Notulen raad 27 november 2023 - vastgesteld

De voorzitter: Mijnheer Van Steenis, voor u verdergaat, een interruptie van mijnheer Van den Boomgaard.

De heer Van den Boomgaard (FVD): Ja, dank u voozitter. lk sta een beetje te klapperen met mijn oren, want de lokale Groenlinksfractie doet eigenlijk hetzelfde als GroenLinks landelijk deed toen zij het hadden over de biomassacentrales, wat uiteindelijk alleen maar enorm forse oerbossen gekost heeft in de Baltische landen wat natuurlijk uiterst zonde is. Hier doen we het lokaal gewoon nog een keer dunnetjes over om een zonneveld te krijgen, waarbij we ook natuur opofferen. lk vraag me af, waar is het groen van GroenLinks gebleven? De voorzitter: Mijnheer Van Steenis

De heer Van Steenis (Groenlinks): Dank u voorzitter. Voorzitter, dat is een goede vraag. Het groen van Groenlinks zit in het hart, kan ik tegen mijnheer Van den Boomgaard zeggen. U noemt als voorbeeld iets met biomassacentrales. Dat zijn complexe mechanismen, op zich zijn die namelijk hartstikke groen, tenzijje inderdaad allerlei bomen vanuit het buitenland gaat importeren om te verbranden. Met ons subsidiestelsel willen we wel eens voorbijschieten aan het uiteindelijk doel. Dus ik denk dat daar een compleet andere redenatie achter ligt. En in dit geval, hier in Zoetermeer, kijken we op lokale schaal en wegen we lokale belangen af. Hier kijken we naar een zonnepark waar op dit moment eigenlijk absoluut geen natuunaraarde is. Misschien kan ik het ook meteen al tegen de heer Doncker zeggen. Eigenlijk kan ik wel zeggen dat dat een sooÉ grafueld is wat hier is gecreëerd. Het is een doods stukje weiland waar absoluut geen biodiversiteit is en met de verbeteringen die voorgespiegeld zijn en met de uitleg van de ecoloog van de gemeente is heel duidelijk dat dat êen enorme verbetering van de biodiversiteit zal geven. De voorzitter: Mijnheer Van den Boomgaard

De heer Van den Boomgaard (FVD): Ja, dank u voozitter, het is je reinste kolder dat een biomassacentrale welfunctioneel kan zijn. Alleen de uitstoot van die centrales is wel een en al COz conform de Groenlinksgedachte en als dan ook nog eens een keertje de COz het leven kost van de bomen in dit geval, hebben we hetzelfde hier met deze zonneweide. Die zonneweide kan gaan lekken, zoals ik net heb aangegeven. Daar zijn gewoon ondezoeken naar. Dat is al gebeurd. Dat wordt één grote bodemverontreiniging. Daarnaast is het ook een last, is het geen groen voor de omgeving en constateer ik, voorzifter, dat Groenlinks ook niet geluisterd heeft naar de eerste inspreker die juist aangeeft dat er êen enorme biodiversiteit leeft daar en dat wordt nu in één keer van tafel geveegd, wat ik heel spijtig vind. lk vraag me dus af, als het alwaar is dat het dus een grafueld is, om even in de woorden van Groenlinks te blijven, zou Groenlinks dan niet liever zien dat dat grafveld juist een heel mooi stukje groen wordt waar iedereen van kan genieten en er dus wat meer groen in Zoetermeer wordt gecreëerd in plaats van zo'n afzichtelijke zonneweide? De voozitter: Mijnheer Van Steenis.

De heer Van Steenis (Groenlinks): Ja dank u, voozitter. Wij gaan ervan uit als Groenlinks dat de biodiversiteit hier zal verbeteren door de maatregelen die genomen worden in zowel de droge als de natte verbinding en het drasland dat gecreëerd wordt. Dus ik denk dat daarmee de vraag duidelijk beantwoord is. Dan ga ik verder voorzitter, want ik wil eigenlijk alleen nog de heer Doncker feliciteren...

Raad 27 november 2023

'15

De vootzitter: Voordat u verdergaat, gaat de heer Doncker u nog interrumperen. U kunt hem ook feliciteren, maar dan zou ik eerst even zijn interruptie afrvachten.

De heer Doncker (Lijst Hilbrand Nawijn): Dank u wel voorzitter. Mijnheer Van Steenis, ik snap uw dilemma dat u moet kiezen tussen een zonneveld en een weiland. lk schrik wel van hoe u dat noemt, een grafueld. Dat is een weiland en daar grazen inderdaad schapen. lk ben het met u eens, het mag best wat minder bemest worden, maar om het een grafueld te noemen... Als u zo naar een dergelijke groene buffer kijkt dan schrik ik en dan denk ik, volgens mij bedoelt u wat anders. Want eigenlijk vind ik dat dat niet uit de mond van uw partij hoort te komen. De voozitter: lk ga naar mijnheer Van Steenis

De heer Van Steenis (Groenlinks): Dank u voorzitter en ik wilde de heer Doncker feliciteren met zijn maidenspeech uiteraard en inderdaad aangegeven dat het om een stuk grasfalt vaat, dus geen asfalt maar grasfalt. Het is op dit moment een stukje doods weiland waar niets gebeurt, waar zelfs met kunstmest aan de gang gegaan wordt en waar absoluut geen biodiversiteit is. Wij gaan ervan uit dat er echt wel - zo stel ik het me ook voor, dit zonnepark - mooie hagen omheen komen en dat het wel degelijk ook voor de voor de passant, voor de fietsers, voor de wandelaars, voor de ruiters die langskomen een mooie groene aangelegenheid wordt. En dat we uiteraard heel veel stroom kunnen opwekken. Want dat is het doel van dit zonnepark. De voorzitter: Gaat u verder?

De heer Van Steenis (Groenlinks): lk zal naar mijn laatste zin gaan voorzitter. Dat we met deze accu's erbij ook nog eens een keer een positieve bijdrage leveren aan het stabiliseren van het net. Daar wil ik het bij laten, voozitter. Dank u. De voorzitter: Dank u wel mijnheer Van Steenis voor uw eerste termijn. Dan gaan we naar mevrouw Bink.

Mevrouw Bink (Zoetermeer Vooruit): Voozitter, dank u wel. Afgelopen weken reed ik over de A12 richting Den Haag, aan de rechterkant heel veel groen ter hoogte van de Roeleveenseweg. En dat zag er rustgevend uit. Dat hier mogelijk een zonnepark zal komen, vinden wij van Zoetermeer Vooruit afzichtelijk.

We gaan even terug. ln 2021 heeft Zoetermeer gevraagd aan de toenmalige wethouder 'hoe staat de wethouder tegenover de zonnepanelen in de vorm van gevelpanelen, met name op hoogbouw?' Deze vraag staat dus nog open voor wethouder Velzen. Op daken worden nu zonnepanelen toegepast, maar het gaat soms tergend langzaam, denk bijvoorbeeld aan IKC De Leyens, dat speelt aljaren. Voorzitter, er ligt nu een raadsvoorstel voor bouw van een zonnepark voor ons. Het is een dilemma. Maar wij, Zoetermeer Vooruit, gaan het debat uit de commissie nu vanavond niet over doen. Zoetermeer Vooruit wil geen windmolens in Zoetermeer, dus gaan we voor zonnepanelen. Het liefst aan gevels. Op daken of langs de snelweg of waar anders ook maar, maar niet in een zonnepark. Daar wil ik het bij laten, dank u wel.

De voorzitter: Mijnheer Zamani wil interrumperen, gaat uw gang.

De heer Zamani (D66): Voozitter, er is toch wat verwarring bij mij. Mevrouw Bink zei net'we willen het liefst zonnepanelen langs de A12, maar niet het zonnepark'. Dit is toch langs de A12? Ot heeft u een andere stukje veld op het oog? De vootzitter: Mevrouw Bink.

Mevrouw Bink (Zoetermeer Vooruit): Ja, heel scherp, mijnheer Zamani. Het is inderdaad langs de A12, maar wij bedoelen natuurlijk aan de vangrail en dergelijke, en geen parken. De voorzitter: Dan heb ik verder geen mensen op het lijstje staan voor de eerste termijn van de raad, en dat klopt. Dan stel ik voor dat we nu even een schorsing inlassen tot 20.55 uur. lk schors de vergadering.

