Notulen raad 17 juni 2024 - vastgesteld

NOTULEN VAN DE OPENBARE VERGADERING VAN DE RAAD DER GEMEENTE

ZOETERMEER, GEHOUDEN OP MAANDAG í7 JUNI 2024

Voorzitter: de heer Bezuijen, burgemeester Secretaris: de heer Blokland, griffier

Aanwezig zijn: 35 leden, te weten: de heren Aiobi en Aptroot, de dames Bakkers en Bink-Winterkamp, de heren Van den Boomgaard en Boerboom, de dames Bout-Wijngaards, Brouwer-Weemhoff, de heren Buisman, Duiven en Ekkelenkamp, mevrouw Frinking, de heren Van Gils en Haak, de dames Haak (vanaf 19.54

uur), Hoekstra en Kraneveldt-van der Veen, de heren Louw en Markes, mevrouw Mertens, de heer Meijroos, mevrouw Meurs-Troch, de heren Mohammadian, Van der Perk en Van Rumpt, de dames Sandifort-Meijer en Siegelaer, de heren Smits, Van der Snoek, Van Steenis, Velner, Van der Vlies en Weekenstroo, mevrouw Van Werkhoven, de heer Zamani (tot 21.35 uur) Tevens aanwezig zijn: 6 wethouders, te weten: de heer Blansjaar, de heer ledema, mevrouw Ter Laak, mevrouw Van der Meer, de heer Velzen, de heer Weerwag Afwezig zijn: mevrouw Van Damme, de heren Nawijn en Doncker, De Vogel

AGENDA

1

Opening en vaststelling agenda

a. Benoeming en installatie commissielid R. van Veldhuizen 2. 3. 4. 5. 6.

Spreekrecht Mondelinge vragen Mededelingen

Afdoening ingekomen stukken Hamerstukken a. Raadsvoorstel Wijziging Verordening Rechtspositie raads- en commissieleden b. Raadsvoorctel Vestig i n g voorkeursrecht (Omgevin gswet) Entree c. Raadsvoorstel Vestiging voorkeursrecht erfpachtrecht Van der Hagenstraat 3 d. Raadsvoorstel Zienswijze ontwerpbegroting MRDH 2025 e. Raadsvoorstel Zienswijze ontwerp-meerjarenbegroting 2025-2028 Veiligheidsregio Haaglanden

f. RaadsvoorstelZienswiize ontwerpbegroting 2025 Omgevingsdienst Haaglanden g. Raadsvoorstel Zienswijze ontwerpbegroting 2025 GR Servicebureau Jeugdhulp Haaglanden

h. RaadsvoorctelZienswijze ontwerpbegroting 2025 en ontwerpbegrotingswijziging 2024 GR GGD en WH

i. Raadsvoorstel Financiële stukken Bedrijvenschap Hoefweg j. Raadsvoorstel Financiële stukken GR Bleizo

k. RaadsvoorstelZienswijze procedures opheffing gemeenschappelijke regeling Bedrijvenschap Hoefweg en wijziging gemeenschappelijke regeling Bleizo

l. Besluitenlijst en notulen van 27 mei 2024 7. 8.

Debat (inclusief stemmingen) Resultatendebat Jaarstukken 2023 (inclusief stemmingen) Volgorde fracties conform loting:

a. FVD b. PDvZ c. PW d. D66 e. Zól Zoetermeer

f. ChristenUnie-SGP g.sP

h. Zoetermeer Vooruit

i. LHN

Raad 17 juni2024

1

i. PvdA K. CDA l. GroenLinks m. WD

9.

Sluiting

VERSLAG

1.

Opening en vaststelling agenda

De vootzitter: Goedenavond allemaal, dames en heren. Hierbij open ik de vergadering van de gemeen-

teraad van Zoetermeervan 17 juni 2024. Allen in deze raadzaal maarookde mensen die meekijken thuis, van harte welkom. lk heb bericht van verhindering ontvangen van mevrouw Van Damme van de SP en de heren Doncker van de LHN en Nawijn van de LHN. Die zijn afiruezig. Ook de heer De Vogelvan de PW is niet aanwezig. En mevrouw Haak is iets later vanavond aanwezig. Dat zijn wat mij betreft de afmeldingen in ieder geval. lk zie mevrouw Frinking nog. Mevrouw Frinking (CDA): Mijnheer Weekenstroo komt eraan, maar hij is iets verlaat. De voorzitter: Mijnheer Weekenstroo, mocht u nu zo stiekem de raadzaal in hebben willen komen, dat is in ieder geval mislukt. De griffier vraagt of u al getekend heeft. Dat gaat u zo doen. We gaan over naar de vaststelling van de agenda. Aan de orde is de agenda zoals die op 23 mei 2024 is gepubliceerd. Afgelopen donderdag en vrijdag zijn nog de laatste wijzigingen toegevoegd aan deze agenda. lk heb in ieder geval van wethouder ledema begrepen dat hij een vezoek heeft over agendapunt 6.b en 6.c. lk geef het woord aan wethouder ledema.

