp bij het opheffen van de eigen onderneming. Maar dat is waar de gemeente voor aan de lat staat. Dat doen wij zoveel mogelijk in samenspraak met vaste gesprekspartners als VNO-NCW, maar ook door allerlei bedrijfsbezoeken aan de stad, we ziften geregeld om tafel met het Netwerk Zoetermeer, we zijn bezig met het versterken van het organisatieklimaat op verschillende bedrijventerreinen door bijvoorbeeld het opzetten van BIZ'en, bedrijveninvesteringszones. Daar hebben we er net weer eentje van opgericht en we hadden al die in de Dorpsstraat. Dus we zijn constant met ondernemers, groot en klein, in gesprek om te kijken hoe we het ondernemersklimaat in Zoetermeer zo gunstig mogelijk kunnen maken. De voozitter: Wethouder ledema, ik zag eerst een interruptie van mijnheer Blansjaar. Gaat uw gang.

De heer Blansjaar (PDvZ): Dank u welvoorzitter. Mooiwaar u allemaal mee bezig bent, maar het gaat erom dat het ondernemers op dit moment heel erg lastig wordt gemaakt met onder andere vergunningstelsels en het handhaven ervan. Het wordt soms ontzettend moeilijk gemaakt. lk kan veel voorbeelden geven van ondernemers die problemen hebben op dit moment met het aanvragen van vergunningen, of het hernieuwd aanvragen van vergunningen. En daar wordt heel lastig over gedaan. We hadden juist met elkaar afgesproken dat er wat minder regeltjes voor de ondernemers zouden komen, dat het wat makkelijker zou worden gemaakt. Maar het wordt ze eigenlijk steeds moeilijker gemaakt. Daar was eigenlijk mijn betoog op gericht. De voorzitter: Wethouder ledema

Wethouder ledema: Voozifter, dan wil ik bij dezen de oproep doen aan u, maar ook aan alle ondernemers in de stad. Als er regels zijn die weg kunnen, ben ik de eerste om hier een voorstelte doen om ze weg te halen. lk heb nog steeds een taart voor de hele kantine uitgeloofd voor het bedrijf dat een regel aangeeftdie echtweg kan. Hoe datzit bij individuele bedrijven metvergunningen, et cetera -laatze gerust contact opnemen met de gemeente via Ter Zake Het Ondernemershuis of via de accountmanager die we hebben of desnoods via mijzelf. Dan kunnen we ze echt de weg wijzen. Maar ik kan hier natuurlijk niet op individuele casussen ingaan. Maar de deur staat wat dat betreft echt altijd open en we proberen ook zelf zo vaak mogelijk naar buiten te gaan om het makkelijker te maken. Dat neemt niet weg dat er altijd wel iets te verbeteren valt. De voorzitter: Dank u wel. lk zag ook de heer Duiven.

De heer Duiven (WD): Ja, dank u wel voozitter. Wethouder ledema gaf aan dat het college ondernemers en het mkb niet in de weg wil zitten. Hoe kijkt u dan aan tegen de motie van D66 en anderen om de COz-uitstoot te beperken door de bevoorrading onder strenge regels te plaatsen? ls dat wel of niet een beperking van het functioneren van het mkb en ondernemers? Of heeft het geen impact? Hoe kijkt u daar tegenaan? De voorzitter: Wethouder ledema.

Wethouder ledema: Voorzitter, de motie ligt niet in mijn portefeuille, dus ik beantwoord deze even als wethouder van Economie. Ook in het licht van wat uw collega Blansjaar net heeft gezegd. Als je een raad hebt die minder regels wil voor ondernemers, dan moet je je afuragen of dit een regel is waar ondernemers op ziften te wachten. lk kan me voorstellen dat een aantal ondernemers er niet blij van wordt. En wellicht zijn er ook een paar die zeggen 'dat zit wel in mijn straatje'. De voorzitter: Mijnheer Ekkelenkamp.

De heer Ekkelenkamp (D66): Ja, dank u mijnheer de voozitter. Soms wordt er in de raad door een aantal partijen gedaan alsof dit is om ondernemersi te pesten ofzo. Dat is natuurlijk helemaal niet zo.