Schorsing

16

Raad 27 november 2023

De voorzitter: Dames en heren op de publieke tribune, leden van de raad en kijkers, ik heropen de vergadering en ik geef het woord aan het college, wethouder Velzen heeft het woord. Gaat uw gang. Wethouder Velzen: Dank u wel voozitter, en dank aan de insprekers die vanavond de raad zijn komen toespreken dat zij gebruik hebben gemaakt van hun spreekrecht. En goedenavond leden van de raad. De insprekers hebben een bepaald gevoel naar voren gebracht dat ook tijdens de behandeling in de commissie naar voren kwam, het beeld dat wanneer je al fietsend, of met de auto rijdend, of met de RandstadRail, noem maar op, langs een grasveld een schapen komt, dat voor het gevoel natuurlijk een prettiger beeld is dan een weiland vol met zonnepanelen. Dat begrijpen we en dat horen we ook, als college, dus daar willen we ook niets aan afdoen. Maar we moeten keuzes maken. En dan zijn bepaalde zaken heel erg van belang, zoals biodiversiteit, ecologie et cetera. We zijn als college dan ook echt wel blij dat we met Sunvest een investeerder hebben, dat de eigenaar van het land een investeerder gevonden heeft die ook echt oog heeft voor natuur, participatie, ecologie, et cetera. Want ik zei het al, we hebben wel een bepaald doel te halen. En datdoel, dat bod datwe gedaan hebben, heeft uw raad ook vastgesteld. Volgens mij zei mevrouw Kraneveldt het ook al, we hebben ingetekend op een bod.

Een aantal van u, volgens mij mijnheer Van der Perk en mijnheer Van Rumpt, noemden ook heel specifiek 149 gigawattuur en daar maakt dit zonneveld 10o/o onderdeel, of bijna 10% onderdeel van uit. Dus is het nogal een flink aandeel in een opgave die we met elkaar hebben vastgesteld. Hoewel we het gevoel begrijpen, is toch wel van belang dat we ook naar de feiten kijken, want dat lijkt soms nog wel eens door elkaar heen te lopen. Het werd eerder al gezegd, de ecologie gaat vooruit. De biodiversiteit gaat vooruit. De ruimte zal beter gebruikt worden en nu, tijdens de commissiebehandeling komt het ook weer naar voren en de heer Van Steenis noemde het ook al even, wordt het veld kort gemaaid door een clubje schapen. Dat is niet goed voor de biodiversiteit en het plan van Sunvest besteedt daar veel aandacht aan. We zullen zien in de toekomst, en dat zullen we nauwlettend in de gaten houden, dat die biodiversiteit daar echt vooruitgaat. De voorzitter: Wethouder Velzen, een interruptie van mijnheer Van den Boomgaard. De heer Van den Boomgaard (FVD): Ja, dank u voorzifter. lk hoor nu meerdere malen 'het gevoel, het gevoel, het gevoel' uit de mond komen van de wethouder. Tenrijl het niet alleen het gevoel is.

lk heb duidelijk in mijn spreektekst al aangegeven dat er een onderzoek is geweest van de GGZ in 2021, waaruit blijkt dat een groene omgeving juist bijdraagt aan de mentale gezondheid van onze inwoners. Als u het alleen over het gevoel heeft, wordt dat niet als feit erkend. Dat vind ik wel heel erg jammer. Het is een onderzoek van de GGZ. lk denk dat we het uiterst serieus nemen, want we hebben wel onze inwoners en over hun mentale gezondheid, dus graag even een reflectie daarop. De voorzitter: Wethouder Velzen.

Wethouder Velzen: Ja, dank voorzitter, dank voor deze aanvullende vraag, want dan kan ik verduidelijken wat ik bedoel met de feiten en gevoel. lk begrijp uw inbreng heel goed. Mijn opmerking over feiten ging met name over wat het doet met de biodiversiteit en over wat het ondezoek daarover naar voren brengt omdat er gesteld werd aan de ene kant door een aantal spreker dat de biodiversiteit omlaaggaat, tenalijl de onderzoeken uitwijzen dat die omhooggaat. Het ging daar dus in mijn reactie niet om het gevoel dat mensen hebben en de beleving en het groen et cetera, dat u naarvoren bracht. De voorzitter: Mijnheer Van den Boomgaard De heer Van den Boomgaard (FVD): lk hoor dus weer geen antwoord op de vraag. Er is een onderzoek van de GGZ in 2021 dat een groene omgeving - dat gaat niet over biodiversiteit - voor onze inwoners beter is voor hun mentale gezondheid. Dus nu gaan we met de komst van zonneweides als die er komen, het aantal vierkante meters of vierkante kilometers groen verminderen. Dus we gaan die mentale gezondheid van onze inwoners tekortdoen. Dat is letterlijk wat ik stel. Daar heb ik nog steeds geen reflectie op gehoord. Dank u wel. De voozitter: Wethouder Velzen

Wethouder Velzen: Dank u voorzitter. Uw vraag ging over dat die feiten en het gevoel, dus daar reageerde ik op. Nu vraagt u te reflecteren op wat het ondezoek zegt. lk ken dat ondezoek niet. U haalt het net heel kort aan. Het is ook tijdens de commissiebehandeling, waar we uitgebreid gesproken

Raad 27 november 2023

17

hebben over dit voorstel, niet aan de orde geweest dus ik kan daar nu verder inhoudelijk niet op reageren. Dat zou niet juist zijn want dan ga ik het antwoord uit de duim zuigen, dus daar moet ik het dan ook bij laten. De voorzitter: Voor u verdergaat heeft de heer Doncker nog een interruptie. Gaat uw gang. De heer Doncker (Lijst Hilbrand Nawijn): Dank u wel voorzitter. Misschien dat ik nu dezelfde vraag stel als mijnheer Van den Boomgaard net gesteld heeft, dan daarvoor excuus, maar ik heb het niet goed

begrepen. U zei net'onderzoek wijst uit dat de biodiversiteit toeneemt'. Dat waren uw woorden. Nu ben ik benieuwd naar dat ondezoek, want dat kan toch nooit een ondezoek zijn? Dat is hooguit een prognose van een aantal mensen dat er verstand van heeft, wellicht en dat hoop ik, maar het kan geen onderzoek zijn, want volgens mij ziet ondeaoek er heel anders uit. De voorzitter: Wethouder Velzen

Wethouder Velzen: Ja, dank voorzitter. Dan ga ik de beantwoording die ik in mijn hoofd had bedacht een beetje door elkaar gooien want ik wilde dat als laatste doen maar dat doe ik dan nu. En dan ga ik meteen ook naar het amendement dat het CDA heeft ingediend dat ook hierover gaat. Daarin wordt gevraagd om nader ecologisch onderzoek. Bij een plan als dit is verplicht om onderzoek te doen op het moment dat die vergunning wordt ingediend. lk zoek even naar het stukje hierover. Dat is in dit geval dus ook gebeurd. Er moet op het moment dat een plan als dit wordt ingediend, een flora en Íauna ondezoek gedaan worden naar de effecten van wat het plan teweeg zal brengen. Dat is een onderzoek. Dan kunnen we gaan debatteren over'wat is dan een ondezoek en hoe noem je dat en hoe zie je dat et cetera?' Maar dat onderzoek is in dit geval ook gedaan. Daar wordt ook naar venivezen in de stukken. En uit dat verplichte ondezoek dat een standaardondezoek is in al dit soort zaken blijkt dat de biodiversiteit door dit plan erop vooruitgaat. Dat is ook direct waarom ik niet positief ben over het amendement. Want dan gaan we Sunvest nog meer op kosten jagen om nog meer onderzoek te doen, terwijl er al onderzoek is gedaan.