Wethouder ledema: Voozitter, dat vezoek is redelijk kort maar krachtig. Dat is of ze voor nu even van de agenda af kunnen worden gehaald. We hebben per abuis in beide stukken het woord 'voorlopig' laten staan bij de aanwijzingen. Dat willen we er graag uithalen, maar dat willen we wel even grondig doen. Dan kunnen we ze volgende week weer toevoegen aan de agenda, als de raad het goed vindt. De voorzitter: Ja, dus het voorstel is akkoordgaan met het afuoeren van de agenda van agendapunten 6.b Raadsvoorstel Vestiging voorkeursrecht (Omgevingswet) Entree en 6.c Raadsvoorstel Vestiging voorkeursrecht erfpachtrecht Van der Hagenstraat 3. Kan iedereen daarmee instemmen? Wenst ie-

mand nog stemming over de vaststelling van de agenda? Dat is niet het geval, dan is de agenda vastgesteld. We gaan over naar de spreektijden. Het voorstel is de spreektijden vast te stellen op zes minuten per fractie en 36 minuten voor het college. ls er iemand die daar nog stemming over wenst? Dat zie ik ook niet. Dan gaan we over naar agendapunt 1.a.

a. Benoeming en installatie commissielid R. van Veldhuizen De vootzitter: Dat is de benoeming en installatie van commissielid R. van Veldhuizen. Vanuit de fractie LHN is de heer Van Veldhuizen voorgedragen als commissielid. ln het kader van de benoeming van het nieuwe commissielid wordt aan u gevraagd u uit te spreken over de geloofsbrieven. lk deel aan de gemeenteraad mee dat inmiddels de geloofsbrieven van de heer Van Veldhuizen in handen zijn gesteld van de Commissie voor het Ondezoek van de Geloofsbrieven. Het is mij gebleken dat de commissie haar taak reeds heeft verricht en ik geef daarom het woord aan de heer Duiven die hier al staat, voorzittervan de Commissie voor het Ondezoek van de Geloofsbrieven voor het uitbrengen van het rapport. Het woord is aan mijnheer Duiven. De heer Duiven (WD): Dank u wel voorzitter. De commissie heeft geloofsbrieven van het voorgedragen commissielid van de gemeenteraad, de heer Van Veldhuizen, ondezocht. De commissie heeft het genoegen de raad te rapporteren dat de geloofsbrieven en de daarbij conform de Gemeentewet overlegde bescheiden in orde zijn bevonden. Het rapport van de commissie is voor de leden zoals gebruikelijk ter inzage neergelegd bij de griffie. De commissie adviseert de gemeenteraad dan ook de heer Van

2

Raad 17 juni2024

Veldhuizen als commissielid van de gemeenteraad te benoemen. De voozitter: Dank u wel. lk dank u, mijnheer Duiven voor het uitbrengen van het rapport en ook de commissie voor het verrichten van haar taak. lk stel aan de raad voor het advies van de commissie te volgen. ls er iemand die daarover stemming wenst? Dat is niet het geval. Aldus besloten, dan gaan we over tot de installatie van de heer Van Veldhuizen. Mijnheer Van Veldhuizen, mag ik u vezoeken om naar voren te komen en mag ik iedereen, die daartoe in staat is, vragen op te staan? Dan gaan we over tot de installatie en dat betekent dat ik zo eerst de tekst zal voorlezen van de verklaring en belofte en daarna zal ik u vragen te antwoorden en dat betekent dat ik u vraag 'dat verklaar en beloof ik' te antwoorden.

"lk verklaar dat ik, om tot commissielid van de raad benoemd te worden, rechtstreeks noch middellijk, onder welke naam of welk voonryendsel ook, enige gift of gunst heb gegeven of beloofd. lk verklaar en beloof dat ik, om iets in dit ambt te doen of te laten, rechtstreeks noch middellijk enig geschenk of enige belofte heb aangenomen of zal aannemen. lk beloof dat ik getrouw zal zijn aan de Grondwet, dat ik de wetten zal nakomen en dat ik mijn plichten als commissielid van de raad naar eer en geweten zal vervullen." De heer Van Veldhuizen (Lijst Hilbrand Nawijn): Dat verklaar en beloof ik! De vootzitter: Dan feliciteer ik u van harte met uw benoeming en u krijgt ook een hartelijk applaus en bloemen. (applaus) Geheel tegen de gewoonte in gaan we nu kort schorsen zodat u allen de heer Van Veldhuizen kunt feliciteren. Dan gaan we daarna wel verder. lk schors de vergadering voor vijf minuten.

Schorsing

2.

Spreekrecht

De voorzitter: lk heropen de vergadering en ga over naar agendapunt 2, het spreekrecht. Er hebben zich geen insprekers gemeld. Dat betekent dat ik overga naar agendapunt 3.

3.

Mondelinge vragen

De voorzitter: Dat zijn de mondelinge vragen. Er zijn geen mondelinge vragen ingediend dus ook dit agendapunt kan ik als afgehandeld beschouwen.

4.

Mededelingen

De vootzitter: Dan gaan we over naar agendapunt 4, de mededelingen. Zijn er mededelingen uit de raad? Niet het geval. Mededelingen uit het college? Ook daar geen mededelingen.

5.