Raad 6 november 2023

103

Allerlei regels die samenhangen met vergunningen zijn ervoor om gewoon de inwoners van onze stad te vrijwaren van allerlei mogelijke risico's. Dat zit er gewoon in. We zouden gewoon in alles moeten nadenken voordat we iets gaan doen 'is het een risico?'We hebben de klassieke risico's van veiligheid. Maarwe moeten ook met elkaar allemaal nu erkennen dat er ook andere risico's zijn. En dat zijn risico's die met het klimaat te maken hebben. En we zien nu al om ons heen de wateroverlast. Dat zijn reële zaken. Dus ik zou dan nog even bedenken of dat toch niet uw mening kan wijzigen. De voorzitter: Wethouder ledema

Wethouder ledema: Voorzitter, mijnheer Ekkelenkamp heeft natuurlijk groot gelijk. lk denk dat als ik als wethouder met hetzelfde voorstel was gekomen, de eerste vraag die de raad aan mij zou hebben gesteld was: heeft u daar met ondernemers over gesproken? Wat doen ze al en hoe staan ze tegenover dit plan? En dat zou ook een hele terechte vraag zijn. De voorzitter: lk zie de heer Doncker, gaat uw gang.

De heer Doncker (Lijst Hilbrand Nawijn): Dank u wel voozitter. lk heb nog een vraag over een iets eerder antwoord in het betoog van de wethouder. Heel blij dat u de focus heeft op mkb. Maar ik ben heel benieuwd hoeveel van de detailhandels, want daar zit natuurlijk ook een hele grote economische druk om het hoofd boven water te houden, inderdaad de weg weten te vinden naar de gemeente en kunnen zewal met die adviezen van de gemeente? De voozitter: Wethouder ledema.

Wethouder ledema: Voorzifter, ik denk dat wij goed te vinden zijn. Dat heeft er onder andere mee te maken dat wij bijvoorbeeld in de Dorpsstraat vaste overleggen hebben, dat we vaste overleg hebben met het Stadshart, dat we via de diverse gremia van ondernemers ook met de diverse wijkwinkelcentra regelmatig om tafel zitten. De accountmanagers van de gemeente lopen daar ook echt heel veel rond. En dat geldt niet alleen voor het mkb, ook voor de detailhandel, ook voor de retail, ook voor het grootbedrijf. Dus we proberen echt gezamenlijk zoveel mogelijk met elkaar te kijken 'hoe kunnen we Zoetermeer zo aantrekkelijk mogelijk maken voor ondernemers om zich te vestigen, om te ondernêmen, maar ook om te zoeken naar personeel en het op te leiden?' De voorzitter: Mijnheer Blansjaar nog? Gaat uw gang.

De heer Blansjaar (PDvZ): lk wilde even reageren op mijnheer Ekkelenkamp. Weet mijnheer Ekkelenkamp wel hoeveel voorzieningen er alzijn getroffen in het Stadshart om elektrisch te rijden? De voorzitter: De heer Ekkelenkamp? De heer Ekkelenkamp (D66): Nee, dat zal ongetwijfeld iets zijn waarover de kennis meer bij u ligt. Maar mijnheer Blansjaar, het is toch eigenlijk zo dat als je modern wilt ondernemen, je toch in je bedrijfsplan ook rekening moet houden met allerlei vergunningen en ook zeker nu met vergunningen qua duuzaamheid? Het is toch een beetje van de zofte dat we nu net doen alsof dat allemaal niet bestaat? De voorzitter: Mijnheer Blansjaar

De heer Blansjaar (PDvZ): Mijnheer de voorzitter, ik begrijp dat mijnheer Ekkelenkamp niet weet dat er al voorzieningen zijn getroffen, dat de bedrijven al heel druk ermee bezig zijn en dat uw motie totaal kant nog wal raakt. Sorry dat ik het zeggen moet, maat ze zi1n er al druk mee bezig. Je kunt niet alles in één keer omgooien. De bezorgingdienst rijdt al met elektrische auto's, de vuilniswagens worden al neutraal ingezameld. Dat is een heel andere inzamelingsactie. Dus uiteindelijk gebeuren er al lang heel

veeldingen. De voorzitter: lk geef mijnheer Ekkelenkamp nog kort om te reageren, want u reageert nu op elkaars moties, en dan ga ik terug naar de wethouder.

De heer Ekkelenkamp (D66): Ja, dank u voozitter. U haalt volgens mij twee dingen door elkaar. Dit ging over de motie dat als een ondernemer een subsidie aanvraagt, dan ook in het formulier - laat ik het maar zo zeggen, het zal digitaal zijn - ook vragen komen over de duurzaamheid. Dat is een ander

104

Raad 6 november 2023

verhaal dan waar u nu net op doelde, over de emissies. Ja, beide vinden wij nuttig en noodzakelijk voor onze inwoners want gezondheid is een belangrijk ding, als u dan de klimaatdoelen niet zo belangrijk vindt. De voozitter: Akkoord. lk denk dat het goed is dat wethouder ledema verder gaat met zijn beantwoor-

ding.

