Notulen raad 20 december 2021 - vastgesteld

Mevrouw Brouwer (ChristenUnie-SGP): Dank u wel voozitter, ik wil graag van mijnheer Van Steenis weten wat er precies verandert als we in het raadsvoorstel de tekst veranderen over de koppeling van die twee documenten. Behalve dan dat het raadsvoorstel verandert. De voorzitter: Mijnheer Van Steenis, gaat uw gang

De heer Van Steenis (Groenlinks): Dank, dat is een goede vraag. lk denk dat er op dit moment niets verandert en ik denk dat het belangrijk is om voor de volgende raadsperiode en de toekomst en vooral het updaten van deze Transitievisie Warmte - zoals aangegeven, iedere vier jaar of iedere collegeperiode wordt die getipdatet - goed met elkaar te hebben afgesproken wat belangrijk is. Hierbij wil ik wel

aangeven dat de Regionale Energiestrategie en de uitgebreide ondeaoeken die daar gedaan zijn,

goed geborgd zijn. Dat komt in alle onderliggende onderzoeken echt wel naar voren, er zitten echt wel hier en daar linkjes met die RES. Maar ik vind dat die in het raadsvoorstel zelf absoluut niet genoemd wordt en dat kan echt niet. lk vind het echt heel belangrijk dat hij er wel in komt te staan. Als we iets noemen als een als een hybride warmtepomp, dan denk ik dat dit er absoluut in moet staan. De vootzitter: lk zie verder geen reactie, u was eigenlijk al door de tijd heen, maar ik weet niet of u nog iets in uw eerste termijn zou willen zeggen. Mijnheer Van Steenis? De heer Van Steenis (Groenlinks): lk ga alleen nog heel snel zeggen dat we de beide amendementen van de PvdA mede-indienen omdat we het belangrijk vinden om het bedrijfsleven er zo snel mogelijk bij te betrekken en dat het heel belangrijk is dat wij een goede risico-inventarisatie en risicoanalyse hebben van het stroomnet en de capaciteit de komende jaren in Zoetermeer. Dank u wel.

Raad 20 december 202'l

29

Amendement nr.21í2-G ingediend door GroenLinks, PvdA, CDA Transitievisie warmte, toevoegen RES "De raad van de gemeente Zoetermeer, in vergadering bijeen op 20 december 2021; gelezen het gewijzigd raadsbesluit Transitievisie warmte met nr. 0637757771; besluit:

besluit Lc toe te voegen, waardoor het huidige besluit 1.c 1.d wordt en alle opvolgende punten ook doorgenummerd worden. Tekst toegevoegde besluit 1.c: Het voorstel voor de TVW is onder andere gebaseerd op verschillende onderzoeken die hun oorsprong vinden in de onderzoeken, analyses en conclusies van de Regionale Energiestrategie (RES) Rotterdam Den Haag, de regio waar ook Zoetermeer bij hoort. Periodiek wordt de TVW aangepast, ervaringen met de TVW geven input aan de volgende versies van de RES en de onderzoeken, analyses en conclusies uit onder andere de RES zijn de leidraad voor volgende versies van de TVW.U De voorzitter: Dank u wel mijnheer Van Steenis, voor uw eerste termijn. Dan ga ik over naar mijnheer Bos.

De heer Bos (D66): Dank u wel voozitter, in de commissie hebben wij een uitgebreide discussie gehad. Wij denken vooral gebaat te zijn bij deze discussie voor meer begrip en om meer grip te krijgen op het heel lange traject tot 2040. We wachten eigenlijk de antwoorden op de motie en amendementen eerst af. Wellicht is een aantal toch wat overbodig en kunnen ze met een toezegging, zoals net

ook gebeurde, worden afgedaan. En met het aangepaste raadsvoorstel kunnen we in principe nu goed leven. Tot slot, voorzitter, wijzen we graag op het verse coalitieakkoord, ook de PW gaf dat aan, daarin staan behartenswaardige woorden over de hybride warmtepomp en we sluiten ons daarbij graag volmondig en van harte aan. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel mijnheer Bos voor uw eerste termijn, dan de heer Duiven.

De heer Duiven (WD): Dank u wel voozitter. De WD kan goed leven met het voorstelzoals dat nu voorligt, het aangepaste voorstel. Dat mag ook blijken uit onze opmerkingen die we in de commissie hebben gemaakt. lk herhaal nog even uit het betoog dat toen is gehouden dat we vooral een eerlijk oog moeten houden voor het haalbaar ztlnvan de plannen en doelstellingen, dus zorgen datwe realistisch zijn en blijven. Dat hoor ik ook een aantal partijen en andere fracties in hun eigen woorden zeggen en dat zullen we als WD blijven zeggen: haalbaar en betaalbaar. Dat betekent alleszins ook realistisch, maar dit voorstel zoals het nu voorligt, is goed zo. De voozitter: Dank u wel mijnheer Duiven, dan mevrouw Bink, gaat uw gang.

Mevrouw Bink (Zoetermeer Vooruit): Dank u wel voozitter, Zoetermeer Vooruit is blij met de aanpassing in het raadsvoorstel wat betreft de hybride waterpompen. Verder blijft Zoetermeer Vooruit de kreet'haalbaar en betaalbaar' een loze kreet vinden, want hoe kunt u weten wat haalbaar en betaalbaar is voor een inwoner? Er is nog veel onduidelijk over de toekomst wat de RES betreft, maar wij denken dat het niet beter kan op dit moment en dat het in ieder geval een begin is. Zoetermeer Voor-

uit zal voor dit raadsvoorstel stemmen, hopelijk ook positief over een aantal moties en de amendementen die zijn ingediend. Een aantal is volgens ons overbodig, maar we zijn benieuwd naar de reactie van de wethouder. Dank u wel voorzitter. De voorzitter: Dank u wel mevrouw Bink dan ga ik over naar mevrouw Brouwer, ChristenUnie-ScP.

Mevrouw Brouwer (ChristenUnie-SGP): Dank u wel voozitter. Wij zullen ook instemmen met de Transitievisie Warmte. wij denken dat het inmiddels goed op het netvlies staat bij iedereen dat samenwerking, en dan met name samenwerking van onderaf, essentieel is. En dat stemt ons hoopvol voor het vervolg. En bij al het gekoppel tussen partijen willen we ook nog even noemen dat we realisme aan ambitie moeten blijven koppelen. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel mevrouw Brouwer. Dan ga naar mevrouw Van den Berg. Gaat uw gang.

30

Raad 20 december 2021

Mevrouw Van den Berg (Fractie Van den Berg): Dank u wel voorzitter. We kunnen zeker akkoord gaan met dit voorstel. Ook wij vinden het belangrijk dat het bedrijfsleven wel zo spoedig mogelijk meedoet met de Transitievisie Warmte. Daarom steunen wij de motie van PvdA om zo spoedig mogelijk in dialoog te gaan met de betreffende bedrijven. Daarnaast steunen wij het amendement van PvdA om een risicoanalyse te maken met de trekking tot de capaciteit van het stroomnet in Zoetermeer. Hartelijk dank voor uw aandacht. De vootzitter: Dank u wel mevrouw Van den Berg voor uw eerste termijn. Dan ga ik naar mevrouw Wortel, LHN. Mevrouw WoÉel (Lijst Hilbrand Nawijn): Dank u wel voorzitter. Voozitter, tijdens de commissie heeft mijn fractie zorgen geuit over een aantal zaken aangaande de warmtetransitie. We hebben zorgen over de planning. ls die wel haalbaar? Veel particulieren en VvE's bereiden zich nog maar mondjesmaat voor en we hebben zorgen over de semiverplichting. De LHN wil dat iedere huiseigenaar de regie op het verduurzamen zelf heeft. Woningeigenaren, zowel corporaties als particulieren weten over algemeen heel goed hoe ze willen verduurzamen en welk budget zij hiervoor kunnen of willen inzetten, of dit nou betekent dat zij van het gas af gaan, of dat zij een andere verduurzaming oppakken. De eigenaar van de woning bepaalt dit zelf.

Ook na de aanpassing in het raadsvoorstel vindt LHN het nog steeds onjuist verplichtingen zoals de hybride warmtepomp in een raadsbesluit op te nemen. Dan de toezegging. De LHN wil nogmaals benadrukken dat wij de wethouder houden aan de toezegging dat het uitgangspunt is dat het voor ieder huishouden haalbaar en betaalbaar moet zijn. En met name wat betreft dit laatste zien wij uit naar de concrete uitwerking van deze toezegging. Dank u wel voorzitter. De voorzitter: lk zie dat mijnheer Van Steenis een interruptie wil. Gaat uw gang.