Daarnaast merk ik ook op, en dat kwam ook tijdens de behandeling in de commissie naar voren, toen raadslid Hoekstra naar voren bracht datze een onderzoek van de Universiteit Wageningen had dat weliswaar algemeen was, maar dat ook heel duidelijk was, dat een zonneveld als dit heel goed samen kan gaan met biodiversiteit vanwege die lichtdoorlatende panelen. Dus wij zien als college echt absoluut geen enkele meenrraarde van nog meer onderzoek doen. Het werkt alleen maar vertragend in het hele procês. Nog meer kosten moeten eraan gespendeerd worden, dus dat zouden we echt afraden. De voorzitter: Wethouder Velzen, ik zag een interruptie van mijnheer Doncker, maar zrjn vraag is al voldoende beantwoord. Wil mijnheer Zamani nog? De heer Zamani (D66): Ja, voorzitter, LHN en FVD hebben het nu de hele tijd over ondezoek en het is uit hun bijdrage duidelijk dalze tegen gaan stemmen. Maar ik ben wel benieuwd hoe belangrijk u dan dat ondezoek naar de leefomgeving vindt. Wat nou als er uitkomt dat, wat we aljaren weten, veehouderij en bemesting slecht is voor de luchtkwaliteit? Bent u dan opeens voor zo'n zonnepark? Hoe sterk hangt uw oordeel van het onderzoek naar de leefomgeving af? De voorzifter: lk begrijp dat u een vraag stelt aan mijnheer Doncker en mijnheer Van den Boomgaard.

lk geef eerst mijnheer Van den Boomgaard het woord en dan mijnheer Doncker.

De heer Van den Boomgaard (FVD): Nou, dank u wel voorzitter. Kijk, allereerst had ik het over het ondezoek van de GGZ uit 2021, van 29 april met de titel Meer aandacht voor natuur en geestelijke gezondheidszorg. Dat is mijn kernpunt en waarom ik die vraag stelde. Dat is essentieel. Daar hebben ze over de mentale gezondheid, want D66 en andere partijen die voor gaan stemmen, beperken dus het aantal vierkante meters groen, waardoor het met onze mentale gezondheid direct minder zal gaan. En u kunt het daar teruglezen en ik zal het met alle liefde toesturen. Als het gaat over stikstoffabeltjes, dan kent u de positie van FVD denk ik genoeg. Er is geen stikstofprobleem. lk bedoel, wij hebben ondezoeken gedaan en ik kan die ook aan u doen toekomen, sorry, via de vooaitter, aan de heer Zamani, waarbij blijkt dat een keutel van een konijn per vierkante meter de stikstofmodellen al overschrijdt. Dus het is niet te doen. En als we het over COz-uitstoot hebben, dan kom ik terug op de bomen. Dat is het laatste stuk van mijn antwoord. Laten we dan vooral veel bomen plaatsen want die leven van COz en des te minder last hebben wijervan. Dank u voorzitter.

18

Raad 27 november 2023

De voorzitter: Dank u wel. lk wil ook voorkomen dat we nu een hele discussie over alle beleidsvelden krijgen. De heer Doncker nog, want die had een vraag gekregen, en dan ga ik kijken of de vraag van mijnheer Zamani daarmee is beantwoord.

De heer Doncker (Lijst Hilbrand Nawijn): Ja dank u wel. lk snap wat mijnheer Zamani zegt. Het gaat mij er even om dat ik weet dat een onderzoek gepaard gaat met opdrachten en vragen en dat kun je ook een beetje sturen. lk ken ook ondezoeken, en dan houd ik op, want dan wordt het een semantische discussie. Bij de universiteit van Miinchen is een onderzoek geweest naar twee grote velden met zonnepanelen in Beieren. Want er zijn heelveelvan die zonnepanelen. Uit dat ondezoek blijkt juist iets anders, dat alpenweiden eigenlijk een beetje gingen lijken op de pistes in de Alpen. Dus het is maar net de vraag, hoe wordt een ondezoek gedaan? lk hecht daar eerlijk gezegd wat minder waarde aan. De voorzitter: Dan ga ik kort nog even naar mijnheer Zamani.

De heer Zamanl (D66): Ja voozitter, ik stel die vraag omdat ik ernaar op zoek ben of de partijen echt bezwaren hebben over de leefomgeving en echt onderzoek zien en zien dat het slecht is voor de biodiversiteit en de mentale gezondheid, of dat ze op zoek ztln naar bezwaren. Dat laatste wordt hier bevestigd. Dank u wel voorzitter. De voorzitter: lk zie dat... Heel kort, want ik ga dan langzamerhand terug naar de beantwoording door het college. Mijnheer Van den Boomgaard nog heel kort, als het kan.

De heer Van den Boomgaard (FVD): Dank u voorzitter, mijnheer Zamani begon met een foute aannamê en ik ben wel degelijk begaan met de mentale gezondheid van onze inwoners, die hier ook onderdeel van uitmaken en die ik ook had ingebracht in mijn spreektekst en die dus niet serieus worden genomen. lk constateer - dat is dan wel een constatering - dat D66 de mentale gezondheid van de Zoetermeerder niet hoog heeft zitten. De voorzitter: lk zag dat de heer Van Steenis nog wilde interrumperen en dan ga ik terug naar het college. De heer Van Steenis (Groenlinks): Ja, dank u, voorzitter. Qua biodiversiteit zijn wij ecologisch gezien voldoende overtuigd uit onderzoeken en uit de gesprekken met de stadsecoloog en we hebben ook voldoende kennis in onze achterban, uiteraard, op dit gebied. Wat wel belangrijk is, is wat je nou straks ziet als wandelaar of als fietser als je daar langs komt. Dan hoop ik dat de wethouder mij gerust kan stellen want zoals ik dat zie in dit beeldkwaliteitsplan, ik weet niet of ik het zo mag noemen, of in de landschappelijke inpassing, zie ik gewoon dat als je daar langsfietst of wandelt, het gewoon een mooie groene haag is met wat bomen et cetera. De voorzitter: lk stel voor dat de wethouder die vraag meeneemt in zijn beantwoording en verdergaat met de beantwoording van de vragen van de raad.

Wethouder Velzen: Ja dank u wel, voozitter. ln reactie op de vraag van de heer Van Steenis, daar is Sunvest in het plan heel duidelijk over. Daar mogen we, vind ik dan ook, op vertrouwen. Wat ze hier neerleggen, ligt nu voor en we zijn er met zijn allen bij om er ook scherp op te zijn dat dat dan ook op die manier wordt uitgevoerd. Voorzitter, dan ga ik verder met nog een aantal vragen en onderwerpen dat naar voren kwam uit de vragen. De bomen. Daar kan ik heel duidelijk over zijn. ln dit plan zit geen bomenkap. Het is welzo dat langs de rand een aantal bomen door Rijkswaterstaat gekapt worden omdat die aan vervanging toe zijn. Dat lijkt dan in deze discussie zo ineens bij elkaar te komen, maar in dit plan zit geen bomenkap. Dan dat beeldkwaliteitsplan. Mijnheer Van Steenis zei het net ook al even. Er werden door naar ik meen CDA en LHN wat vragen over gesteld. En de inspreker zei'dat is verplicht vanuit de provincie'. De omgevingsverordening Zuid-Holland schrijft geen beeldkwaliteitsplan voor. Het is een tijdelijk veld en dat hoeft niet getoetst te worden aan de welstandseisen. Dit geldt alleen voor landgoed- of kasteelbiotopen, staat in de beeldkwaliteitsparagraaf. Het inrichtingsplan en de motivering over de inpassing in de groene buffer in de ruimtelijke onderbouwing is de vereiste vanuit de provincie. Dus het gaat om die landschappelijke inpassing.

Dan nog een vraag van het CDA over de kosten van opwek van de halfdoorlatende zonnepanelen. Die vraag is ten eerste nu nog niet goed te beantwoorden, begrijp ik van Sunvest, en is ook een dusdanig

Raad 27 november 2023

19

technische vraag dat die ook voor ons als gemeente niet relevant is. Dat is de businesscase voor Sunvest, dat is voor hen relevant of het wel of niet oplevert. Dat is een vraag die wat mij betreft dan verder niet ter zake doet. En ik zou zeggen, stel hem anders dadelijk bij de borrel even aan de mijnheer van Sunvest want ik weet zeker dat die van harte bereid is die te beantwoorden. Een vraag van SP ging over de capaciteit van het elektriciteitsnet en of we ons aan de wettelijke regels wilden gaan houden. Nou, ik heet 'wethouder', dus ik geloof dat ik me daaraan moet houden. We hebben als college ook echt voor ogen dat we dat altijd willen doen, dus dat dat zullen we ook zeker doen. En daarnaast, ook dit project is bekend bij Stedin en is meegenomen in alle berekeningen van Stedin dus zij houden ook rekening met de capaciteit van dit project, kan ik u verzekeren. Dan een vraag van Zoetermeer Vooruit over de hoogbouw en de zonnepanelen aan gevels en daken. Dat is nog in ontwikkeling. Zoals we al eerder ook bij de behandeling in de commissie hebben gezegd, natuurlijk willen we dat heel graag. Als de ontwikkeling van Markt 10 was doorgegaan, had dat daar allemaal mooi ingepast. Zoals ik tijdens de commissie ook zei, het is echt een geval van 'en, en, en', we moeten het allemaal doen.