Wethouder ledema: Voorzitter, dat is volgens mij altijd goed. De drie moties die op mijn naam staan, zijn die van de FVD over de korting op de atualheffing. ln principe is dat natuurlijk oordeel raad want hij is uifuoerbaar. Als wethouder van Financiën vind ik wel dat een dergelijk grote uitgave in het perspectievendebat geagendeerd zou moeten zijn. Dus zelf zou ik zeggen € 2 mi[oen op dit moment uitgeven, dat zou ik niet doen raad'. Dus dat is mijn advies. De voorzitter: Een interruptie van mijnheer Van den Boomgaard

De heer Van den Boomgaard (FVD): Dank u voorzitter, we hebben ook lang getwijfeld of we hem in zouden dienen, maar het gaat er juist om dat dezelfde wethouder heeft aangegeven dat hij enorme eenmalige incidentele inkomsten heeft waarvan hij niet van weet wat hij ermee moet doen. Tegelijkertijd zien we de inwoners die niet weten waar ze het zoeken moeten vanwege hun financiën en zou dit juist een mooie combinatie zijn voor dit jaar, omdat het ook een eenmalige uitgave is, om de inwoner van Zoetermeer een keer een hart onder de riem te steken. lk denk dat het een uitermate goede geste zou zijn vanuit dit college. De voorzitter: Wethouder

Wethouder ledema: Ja voozifter, maar dan ook even aanhakend op wat u eerder zelU zei 'het college neemt allemaal besluiten zonder de meerderheid van de inwoners'. Dat is natuurlijk niet waar want wij nemen geen besluiten, wij bereiden besluiten voor die de raad neemt, volgens mij keurig in meerderheid

et cetera. Dus ik denk dat de raad uw betoog heeft gehoord en de raadsleden hebben mijn advies als hoedervan het huishoudboekje daarbij gehoord. Dus dat kunnen ze daarnaast leggen. De voorzitter: Gaat u verder

Wethouder ledema: Voorzitter, dan heb ik de motie van de SP en FVD over contant geld. Dat ging erovêr om ervoor te zorgen dat ondernemers contant geld aan blijven nemen. En hoewel ik die oproep heel goed begrijp, want er is een aantal mensen in onze stad die best afhankelijk z'rjn van contant geld, kunnen wij dat niet afdwingen als gemeente. Dus deze motie kan ik helaas niet uitvoeren. lk kan natuurlijk wel, dat heeft u net gehoord, met heel veel ondernemers in gesprek, ik kan wel altijd even vragen, als ik ervan heb gehoord, loh, waarom houd je daar geen rekening mee?' Maar ik kan deze motie helaas niet uitvoeren. En dan de motie van SP en Groenlinks. De voozitter: Wethouder ledema, de heer Meijroos.

De heer Meijroos (Lijst Hilbrand Nawijn): Dank u wel. lk had op zich wel sympathie voor de motie over dat contant betalen. En ik vind het een beetje vreemd dat een gemeenteraad het niet zo laagdrempelig mogelijk maakt voor zijn inwoners om, hoe dan ook, ergens terecht te kunnen. Of het nou gaat om een papiertje of digitaal, of dat het gaat om contant geld of pinnen. Waarom kiezen we er dan niet als gemeenteraad voor om in ieder geval te zeggen 'wij zijn laagdrempelig. Wat de pizzaboer doet, moet die zelf weten. Wij maken het u makkelijk' De voorzitter: Wethouder ledema

Wethouder ledema: Voozitter, er zijn twee moties over contant geld. Eén gaat over de gemeente zelf. Daar heeft uw betoog betrekking op. Maar dit is de motie van de SP over contant geld bij de ondernemers. Die kan ik niet afdwingen. Dus er zijn twee moties. De voorzitter: Gaat u verder

Wethouder ledema: Voorzitter, dan de laatste motie die op mijn naam staat, Zoetermeer voor 16, dat

Raad 6 november 2023

105

gaat over het betalen van een minimumloon van € 16,00. Ook daarzijn onze middelen enigszins beperkt omdat we ons moeten houden aan de cao's. Dus als ik mensen inhuur bij een uitzendbureau dan moet ik me houden aan hun cao. Wij hebben in onze eigen cao, en dat hebben we vorige keer ook samen hier gevierd, al de € 14,00 staan en dat is nu 9,4% boven het minimumloon. Dus deze motie is ook onuitvoerbaar. De voozitter: lk zie een interruptie van mijnheer Velner.