De heer Van Steenis (Groenlinks): Dank u voozitter. lk hoor de LHN zeggen dat bewoners heel goed weten wat ze willen en hoe ze het moeten aanpakken en ik vraag me af uit welk onderzoek dat gehaald is want wij komen dat niet tegen. We zien eigenlijk heel veel dat inwoners juist niet weten wat ze willen. Dus als ik daar een antwoord op kan krijgen, hoor ik dat heel graag. De voorzitter: Mevrouw Wortel. Gaat uw gang.

Mevrouw WoÉel (Lijst Hilbrand Nawijn): We zijn van mening dat je daar geen onderzoek voor nodig hebt maar dat het gewoon logisch nadenken is. Bij mij op mijn werk roepen we wel eens 'gewoon je boerenverstand gebruiken' en vooral in je eigen portemonnee willen en kunnen kijken. Daar zit volgens mij de kracht van het verduuzamen. Als ieder huishouden zelf kan aangeven waar het gaat verduurzamen - begin bijvoorbeeld bij het isoleren van je woning dat is op kleine schaal en dat kost niet al te veel- is dat voor veel huiseigenaren beter te doen dan direct aan zo'n hybride pomp beginnen, of aan zonnepanelen, of aan een eigen windmolen in de tuin. Daar gaat het dan over, daar hebben we geen ondezoek voor nodig. We vinden het betutteling als we zeggen 'we vinden dat huiseigenaren voor zo'n hybride pomp moeten zorgen'. Dat vinden wij betutteling en verplichtingen en daar doen we niet zo graag aan mee. De heer Van Steenis (Groenlinks): Voorzitter, als ik mag? De voorzitter: U mag ook via de app natuurlijk, maar dat heeft u niet gedaan, maar bij dezen krijgt u van mij alsnog het woord, mijnheer Van Steenis.

De heer Van Steenis (Groenlinks): Dank u voozitter, kennelijk spreken wij verschillende mensen in onze achterbannen. lk denk dat er, ook als je professioneel kijkt, erg behoefte is bij mensen om meer uitleg en meer duiding, zonder ze overigens aan de hybride warmtepomp te helpen want dat is niet primair wat je wilt. Dus ik was toch benieuwd hoe mevrouw Wortel aan die conclusie kwam. Daar heeft ze antwoord op gegeven, waarvan akte. Dank. De voorzitter: Oké.

Mevrouw Wortel (Lijst Hilbrand Nawijn): Mag ik daar nog wat op aanvullen? De voorzitter: Ja, mevrouw Wortel, het was'waarvan akte', maar gaat uw gang.

Raad 20 december 2021

31

Mevrouw Wortel (Lijst Hilbrand Nawijn): Dank u wel. lk hoor mijnheer Van Steenis zeggen dat we dus duidelijk een andere achterban hebben en dat lijkt mij ook nogal duidelijk. Dat heeft niet eens een ondezoek nodig, D66 is echt wel een andere partij dan LHN. Zodoende heeft onze achterban ons van deze informatie voozien en niet alleen zij. We hebben afgelopen weekend in het Stadshart wat rondgelopen en daar hebben we heel veel mensen gesproken, nog niet zijnde onze achterban, maar wie weet wel vanaf maart. De voorzitter: Dank u wel mevrouw Wortel. U bedoelt natuurlijk GroenLinks in plaats van D66. Daar ga ik van uit, want dat is mijnheer Van Steenis en D66 is een andere fractie, maar ik zie dat mijnheer Schoonbeek, wel van D66, een vraag heeft. Gaat uw gang. De heer Schoonbeek (D66): Dank u wel voorzitter, u was me net voor. lk wilde mijnheer Van Steenis bij de nieuwjaarsbijeenkomst voor onze leden venarelkomen maar het blijkt niet nodig te zijn. De voorzitter: Dat is denk ik... lk heb algeprobeerd het recht te zetten, maar ik zal niet duiken in al uw achterbannen verder. lk stel voor dat we dan naar een ander raadslid gaan dat graag het woord wil voeren. Mijnheer De Jong. Gaat uw gang.

De heer De Jong (CDA): Voorzitter dank u wel. De CDA-fractie geeft graag groen licht voor deze Transitievisie Warmte en ik zal een drietal punten benoemen, accenten die wij in de commissie hebben meegegeven. De eerste is dat de eerste stap bestaat uit het verminderen van de warmtebehoefte. Dat heeft onze instemming en ik wijs in dit kader graag ook op het landelijk beleid over het isoleren van woningen en de mogelijkheden die daaraan verbonden zijn voor het ontvangen van subsidies. We zouden graag zien dat de Zoetermeerse aanpakken ook goed aansluiten op dit nationale beleid. Het tweede puntje is dat we vinden dat je niet alleen naar het individuele schaalniveau moet kijken wat hier in de plannen goed beschreven staat, maar dat je ook nog in het groter collectief moet kijken op het niveau van de regio, wat de beste keuzes zijn. En het derde punt is dat het enorm belangrijk is dat de communicatie met bewoners goed wordt neergezet, want uiteindelijk is het niet alleen zaak om de bewoners aan te spreken, maar ook om te zorgen dat ze aangehaakt blijven. Want dat dit een dossier is van lange adem, is wel duidelijk. En tot slot de laatste opmerking, wij zijn mede-indieners van het amendement van GroenLinks, waarin de koppeling wordt gelegd tussen de warmtevisie en de RES. Dat was het voozitter. De voozitter: Dank u wel mijnheer De Jong voor uw eerste termijn.

Dan constateer ik dat er verder geen mensen zijn die het woord willen voeren in de raad voor de eerste termijn. Dat is het geval. Dan ga ik naar het college, naar wethouder Paalvast. Wilt u meteen het woord voeren? Wethouder Paalvast: Ja voorzitter, ik ga dat proberen en kijken hoe ver we komen. De voorzitter: Gaat uw gang.

Wethouder Paalvast: Dank u wel voorzitter. ln de commissie hebben we uitgebreid gesproken over de Transitievisie Warmte en met deze visie leggen we uitgangspunten vast naar een aardgasvrij Zoetermeer. Zoals een aantal van u ook heeft aangegeven, geven we prioriteit aan het energiezuiniger maken van woningen en geven we ook in deze Transitievisie Warmte aan in welke buurt we een individuele oplossing en welke buurt we een collectieve oplossing venryachten. En wij gaan vervolgens met die buurt, met die eigenaren in gesprek over welke oplossing en wanneer. En daarbij ondersteunen we natuurlijk in de breedte, beter gezegd, ontzorgen we in de breedte inwoners met een energieloket over de vraag welke stapjes zij het beste kunnen zetten. Rekening houdend met hun portemonnee en de mogelijkheden van hun woning. Zo proberen we onze inwoners goed te ondersteunen in de stapjes naar aardgasvrij en deze aanpak in realistische stappen sluit goed aan bij wat er in de participatie naar voren is gekomen. Voorzitter, dan ga ik graag naar de adviezen op de amendementen en de moties. Dan zal ik daarna nog even kijken of er nog vragen openstaan van de raad. Dan pak ik die er even bij. Het amendement van Groenlinks over de Transitievisie Warmte en het toevoegen van de RES kunnen wij positief adviseren want het klopt dat dat onder andere een van de bronnen is die we gebruikt hebben.

Het amendement van de PvdA Ga snel in dialoog met het bedrijfsleven, ontraden wij en de reden daarvoor is dat wij binnen de huidige capaciteit eigenlijk onvoldoende ruimte hebben om daar vol voor te gaan. We hebben gezegd 'het bedrijfsleven gaat wel mee waar we clusters van woonwijken aan-

32

Raad 20 december 2021

pakken', dan nemen we dat mee. Maar op dit moment is er onvoldoende capaciteit om dat in diezelfde mate als woningen aan te pakken. We hebben gezegd 'we willen voorrang geven aan woningen omdat daar op korte termijn een aantal natuurlijke momenten aankomen. lnvesteringsmomenten die we willen benutten en omdat er bij woningen meer koppelkansen verwacht worden met de visie op Zoetermeer 2040.

De voorzitter: Wethouder Paalvast, een interruptie van mevrouw Kraneveldt. Mevrouw Kraneveldt gaat uw gang. Mevrouw Kraneveldt (PvdA): U zegt iets dat wel klopt, namelijk dat u veel te weinig capaciteit heeft. We hebben al meerdere keren gezegd 'wordt het niet eens tijd om dat op te plussen?' Kunnen we ervan uitgaan dat als u straks met een besteding van de Enecomiddelen komt, het Duuzaamheidsfonds en dergelijke, ook een stuk van die middelen gebruikt wordt om de capaciteit op het stadhuis op te plussen? Want nu blijven er te veel dingen op het gebied van duuzaamheid liggen omdat u geen capaciteit heeft, zelfs het cruciale gesprek met het bedrijfsleven kunt u dus niet eens aangaan omdat er geen mensen voor zijn. Dat is toch eigenlijk dieptreurig? De voorzitter: lk ga naar wethouder Paalvast en daarna is er nog een interruptie van mijnheer De Jong en een vraag van mevrouw Bink. Maar ik vraag de wethouder eerst even hierop te reageren. Gaat uw gang. Wethouder Paalvast: Ja voorzitter, we constateren dat we op heel veel velden een capaciteitsgebrek hebben en dat betekent dat we keuzes moeten maken en dat zijn soms scherpe keuzes.