Dan had ik nog een vraag van het CDA over het gelijke speelveld tussen energiecoóperatie en Sunvest. Zoals ik tijdens de behandeling ook al zei, DEZo wordt bijgestaan door Energie Samen. Dat is de landelijke overkoepelende organisatie van energiecoóperaties en DEZo is niet alleen. Er gaan vijf energiecoóperaties meedoen, dus ook energiecoóperaties van omliggende gemeenten doen mee. Dus ze ztln sterk vertegenwoordigd en ze hebben zeggenschap en wij houden dat uiteraard allemaal goed in de gaten. Voorzitter, dan kijk ik zo mijn lijstje af en heb ik volgens mij alle punten gehad. De voorzitter: Dank u wel wethouder Velzen namens het college en dat is dan denk ik de afronding van de eerste termijn van het college en ga ik over naar de tweede termijn van de raad, tenzij u nog schorsing wenst, maar ik stel voor dat we doorgaan. lk begin met mijnheer Van den Boomgaard, tweede termijn. Geen behoefte. Mijnheer Van Rumpt, tweede termijn? Ook geen behoefte. Mijnheer Van der Perk, geen behoefte? Mijnheer Doncker? Mijnheer Weekenstroo? Mevrouw Kraneveldt? Mevrouw Van Damme? Mijnheer Zamani? Mijnheer Van Steenis? Mevrouw Bink? Gaat uw gang.

Mevrouw Bink (Zoetermeer Vooruit): Ja voorzitter, dank u wel, we hebben inderdaad nog een vraag. Bij bijlage 5 schijnt een quickscan te horen, dat heb ik vanavond begrepen. Die zou meer duidelijkheid geven over de diversiteit in de ondezoeken. Misschien kan die nog nagestuurd worden? Voor vanavond hoeft dat niet meer, want het is meer als extra. En dan heb ik nog een vraagje. Er schijnen ook allerlei picknickbanken te komen in die omgeving en we willen graag dat die rolstoeltoegankelijk zijn. De voorzifter: Dan rond ik de tweede termijn van de raad af en kijk ik even naar de wethouder of hij in staat is deze vragen in een keer...? Ja, hij knikt dus dan geef ik hem het woord. Wethouder Velzen.

Wethouder Velzen: Ja voorzitter, dank u wel. Over die eerste kan ik kort zijn, die zullen we toezenden naar uw raad en ik stel voor dat we dat nog dit jaar doen zodat u dat dit jaar nog heeft. Dus dat kan als toezegging genoteerd worden. Als dat snel genoeg is? lk kijk even uw kant op. Dat is snel genoeg. Het tweede. De picknickbankjes. lk zie net dat het nog sneller naar u toekomt trouwens, maar laten we het op dit jaar houden en zodra we kunnen, sturen we het naar u toe. De picknickbankjes. lk stel voor dat we die vraag even meenemen en dat teruggeven aan de ontwikkelaar van het project. De voorzitrer: Dank u wel. Dan is dat de laatste termijn van het college en constateer ik in ieder geval dat de toezegging is gedaan om de quickscan, naar ik aanneem, zo snel mogelijk toe te sturen aan de raad, maar in ieder geval voor het eind van het jaar. En dat er nog teruggekomen wordt op de picknickbankjes. Daarmee sluit ik de beraadslagingen af en gaan wij over tot stemming over dit raadsvoorstel. En we beginnen allereerst met het amendement. Mijnheer Doncker, gaat uw gang. De heer Doncker (Lijst Hilbrand Nawijn): Dank u wel voozitter, kan ik heel even een korte schorsing van twee minuten van u? De voorzitter: Ja zeker, mag u dat. lk zal even naar de klok kijken, twee is een beetje erg kort, laten we dat lot 21.20 uur doen. lk schors de vergadering tot 21 .20 uur. Schorsing

20

Raad 27 november 2023

De voorzitter: lk heropen de vergadering en verzoek iedereen plaats te nemen. Er is een schorsing geweest. lk ga nu over tot de stemming over het raadsvoorstel waarbij ik begin met het amendement bij het raadsvoorstel, amendement23ll-AZekerheid over de ecologie. lk ga dat als eerste in stemming brengen maar voor ik dat doe vraag ik of er iemand behoefte heeft een stemverklaring over dit amendement af te leggen. De heer Buisman, gaat uw gang. De heer Buisman (PDvZ): Niet over het amendement, over het raadsvoorstel

De voozitter: Dan moet u nog even wachten. Niemand een stemverklaring over het amendement? Dan ga ik het in stemming brengen. Mag ik de leden van de raad die voor dit amendement zijn, vragen hun hand op te steken? Voor zijn CDA en LHN, dit amendement is met 7 stemmen voor en 30 stemmen tegen venarorpen. Dan gaan we over naar het raadsvoorstel Ontwerpverklaring van geen bedenkingen bouw zonnepark Roeleveenseweg. Voordat ik dat in stemming ga brengen, vraag ik of iemand behoefte heefi aan een stemverklaring. Dat is mijnheer Buisman, gaat uw gang. De heer Buisman (PDvZ): Voorzitter, in de commissie waar dit raadsvoorstel is besproken, hebben wij, PDvZ, ons standpunt al uiteen gezet. Wij stonden, zij het met enkele kanttekeningen, positief tegenover dit voorstel. Er zijn ons sindsdien, ook vanavond, geen feiten of omstandigheden ter ore gekomen die ons onze mening hebben doen herzien. We stemmen dus in met het raadsvoorstel, lk heb nog een kleine toevoeging, ik kreeg vanavond een artikeltje en een filmpje over een overeenkomstig zonneveld dat in de provincie Zeeland op het eiland Tholen is gerealiseerd. Het ligt er nu drie jaar en het is op een, mijns inziens, voorbeeldige wijze ingepast in de natuur. ledereen is er heel erg enthousiast over en misschien dat degenen die een beetje... De voorzitter: Dank u wel.

De heer Buisman (PDvZ): ...ongerust maken over dit zonneveld aan de Roeleveenseweg, daar een kijkje kunnen nemen. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. Anderen voor een stemverklaring? Mijnheer Zamani,

De heer Zamani (D66): Ja voozitter, dank u wel, we sluiten ons helemaal aan bij de woorden van de heer Buisman. De vootzitter: Dank u wel. Dan kijk ik rond en als ik nog even concentratie mag voor de stemming? Dank u wel. Dan kijk ik even rond of er nog anderen een stemverklaring wensen. Dan ga ik het raadsvoorstel in stemming brengen. Mag ik de leden van de raad die tegen dit raadsvoorstel zijn vragen hun hand op te steken. Tegen zijn LHN, CDA en FVD. Daarmee is het raadsvoorstel met 29 stemmen voor en 8 stemmen tegen aangenomen. Dan gaan we naar het volgende agendapunt. Daarvoor ga ik het voozitterschap overdragen aan de plaatsvervangend voorzitter, de heer Duiven. We lassen een heel korte schorsing in, dan kan de heer Duiven hier plaatsnemen. Schorsing

b. Raadsvoorstel RekenkamerrappoÉ Evaluatie referendum De voozitter: lk heropen de vergadering en ik begin met de inventarisatie wie bij dit agendapunt het woord wil voeren. Mevrouw Kraneveldt, mijnheer Ekkelenkamp, mevrouw Frinking, mijnheer Van der Vlies, mijnheer Blansjaar, mevrouw Brouwer. ' Ho, ho', hoor ik hier, u bent inmiddels bij? Ho, ho, ja, ja. lk zag mevrouw Brouwer, de heer Mohammadian en ík zie nog mijnheer Van Steenis. Heb ik dan iedereen gehad? Dat is het geval. We beginnen bij mijnheer Van der Vlies.