Afdoening ingekomen stukken

De vootzitter: Dan gaan we over naar de afdoening van ingekomen stukken, agendapunt 5. ls er iemand die daar het woord over wenst te voeren? Dat is niet het geval. ls er iemand die stemming hierover wenst. lk zie overigens dat er nu 34 raadsleden aanwezig zijn, mevrouw Haak komt later en dan zijn we met 35. Als er geen behoefte is aan stemming, dan is dit agendapunt afgedaan. lk wil zelf nog even het woord als raadsvoozitter om stil te staan bij het ingekomen stuk van de heer Paddist. Hij heeft aangegeven per 1 1 junijl. zijn werk als commissielid te moeten beëindigen en hij heeft aangegeven vanavond niet aanwezig te kunnen zijn. We willen hem natuurlijk via deze weg wel hartelijk danken voor zijn inzet en uiteraard zorgen we er via de griffie voor dat hij nog een mooie bos bloemen krijgt op zijn huisadres. Dat nog even van onze kant.

6.

Hamerstukken

De voorzitter: Dan gaan we over naar hamerstukken. Aan de orde zijn de raadsvoorstellen die als hamerstuk kunnen worden afgedaan. De titels staan op de agenda van vandaag, waarbij ik ten overvloede nog een keer wil zeggen dat 6.b en 6.c zijn vervallen. Dan weet u dat. Dat had ik al gezegd, maar toch. ls er iemand die behoefte heeft aan het geven van een stemverklaring bij een van de raadsvoorstellen? Mijnheer Van den Boomgaard, gaat uw gang.

Raad 17 juni 2024

3

De heer Van den Boomgaard (FVD): Ja, ik wil graag een stemverklaring geven op 6.e, 6.f, 6.9 en 6.h. De voorzitter: Gaat uw gang.

De heer Van den Boomgaard (FVD): Oké, raadsvoorstel Zienswijze ontwerp-meerjarenbegroting 2025-2028 Veiligheidsregio Haaglanden. De deelnemersbijdrage voor Zoetermeer stijgt in 2025 verder en wordt alleen in 2026 incidenteel beperkt verlaagd. Zowel urgentie als structurele maatregelen ontbreken. Het besluit wordt uitgesloten van een referendum omdat het een GR betreft. FVD heeft hiertegen bezwaar en stemt daarom tegen. We beoordelen opnieuw de scenario's die nog uitgewerkt moeten worden en willen intensiever bestrijding van georganiseerde misdaad en conflictimpoÉ en minder politieke ideologische vervolging en gedachtepolitie zien. De voozitter: U had er vier, volgens mij? Kunt u die nog even een keer herhalen voor de griffier?

De heer Van den Boomgaard (FVD): Ja, dan komt nu 6.f De voorzitter: Dit was 6.e in ieder geval. Dan nu over 6.f, gaat uw gang.

De heer Van den Boomgaard (FVD): FVD staat positief tegenover de zienswijze betreffende de ontwerpbegroting van de ODH voor 2025. Mijn partij geeft de voorkeur aan brandstofauto's, maar ik wil het college vezoeken bij de overstap naar elektrische auto's die voor ogen is, geen Chinese auto's te kiezen. Dit in verband met data en veiligheid. Dan ga ik ook naar 6.9. Raadsvoorstel Zienswijze ontwerpbegroting 2025 GR Servicebureau Jeugdhulp Haaglanden. Het college is aan zet om de jeugdhulp fundamenteel te herzien. FVD gunt het college daarin nog enig vertrouwen, ook in de afname van diensten van GR Servicebureau Jeugdhulp Haaglanden. We stemmen voor. We roepen het college wel nadrukkelijk op om de herziening van de GRdeelname bij de gemeente Den Haag nauw te volgen, evenals het waarborgen van de informatieveiligheid en privacy en daaraan, zo nodig, concrete gevolgen te verbinden. Dan ga ik over naar 6.h Raadsvoorstel Zienswijze ontwerpbegroting 2025 en ontwerpbegrotingswijziging 2024. De totale bijdrage van Zoetermeerders aan de GR GGD en WH stijgt in 2025 met 6% ten

opzichte van 2024. Dat getuigt van onvoldoende besef van de financiële toestand van deelnemende gemeenten en onvoldoende passen op de plaats. FVD is bezorgd over de kostenontwikkeling en pleit voor een grondige evaluatie van de dienstverlening van en Zoetermeerse deelname aan de GR zonder vooruit te lopen op conclusies. Er is te veel afgehamerd, te weinig besproken. We hebben ook bedenkingen over de versnippering van jeugdhulpgerelateerde taken over de gemeenten en verschillende gemeenschappelijke regelingen, wat de controletaak van de raad belemmert. We stemmen daarom nu tegen. Dank u. De voorzitter: Dank u wel, ik kijk even rond allereerst of er nog andere stemverklaringen zijn. Mijnheer

Van der Vlies. De heer Van der Vlies (Zól Zoetermeer): Voozitter, bij 6.1 Besluitenlijst en notulen op pagina 27 van de notulen zien we de naam van de heer Van der Vlies staan, waar de naam van de heer Van Gils zou moeten staan. Als u dat kunt aanpassen, dan zijn we akkoord. De vootzitter: lk kijk naar de griffier, dat gaan we aanpassen, dat is geen enkel probleem.

lk kijk rond of er nog anderen voor een stemverklaring zijn bij de hamerstukken. Als dat niet het geval is, ga ik nu over tot stemming, waarbij ik alvast concludeer dat bij 6.e en 6.h FVD tegen heeft gestemd

bij beide zienswijzen. lk kijk rond of dat nog voor anderen geldt, dan kan ik vaststellen dat de rest van de raad akkoord is met de hamerstukken. ls dat het geval? Dan is dat aldus besloten, dank u wel.