Maar als het gaat om de Transitievisie Warmte, kiezen we om eerst met woningen te beginnen en daar waar laaghangend fruit kansen liggen, pakken we die ook voor het bedrijfsleven, maar om het in diezelfde orde van grootte te doen als we woningen aanpakken, daarvoor hebben we die capaciteit gewoon niet. De voorzitter: Dank u wel dan ga ik naar mijnheer De Jong.

De heer De Jong (CDA): lk word een beetje getriggerd door het antwoord want uit de notitie had ik een ander beeld bij het bedrijfsleven, namelijk dat daar de kansen op dit moment nog niet zo zichtbaar zijn en de keuzes dus ook niet goed gemaakt kunnen worden. Dat vind ik een ander verhaal dan wan-

neer hij zegt Ja, maar ik heb de capaciteit niet'. Dan vraag ik me af: wanneer is die er dan wel? En wanneer ziet u de uitdaging voor het bedrijfsleven komen? Of laten we het bedrijfsleven gewoon bungelen? Want dan hebben we er ook geen harde afspraken over. lk zou graag toch de wethouder willen uitnodigen op dit punt iets concreter te zijn. De voorzitter: Wethouder Paalvast.

Wethouder Paalvast: Volgens mij heb ik in antwoord juist gezegd dat we meer kansen zien bij woningen op dit moment, dat betekent niet dat er in het bedrijfsleven geen kansen zijn. Mevrouw Kraneveldt heeft al eerder de vraag gesteld hoe het zit met het milieutoezicht en handhaving in de omgevingsdienst, dat traject loopt wel, maar voor het grootschalig opzetten zoals we dat nu doen met bewoners, is de capaciteit er op dit moment niet. Natuurlijk gaan we wel het gesprek aan met het bedrijfsleven om te kijken wat de mogelijkheden zijn met de economie, maar dat is toch op een andere schaal dan we nu doen met de wijken. En dat is wat ik aangeef. Het is niet absoluut het een of het ander, maar we zetten nu vol in om die bewoners te ontzorgen. De voorzitter: Er is ook nog een vraag van mevrouw Bink. Gaat uw gang.

Mevrouw Bink (Zoetermeer Vooruit): Dank u wel voorzitter, mijn vraag sluit hier mooi op aan want er staat in het stuk bij 4.3 meen ik, dat u wel verder onderzoek gaat doen naar hoe u de bedrijven kunt laten aansluiten en u spreekt daar helemaal niet over capaciteit dus ik ben wel benieuwd hoe het nu eigenlijk zit. De voorzitter: Wethouder Paalvast.

Wethouder Paalvast: Kijk, we hebben de opwek van zon en wind en in dat kader gaan we het gesprek aan met het bedrijfsleven over hoe zij die daken vol kunnen leggen met zonnepanelen. En daar komt natuurlijk ook wel energiebesparing aan de orde, maar er is niet een energieloket waar bedrijven

Raad 20 december 2021

33

terecht kunnen met advies voor wat zij precies kunnen doen, dat ligt toch meer bij het bedrijfsleven zelf. Tenruijl we voor bewoners kiezen om die maximaal te ontzorgen. Het is dus niet dat we helemaal niets doen, maar het is beduidend minder en meer op afstand dan we bewoners ondersteunen. De voorzitter: Dan ga ik nog een keer terug naar mevrouw Kraneveldt voor een interruptie.

Mevrouw Kraneveldt (PvdA): Dank u wel voozitter. Het amendement dat we hebben ingediend zegt helemaal niet dat u het bedrijfsleven op dezelfde manier moet aanvliegen als de bewoners. We begrijpen best dat u bewoners vooropstelt, maar je kunt niet te lang blijven wachten met praten met de ondernemers. We hebben bij de RES ook al een keer zo'n amendement ingediend dat is aangenomen. En vervolgens krijg ik een verdagingsmemo waar niet eens een einddatum bij staat. Dus ik word een beetje moedeloos van dat alles dat je zelfs met succes indient in deze raad, op een of andere manier verdwijnt en gewoon niet gebeurt. Begrijpt u dat, wethouder? De voorzitter: Wethouder Paalvast.

Wethouder Paalvast: lk hoop dat mevrouw Kraneveldt begrijpt dat als je een amendement indient op een zienswijze, het niet zo is dat de geamendeerde zienswijze per definitie overgenomen wordt door het orgaan dat die zienwijze ontvangt. Dat is hier de situatie, die getraptheid zat erin. Maar dat doet denk ik niets af aan het feit dat wij dus, beperkt, het bedrijfsleven wel ondersteunen, maar dat het niet met die omvang is zoals we dat doen voor bewoners. En als u dat bedoelt met de strekking van uw amendement dan denk ik nog steeds dat dat het overbodig is. Dan is het misschien niet ontraden, maar wel overbodig. Maar goed, dan komen we meer in de semantische discussie terecht. De voorzitter: lk stel voor dat u verdergaat met de andere, want volgens mij is het advies helder Wethouder Paalvast. Wethouder Paalvast: Ja, dat brengt mij bij het amendement van de PvdA Onderbouwd onderzoek naar verzwaring stroomnet. Daarvan heb ik in de commissie ook aangegeven dat we voldoende inzicht hebben, zie ook de achtergrondrapportage bij de Transitievisie Warmte. Daar is samen met Stedin een hoofdstuk aan gewijd. Hoofdstuk 6 Gevolgen van het elektriciteitsnet. En we zijn met Stedin in gesprek over meerdere hoog- en middenspanningstations, zodat we in de toekomst ook voorbereid zijn op de toegenomen elektriciteitsvraag die gaat komen.

En ik wil nogmaals ook verwijzen naar de recente beantwoording van de vragen van de WD over elektriciteitsinfrastructuur. Daarmee ontraden wij dit amendement. We kunnen nog een keer een ondezoek gaan doen en een risicoanalyse maken, maar dat gaat allemaal ten koste bijvoorbeeld van de tijd die we kunnen besteden om het bedrijfsleven te ondersteunen. Daarom ontraden we dit amendement. Dat brengt mij bij de PW-motie Een zorgvuldige aanpak. De voozitter: Die zijn nog niet formeel ingediend, wethouder, deze moties. Volgens mij komt er ook een interruptie van mevrouw Kraneveldt, maar het gaat om de drie amendementen want de moties

zijn nog niet formeel ingediend. Maar ik ga eerst naar mevrouw Kraneveldt voor een interruptie. Mevrouw Kraneveldt (PvdA): Het is natuurlijk wel ongelooflijk flauw van de wethouder om te zeggen la, mevrouw Kraneveldt, maar als u op gebied van zo'n risicoanalyse om capaciteit vraagt, hadden we dat ook voor het bedrijfsleven in kunnen zetten', tenrvijl u net zei 'ik heb de capaciteit niet en kan dus niets voor het bedrijfsleven doen'. Dus ik vind dat een beetje een rare redenatie. Je doet het wel of je doet het niet, maar u volgens mij kunt u zo niet redeneren. De voorzitter: Dank u wel. Wethouder Paalvast.

Wethouder Paalvast: Voozitter, mijn advies is dan om het niet te doen. De vootzitter: Dat is volgens mij een helder advies. lk zie een interruptie van mijnheer Van Steenis van GroenLinks. De heer Van Steenis (Groenlinks): Dank u voorzitter, ik hoor de wethouder zeggen dat er uitgebreid onderzoek is gedaan naar dat stroomnet en dat venryacht ik ook, alleen lijkt het me dan ook niet zo moeilijk om Stedin dan bijvoorbeeld een stukje risico-inventarisatie voor de raad te laten opleveren zodat we daar in ieder geval ook als raad zicht op hebben.

34

Raad 20 december 202't

De voozitter: Wethouder Paalvast.

Wethouder Paalvast: Ja voozitter, daarvoor heb ik net verwezen naar de achtergrondrapportage die bij de transitievisie zit en wat betreft de beantwoording van de vragen is het punt dat al het werk dat niet nodig is, wel extra capaciteit en tijd en geld kost en wij denken echt, samen met Stedin, want we hebben voor deze amendementen ook nog contact gehad met Stedin, dat het niet nodig is. U gaat uiteindelijk zelf over uw besluitvorming maar wij denken dat het niet nodig is. Mooier kan ik het denk ik niet maken. De voorzitter: lk zie dat mijnheer Van Steenis nog kort een interruptie wil doen.