De heer Van der Vlies (Zó! Zoetermeer): Dank u voozitter, in de commissie hebben we een goede discussie gehad over dit onderwerp met de collega's. Dat is verfrissend want het komt helaas nog iets te vaak voor dat we in de commissie onze tijd verspillen met technische vragen. Hierbij dus dank aan de collega's voor de prettige inhoudelijke en leerzame discussie.

Raad 27 november 2023

21

Zól Zoetermeer was behoorlijk kritisch over een aantal besluitpunten, maar de behandeling in de commissie heeft onze houding op sommige van die punten verzacht. Wat overblijft zijn twee punten waar we moeite mee hebben. Dat gaat ten eerste om besluit 3, de aanbeveling om het referendum onderdeel te laten zijn van het participatiebeleid. Daar zien wij geen overtuigende voordelen van. We hebben een amendement gemaakt om dit punt te schrappen en dat amendement dienen we in samen met de PvdA, GroenLinks, ChristenUnie-SGP, WD, PDvZ en CDA. Bij besluit 4 daarnaast staat bij c.1 het voorstel om een permanente ReÍerendumcommissie in te stellen. Daarzien wij onvoldoende nut en noodzaak voor. Ook daarvoor heeft Zó! Zoetermeer een amendement gemaakt om dat besluit te schrappen en dat dienen we in samen met ChristenUnie-SGP, WD, PDvZ, CDA en LHN. Dank u.

Motie nr. 2311-8 ingediend door Zó! Zoetermeer, PvdA, Groenlinks, ChristenUnie.SGP, WD, PDvZ, GDA Referendum geen onderdeel van participatiebeleid "De raad van de gemeente Zoetermeer, in vergadering bijeen op 27 november 2023; besluit in raadsvoorstel2023-096640 Rekenkamerondezoek Evaluatie Referendum:

r

besluitpunt 3:

a. de aanbeveling van de Rekenkamer om het referendum onderdeel te laten uitmaken van het participatiebeleid, over te nemen en

b. aan het college te veaoeken hiertoe een voorstel te maken en

c. dit uiterlijk 1 juli 2024 ter besluitvorming aan de raad voor te leggen zodat d. bij de behandeling van het onder besluitpunt 3b genoemde voorstel in de raad(scommissie) de positie van het referendum binnen het participatiebeleid van de gemeente Zoetermeer te bespreken en hierover te besluiten, volledig uit het raadsvoorstel te schrappen; en gaat over tot de orde van de dag".

Motie nr. 2311-C ingediend door Zó! Zoetermeer, GhristenUnie-SGP, WD, PDvZ, CDA, LHN Geen permanente Referendumcommissie "De raad van de gemeente Zoetermeer, in vergadering bijeen op 27 november 2023; besluit in raadsvoorstel2023-096640 Rekenkameronderzoek Evaluatie Referendum:

r

besluitpunt 4.c.1: Stel een permanente Referendumcommissie in uit het raadsvoorstel te schrappen;

en gaat over tot de orde van de dag" De voorzitter: Dank u wel. En als volgende geef ik het woord aan mevrouw Kraneveldt.

Mevrouw Kraneveldt (PvdA): lk zal het ook maar van deze plek doen, voorzitter. ln de commissievergadering hebben we echt een leuke en mooie discussie gehad over het instrument referendum, dus ik sluit mij aan bij de woorden van de heer Van der Vlies, dank aan de collega's daarvoor. Dat was echt verfrissend, moet ik zeggen.

lk heb in de commissievergadering al gezegd, het referendum is een democratisch instrument voor inwoners om beleid waat ze het echt niet mee eens zijn, te kunnen bijsturen of van tafel te krijgen. We hebben in Zoetermeer in veertig jaar vier referenda gehad. Dat is er dus statistisch gezien één per tien jaar, maar voor hetzelfde geld hebben we er morgen of volgend jaar weer een, dus je moet daar wel goed op voorbereid zijn. En ondanks onze verordening en die drie referenda die we al gehad hebben, heefi het afualreferendum ons toch een beetje overvallen en zijn er ook zaken niet goed gegaan. Ook uiteraard een aantal zaken wel, maar ook een aantal niet. Wie daarvoor verantwoordelijk is, vinden we niet zo interessant. We kijken liever naar hoe we het de volgende keer beter kunnen doen. We gaan de referendumverordening volgend jaar aanpassen en wij hebben graag een aantal zaken dat we willen meegeven. lk heb die niet vervat in amendementen, maar ik hoop dat het college ze wel mee zalwegen. Volgend jaar voeren we dan echt de discussie over hoe we het precies willen doen vooÉaan. Wij vinden dat we als raad goed naar onze eigen rol moeten kijken. We hebben niet de regie gepakt. We hebben de uitvoering overgelaten aan het college. Daardoor hadden we geen connectie met de Referendumcommissie, wat denk ik, een gemiste kans is. De rol van de griffie was beperkt, waardoor de politieke

22

Raad 27 november 2023

sensitiviteit bijvoorbeeld bij de subsidieverlening en de vraagstelling niet voldoende was. Dat leidde tot onbegrip en ergernissen over en weer. Dat vinden wij heel erg jammer. Er zijn twee dingen die wij nog mee willen geven. Dat heb ik ook al in de commissie gezegd. Zorg ervoor dat de secretariële ondersteuning van de Referendumcommissie door een griffier gebeurt. Dat vinden wij heel belangrijk. En stel direct na het inleidende verzoek van een inwoner, een klankbordgroep van enkele raadsleden samen die het proces op gepaste, neutrale wijze kan begeleiden. Dan denken wij dat een aantal zaken beter gewaarborgd zal zt1n. We steunen van harte bijna alle aanbevelingen van de Rekenkamercommissie, met name die over een heldere afbakening van taken en verantwoordelijkheden. We hebben wel nog even getwijfeld aan het nut van zo'n permanente Referendumcommissie, maar we zijn toch voor. We denken dat het prima is als zo'n commissie een slapend bestaan leidt. Dat hoeft niets te kosten of heel weinig te kosten, maar je kunt dan als er een vezoek tot een referendum wordt ingediend wel heel snel het proces starten, snel schakelen en snel advies inwinnen. De voozitter: Voordat u verdergaat, is er een interruptie van mijnheer Ekkelenkamp.

De heer Ekkelenkamp (D66): Dank u wel voozitter. U zegt dat u alle aanbevelingen eigenlijk min of meer over wilt nemen, maar toch steunt u het amendement van Zól Zoetermeer om het niet onderdeel te laten zijn van het participatiebeleid? Kunt u uitleggen hoe dat dan zit? De voorzitter: Mevrouw Kraneveldt.

Mevrouw Kraneveldt (PvdA): Ja hoor, dat klopt, want dat zou mij volgende alinea zijn, dus u heeft uw interruptie perfect getimed. Het amendement van Zól Zoetermeer met betrekking tot geen permanente Referendumcommissie steunen we niet, maar het amendemenl van Zól Zoetermeer waar het gaat om het besluitpunt 3 uit het uit het raadsvoorstel te halen, namelijk het referendum in het participatiebeleid, steunen we wel want daar zijn wij ook niet voor. Dus dan heeft u volgens mij gelijk uw antwoord. De voorzitter: Mijnheer Ekkelenkamp,

De heer Ekkelenkamp (D66): Dan willen we nog even weten waarom u dat dan zo vindt. De voorzitter: Mevrouw Kraneveldt.

Mevrouw Kraneveldt (PvdA): Omdat wij vinden dat het referendum echt een andersoortig instrument is dan een participatietraject dat je vooraf doet, voordat je een raadsbesluit gaat opstellen. We vinden een referendum echt een instrument voor achteraf waarmee je als inwoner kunt ingrijpen bij een beleidsbesluit dat je niet aanstaat of dat je anders zou willen zien. Dus wij vinden het niet passen in het participatiebeleid. We hebben het er natuurlijk ook over gehad in de commissie en voor ons heeft de Rekenkamercommissie niet voldoende duidelijk gemaakt waarom dat referendum in dat hele participatiebeleid zou moeten. Wij zien echt niet de meerwaarde daarvan in. De voorzitter: Mijnheer Ekkelenkamp nog voor een heel korte derde vraag.