a. Raadsvoorstel Wijziging Verordening Rechtspositie raads- en commissieleden d. Raadsvoorstel Zienswijze ontwerpbegroting MRDH 2025 e. Raadsvoorctel Zienswljze ontwerp-meerjarenbegroting 2025-2028 Veiligheidsregio Haaglanden

f. RaadsvoorstelZienswijze ontwerpbegroting 2025 Omgevingsdienst Haaglanden g. Raadsvoorstel Zienswijze ontwerpbegroting 2025 GR Seruicebureau Jeugdhulp Haaglanden

h. Raadsvoorctel Zienswijze ontwerpbegroting 2025 en ontwerpbegrotingswijziging 2024GRGGD en WH

4

Raad 17juni 2024

i. Raadsvoorstel Financiële stukken Bedrijvenschap Hoefuieg j. Raadsvoorstel Financiële stukken GR Bleizo

k. RaadsvoorstelZienswijze procedures opheffing gemeenschappelijke regeling Bedrijvenschap Hoefireg en wijziging gemeenschappelijke regeling Bleizo

f

7.

. Besluitenlijst en notulen van 27 mel2024

Debat (inclusief stemmingen)

De voorzltter: Dan gaan we naar agendapunt 7, het debat. Daar staat geen ondenrerp onder dus dan gaan we door naar agendapunt 8.

8.

ResultatendebatJaarstukken2023(inclusiefstemmingen)

De vootzitter: Dan gaan we naar agendapunt 8. Resultatendebat Jaarstukken 2023. We hebben uiteraard volgens loting een volgorde bepaald dus ik hoef niet te inventariseren maar ga achtereenvolgens de fracties de gelegenheid geven en begin met FVD, mijnheer Van den Boomgaard, gaat uw gang.

a. FVD De heer Van den Boomgaard (FVD): Voorzitter. De gemeentefinanciën zijn in 2023 ontspoord en ontsporen verder in 2024. We stevenen niet terloops af op een ravijn in 2026, we glijden al geruime tijd in

noodvaart van een akelige, steile helling, tenadjl de afgrond nog moet komen. ledere Zoetermeerder wordt geraakt in zijn portemonnee, zijn voozieningen. Afhankelijke Zoetermeerders altijd het hardst, tenrijl ons college de duuzame transitie oveziet van spaarpot naar schulden. Jeugdhulp is een groot zorgenkind. Alle Nederlandse gemeenten hebben een chaos overgenomen, maar ons college heeft die in Zoetermeer nog altijd niet leren beheersen. De vraag blijft stijgen en de kosten en zorgzwaarte en duur stUgen nog veel harder. De trend is niet gekeerd. Het college is niet de veroozaker, maar wel de verantwoordelijke voor de huidige toestand en gevolgen. Wie anders? Jeugdhulpverleners zijn integer in hun bedoelingen en in hun functioneren, maar bezwijken onder werkdruk in de jeugdhulpindustrie, waarin te snel en te lang naar te zware zorg wordt gegrepen. Er is een cultuuromslag nodig. Dat is per definitie moeilijk, maar wel bittere noodzaak voor de financiële gezondheid van onze gemeente en de geestelijke gezondheid van onze jeugd. Hulp die echt nodig, effectief en veilig is, moet beschikbaar blijven of worden. De voozitter: Mijnheer Van den Boomgaard, een interruptie van mijnheer Duiven.

De heer Duiven (WD): Dank u wel voorzitter. Mijnheer Van den Boomgaard wekt de indruk alsof de situatie ten aanzien van de jeugdzorg, de situatie die hij beschrijft, alleen en juist alleen in de gemeente Zoetermeer bestaat. ls hij het met me eens dat dit, helaas, iets is wat nagenoeg alle gemeenten in Nederland overkomt? Dus dat de situatie die hij zo heel pregnant beschrijft en toespitst op het college hier in Zoetermeer, een landelijk fenomeen is, nogmaals helaas? De voorzitter: Mijnheer Van den Boomgaard.

De heer Van den Boomgaard (FVD): Ja voorzitter, dank u wel. lk denk dat wij als raadsleden van Zoetermeer verantwoordelijk zijn voor Zoetermeer. Natuurlijk kunnen we reflecteren naar andere, omliggende steden. Laten we kijken naar Den Haag, waar we dus gelijk aan scoren, terwijl Den Haag drie keer zo groot is, qua kosten. Dus als we reflecteren naar de omgeving, doen we het inderdaad nog slechter dan dat. De voorzitter: Gaat u verder?