Dde heer Velner (SP): Dank u wel voorzitter. ln het verkiezingsdebat Van Torentje naar Torentje georganiseerd door Tubantia... De voorzitter: Mijnheer Velner, u heeft uw microfoon nu zo ver weg staan...

De heer Velner (SP): Zo beter? De voorzitter: Ja, gaat u verder De heer Velner (SP): ln het verkiezingsdebat Van Torentje naar Torentje, georganiseerd door Tubantia en de Universiteit van Twente, pleitten alle part'rjen voor verhoging van dat minimumloon. En je hebt als

gemeente een voorbeeldfunctie naar partijen toe. Dus mijn oproep is dan ook met name gericht op: maak die stap en geef daarmee dan richting de andere partijen in ieder geval het goede voorbeeld dat je zegt'dat minimumloon moet omhoog'. Want dat roepen we in de verkiezingstijd met z'n allen. Dus ik snap niet dat u dat dan hier afraadt en zich dan beroept op de cao's. De voozitter: Wethouder ledema.

Wethouder ledema: Voorzitter, ik ben er voorstander van, net als mijnheer Velner, dat we alles wat in een verkiezingsdebat wordt geroepen, ook mogen uitvoeren. Mijnheer Duiven gaf daar al een goed advies over. Maar los daarvan, het is natuurlijk heel makkelijk om in een verkiezingsdebat te roepen 'het minimumloon moet omhoog'. We hebben daar met elkaar in Nederland afspraken over dat we dat doen via cao's. De vorige keer heeft u mij opgeroepen - ik zit ook in de VNG, in het College van Arbeidszaken -'ga daar ook de strijd aan voor een hoger minimumloon'. Wij betalen nu dus conform de cao van gemeenten € 14,00 per uur. Dat is hoger dan het minimumloon, g,4o/o. U mag mij best oproepen om voor de volgende cao-onderhandelingen te zeggen 'laten we nou gaan voor de € 16,00'. Maar dat is iets anders dan wat u nu zegt, 'neem alvast een voorschot daarop, betaal€ 16,00 uit, temijl die cao nog niet geldt.' En dat kan niet. De voorzitter: lk zou zeggen, gaat u verder wethouder. De heer Duiven nog, gaat uw gang. De heer Duiven (WD): Een vraag aan de heerVelner, nu gehoord dit klip-en-klare betoog en het advies en de kwalificatie 'onuitvoerbaar'. Dan neem ik aan dat de heer Velner, zij het met enig verdriet natuurlijk, toch moet constateren dat dit een niet-haalbare motie is. Het zou hem sieren dat hij hem dan intrekt. ls

hij dat ook van plan? De voorzitter: Mijnheer Velner.

De heer Velner (SP): lk kan het niet alleen zelf, ik zal het sowieso met Groenlinks moeten overleggen. En misschien kom ik met een aangepaste motie, maar dat hoort u dan in de tweede termijn. De voorzitter: De heer Duiven?

De heer Duiven (WD):Als hij dan met een aangepaste motie komt, misschien dat hij dan gelijk, want dat debatje hadden we natuurlijk in de eerste termijn van de zijde van de raad, ook naar de dekking kan

kijken. Dan hebben we dat punt gelijk opgelost. En ik wens u heel veel succes bij het vinden van een dekking. De voozitter: lk stel voor dat wethouder ledema verder gaat.

Wethouder ledema: Voozifter, ik was aan het einde gekomen van mijn betoog.

106

Raad 6 november 2023

De vootzitter: Dan dank ik u hartelijk voor de beantwoording in de eerste termijn. Dan ga ik over naar wethouder Weenarag voor zijn eerste termijn.