De heer Ekkelenkamp (D66): Ja, misschien moet u er ook even aan denken dat het ook vooraf kan worden ingezet. Het is natuurlijk niet alleen maar een instrument van de inwoners, maar ook van de raad om te zeggen 'dit is een ondenruerp, dat willen we gewoon voorleggen aan onze inwoners'. Het is immers een raadgevend referendum, vandaar. Misschien kunt u daar nog even op reflecteren? De voorzitter: Mevrouw Kraneveldt.

Mevrouw Kraneveldt (PvdA): Dat zou kunnen, maar dat is dan een andersoortig referendum dan het referendum waar we het eigenlijk nu over hebben qua evaluatie. Misschien als we diÍÍerentiëren in soorten referenda die we kunnen inzetten, zou dat er nog inpassen. Maar dat referendum zoals we dat nu evalueren, het afualreferendum, vinden wij echt een andersoortig instrument. Voorzitter, tot slot. Je moet een referendumproces ook netjes afronden, vind ik. Dat is wel heel abrupt gegaan bij dit afvalreferendum. Op een gegeven moment is de commissie ook opgehouden te bestaan en ze hebben eigenlijk niet het hele proces tot en met deze afronding met een evaluatie meegemaakt. lk denk dat het goed zou zijn en verstandig en netjes om daar ook even aandacht voor te hebben bij het aanpassen van de verordening, zodat we dat beter kunnen doen. Dank u wel.

Raad 27 november 2023

23

De voorzitter: Dank u wel. Als volgende is de heer Ekkelenkamp.

De heer Ekkelenkamp (D66): Dank voozitter. Allereerst dank ook aan de onderzoekers en aan de leden van de Rekenkamer voor deze grondige evaluatie en voor alle aanbevelingen die zijn gedaan. We hebben er inderdaad een goede discussie over gehad. Die moeten we, denk ik, vandaag niet overdoen, maar ik wil wel even een aantal kernpunten eruit pakken. Het raadgevende referendum is, als het juist wordt toegepast, een goed instrument dat een waardevolle

aanvulling kan vormen op de representatieve democratie. Zo'n referendum staat inwoners toe om tussen verkiezingen door op een specifiek onderwerp bij te sturen. Daarnaast kan een referendum betrokkenheid bij en participatie aan lokale politieke processen bevorderen, wat we als raad ook graag beogen met onder andere de Werkgroep Democratiseringsagenda. Als fractie van D66 vinden we het belangrijk dat we niet zomaar een referendum toepassen, want zo simpel is het niet. Dat bleek ook uit deze evaluatie. ln de komende jaren zullen er naar onze venarachtingen steeds meer slimme, democratische aanpassingen in het openbaar bestuur komen. Wat D66 betreft, maakt onze stad deel uit van die beweging. Uit de reactie van het college op het rapport maken wij op dat men van mening is dat het niet zo'n vaart zal lopen, kennelijk met de gedachte 'we hoeven ons als Zoetermeer niet op zulke grote zaken voor te bereiden, want het komt toch bijna nooit voor'. Wij denken dat dat een verkeerde inschatting is. Wat ons betreft, is meer ambitie op dit front zeer gewenst. ln dit verband is het cruciaal om een permanente Referendumcommissie in te stellen. Een referendum organiseren is nu eenmaal ingewikkeld. Dat is wel gebleken. Laten we dat erkennen en serieus nemen. Mijn fractie ziet uit naar het voorstel voor een nieuwe referendumverordening waarin de aanbevelingen van de Rekenkamer zijn meegenomen.

Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel, dan geef ik als volgende het woord aan mevrouw Frinking. Mevrouw Frinking (CDA): Dank u wel voorzitter. Net als in de commissie van 30 oktober jl. bedankt het CDA Zoetermeer de Rekenkamer en het onderzoeksbureau voor het rapport over de evaluatie van het referendum Afualbeleid. Het geeft goede observaties en aanbevelingen.

We hebben in de commissie, anderen hebben het ook al gezegd, een goed debat gehad met elkaar over de verschillende ondenrverpen die in het besluit zijn genoemd. We blijven geen voorstander van het referendum. Ondenarerpen die met een simpelja of nee te beantwoorden zijn, zullen bijna niet voorkomen, anders komen we er in de raad wel uit. En wat ons betreft, is een burgerberaad een veel beter alternatief voor de representatieve democratie. We zijn het door het debat in de commissie eens met de beide amendementen van Zol Zoetermeer om het referendum geen onderdeel te laten zijn van het participatiebeleid en om geen permanente Referendumcommissie in te stellen. Wijzien liever in de op te stellen verordening betere randvoorwaarden voor die in te stellen commissie als dat op dat moment nodig is. En voor het CDA Zoetermeer is het besluit om de regie over de referendabiliteit - dat is het moeilijkste woord van het stuk - van een besluit bij de raad te houden, de belangrijkste conclusie uit het raadsvoorstel. Wij zullen het raadsvoorstel ook steunen. De voorzitter: Dank u wel. En als volgende, geef ik het woord aan de heer Blansjaar

De heer Blansjaar (PDvZ): Dank u wel voozitter. Ook wij scharen ons achter de goede discussie die in de commissie heeft plaatsgevonden. We zullen de twee amendementen vanZól Zoetermeer medeindienen en daarbij wil ik het laten. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. Als volgende geef ik het woord aan mevrouw Brouwer.

Mevrouw Brouwer (ChristenUnie-SGP): Dank u wel voorzitter. Als iemand mij vraagt waarom ik het zo leuk vind om raadslid te zijn, dan zeg ik altijd 'omdat je af en toe echt een goed debat hebt'. Dat hebben we over het referendum in de commissie gehad, ik heb er echt van genoten. Het gesprek dat we daar gehad hebben heeft geleid tot twee amendementen van Zol Zoetermeer die we dus mee-indienen, zoals mijnheer Van der Vlies al zei, om twee van de aanbevelingen uit te schakelen. De rest van de aanbevelingen kunnen wat ons betreft, worden overgenomen vandaag. Voor de goede orde ons standpunt nog even in het kort: De ChristenUnie-SGP is geen voorstander van referenda omdat bijna alle vragen te complex zijn voor ja of nee. Participatie vooraf is daartoe veel beter. Als we terugkijken op het afualreferendum, zeggen wij dan ook 'Zoetermeer verdient wat beters dan referenda'. Voor gevallen waarin ja of nee wel afdoende is, en die zijn vast te bedenken, willen we het

24

Raad 27 november 2023

instrument nog wel in de gereedschapskist houden. En voor de ontwikkeling van de nieuwe referendumverordening volgend jaar willen we het college nog even herinneren aan de discussie in de commissie over het standaardzinnetje over referendabiliteit. Daar willen we als raad graag een welovenarogen keuze over maken als we met die verordening bezig gaan. Dank u wel. De voozitter: Dank u wel. Dan geef ik tot slot het woord aan mijnheer Van Steenis.

De heer Van Steenis (Groenlinks): Dank u voozitter. ln de commissie hebben we als Groenlinks Zoetermeer teruggeblikt op het chaotisch verlopen referendum en we laten dat graag achter ons. Na een goed inhoudelijk debat in de commissie en aan de hand van de aanbevelingen uit het ondezoek van de Rekenkamer kijken we graag naar de toekomst om ervoor te zorgen dat we gezamenlijk een herhaling van het afualreferendum kunnen voorkomen. Voor GroenLinks is een geactualiseerd referendumprotocol cruciaal, met een goede procesbeschrijving, duidelijke verantwoordelijkheden en bevoegdheden. Ook zijn wij een groot voorstander van het advies om een vaste Referendumcommissie aan te stellen, zodat je in voorkomende gevallen snel kunt schakelen en zodatzij ook bij ons blijven tot en met de evaluatie. Het verrast ons dat de Rekenkamer adviseert om het referendum onderdeel te laten zijn van het participatiebeleid. Wij denken juist aan een knip. Als antwoord op onze vraag aan de Rekenkamer hierover geeft de Rekenkamer aan dat het een technocratische knip is. Het maakt voor de inwoner namelijk niet zoveel uit, en participatie vinden wij uiteraard heel belangrijk, net als het instrument referendum, en zelfs zo belangrijk dat wij als Groenlinks Zoetermeer van mening zijn dat het voor ambtenaren, college en raad belangrijk is dat daar specifiek beleid voor is.