De heer Van Steenis (Groenlinks): Ja voorzitter, dank, een vervolgvraag want de beperkte capaciteit baart zorgen. Dat noemde net CDA en PvdA eigenlijk ook al. Volgens mij is de gemeente vanuit de Klimaatwet aangewezen als de regievoerder en dat is een taak. We weten dat er niet altijd netjes geld van het rijk voor alle taken meekomt. Wordt hier specifiek nog actie op ondernomen? Heeft de gemeente daar speciÍiek vragen over gesteld bij het rijk of via de VNG bij het rijk? De voorzitter: Wethouder Paalvast.

Wethouder Paalvast: We participeren natuurlijk in diverse overlegorganen maar we moeten ons realiseren dat elke gemeente die taken straks krijgt. Dat is best een zware taak, de energietransitie is een behoorlijke opgave. Je zult daar ook zien, net als in de bouw, dat er onvoldoende mensen zijn om die taken ook allemaal uit te voeren en het zal in de toekomst nog best een opgave worden om voldoende capaciteit binnen te halen, maar we zullen moeten roeien met de riemen die we hebben en we zullen goede keuzes moeten maken. lk denk dat de Transitievisie Warmte daar wel een goed handvat voor biedt.

De voorzitter: lk kijk even naar wethouder Paalvast. Volgens mij heeft u advies gegeven over de amendementen en de moties, zoals ik al zei, die worden nog ingediend en daar kunt u in tweede termijn het advies op geven. Heeft u nog iets anders? Want uw tijd was ook al om. Wethouder Paatvast: Er was nog een aantal vragen gesteld door de raad. De voorzitter: gaat uw gang

Wethouder Paalvast: Even kijken. Mevrouw Van der Meer had het over het meten van draagvlak bij de stadspeiling. Als het goed is, staat de toezegging 'vanaf de eerste stadspeiling' en ik heb gezegd dat we bij de eerste stadspeiling de toezegging willen doen, maar we zullen het dan natuurlijk herhalen. Dus ik hoop dat ik daarmee antwoord geef op de vraag van mevrouw Van der Meer. Even kijken, de heer Mooiman van de PW had het over het kabinet en de hybride warmtepompen, het regeerakkoord en hoe dat zich verhoudt tot onze Transitievisie Warmte. lk zou haast zeggen dat het verdacht veel op elkaar lijkt qua aanpak, dus dat past volgens mij goed bij elkaar. Even kijken. Mijnheer Van Steenis van GroenLinks vroeg.... De voorzitter: Voor u naar het volgende punt gaat, wethouder Paalvast, is er een interruptie van de heer Mooiman.

De heer Mooiman (PW): Dank u wel voorzifter, ik vroeg natuurlijk ook hoe dit zich verhoudt tot de doelstelling Zoetermeer 2040. Want het rijk geeft natuurlijk aan dat in dat kader de hybride warmtepompen waarschijnlijk een populaire oplossing zullen zijn maar dat heeft natuurlijk ook zijn weerslag op de verschillende doelstellingen en het geld dat het rijk daarvoor beschikbaar stelt, zeker voor de doelstelling van Zoetermeer die al tien jaar eerder is. Dus zln daar signalen over en hoe ziet u dat voor zich? De voorzitter: Wethouder Paalvast.

Wethouder Paalvast: Daar hebben we in de commissie uitgebreid over gesproken en daar heb ik aangegeven dat wij wel die ambitie vasthouden van 2040 aardgasvrij, maar dat dat niet het doel op zich is. Die ambitie is er en ik denk ook dat we die moeten vasthouden, maar we moeten vooral kijken

Raad 20 december 2021

35

'wat is haalbaar en betaalbaar voor de individuele eigenaar/bewoner?' Zo moeten we kijken wat, afhankelijk van de van de situatie van elke bewoner of VvE, de beste oplossing is. Dat kan een hybride warmtepomp zijn, maar dat kan voor anderen weer een andere situatie zijn. We hebben ook geconstateerd in de commissie 'als je een hybride warmtepomp aanschaft, dan zit je daar wel een X-aantal jaren aan vast om die aanschaf eruit te halen, om daar een positieve businesscase van te maken'. Dus daar moeten we wel rekening mee houden voor de komende jaren. Dat brengt mij bij mijnheer Van Steenis van GroenLinks. Die vroeg zo snel mogelijk inwoners te gaan helpen. Dat gaan we doen met het energieloket en als ook het Duuzaamheidsfonds los komt, dan kunnen we dat het energieloket ook vol inzetten, om de inwoners in de stad te ondersteunen bij de stapjes die ze kunnen zetten. Even kijken of ik dan nog andere vragen had. Mevrouw Bink had het over haalbaar en betaalbaar. Wat is dat dan precies? We hebben in ieder geval gezegd 'het moet passen binnen de kosten van groot onderhoud en de energierekening'. Dus het moet niet meer gaan kosten. Mevrouw Brouwer had het over realisme en ambitie. Die twee koppelen aan elkaar. Dat straalt dit voorstel volgens mij uit en dat kan soms een beetje op gespannen voet staan, de heer Mooiman wees daar ook al op.

Op mevrouw Wortel van de LHN wil ik nog even terugkomen. U had het over de verplichting van een hybride warmtepomp of de betutteling. lk ben het helemaal met u eens, dat moeten wij niet willen. De regie blijft inderdaad wat ons betreft bij de eigenaren zelf liggen. Zij bepalen de stapjes die zijwillen zetten, waar we wel bij ondersteunen, want ons beeld is dat het voor veel eigenaren wel lastig is te bepalen wat verstandige spijturije stappen zijn die gezet kunnen worden naar uiteindelijk gasvr'rj binnen het beschikbare budget. Zo willen wij elk huishouden inderdaad een haalbaar en betaalbare oplossing bieden. Voorzitter, dat waren volgens mij de vragen die nog open stonden. De voorzitter: Er is een interruptie van mevrouw Wortel. Gaat uw gang.

Mevrouw WoÉel (Lijst Hilbrand Nawijn): Voorzitter. Mijnheer Van Steenis om te beginnen, ik bedoelde natuurlijk GroenLinks, excuus daarvoor. Helemaal geen D66.

Voozitter, dank u wel. Wethouder bedankt voor uw reactie op wat ik heb aangegeven over de verplichting of de betutteling. Ook heb ik u eerder horen zeggen dat haalbaar en betaalbaar zich met name richt op financiële zaken, maar daarbij kun je natuurlijk ook de kosten van vernieuwingen aankaarten. Wat kosten nu zonnepanelen? Wie kan dat betalen? En daar gaat natuurlijk onze wens over, dat de mensen zelf gaan bepalen waarop zij verduuzamen. Het baarde ons nog wel grote zorgen, wat betreft iets dat ik eventjes aanstipte, de VvE's, dat ik heb vernomen dat70o/o daarvan eigenlijk nog helemaal niet met een warmtevisie of wat dan ook bezig is en ik weet uit betrouwbare bron dat er al wel in de VvE's op de maandlasten geld gevraagd wordt voor deze ontwikkeling. Weet de wethouder dit? En hoe gaat u dan om met de VvE's die eigenlijk nog helemaal nergens mee bezig zijn?

De vootzitter: Het was een heel lange termijn, tenminste, een heel lange aanloop naar de vraag Wethouder Paalvast, gaat uw gang. Wethouder Paalvast: Ja voozitter, daar hebben we het volgens mij ook in de commissie over gehad. We zien dat we nu met een aantal VvE's aan de slag zi1n. Daar valt op dat zij heel graag willen, maar ook ondersteuning nodig hebben bij de stapjes. Wat daar ook vaak bij komt kijken, is dat er sprake is van achterstallig onderhoud. Dus er komen veel meer dingen bij kijken dan alleen de energietransitie en daarin moeten ze begeleid worden. En als ze daarin begeleid worden, zien we bij de VvE's dat daar heel goed stappen gezet kunnen worden en dat ze daar dus ook echt bij gebaat zijn. Dus het klopt, ze hebben ondersteuning nodig, maar wij zien echt wel bij de VvE's goede kansen om die stapjes te zetten. De voorzitter: Dank u wel. lk kijk naar wethouder Paalvast, was dat de afronding? Of had u nog vragen open staan?

Wethouder Paalvast: Dat was het De voozitter: Dank u wel voor het eerste termijn van het college, dan ga ik over naar de tweede termijn van de raad en dan begin ik bij mevrouw Van der Meer, gaat uw gang.

Mevrouw Van der Meer (Zó! Zoetermeer): Dank u wel voorzitter, de wethouder had gelijk, ik had bij de toezegging het woordje 'vanaf 'niet goed gelezen, dat staat er wel, dus helemaal oké. We zullen de adviezen van het college volgen bij de amendementen alhoewel we C volslagen overbodig vinden,

36

Raad 20 december 2021

maar aangezien de wethouder die leuk vindt, zullen wij hem steunen. Dank u wel.