Wethouder Weervag: Ja, dank u wel voozifter, en dank u wel leden van de raad. Zoals u allemaal heeft kunnen lezen in de voortgangsrapportage zijn er dit jaar 681 woningen opgeleverd of worden opgeleverd. We zien we in de komende jaren een plancapaciteit van 800 woningen per jaar. Daar ztln wij als college heel blij mee. Dit voldoet aan de vraag naar woningen die groot is. Vervolgens zijn we eigenlijk bezig gegaan met het programma Woningbouw als Aanjager. Helaas zijn we door wat capaciteitsproblemen wat later gestart dan gewenst. En daar zullen wij ook ons woonbeleid op gaan richten als we het hebben over onze uitvoering van onder andere de woonzorgvisie, de motie waar het CDA toe oproept. Ook die woonzorgvisie, de uifuoeringsagenda daarvan, kunt u straks terugvinden in Woningbouw als Aanjager. En daar vragen we eigenlijk nog heel even uw geduld voor. ln het voorjaar van 2024, dus eerder dan waar uw motie toe oproept, nemen we u straks mee in een debat. Daar kunt u ook meepraten over de vormgeving van Woningbouw als Aanjager en nogmaals, waaronder uw woonzorgvisie. Dan kom ik ook eigenluk brj... De voorzitter: Een interruptie van mevrouw Frinking.

Mevrouw Frinking (CDA): Dank u wel voor uw reactie. Wij riepen op om die agenda te hebben bij het voorjaarsdebat. Betekent wat u nu zegt dat die dan ook beschikbaar is en gebruikt kan worden in het debat dat u in het voorjaar of rond die periode wilt gaan houden? De voorzitter: Wethouder Weerwag.

Wethouder Weetwag: Ja, dank u wel. Om geen spraakvenrvarringen te krijgen, daar wordt u dan op dat moment ook in meegenomen. Of dan die uitvoeringsagenda al dusdanig ver is dat we ook kunnen praten

over een uifuoeringsagenda, durf ik u nog niet te zeggen. lk kan u wel meegeven dat we niet op onze handen zitten. Dus waar we de woonzorgvisie kunnen uitvoeren in de praktijk, doen we dat. U ziet voldoende projecten op dit moment ook in die voortgangsrapportages komen. lk noem het Monutagebouw, ik noem 't Seghe Waert dat opgetopt wordt en wordt heringericht, specifiek voor die doelgroepen waar u het over heeft. Dus het is niet zo dat er werk blijft liggen. Dank u wel. De voorzitter: Mevrouw Frinking nog?

Mevrouw Frinking (CDA): Ja, dus even voor de duidelijkheid, u moet nog een agenda maken, maar u bent hem alaan het uitvoeren. De voorzitter: Wethouder Weerwag

Wethouder Weenvag: Ja, nu maken we het inderdaad heel veruarrend. Er is een woningbouwprogramma Woningbouw als Aanjager. Daar hoort, onder andere, vinden wij de woonzorgvisie thuis. Dat willen we goed inrichten. Maar we vinden het ook belangrijk om kansen niet onbenut te laten. De voorzitter:Voldoende? Gaat u verder, wethouder.

Wethouder Weetwag: Ja, dank u wel voozifter. De punten van onder andere de LHN 'hoe houden we de vaart erin?' en GroenLinks, die ook kwam met'hoe ga je nu zorgen voor een eenduidig woonbeleid?' Dat zien we onder andere terug in Woningbouw als Aanjager waar ik u net al even over informeerde. Maar daarnaast hebben we natuurlijk inderdaad de realisatieagenda. De realisatieagenda om vaart te maken in de woningbouw. De realisatieagenda die afgestemd is met het rijk, met de provincie en alle opgaves die we ook in de gemeente hebben. Daar wordt hard aan doorgewerkt en dat zien we ook echt als een stimulans en dat geeft ons ook de mogelijkheid om in gesprek te gaan met partners, als woningcorporaties. Even kijken, dan hebben we nog... De voorzitter: Wethouder Weerwag, een interruptie van de heer Boerboom.

De heer Boerboom (Groenlinks): Ja, dank u wel voorzitter. lk raak eigenlijk steeds meer in de war over waar we nu op het gebied van woningbouw precies mee aan de slag zijn. Want u heeft het over die realisatieagenda met het rijk en dat u daar nu al mee aan de slag bent. Tegelijkertijd constateerde ik dat

Raad 6 november 2023

107

daarin stond, dat heeft u ook in uw technische beantwoording aangegeven, dat die uitgaat van 15o/o flexwoningen. Tenntijl deze raad daar iets anders over gezegd heeft. Hoe kijkt u tegen deze hele situatie aan en had u ons niet moeten informeren over die deal, over het feit dat dat gewoon niet strookt met ons beleid op dit moment? De voorzitter: Wethouder Weenruag.