Om die reden zullen wij het amendementvan Zót Zoetermeer ook steunen. Tot zover, voorzitter. De voozitter: Dank u wel, dan kijk ik rond of er nog een van de aanwezigen het woord wil voeren. De heer Mohammadian.

De heer Mohammadian (Zoetermeer Vooruit): Dank u welvoorzitter. De waarde van een referendum ligt niet alleen in de uitkomst, maar ook in het proces van gezamenlijke overweging en participatie.

Zoetermeer Vooruit ziet een referendum dan ook als een kans voor de stem van het volk om gehoord te worden en tegelijkertijd herinnert het aan ons eraan dat ware wijsheid vaak voorkomt uit een weloverwogen dialoog en begrip. Niet slechts uit een enkele stemming. ln de commissievergadering hebben we met veel plezier en genoegen het onderlinge debat gevolgd. Echter, de punten die door sommige fracties naar voren werd gebracht, hebben we ons niet voldoende overtuigd om van ons standpunt af te wijken, Zoetermeer Vooruit blijft van mening dat referenda een waardevolle aanvulling zijn in de representatieve democratie. Daarbij zijn wij voor een permanente Referendumcommissie en zullen het eerste amendemenlvanZól Zoetermeer niet steunen. Zoetermeer Vooruit wil een toekomst waarin participatie en representatie hand in hand gaan, waar de inwoners niet alleen gehoord worden, maar ook actief betrokken worden bij de vorming van beleid. Tot die tijd betreft een referendum een krachtig middel om een brug tussen burger en beleid te slaan. De voorzitter: Dan bent u klaar, maar u heeft nog een vraag van mevrouw Brouwer.

Mevrouw Brouwer (ChristenUnie-SGP): Ja, ik wil graag weten of Zoetermeer Vooruit ook voor een vaste Referendumcommissie is als blijkt dat elk raadsvoorstel voortaan langs die vaste Referendumcommissie moet om de referendabiliteit van elk voorstel vast te stellen. De voorzitter: De heer Mohammadian De heer Mohammadian (Zoetermeer Vooruit): Een goede vraag, maar bij mijn weten hoeft dat ook niet. De voorzitter: Mevrouw Kraneveldt

Mevrouw Kraneveldt (PvdA): Voorzifter, dan toch een vraag aan mevrouw Brouwer. Dat heeft toch volgens mij niemand geopperd. Dat is toch helemaal niet de taak van de permanente Referendumcommissie? Wij maken steeds die afiareging dan straks in de raad zelf . Daar hoeven we toch niet steeds de commissie bij te roepen? lkzie de vraag niet zo. De voorzitter: Mevrouw Brouwer

Raad 27 november 2023

25

Mevrouw Brouwer (ChristenUnie-SGP): ln de technische bijeenkomst is dat wel degelijk besproken en als je een vaste Referendumcommissie hebt, wil je toch ook graag dal ze wat te doen hebben? En volgens mij is het een reëel risico dat het uit de hand zou lopen in die richting. lk zou dat risico niet willen lopen. De voorzitter: Mijnheer Van Steenis

De heer Van Steenis (Groenlinks): Ja dank u, voozitter. lk denk dat ik heel graag de reactie van het college wil horen zo meteen want ik heb een heelander beeld bij een vaste Referendumcommissie. Wij hebben tot nu toe uit de technische besprekingen begrepen dat die er zijn, klaarstaan, geselecteerd/gekozen zijn en gevraagd kunnen worden op het moment dat er een vraag vanuit de bevolking komt voor een referendum. En niet om ieder raadsvoorstel te toetsen op referendabiliteit.

De vootzitter: Als er verder geen aanvullende vragen zijn, dan wordt mijnheer Van Steenis op zijn wenken bediend, want daar zijn we nu toegekomen aan de eerste termijn van de zijde van het college. En ik kijk naar de burgemeester of hij meteen kan antwoorden. Dat is het geval. lk geef het woord aan de burgemeester.

Burgemeester Bezuijen: Ja voorzitter, dank u wel. Wat mij betreft, zal ik het ook niet heel erg lang maken en ik sluit me aan bij alle partijen die hebben gezegd dat wij volgens mij een uitstekend debat hebben gehad in de commissie, waarbijwe bijvoorbeeld ook heel duidelijk de voors en tegens van alles hebben bekeken. De verleiding is groot, ook naar aanleiding van de opmerking van mijnheer Van Steenis, om nog even terug te kijken op het referendum dat we hebben gehad. Maar dat zal ik niet doen, want dat heb ik in de commissie al gedaan. Dus dat ga ik niet doen. Toch nog even wat zaken want wij gaan straks natuurlijk - dat staat ook in de aanbevelingen en het besluit - voor de zomer u een nieuw voorstel voorleggen met een referendumverordening. lk zal meteen de vraag van mijnheer Van Steenis beantwoorden. Volgens mij is wat de permanente Referendumcommissie wil doen, helemaal aan u. U kunt zelf bepalen watze gaat doen. Uiteindelijk stelt u de commissie ook in, dan mag u ook zelf bepalen op welk moment die ingeschakeld wordt. Dus volgens mij is dat ook echt iets dat dan besproken moet worden. Mocht die er komen want dat is ook even afhankelijk van het amendement dat voorligt, maar daar zal ik straks nog wat over zeggen. Dus wat mij betreft, is het een instrument van de raad. U bepaalt straks, ook via de ordening, wat iedereen daarin mag doen.

Toch wil ik daar nog één ding over zeggen, want mevrouw Kraneveldt had een aantal aandachtspunten dat zij meegaf om straks in de verordening of in de discussie rond de verordening mee te nemen. Die zullen wij natuurlijk uiteraard ter harte nemen. lk wil over één daarvan nog wel wat zeggen. Dat heb ik ook in de commissie gedaan, maar dat wil ik hier graag nog een keer herhalen. Over een klankbordgroep van raadsleden moeten we het nog eens een keer goed met elkaar hebben of dat wel een verstandige optie is. lk heb zelf als burgemeester gemerkt dat het buitengewoon ingewikkeld is dat op het moment dat een referendum gaat plaatsvinden en u als raad het eigenlijk overgeeft'we gaan een referendum houden'er dan nog heel sterk de betrokkenheid van zo'n raad op het proces is. Als er geen permanente Referendumcommissie komt, dan is ook nog de vraag of er een Referendumcommissie komt, als er een referendum is aangevraagd, ook daar gaat u zelf over, denk ik dat we het daar nog een keertje goed over moeten hebben met elkaar. lk ben daar niet meteen op tegen, maar ik zie mevrouw Kraneveldt. Dat had ik ook wel venlracht. Maar ik zou daar graag nog een keer voor de zomer met u de discussie overwillen voeren. De voorzitter: Mevrouw Kraneveldt.

Mevrouw Kraneveldt (PvdA): Dat begrijp ik heel goed, want je kunt daar zeker iets van vinden. lk hoop in ieder geval dat u daarop wilt reflecteren als u met een voorstel voor aanpassing van de verordening komt. En als u er niets in ziet, dan hoor ik dan ook graag de argumenten want dan kunnen we het er dan inderdaad over hebben. Het zou jammer zijn als u er niets over zou zeggen in het raadsvoorstel. De voorzitter: De burgemeester

Burgemeester Bezuijen: Die afspraak kunnen we meteen maken, dat we er wel over spreken, want ik heb de aandachtspunten allemaal opgeschreven en ze staan ook in het verslag. Maar ik kon het toch niet laten om deze beschieting alvast aan de voorkant voor u te doen. Dan kunt u zich daar heel lang op voorbereiden.

Voorzitter, er zijn er een heleboel standpunten ingenomen, dus daar ga ik verder niet op in. De amende-

26

Raad 27 november 2023

menten die door mijnheer Van der Vlies zijn ingediend, daar gaan wij eigenlijk niet over. Die zijn echt 'oordeel raad',zal ik maar even zeggen, om in die terminologie te blijven. Dat moet u ook echt even voor uzelf bepalen, want het is een instrument van de raad in beide gevallen, zowel voor wat betreft de permanente Referendumcommissie als de koppeling aan het participatiebeleid. Dat is echt iets wat u doet. Op het moment dat dit besluit is genomen, dat staat ook in het besluit dat voorligt, zullen wij natuurlijk voor de zomer met de nieuwe verordening komen en dan zullen we de discussie moeten voeren of de invulling daarvan ook is conform wat u wenst en conform de aanbeveling van de Rekenkamer en de aandachtspunten die nu zijn meegegeven. Dat was het voorzitter. De voorzitter: Dank u wel, dan kijk ik even rond. lk zie nog een interruptie van de heer Van Steenis.