De voozitter: Dank u wel mevrouw Van der Meer, mevrouw Kraneveldt, tweede termijn, gaat uw gang.

Mevrouw Kraneveldt (PvdA): Dank u wel voorzitter, we zullen het niet eens worden, de wethouder en ik, over de urgentie van een aantal zaken, zeker niet over het betrekken van het bedrijfsleven en ik had graag - dat was volgens mij niet zo ingewikkeld geweest - een toezegging gehad op zo'n risicoanalyse. lk denk dat er misschien wel meer cijfers te delen zijn, maar goed, het is zoals het is. We gaan in ieder geval akkoord met deze warmtevisie, alhoewel er nog wel her en der wat op aan te merken valt. Maar so far, so good, zullen we maar zeggen. De voorzitter: Dank u wel mevrouw Kraneveldt. De heer Mooiman

De heer Mooiman (PW): Dank u wel voorzitter. Gelet op de spreektijd, hebben we die zo ingedeeld dat we in deze termijn nog koÉ drie moties willen indienen. Het college streeft naar het verbeteren van de kwaliteit van woningen met het oog op energiebesparing, comfort en gezondheid. Echter, we moeten helaas constateren dat dit ondanks alle goede bedoelingen niet altijd gerealiseerd wordt. Zo kampen tientallen bewoners van de energieneutrale NOM-woningen in de wijk Palenstein al langere tijd met verschillende en soms zelfs ernstige problemen sinds hun woning ... Deze problemen spelen voor het grootste deel nog steeds. Dat maken we op uit contacten met bewoners, alsmede berichtgeving in de media. Het is echt tijd dat er structurele oplossingen worden geboden. De gemeente heeft onzes inziens in het kader van de betrokkenheid tot verduuzaming ook hier een verantwoordelijkheid en daarover, over deze casus, dienen we een motie in. Daarnaast willen wij dat er goed geleerd wordt van onder andere die casus die ik zojuist genoemd heb

in Palenstein, maar ook andere casussen, en dat dit zal leiden tot een aantal aanvullende verbeterpunten ten aanzien van het borgen van comfort, leefbaarheid en gezondheid in woningen b'rj de transitie. En ook daar hebben we een aparte motie voor. En tot slot voozitter, in de transitievisie worden nog geen definitieve keuzes gemaakt ten aanzien van alternatieve warmtebronnen en technieken. Echter, wij willen dat wanneer dit moment wel komt, er eerst weer goed in kaaÉ wordt gebracht wat de financiéle impact van de verschillende opties is en of deze voldoen aan alle kwalitatieve doelstellingen. Dank u wel.

Motie nr. 2112-02 ingediend door PW Beter borgen van comfort, leefbaarheid en gezondheid "De raad van de gemeente Zoetermeer, in vergadering bijeen op 20 december 2021;

constaterende dat: o Zoetermeer de doelstelling hanteert voor een aardgasvrije stad (gebouwde omgeving) in 2040; o het college daarbij streeft naar het verbeteren van de kwaliteit van woningen met het oog op energiebesparing, comfort en gezondheid; . dit streven niet altijd gerealiseerd wordt; zo kampen tientallen bewoners van de energieneutrale NoM-woningen in de wijk Palenstein al langere tijd met verschillende problemen, sinds hun woningen energieneutraal zijn gemaakt; overwegende dat: . het van groot belang is dat de kwaliteit van woningen, alsmede gezondheid en leefbaarheid ook

r .

daadwerkelij k worden verbeterd ;

het draagvlak onder onze inwoners afhankelijk is van een zorgvuldige, haalbare en betaalbare aanpak, maar dat ook een comfortabele, leefbare en gezonde woonomgeving van essentieel belang is; lessen dienen te worden getrokken uit de ervaringen die tot nu toe zijn opgedaan om in de toekomst betere resultaten voor onze inwoners te bereiken;

vezoekt het college: . voor de verdere transitie te ondezoeken welke ervaringen tot op heden zijn opgedaan en de lessen die hieruit getrokken worden te verwerken in een beleidsdocument met verbeterpunten ten aanzien van het borgen van comfort, leefbaarheid en gezondheid in woningen;

Raad 20 december 202í

37

en gaat over tot de orde van de dag."

Motie nr. 2112-03 ingediend door PW, PDvZ Een zorgvuldige aanpak

"De raad van de gemeente Zoetermeer, in vergadering bijeen op 20 december 2021; constaterende dat: . Zoetermeer streeft naar een aardgasvrije stad (gebouwde omgeving) in 2040, i.p.v. de wettelijk voorgeschreven termijn van 2050; . de gemeente Amsterdam dezelfde extra doelstelling hanteert, waarvan is gebleken dat deze versnelling in Amsterdam miljarden euro's extra kost; . er naar aanleiding van motie 2103-04 een kort onderzoek heeft plaatsgevonden, waarin een toekomstig alternatief voor aardgas niet is meegenomen en waardoor een indicatie van de kosten

r

ontbreekt; het nog steeds onduidelijk is wat de forse versnelling die het college beoogt op de korte en lange termijn zal kosten;

ovenregende dat: r het gezien de ingrijpende (financiële) aard van de transitie van ontzettend groot belang is dat er een gedetailleerde werkwijze ligt, alsmede op zijn minst een indicatie van wat de kosten daarvan zullen zijn; . er in de Transitievisie Warmte nog geen definitieve keuzes worden gemaakt ten aanzien van alternatieve warmtebronnen en -technieken; . dergelijke keuzes bepalend kunnen zijn voor het voldoen aan de gewenste haalbaarheid en betaalbaarheid;

vezoekt het college: . voordat er definitieve keuzes worden gemaakt ten aanzien van het gebruik van alternatieve warmtebronnen en -technieken, eerst goed in kaart te brengen wat de financiële impact van de

.

verschillende opties is, en of deze voldoen aan de gestelde kwalitatieve doelstellingen; de raad hierover te informeren en te betrekken alvorens er definitieve keuzes worden gemaakt;

en gaat over tot de orde van de dag."

Motie nr. 2112-04 ingediend door PW Oplossing problematiek energieneutrale woningen Palenstein "De raad van de gemeente Zoetermeer, in vergadering bijeen op 20 december 2021: constaterende dat: . er in 2018 in de wijk Palenstein 120 bestaande woningen zijn verduuzaamd tot energieneutrale Nulop de Meter (NOM-)woningen; o tientallen bewoners al langere tijd verschillende (ernstige) problemen ervaren sinds hun wonin-

.

gen energieneutraal zijn gemaakt;

deze problemen tot op heden nog steeds niet zijn opgelost. Recent viel te lezen dat sommige bewoners zich onder andere gedwongen voelen om petroleum- of gaskachels te gebruiken om hun woningen warm te houden;

overuegende dat: . de genoemde problematiek niet past bij het streven van het college om duuzaamheidsambities, wooncomfort en volksgezondheid samen te laten gaan; . de bewoners nu al geruime tijd problematiek ervaren, en dat het echt hoog tijd is dat er structurele oplossingen worden geboden; verzoekt het college: o de bewoners van de 120 energieneutrale NOM-woningen in Palenstein te contacteren en de heersende problematiek te inventariseren; r in overleg te treden met de verantwoordelijke woningbouwcorporatie en aan te dringen op het zo

38

Raad 20 december 2021

a

spoedig mogelijk oplossen van deze problematiek; erop in te zetten om de bewoners van de NOM-woningen eindelijk de verdiende woonkwaliteit te bieden ten aanzien van leefbaarheid, gezondheid en comfort zoals het college dit nastreeft; de raad op de hoogte te houden over de voortgang;

en gaat over tot de orde van de dag."

De vootzitter: Dank u wel mijnheer Mooiman voor uw tweede termijn. Dan ga ik over naar de heer Blansjaar. De heer Blansjaar (PDvZ): Dank u wel voorzitter, zoals we in de eerste termijn al zeiden, zullen we de motíe van de PW steunen voor de zorgvuldige aanpak en verder hebben we niet veel meer in te brengen. Tot zover. De voozitter: Dank u wel mijnheer Blansjaar. Mijnheer Van Steenis, tweede termijn, gaat uw gang. De heer Van Steenis (GroenLinks): Dank u voozitter, in ieder geval bedankt voor het positieve advies op ons amendement en we kijken uit naar de ontwikkelingen rond het energieloket en we hopen dat dat niet alleen digitaal wordt, maar ook goed zichtbaar is in de stad, bijvoorbeeld met een spreekuur in het Stadsforum. Verder gaan we uiteraard akkoord met deze visie. Dank u wel. De voozitter: Dank u wel mijnheer Van Steenis, dan mijnheer Bos, gaat uw gang.