De heer Van den Boomgaard (FVD): Dank u. \n2023 zijn de totale gerealiseerde kosten voor alleen specialistische hulp, jeugdhulp, uitgekomen op € 62 miljoen, of - schrik niet - bijna € I .250,00 per Zoetermeers huishouden. Sinds apriljl. is vanwege deze resultaten officieel de crisis uitgeroepen en worden verdergaande maatregelen voorbereid. Wat vindt het college een reëler kostenplaatje voor jeugdhulp in Zoetermeer, in totaalen per huishouden? Voorzitter, uw oppositie FVD zal alleen fundamenteel ingrijpen steunen. We houden hoop. Voorzitter, het college heeft ook beleid gevoerd dat iiberhaupt geen Zoetermeerder iets heeft opgeleverd. Terwijl de klimaatminister tientallen miljarden uitgaf aan gemodelleerde wereldwijde

Raad 17 juni2024

5

temperatuurverlaging van 0,000036 graden, kenmerkt het Zoetermeers duuzaamheidsbeleid zich door verborgen kosten, waaronder subsidies voor huiseigenaren en externe inhuur voor projecten. Hoeveel inzicht kan en wil het college aan de raad gegeven in de totale kosten van het lokale duurzaamheidsbeleid, inclusief alle verborgen, directe en indirecte kosten? En kan het college inzicht geven in de ge-

moduleerde baten van het Zoetermeerse duuzaamheidsbeleid, uitgedrukt in graden Celsius verminderde wereldwijde temperatuurstijging?

De gemeente doet ook woke, tegen financiële, operationele en vooral hoge maatschappelijke lasten, maar zonder enige duuzame opbrengst voor Zoetermeerders, met geslacht, geaardheid, huidskleur en gezondheid. Symboolpolitiek mag wat kosten in de aanglijroute naar de financiële afgrond. Voozitter, bijstandsuitkeringen zijn stabielgebleven en de doelstelling is in de verste verte niet behaald, ondanks volledige werkgelegenheid. De verklaring ligt meer bij nieuwe instroom dan bij ongerealiseerde uitstroom. Kan het college aangeven wat de netto-instroom van bijstandsgerechtigde statushouders in 2023 is geweest en de gevolgen daarvan voor het totale in- en uitstroomsaldo? Stijgende aanvragen en toekenning van kwijtschelding gemeentebelastingen is een indicator van de druk op de bestaanszekerheid van Zoetermeerders en geeft wederom een zorgelijk beeld. Bestaanszekerheid is een bestaan met voldoende voorspelbaar inkomen, huisvesting, onderuijs en zorg en een buffer voor tegenvallers. Afhankelijkheid van incidentele toeslagen en kwijtschelding is bestaansonzekerheid. Bij stijgende kosten en bestaanszekerheid mogen we zeker woonlasten niet vergeten. Afgelopen jaar is Zoetermeer gestegen naar plek 287 in de COElO-ranglijst van gemeentelijke woonlasten, van positie 195 in 2022.

De woonlasten in Zoetermeer behoren nu tot de hoogste in Nederland en zijn significant harder gestegen dan in de rest van Nederland. Voorzitter, dit l|kt mij reden tot reflectie. Dank u.

De voorzitter: Dank u wel mijnheer Van den Boomgaard voor uw eerste termijn. Dan ga ik over naar de eerste termijn van de PDvZ en ik zie dat mijnheer Haak daarvoor naar voren komt. Mijnheer Haak, u heeft het woord.

b. PDvZ De heer Haak (PDvZ): Voorzitter, allereerst complimenten van de PDvZ voor de kwaliteit van de jaarstukken. Elk jaar worden ze duidelijker, al groeit ook de omvang aanzienlijk. Dus net als bij een goed boek; meer pagina's betekent meer leesplezier, toch? De tafeltjesavond was wat de PDvZ betreft weer een groot succes. Vrijwel alle technische vragen werden deskundig beantwoord door de ambtenaren en hulde aan hen voor hun inzet en bereidheid om ons als raadsleden bij te staan. De begroting van 2023 was nog sluitend, ondanks een financiële domper bij de jeugdhulp, maar hoe anders ziet dat financiële landschap er nu uit, na de onheilstijding van het college tijdens de commissie Plenair van vorige week. De kosten voor jeugdhulp rijzen opnieuw de pan uit en voor 2024 dreigt een tekort van misschien wel€ 7 miljoen of meer. Hoe kan dit gebeuren ondanks eerdere overschrijdingen en genomen maatregelen? We weten dat intensieve en langdurige zorg, stijgende tarieven en achterlopende kostenverantwoordingen een rol spelen, maar blijkbaar ontbreekt het nog steeds aan goed inzicht en grip op het jeugdhulpproces. We horen graag van het college welke maatregelen er concreet en op korte termijn worden genomen om dit probleem aan te pakken, want zo kunnen we niet verder. Er moet regie en grip komen. Voorzitter. Na deze misère toch ook iets positiefs.

De PDvZ is verheugd dat het zwembad, waarvoor wij sinds 2018 hebben gepleit, binnenkort wordt geopend op de door ons voorgestelde locatie in het Van Tuyllpark. Ondanks de hoge extra kosten zijn wij blij dat de Zoetermeerders straks weer kunnen genieten van een prachtig zwembad. Het financiéle verslag roept bij ons nog twee vragen op. Ten eerste, de inkoop rechtmatigheíd. Het schenden van de Europese aanbestedingsregels blijft een hardnekkig probleem. Het college wil dat oplossen door de verplichte administratie aan te scherpen. De PDvZ denkt dat het hele inkoopproces misschien opnieuw moet worden ingericht en dat de informatievoorziening daarbij adequaat moet werken. We horen graag dit najaar of de oplossingen van het college al effect hebben. Een tweede is ondermijning. ln het jaarverslag lezen we dat de aanpak van de ondermijning is verbreed en daarmee de veiligheid en de leefbaarheid in de stad is vergroot. Dat is goed nieuws, maar zijn deze resultaten in 2024 voortgezet en welke concrete resultaten zijn dat? Voorzitter, tot slot. PDvZ zal bij het voorjaarsdebat volgende week alleen moties indienen die geen of weinig structurele kosten met zich meebrengen. Sterker nog, we zijn van plan om moties in te dienen die juist besparingen opleveren. We roepen onze collega's in de raad op om deze moties te steunen en zelf ook dít voorbeeld te volgen. Dank u wel.