De heerVan Steenis (GroenLinks): Ja dank u, voorzitter. Vanavond ligt natuurlijk ook een amendement voor om nu, tegen de aanbevelingen van dit ondezoek in, iets te zeggen over de vaste Referendumcommissie. Bij die vaste Referendumcommissie is bijvoorbeeld een van de argumenten de kosten daarvan. ln onze optiek waren de kosten om een vaste Referendumcommissie in stand te houden nul of nagenoeg nihil. Het is natuurlijk wel belangrijk om daar nu al wat over te weten. Of om te zeggen 'we zullen dat nu even meenemen en we gaan daar straks bij de inhoudelijke bespreking van de nieuwe referendumverordening op terugkomen'. De voorzitter: De burgemeester

Burgemeester Bezuijen: Het is heel simpel, het is dat laatste. Op het moment dat u besluit dat dat zo is, zullen we daarop terugkomen bij de nieuwe verordening, want dat moet bij verordening worden vast-

gesteld. Dan zal ook inzichtelijk moeten worden gemaakt welke kosten daarmee zijn gemoeid dus dat gaan we inderdaad nog uitzoeken, maar dat is nu nog iets te prematuur. De voorzitter: Dan is er toch nog een vraag van de heer Van Steenis?

De heer Van Steenis (Groenlinks): Nou heel kort, voorzitter. Dan wil ik nog zeggen dat we vanwege een van de belangrijke argumenten waar we in de commissie over gesproken hebben 'kost dit nu wel of geen geld?' en de vraag 'wat is eigenlijk precies de functie ervan?', want die vraag hoorden we net natuurlijk ook wel doorklinken, in ieder geval de voorlopige aanbevelingen van het ondezoek volgen en dus tegen het amendement stemmen. Dank u wel. De voozitter: Dat is geen vraag. lk kijk naar de burgemeester of hij wil reageren. Dat is niet het geval. Kunnen we daarmee de eerste termijn van het college afronden? Dat is het geval. ls er een behoefte bij de raad om een tweede termijn van de zijde van de raad te hebben? lk zie dat dat niet het geval is. Dan zal ongetwijfeld het college ook geen behoefte hebben aan een eigen tweede termijn. Het zou wel

leuk zijn, maar dat zullen we helaas niet meemaken. Daarmee rond ik de beraadslagingen af en ik schors de vergadering voor enkele ogenblikken, zodat de burgemeester weer zijn plek als voorzitter van de raad kan innemen voor de besluifuorming. Schorsing De voorzitter: Leden van de raad, dames en heren, we gaan over naar stemming, met dankzegging overigens aan de plaatsvervangend voozitter van de raad voor zijn werk. We gaan naar de stemming over het raadsvoorstel rekenkamerrapport Evaluatie referendum. Er liggen twee amendementen voor. Allereerst het amendement 2311-B Referendum geen onderdeel van participatiebeleid. lk kijk eerst rond of iemand daar een stemverklaring over wenst aÍ te leggen. Dat is niet het geval. lk kijk of stemming is gewenst. Ja, mijnheer Van den Boomgaard? De heer Van den Boomgaard (FVD): U zei 2311-8 maar u noemde de titel van C. De voorzitte r: 231 1 -B Referend u m geen onderdeel van partici patiebeleid.

De heerVan den Boomgaard (FVD): Die staat in mijn iBabs onder 2311-C. De voozitter: Dan ga ik even kijken want u brengt mij in verwarring en ik zal er even naar kijken, ik heb

hem in mijn iBabs onder B. Dus of u heeft een andere iBabs. Maar dan ga ik verder, als u het goed vindt. 2311-B Referendum geen onderdeel van participatiebeleid. lk had al stemverklaringen gevraagd.

Raad 27 november 2023

27

ls er iemand die het amendement in stemming wil hebben gebracht? Ja? Het wordt wel in stemming gebracht, dan vraag ik de leden van de raad die tegen dit amendement zijn hun hand op te steken. Tegen zijn D66 en ZoetermeerVooruit. Daarmee is het amendement met 31 voor, 6 tegen aangenomen. 2311-C Geen permanente Referendumcommissie. Wie wenst daar een stemverklaring over af te leggen? Mijnheer Van Steenis, gaat uw gang. De heer Van Steenis (GroenLinks): Dank voorzitter, misschien heel kort. We vinden het heel erg zonde om nu iets uit te sluiten waar we straks met elkaar over in gesprek moeten gaan als we alle argumenten hebben dus we kunnen dit amendement niet steunen op dit moment. De voozitter: Dank u wel. Mijnheer Van den Boomgaard ook een stemverklaring, gaat uw gang.

De heer Van den Boomgaard (FVD): Wij van FVD zijn hartstikke blij met een permanente Referendumcommissie en we hopen dan ook dat die veelvuldig gebruikt zal worden dus we zullen voor stemmen. De voorzitter: Anderen nog voor een stemverklaring? Niet het geval, mag ik de leden van de raad die tegen dit amendement zijn vragen hun hand op te steken? Tegen zijn SP, Groenlinks, PvdA, ZoetermeerVooruit, D66, FVD,22 stemmen voor, 15 tegen, het amendement is aangenomen. Dan het raadsvoorstel Rekenkamerrapport Evaluatie referendum. Wie wenst daar een stemverklaring over af te leggen? Niet het geval. Wilt u dit in stemming hebben gebracht? Nee, dan constateer ik dat dit raadsvoorstel unaniem is aangenomen.

d. Raadsvoorctel Afdoening moties actualisatie oktober 2023 De voorzitter: Dan gaan we over naar 7.d. lk weet dat mijnheer Blansjaar hier een vraag bij heeft, gaat

uw gang. De heer Blansjaar (PDvZ): Dank u wel voorzitter, wij zijn er als PDvZ verbaasd over dat er moties uit 2018,2019 enzovoort nooit zijn afgedaan. Wij vragen ons daadwerkelijk af waarom het zo lang moet duren voordat deze moties worden afgedaan. Verder hebben wij nog een vraag over de motie die we mede hebben ingediend, 2011-3'1, van 9 november 2020.Dat is de onderzoeksvariant van de Rotter-

damwet en daar staat geen verdagingsmemo bij dus we vragen ons af wanneer we daar iets over te horen krijgen. De voorzitter: Dank u wel. lk stel voor dat ik de beantwoording zelf maar even ter hand neem. Wat betreft de eerste vraag, datzal ik morgen even in het college meenemen en dan zullen we eens kijken hoe het zit met de wat oudere moties, als ik het zo met alle respect mag zeggen. Voor wat betreft de concrete vraag over de Rotterdamwet, die moet ik echt even uitzoeken want dat kan ik zo snel niet zeggen, maar daar kom ik zo snel mogelijk bij u op terug. Anderen nog vragen? Mijnheer Blansjaar. De heer Blansjaar (PDvZ): Wanneer denkt u daarop terug te komen?

Burgemeester Bezuijen: Dat is altijd de meest ingewikkelde vraag, maar ik zal daar voor het eind van het jaar op terugkomen. De heer Blansjaar (PDvZ): Dat is genoteerd De voorzitter: Anderen nog over de Afdoening moties actualisatie oktober 2023? Niet het geval. ls er iemand die een stemverklaring hierover wenst af te leggen? Niet het geval. ls er iemand die het in stemming wenst te hebben gebracht? Dat is ook niet het geval, dan constateer ik dat dit raadsvoorstel is aangenomen.

28

Raad27 november 2023

8.

Sluiting

De vootzitter: Mag ik u allen danken voor uw aanwezigheid en uw inbreng? Dan wens ik u allen nog een heel fijne avond. Voor de mênsen die nog trek hebben, er zijn bitterballen. lk sluit de vergadering.

Sluiting om 21.52 uur

Vastgesteld in de openbare vergadering van 18 december 2023,

deg

nd MCM

Raad 27 november 2023

.J. Bezuijen

29