De heer Bos (D66): Dank u wel. De wethouder heeft het nodige gezegd. De regie ligt bij de bewoners, dat vinden we ook. Er moeten spijturije stappen genomen worden naar isolatie, dat eerst. Door dit hele palet lijkt ons eigenlijk en het coalitieakkoord geeft het ook al aan dat het te zijner tijd toch wel behoorlijk kansrijk wordt om het haalbaar en betaalbaar voor iedereen te laten zijn. Wat betreft de moties en amendementen moet ik nog even in de fractie overleggen.

-

-

De voorzitter: Dank u wel mijnheer Bos, dan mijnheer Duiven.

De heer Duiven (WD): Dank u wel voozitter, en dank college voor de antwoorden. Die hebben ons niet op andere gedachten gebracht. We zullen het voorstel nog steeds steunen. Toch nog een vraag naar aanleiding van de PvdA-motie over de dialoog met het bedrijfsleven. lk vind dat het college wel een beetje eenzijdige blik kiest en alleen maar kijkt in termen van wat het kost in termen van personele inzet. Maar zou het niet zo kunnen zijn dat het vroegtijdig betrekken van het bedrijfsleven ook dingen opleveÉ? Energie oplevert, om het maar eens in die zin te zeggen? En wellicht ook kansen voor de lokale economie in innovatie? Zou het college daar nog even op kunnen reageren, want ook dat kunnen kansen zijn die je met een snelle en vroegtijdige dialoog juist bereikt in plaats van dat )e ze al op voorhand afrntijst. De voorzitter: Dank u wel mijnheer Duiven. Mevrouw Bink.

Mevrouw Bink (Zoetermeer Vooruit): Dank u wel voorzitter. Haalbaar en betaalbaar. Veel inwoners kunnen hun energienota nu al niet betalen en hebben geen geld voor bijvoorbeeld isolatie. Dit is een probleem en hoe denkt de wethouder dit probleem op te lossen? Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel mevrouw Bink. Mevrouw Brouwer

Mevrouw Brouwer (ChristenUnie-SGP): Dank u wel voozitter, ik heb geen tweede termijn nodig. De voorzitter: Dank u wel mevrouw Brouwer. Dan mevrouw Van den Berg.

Mevrouw Van den Berg (Fractie Van den Berg): Dank u wel voorzitter. Ook geen tweede termijn nodig hier. De voorzitter: Dank u wel. Mevrouw Wortel?

Mevrouw Wortel (Lijst Hilbrand Nawijn): Ja voozifter, even aansluitend op wat ik net vroeg in mijn interruptie. Het baart ons zorgen dat de VvE's achterstallig onderhoud hebben en daarom dus die

Raad 20 december 2021

39

verduurzaming maar mondjesmaat op gang komt. We zouden heel graag zien dat de wethouder er wat actief in deel gaat nemen opdat voor de bewoners waar het om gaat, die echt de VvE's wel betalen, want het gaat om grote bedragen, echt actie ondernomen wordt zodat dat goede processen worden, zodat ze niet en de achterstallige onderhouden moeten betalen en tegelijkertijd de verduuzaming moeten betalen. Dus in dezen zou ik heel graag de wethouder aan het werk willen zetten. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel mevrouw Wortel. Mijnheer De Jong.

De heer De Jong (CDA): Voozitter, tot slot, ik wil aansluiten bij mijnheer Duiven en toch nog even het puntje van het bedrijfsleven nog een keertje aanstippen. Ergens begrijpen we dat we keuzes moeten maken vanwege de ambtelijke capaciteit. Daar sta ik op zich wel achter. Tegelijkertijd, als je een visie hebt die ervan uitgaat dat je in 2O4O zonder aardgas verder moet als samenleving, kun je niet hebben dat je dat straks voor de bewoners wel geregeld hebt en voor het bedrijfsleven niet. Dus hoe dan ook zulje het bedrijfsleven ergens in het proces wel een plek moeten geven. lk wil dat meegeven in ieder geval voor volgende versies van dit van dit plan, van deze visie, want ik heb begrepen dat er elke raadsperiode sowieso nog een update komt. Laat dat inderdaad voor nu de conclusie zijn. Maar ik zou willen dat de wethouder inderdaad het bedrijfsleven de volgende fases niet vergeet en alsnog een plek geeft, zodat we uiteindelijk wel met z'n allen van het aardgas af kunnen. De voorzitter: lk wilde net zeggen 'u bent door de tijd heen', maar u was ook aan de afronding van de

zin bezig. Dat is meteen de afronding van de tweede termijn van de gemeenteraad. Dan ga ik over naar de wethouder voor een reactie van het college. Wethouder Paalvast.

Wethouder Paalvast: Voozitter dank u wel. Even kijken. De heer Mooiman heeft een aantal moties nu wel ingediend. lk zal die, met uw goedkeuring, eerst even langslopen. De eerste motie is Een zorgvuldige aanpak. lk heb even niet scherp welke nummer die heeft gekregen. De voorzitter: Misschien even voor u: de motie Beter borgen van comfort, leefbaarheid en gezondheid is nummer 2 dus daar beginnen we mee, en de zorgvuldige aanpak is 3 en daarna nog nummer 4. Dat is de oplossing problematiek Palenstein. Wethouder Paalvast: Dan gaan we beginnen met Beter borgen van comfort. Naar ons idee is deze motie overbodig. Het is eigenlijk een continu proces waar we in zitten en juist door te doen, leer je het meeste. Als je kijkt naar de NOM-woningen, zie je dat we daar ook van geleerd hebben. Je ziet dat die woningen nu voldoen aan de standaarden voor binnenmilieu voor nieuwbouw, dus niet eens bestaande bouw, maar voor nieuwbouw. Dat heeft de GGD ook laten zien en zo zie je dat verduuzaming en een gezond binnenklimaat heel goed samengaan. Dat laat onverlet dat je als je pioniert, goed moet leren van wat er goed en wat er fout gaat. Maar we zitten daar bovenop. Dus dat is ontraden. Dan gaan we naar de motie Een zorgvuldige aanpak. Ook daarvan zijn w'rj van mening dat die overbodig is.

ln bijlage 2 Kosten aardgasvrij Zoetermeer 2040 en 2050 van de memo Voortgang Transitievisie Warmte is dit nader geduid, en de toezegging 417 - ik lees het even voor - en de motie 2'103-04. Dus wij zijn van mening dat we hier al ruimschoots aandacht aan hebben besteed. De voorzitter: Wethouder Paalvast, een interruptie van de heer Mooiman.

De heer Mooiman (PW): Dank u wel voozitter. Waar het gaat om de memo over de kosten voor aardgasvrij 204012050 die naar aanleiding van de aangenomen PW-motie is gerealiseerd, staat daar natuurlijk wel een aantal nuttige zaken in, absoluut, alleen de technieken die ook nu niet benoemd worden, de alternatieven voor aardgasvrij, zijn juist niet in die onderzoeken meegenomen. Dat staat daar heel nadrukkelijk in. Dus wat dat betreft, zouden we juist deze motie die nu voorligt kunnen zien als een soort vervolg, maar dan voor het moment wanneer dat actueel is, maar wij vinden niet dat daar duidelijkheid over is naar aanleiding van het onderzoek. Dus hoe kijkt u daarnaar? De voorzitter: Wethouder Paalvast.

Wethouder Paalvast: Voorzitter, we hebben gezegd ten aanzien van de collectieve oplossingen, waar we verwachten dat er collectieve oplossingen komen in bepaalde buurten, dat we welke dat moeten gaan worden en wanneer vooral met de eigenaren gaan bepalen en kijken wat hun voorkeur heeft. Dus dat doen we juist samen met de inwoners van de stad, of de VvE's, of de corporaties. Dus zo

40

Raad 20 december 2021

bepalen wij wat de meest wenselijke oplossing is en wat het kost zal daar een belangrijk onderdeel van zijn. Maar die afirueging willen dus vooral samen met de bewoners maken. En zo staat dat nu ook ln de Transitievisie Warmte. De voozitter: lk zie dat de heer Mooiman wil reageren, maar kort nog een interruptie. Gaat uw gang.

De heer Mooiman (PW): Voozitter, ik geloof niet dat het op die manier in de Transitievisie Warmte staat en ik denk juist als ik het betoog van de wethouder zo aanhoor, dat het eerder een positief advies zou zijn dan dat het overbodig zou zi1n. Hoe kijkt die de wethouder daarnaar? Dank u wel. De voorzitter: Wethouder Paalvast.

Wethouder Paalvast: Voorzitter, ik heb het zo gelezen dat we dan eerst naar de raad terug moeten omdat de raad akkoord geeft op de oplossing die bewoners gekozen hebben en ik denk dat dat niet nodig is. We hebben binnen het programma Duurzaam & Groen ook een kader gesteld van de maximale warmtevraag en binnen dat kader zoeken wij samen met bewoners dan naar de meest geschikte collectieve oplossingen. Misschien begrijpen we elkaar dan verkeerd, mijnheer Mooiman. De voorzitter: lk zie verder geen interrupties dus u kunt volgens mij doorgaan, wethouder, met het advies op de laatste motie.