6

Raad 17 juni2024

De voorzitter: Dank u wel mijnheer Haak voor uw eerste termijn, dan ga ik over naar de eerste termijn van de PW. De heer Smits, gaat uw gang.

c. PW De heer Smits (PW): Dank voozitter. Ook PW heeft kennis genomen van de jaarstukken en wil daarmee een woord van dank aan het college en de ambtenarij uitspreken voor de geleverde bijdrage. Het is een behoorlijk pakket aan informatie waar we in onze fractie de handen vol aan hadden, dus ik zal mijn focus maar op een paar punten leggen, maar dat wil niet zeggen dat de rest onbelangrijk is. Ondanks dat het fijn is dat het saldo in deze begroting positief is, blijft het wel bijna € 20 miljoen minder dan vorig jaar. Dit, terwijl we weten dat we het in de toekomst heel hard nodig zullen hebben en dat er nog een hele hoop belangrijke uitgaven te wachten staan. De structurele meerjarige financiële situatie van de gemeente Zoetermeer blijft zorgelijk. De uitgaven zijn flink gestegen, in tegenstelling tot de inkomsten, en dat komt vooral, nog steeds, door de oplopende kosten in de jeugdzorg en de maatschappelijke ondersteuning. Vooral over deze onderdelen maken wij ons nog erg zorgen. Voorzitter. We zijn ons ervan bewust dat de genomen maatregelen in voornamelijk de jeugdhulp tijd nodig hebben, zeker om resultaten te boeken, maar met de stijgende kosten en aanvragen lijkt het wel dweilen met de kraan open. Al zijn we wel erg tevreden met de inzet van de gemeente, toch zijn de doelstellingen hierin niet gehaald.

Hoe kijkt het college zelf tegen deze ontwikkeling aan? Ook de bestaanszekerheid van inwoners staat onder druk. Als we kijken naar de inkomensondersteuning die ook flink gestegen is - misschien had de gemeente hier dan wel niet veel invloed op - heeft dat toch uiteindelijk wel invloed op de stijgende uitgaven in het hele Sociaal Domein. We zijn wel blij dat onder andere op de WMO wel resultaten behaald zijn. Alleen zien we bij eenzaamheid onder een deel van de inwoners dat dat helaas niet minder is geworden. Voorzitter, we zijn content met de interventies die op de scholen hebben plaatsgevonden om jongeren te helpen het juiste pad te kiezen. Ondanks dat de criminaliteit onder jongeren hoog blijft, zijn we wel blij met de behaalde doelen. We hopen dat deze stijgende trend zich voortzet wat betreft de cijfers over veiligheid. Helaas is de veiligheid in de buurt nog steeds niet dalende. Kan het college uitleggen waarom daar nog geen verklaring voor is? Het is ook spijtig te lezen dat jongeren eerder gaan werken in plaats van door blijven leren. Dit is helaas een trend. Komt dat misschien doordat de vraag naar werk zo groot is of doordat de jongere van tegenwoordig al snel wat luxe verkiest boven het nadenken over een toekomst? Het is welfijn dat de resultaten van betreft De Binnenbaan en de arbeidsparticipatie behaald

zijn. Dan wat betreft wonen. We weten allemaal dat er een woningtekort is, ook in deze stad. Helaas is het doel van 700 woningen per jaarweer niet gehaald. Het is dan wel bijna gehaald in2023, maar uiteindelijk lopen we nog steeds achter op het gehele plaatje. Top dat de seniorenmakelaar in 2023 weer succesvol was. Maar hoe zit het met de starters of jonge gezinnen die op zoek zrln naar woningen? ls daar ook een instrument voor? Hier is de nood nog het hoogst, niet voor wie een appartement zoekt van bijvoorbeeld € 500.000,00. We zien graag dat de jeugd in Zoetermeer blijft. We zijn ons ervan bewust dat daar wat betreft onderwijs, gezondheid en wonen in geïnvesteerd moet worden. Tot zover onze bijdrage. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel mijnheer Smits voor uw eerste termijn. Dan ga ik over naar de fractie van D66, mevrouw Bakkers. Gaat uw gang.

d. D66 Mevrouw Bakkers (D66): Dank u wel voorzitter, binnen zes minuten een begroting van bijna € 600 miljoen behandelen. Dat is best een flinke opgave. Voor D66 zijn de belangrijkste vragen 'wat betekenen al die miljoenen voor onze stad?' en 'wat betekent de inzet van het stadsbestuur van die miljoenen voor onze inwoners?' Als we kijken naar het ondenltrijs, dan mogen we trots zijn op de DlF. Het Experimenteerhuis kreeg een nieuw programma en het zorgnetwerk van Zoetermeer 2025 is verbonden aan DlF. Ook de studentensamenwerkingen tussen het mbo en hbo en het bedrijfsleven kregen impulsen. We zien verder dat in de afgelopen vijf jaar het aantal studenten hbo-lCT is gegroeid van 500 naar 800 studenten. Dat zijn allemaal mooie ontwikkelingen. Die zouden we als D66 natuurlijk ook graag vasthouden. Vooziet het college op basis van afgelopen jaar en de jaren daaraan voorafgaand dat deze trend zich zo blijft voortzetten en wat gaat het college vooral ondernemen om deze positieve ontwikkeling blijvend te stimuleren?