Wethouder Weenvag: Op 6 maart dit jaar, als ik even graaf in mijn geheugen, ben ik met u in gesprek geweest over onder andere die woningbouwdeal, de realisatieagenda van Hugo. Wij streven gewoon, ook in het verlengde van Zoetermeer 2040, naar meer betaalbare woningen waardoor de stad verder in balans kan komen. En dat zijn niet alleen de sociale woningen, dat zijn ook de middenhuunruoningen. Maar ook mensen die op zoekziln naar het duurdere segment, wat voor die mensen ook betaalbaar is. TegelijkeÉijd heeft u mij ook een motie meegegeven voor Kwadrant A. Daar heeft de raad mij gevraagd 'ga dat nou eens verder ondeaoeken'. Waar moeten dan of waar kunnen dan die flexwoningen komen? Daar zijn we heel druk mee bezig en daar kom ik voor het einde van het jaar mee bij u terug. De voorzitter: Eerst de heer Boerboom en dan ga ik naar de heer Van Gils,

De heer Boerboom (Groenlinks): Dank u wel voorzitter. We gaan nu weer van de hak op de tak in mijn ogen en ik ben echt kwijt welke definities we nu uiteindelijk hanteren in Zoetermeer. Wat zijn de kaders waarbinnen we acteren? Dat vind ik gewoon lastig. lk heb op dit moment geen idee wat er gaande is binnen het woonbeleid. Behalve dat u zegt 'we willen meer woningen', maar dat vind ik wel erg algemeen. Wat zijn op dit moment de kaders waarbinnen u aan het werk bent en wat wilt u bereiken op het gebied van woningbouw? De voorzitter: Wethouder Weerwag.

Wethouder Weenrag: Ja, dank u wel. Dan neem ik u toch weer êven mee naar het memo van 26 oktober jl. Zoals ik u net al heb aangegeven, zullen we heel veelvorm gaan geven binnen Woningbouw als Aanjager. Daar zullen we u in het voorjaar van 2024 in meenemen. Dan gaan we er ook met u over in debat hoe dat er dan uit moet zien. Dus u wordt juist meegenomen 'waar gaan we daar vorm aan geven en hoe ziet dat eruit?' Meer kan ik u niet meenemen daarin. De voorzitter: Nog één keer, heel kort mijnheer Boerboom. Dan ga ik naar mijnheer Van Gils.

De heer Boerboom (Groenlinks): Voorzitter, kort nog. lk heb dat memo ook gelezen en daar staat een mooi proces in beschreven, maar ik heb het gevoel dat we al heel lang over allerlei proceszaken aan het spreken zijn met elkaar, maar dat ik eigenlijk geen idee heb waar we met elkaar nu mee bezig zijn om sturing te geven aan dat woningbouwbeleid. Percentages zijn losgelaten, het rijk komt weer met percentages. Elke keer gaan we van het een naar het ander. Dus waar zit nu op dit moment...? Als u nu keuzes moet maken, hoe doet u dat? Wat is uw visie op dit moment? De voorzitter: Wethouder Weerwag.

Wethouder Weetwag: Ja, dank u wel. Sowieso hebben we op dit moment behoorlijk wat plancapaciteit

en we houden ons in ieder geval aan de huidige gemaakte afspraken. En daarnaast zijn we op dit moment inderdaad heel druk bezig met het schrijven van het programma Woningbouw als Aanjager. En daarin wordt u ook meegenomen in het voorjaar. Dank u wel. De voorzitter: lk ga naar mijnheer Van Gils. De heer Van Gils (WD): lk ga proberen om een beetje voort te borduren op wat de heer Boerboom zei. lk heb er twee vragen over. Over die woondeal of die regionale uitvoeringsagenda. Daar wordt inderdaad naar gerefereerd in technische vragen met ambities die misschien helemaal niet te halen zijn. Maar hoe vast staan die afspraken daar nou in en in hoeverre is daar dus door de raad gewoon nog op te sturen? Dat is vraag 1. En de tweede vraag gaat over - en dat is ook in aansluiting - kunnen wij iets van een ovezicht krijgen van alle staande afspraken, kaders en dergelijke - dat hoeft niet letterlijk een encyclopedie te worden, maar in ieder geval een venruijzing naar een aantal stukken - waar we het in het voorjaar precies over gaan hebben en wat daar dan de input voor is, zodat we ook onszelf daarop kunnen voorbereiden?