Wethouder Paalvast: Ja, de laatste motie die gaat over het oplossen van problematiek bij de energieneutrale woningen. U heeft daar regelmatig vragen over gesteld. We hebben daar ook regelmatig antwoorden op gegeven en we zitten daar bovenop. Dat blijkt ook uit de beantwoording. Het is ook zeker zo - u heeft recent nog schriftelijke vragen gesteld en dat blijkt ook daaruit - dat het niet altijd gaat om de NOM-apparatuur, in dit geval was er een kookplaat waar koÉsluiting ontstond en we zullen die beantwoording zeer binnenkort uw kant doen opkomen. Dus naar ons idee zitten we daarbovenop en doen we alles wat in ons vermogen ligt. Dat doet overigens De Goede Woning ook op dit moment. Dus daarom vinden wij deze motie ook overbodig. Voorzitter, dat waren de moties. De voorzitter: Ja, dank u wel wethouder Paalvast. Er is nog een interruptie van de heer Mooiman.

De heer Mooiman (PW): Dank u wel voorzitter inderdaad, als laatste. De wethouder geeft aan 'dat voorbeeld dat dan gebruikt wordt in die schriftelijke vragen over brand en over een kookplaat', maar dat is natuurlijk niet het enige. De wethouder weet ook dat er nog steeds heel veel problemen spelen die daar helaas drie jaar na dato nog steeds zijn. Hij weet ook dat dat allerlei dingen zijn, ook over het binnenklimaat in woningen. lk vind ook dat we daar toch wel - ik begrijp dat de wethouder daar ook naar kijkt - wat strakker bovenop moeten ziften want het feit dat er drie jaar na dato daadwerkelijk nog zo veel problemen zijn, maakt dat we dan tenminste moeten inventariseren en oplossen. Want zo is het geen voorbeeld voor de rest van de transitie. Dank u wel voorzitter. De voorzitter: Dank u wel mijnheer Mooiman, wil de wethouder daar nog op reageren?

Wethouder Paalvast: Kijk, in de berichtgeving vanuit de media zou dat beeld inderdaad kunnen ontstaan. Wij hebben volgens mij ook duidelijk gemaakt in de beantwoording dat dat zeker niet het gemeenschappelijke beeld is, de indruk die zou ontstaan dat het meer geld kost voor bewoners. Dat blijkt ook niet zo te zijn. Dit wordt allemaal gemonitord natuurlijk. Als je kijkt naar het binnenklimaat, dat wordt gemonitord en heeft de GGD zelfs gezegd la, het binnenklimaat is goed'. Dus ik denk dat we ook moeten oppassen om niet alleen af te gaan op de berichtgeving in de media. Ons beeld is dat het echt genuanceerder ligt en dat er zeker nog een beperkt aantal mensen is dat nog wel wat wensen heeft of wat klachten. Daar besteedt naar mijn idee De Goede Woning ook goed aandacht aan, maar het is zeker niet zo dat het dan allemaal kommer en kwel is, zal ik maar zeggen. Daarom denken wij dat dat wat we nu doen, goed is. We zitten er bovenop en de dingen die aangepast kunnen worden, worden ook aangepast. Maar we moeten oppassen dat het beeld niet neergezet wordt dat als er een probleem met je woning is, dat dan wel die NOM-apparatuur moet zijn. Want dat blijkt, en dat zult u ook zien in de beantwoording van uw schriftelijke vragen, niet het geval te zijn. De voorzitter: Dank u wel wethouder Paalvast. lk zie nog een opmerking, heel kort dan mijnheer Mooiman.

Raad 20 december 2021

41

De heer Mooiman (PW): Dank u wel voorzitter, heel koÉ. We willen ook zeker niet het beeld opwekken dat het allemaal kommer en kwel is, want er zijn ook inwoners die inderdaad gewoon heel tevreden zijn. Ook in andere projecten zijn er inwoners die heel tevreden zt1n, maar we moeten ook oppassen dat we eventuele problemen niet bagatelliseren. We horen het ook van inwoners zelf, dus van de mensen die het ervaren. Dus niet alleen uit de media. lk denk dat we aan beide kanten uit moeten kijken dat we daar zorgvuldig mee omgaan. Dank u wel, voozitter. De voorzitter: lk wil dit nu afsluiten want dit is ook annex aan de transitievisie dus volgens mij is daar nu voldoende over gewisseld en wat mij betreft, sluiten we de beraadslagingen dan op dit moment. Want dat betekent dat beide, college en raad, twee termijnen hebben gehad. Dat betekent dat we nu overgaan tot stemming over dit raadsvoorstel. Voor alle helderheid, we hebben drie amendementen dus die gaan we als eerste doen. We hebben de nummers 2112-A, B en C. Dan zal het raadsvoorstel in stemming worden gebracht en dan nog drie moties die zijn ingediend. Dat betekent dus ook dat ik u ga vragen of u een stemverklaring af wilt leggen en daarna stemmen we. Maar ik zie dat er een verzoek is tot schorsing voor stemoverleg. lk stel voor tot 21.15 uur verder te gaan, het is nu 21,07. Om 21.'15 uur gaan we verder, ik schors de vergadering.

Schorsing

De voorzitter: lk heropen de vergadering. lk hoop dat iedereen terug is, dat kan ik niet zien maar ik ga ervan uit dat dat het geval is. Het is 21.15 uur dus ik neem aan dat iedereen ook tijd genoeg heeft gehad voor overleg voor de stemming en ik stel voor nu over te gaan tot stemming over het raadsvoorstel Transitievisie Warmte. Zoals ik net al aankondigde we hebben drie amendementen en drie moties daarbij. lk zal eerst vragen om een stemverklaring en als dat niet gewenst is, gaan we over tot stemming en geeft u ook even aan, dat zal ik ook even expliciet vragen, of er stemming gewenst is over de amendementen. Als dat zo is, geeft u dat dan even door over de app en dan kan ik het amendement in stemming brengen. lk begin met amendement 2112-AGa snel in dialoog met het bedrijfsleven. ls er iemand die daar een stemverklaring over wil afleggen? Dat is niet het geval, is er iemand die het amendement in stemming wil hebben gebracht? Ja, ik zie ja, dus dan gaan we dat doen en dan hoofdelijk, zoals eerder gezegd. Dus ik begin bij mevrouw Van den Berg. Mevrouw Van den Berg (Fractie Van den Berg): Voor Mevrouw Bink (Zoetermeer Vooruit): Tegen. De heer Blansjaar (PDvZ): Tegen De heer Boerboom (GroenLinks): Voor De heer Bos (D66): Voor

Mevrouw Bout (PvdA): Voor Mevrouw Brouwer (Christen Unie-SGP): Voor De heer Duiven (WD):Voor De heer Ekkelenkamp (D66): Voor Mevrouw Frinking (CDA): Tegen De heerVan Gils (WD):Voor Mevrouw Hoekstra (WD): Voor Mevrouw Hostmann (GroenLinks): Voor De heer De Jong (CDA): Voor

42

Raad 20 december 2021

De voorzitter: Mevrouw Kraneveldt?

Mevrouw Kraneveldt (PvdA): Voor. De heer De Jong (CDA): Pardon! Pardon, tegen! De voorzitter: Wacht even, we gaan even terug naar mijnheer De Jong.

De heer De Jong (CDA): lk maakte een foutje, ik ben tegen. De voorzitter: Een moment schorsing graag.

Schorsing De voorzitter: Dames en heren, dit is heel vervelend en terecht dat de griffier daarop wijst, wilt u als mensen stemmen uitbrengen, niet door de microfoon roepen want dat wordt heel venararrend. lk ga terug naar mijnheer De Jong en vraag hem nog een keer zijn stem uit te brengen over dit amendement. De heer De Jong (CDA): Tegen. De vootzitter: Tegen. Dat is helder. Nogmaals, een oproep om er niet doorheen te praten want dan is het voor ons niet te volgen. Mevrouw Kraneveldt.

Mevrouw Kraneveldt (PvdA): Voor. Mevrouw Van Leeuwen (Lijst Hilbrand Nawijn): Tegen. Mevrouw Van der Meer (Zó! Zoetermeer): Tegen. De heer Meijroos (Lijst Hilbrand Nawijn): Tegen. Mevrouw Meurs (Zoetermeer Vooruit): Tegen. De heer Mooiman (PW): Tegen. De heer Moree (WD):Voor. Mevrouw Mulholland (GroenLinks): Voor. De voorzitter: lk moet even schorsen.