Raad 17 juni 2024

7

Van onderwijs naar wonen, ook een belangrijk thema, want het tekort eraan is groot. Mijn collega hiervoor zei het ook al even. Het college is duidelijk druk bezig om meer woningen te realiseren en D66 ziet die woningen dan ook graag, net als het college zelf, energiezuinig, goed bereikbaar en betaalbaar. Waar in 2023 het programma Woningbouw als aanjager is gestart, kijken we ook reikhalzend uit naar de zo gewenste impuls voor het aantalwoningen. Als we kijken naar ons jaarlijkse doel aan op te leveren woningen staan we in 2023 op 681. De PW bekeek dat wat negatiever dan wij. Wij zeggen vooral: op naar die 700! Daarbij vraagt mijn fractie wel aandacht voor de middenhuur. Want uit onze vragen daarover blijkt dat het niet altijd lukt om die middenhuur echt in de bouwplannen opgenomen te krijgen. We weten dat er wel in diverse bouwplannen voor de komende jaren ook middeldure huur en vrijesectorhuur zit. Maar college, graag verhoogde aandacht hiervoor. Waar mijn fractie ook aandacht voor vraagt, is de wijk Meezicht. We moeten helaas constateren dat de aanpak van deze wijk, zie bijvoorbeeld ook het winkelcentrum, niet voortvarend genoeg wordt opgepakt. D66 beseft ook dat zaken soms wat langzamer kunnen gaan dan gepland. Maar we zijn nu inmiddels wel bijna een jaar verder sinds het gebiedsconvenant is ondertekend en dat baart ons toch wel een beetje zorgen.

Wat gaat het college doen om er vooral de vaart in te houden? Dan duuzaamheid voorzitter, dat kan natuurlijk niet ontbreken in onze reflectie op 2023. We zien dat het duurzaamheidsfonds nog niet zo wordt benut, als we dat zo graag zouden zien. De aanwending heeft op zich laten wachten en wordt voor dit jaar dan wel voozien, zo lazen we in de jaarstukken, maar gaat het dan ook dit jaar wel echt lukken? Krijgen de Zoetermeerders dan de mogelijkheid om via dit fonds een woning te verduurzamen door bijvoorbeeld te isoleren? D66 kijkt heel erg uit naar die concrete stappen. Bijvoorbeeld om een energiezuiniger huis te realiseren, waardoor ook de energiekosten voor die mensen worden verlaagd. Graag een reactie van de wethouder. Positief is dat in 2023 het aantal kilogram restafual ten opzichte van 2022 is gedaald. Dat is mooi. Wat betreft het afualbeleid. We spraken recent nog tijdens het canvassen bewoners van de wijk Seghwaert en die vinden dat eigenlijk het aantal vuilnisbakken wel een beetje te wensen overlaat en ook staan ze soms op de verkeerde plaats. lk maak maar even van deze gelegenheid gebruik om aan het college te vragen of het college ook voornemens is om in het kader van wijkbeheer of dienstverlening te zoeken naar verbetermogelij kheden. Voozitter, ik startte mijn bijdrage met de begroting van bijna € 600 miljoen.

Over het jaar 2023 komen we uit op een plus van € 10 miljoen. Als we dan kijken naar ons vêrmogen, constateren we op basis van de beantwoording van onze vragen dat in de afgelopen tien jaar ons eigen vermogen met bijna € 130 miljoen is toegenomen. Zonder dat we als D66 een oproep willen doen tot het verlaten van de goede financiële koers, willen we toch ook vooral de oproep doen om te blijven investeren in onze stad. Dat is hard nodig om Zoetermeer in 2040 ook nog steeds een aantrekkelijke woonstad te laten zijn, zo hebben we immers ook opgenomen in onze visie. ls het college dat met ons eens? De PvdA komt straks nog aan het woord. Dank voor het voornemen om de moties in te dienen. Die dienen we graag mede in, maar die laat ik vooral aan mijn collega. Tot zover. De vootzitter: Dank u wel mevrouw Bakkers, voor uw eerste termijn. Dan ga ik nu naar de fractie van Zó! Zoetermeer. De heer Van der Perk. Gaat uw gang. lk wilde al bijna zeggen: u heeft meer dan vijftien

seconden. Gaat uw gang.