Schorsing De vootzitter: Dames en heren, we gaan deze stemming even staken. lk vezoek u nogmaals als er stemming plaatsvindt, er even gewoon niet doorheen te praten want het is al ingewikkeld genoeg. We gaan de stemming helemaal opnieuw doen, we beginnen opnieuw en we doen de stemming opnieuw en ik doe een klemmend beroep op u om er niet doorheen te praten want dit maakt het echt heel ingewikkeld. Dus ik ga het amendement opnieuw in stemming brengen en we beginnen helemaal van voren af aan want er wordt terecht in de app gezegd dat dit niet kan en dat klopt. Dus ik stel de stemming van dit amendement opnieuw aan de orde en we beginnen weer van voor af aan. Mevrouw Van den Berg. Mevrouw Van den Berg (Fractie Van den Berg): Voor Mevrouw Bink (Zoetermeer Vooruit): Tegen. De heer Blansjaar (PDvZ): Tegen. De heer Boerboom (GroenLinks): Voor.

Raad 20 december 2021

43

De heer Bos (D66):Voor. Mevrouw Bout (PvdA): Voor. Mevrouw Brouwer (ChristenUnie-SGP): Voor. De heer Dulven (WD):Voor. De heer Ekkelenkamp (D66):Voor. Mevrouw Frinking (CDA): Tegen. De heerVan Gils (WD):Voor. Mevrouw Hoekstra (WD): Voor.

Mevrouw Hostmann (GroenLinks): Voor. De heer De Jong (CDA): Tegen.

Mevrouw Kraneveldt (PvdA): Voor. Mevrouw Van Leeuwen (Lijst Hilbrand Nawijn): Tegen. Mevrouw Van der Meer (Zó! Zoetermeer): Tegen. De heer Meijroos (Lijst Hilbrand Nawijn):Tegen.

Mevrouw Meurs (Zoetermeer Vooruit): Tegen. De heer Mooiman (PW):Tegen. De heer Moree (WD):Voor. De voorzitter: Mevrouw Mulholland? U bent wel in beeld, maar ik hoor u niet. lk sla u even over en ik kom straks bij u terug. De heer Nawijn.

De heer Nawijn (Lijst Hilbrand Nawijn): Tegen. Mevrouw Van Oudheusden (CDA): Tegen. De heer Schoonbeek (D66): Voor. De heer Schotel (WD): Voor. De heer Smitskam (PW): Tegen. De heer Van der Snoek (Lijst Hilbrand Nawijn): Tegen. De heer Van Steenis (GroenLinks): Voor. De heer Van der Vlies (Zól Zoetermeer): Tegen. De heer Weekenstroo (CDA): Tegen. De heer Weening (ChristenUnie-SGP): Voor. Mevrouw WoÉel (Lijst Hilbrand Nawijn):Tegen.

44

Raad 20 december 2021

Mevrouw Van Yperen (WD): Voor. De heer Zamanl (D66): Voor. De heer Zinck (WD): Voor.

Mevrouw Bakkers (D66): Voor. De heer Bauer (GroenLinks): Voor. De heer Beij (SP):Voor. De voorzitter: Dan ga ik nog een keer naar mevrouw Mulholland.

Mevrouw Mulholland (Groenlinks): Gelukt, voor. De voorzitter: Dank u wel mevrouw Mulholland, we gaan even de stemmen tellen. De uitslag is 23 stemmen voor, 16 tegen; aangenomen. Amendement2ll2-B het amendement Risicoanalyse capaciteit stroomnet. ls er iemand die daar een stemverklaring over wenst af te leggen? Niet het geval. Dan zie ik wel dat stemming gevraagd wordt over dit amendement dus dat gaan we dan doen. lk begin weer bij mevrouw Van den Berg. Mevrouw Van den Berg (Fractie Van den Berg): Voor. Mevrouw Bink (Zoetermeer Vooruit): Tegen. De heer Blansjaar (PDvZ): Tegen. De heer Boerboom (GroenLinks): Voor. De voorzitter: De heer Bos?

Mevrouw Van der Meer (Zó! Zoetermeer): De heer Bos meldt in de app dat hij is vastgelopen en dat hij aan het eind hoopt te stemmen. De voozitter: lk zie het, dank u wel mevrouw Van der Meer. lk ga door. Mevrouw Bout.

Mevrouw Bout (PvdA): Voor. Mevrouw Brouwer (ChristenUnie-SGP): Tegen. De heer Duiven (WD): Tegen. De heer Ekkelenkamp (D66):Tegen.

Mevrouw Frinking (CDA): Tegen. De heerVan Gils (WD):Tegen.

Mevrouw Hoekstra (WD): Tegen. Mevrouw Hostmann (Groenlinks): Voor. De heer De Jong (CDA): Tegen.

Mevrouw Kraneveldt (PvdA): Voor. Mevrouw Van Leeuwen (Lijst Hilbrand Nawijn): Tegen. Mevrouw Van der Meer (Zó! Zoetermeer): Tegen.

Raad 20 december 2021

45

De heer Meijroos (Lijst Hilbrand Nawijn): Tegen.

Mevrouw Meurs (Zoetermeer Vooruit): Tegen. De heer Mooiman (PW):Tegen. De heer Moree (WD):Tegen.

Mevrouw Mulholland (GroenLinks): Voor. De heer Nawijn (Lijst Hilbrand Nawijn): Tegen. Mevrouw Van Oudheusden (CDA): Tegen. De heer Schoonbeek (D66): Tegen.

De heer Schotel (WD): Tegen. De heer Smitskam (PW): Tegen. De heer Van der Snoek (Lijst Hilbrand Nawijn): Tegen.

De heer Van Steenis (GroenLinks): Voor. De heer Van der Vlies (Zól Zoelermeer): Tegen.

De heer Weekenstroo (CDA): Tegen. De heer Weening (ChristenUnie-SGP): Tegen. Mevrouw WoÉel (Lijst Hilbrand Nawijn): Tegen. Mevrouw Van Yperen (WD):Tegen.

De heer Zamani (D66):Tegen. De heer Zinck (WD): Tegen.

Mevrouw Bakkers (D66): Tegen. De heer Bauer (GroenLinks): Voor.

De heer Beij (SP):Voor. De voorzitter: Dan ga ik nog terug naar de heer Bos. lk weet niet of hij zijn computer al weer heeft kunnen opstarten? Mijnheer Bos. De heer Bos (D66): Ja, sorry, ik ben in beeld en u hoort mij? lk ben tegen. De voozitter: Dank u wel. we gaan even de balans opmaken. Dit amendement is met 9 voor en 30 tegen venarorpen. Dan gaan we over naar amendement 2112-C Transitievisie Warmte toevoegen RES. Wie wenst daar een stemverklaring over af te leggen? Dat is niet het geval, is er iemand die stemmig over dit amendement wenst? lk zie daar geen verzoek voor, dan ga ik ervan uit dat dit amendement is aangenomen. Dan gaan we over naar het raadvoorstel. Dat is het aangepaste raadsvoorstel, het geamendeerde raadsvoorstel. ls er iemand die daar een stemverklaring over wenst af te leggen? De heer Mooiman, gaat uw gang.

De heer Mooiman (PW): Dank u wel voorzitter, ik moet zeggen, het was een lastig besluit want er staan zeker zeer goede dingen in het raadsvoorstel waar we absoluut achter staan. Tegelijkertijd vin-

46

Raad 20 december 2021

den we dat de doelstelling van 2040 al aardgasvrij niet realistisch is en eigenlijk, onzes inziens in ieder geval, halen we dat ook een beetje uit de beantwoording van de wethouder. We hopen dat in de volgende versie van het document en in de volgende gesprekken die we erover zullen hebben, nog naar een realistische doelstelling zullen gaan, maar we vinden we het wel goed dat en heel aantal zaken is opgenomen waar we ons wel in kunnen vinden. Maar al met al stemmen we tegen. Dank u wel voorzitter. De voorzitter: Dank u wel, anderen nog voor een stemverklaring? Dat betekent wel dat het in stemming moet worden gebracht, mijnheer Mooiman. Dan moeten we stemmen over het raadsvoorstel en dat betekent dat we nu het geamendeerde raadsvoorstel in stemming brengen. Mevrouw Van den Berg. Mevrouw Van den Berg (Fractie Van den Berg): Voor. Mevrouw Bink (Zoetermeer Vooruit): Voor. De heer Blansjaar (PDvZ):Voor. De heer Boerboom (GroenLinks): Voor. De heer Bos (D66): Voor. Mevrouw Bout (PvdA): Voor. Mevrouw Brouwer (ChristenUnie-SGP): Voor. De heer Duiven (WD):Voor. De heer Ekkelenkamp (D66):Voor. Mevrouw Frinking (CDA): Voor. De heerVan Gils (WD):Voor. Mevrouw Hoekstra (WD): Voor. Mevrouw Hostmann (GroenLinks): Een momentje, kunt u mijoverslaan? De voorzitter: Nee, mevrouw Hostmann, u moet nu stemmen. Nu stemmen.