e. Zótl Zoetermeer De heer Van der Perk (Zó! Zoetermeer): Dank u wel voozitter, die meer dan vijftien seconden heb ik wel nodig, want ik wil vandaag beginnen met drie belangrijke thema's; het ziekenhuis, de woningbouw en de Mandelabrug. Laten we op de fiets stappen voor een rondrit door Zoetermeer. We beginnen onze tocht bij het ziekenhuis. Het afgelopen jaar stond in het teken van grote veranderingen. Sinds 1 juli 2023 heeft het LangeLand Ziekenhuis een nieuwe naam, HagaZiekenhuis Zoetermeer. Ondanks dat velen nog de oude naam gebruiken, is de officiële naamsverandering een feit, maar geen zorgen. De weg ernaartoe is hetzelfde gebleven. Geen GPS-update nodig. Wat onze inwoners echter het meest bezighield, was de toekomst van de geboortezorg. Er was veel onzekerheid onder de aanstaande ouders. Kunnen we straks nog dichtbij bevallen? Wordt ons kind misschien langs de snelweg geboren? Gelukkig blijft de geboortezorg behouden in Zoetermeer. Dit hebben we te danken aan de vastberaden inzet van het college en de stem van onze betrokken inwoners die petities hebben ondertekend en stille tochten hebben georganiseerd. Dit laat zien hoe betrokken onze inwoners zijn bij onze stad. Voozitter. Laten we verder Íietsen naar de Ruimtebaan. Hier ligt een braakliggend terrein voor flexwoningen. Helaas heb ik in 2023 weinig vooruitgang gezien door lange vergunningsprocedures en proble-

men met nutsvoozieningen. Flexwoningen zijn snel te plaatsen, maar we willen onze inwoners niet

8

Raad 17juni 2024

alleen snel een huis, maar ook een thuis bieden en dat betekent een goede wifiverbinding, want anders kunnen ze niet eens netflixen. We fietsen verder naar de Van Aalstlaan. Hier hebben we positiever nieuws. De raad heeft in 2023 een planuitvoeringskader vastgesteld. ln december 2023 werd getekend voor de bouw van I 1 1 levensloopbestendige woningen. Dit bevordert de doorstroming en maakt plek vrij voor anderen. BU dit project blUft het unieke gebouw Cornelis behouden. Dit gebouw geeft onze stad karakter. Bij de Boerhaavelaan stuiten we echter op een teleurstelling: Terra Nova. Het gebouw, dat skelet blijft een doorn in het oog en lijkt maar niet van de grond te komen. Voor Zó! Zoetermeer is het een gemiste kans en het draagt niet bij aan de uitstraling van onze stad. Voozitter, laten we snel doorfietsen naar het eind van de Boerhaavelaan, naar de Mandelabrug. Eind 2022werd deze brug onveilig verklaard. Een kwestie die in 2023 de nodige aandacht heeft gevraagd. Het college handelde adequaat door de brug te sluiten en in slechts 55 dagen te ontmantelen en te herstellen. Wat een knap staaltje werk was dat! We werden continu geïnformeerd via memo's en andere kanalen, waardoor onze inwoners goed op de hoogte bleven. ln april 2023 stemde Zó! Zoetermeer in

met de opdracht tot een diepgaand onderzoek naar de oozaken. De conclusies van het ondezoek waren hard en wij verwachten dat deze niet vergeten worden. Voozitter, ik wil onze Íietstocht afronden. Toch wil ik enkele belangrijke punten noemen. Ten eerste de stijgende tekorten in de jeugdzorg. Er zijn vijf projecten opgestart om de tekorten in de jeugdzorg aan te pakken en om meer grip te krijgen. We vertrouwen in het college om deze uitdaging aan te pakken. Daarnaast de verbetering in de bezetting van het handhavingsteam, dat cruciaal is voor een leefbare stad. Tot slot wil ik de stedenbouwkundige buurtvisie aanstippen. U weet het, een initiatief van Zól Zoetermeer. De inzichten uit deze proef helpen ons om de betrokkenheid van onze inwoners in Zoetermeer te versterken. We bouwen en maken de stad voor hen. Daarom is het belangrijk dat we vanaf het begin naar hun stemmen luisteren. Samen maken we de stad een plek waar iedereen zich thuis voelt en waar iedereen trots op kan zijn. Zo is Zoetermeer. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel mijnheer Van der Perk voor uw eerste termijn. Dan ga ik over naar de ChristenUnie-SGP, mijnheer Van Rumpt. Gaat uw gang.

f. ChristenUnie-SGP De heer Van Rumpt (ChristenUnie-SGP): Dank u wel voorzitter. Voorzitter, misschien heeft u wel eens gehoord van het Bijbelse verhaal over Jozef. Door allerlei omstandigheden is Jozef, geheel onterecht in de gevangenis in Egypte terechtgekomen. Nu heeft Jozef van God een heel bijzondere gave gekregen, hij kan namelijk dromen uitleggen. Als Jozef twee jaar in de gevangenis zit, heeft de farao van Egypte een droom waarin hij eerst zeven magere koeien zeven vette koeien op ziet eten. ln de tweede droom ziet de farao zeven dunne korenaren zeven dikke korenaren opeten. Geen enkele wijze of geleerde uit Egypte kan de dromen aan de farao uitleggen. Maar Jozef weet de uitleg van de droom wel. De droom betekent dat er eerst zeven vette of rijke jaren zullen komen en er vervolgens zeven magere, arme jaren zullen volgen. Jozef geeft de farao daarbij een advies om in de zeven vette jaren, de rijke jaren, een gedeelte van de inkomsten en oogst opzijte zetten zodatze deze kunnen gebruiken in de zeven moeilijke jaren. De farao is Jozef heel erg dankbaar en maakt hem onderkoning met de taak dit plan uit te voeren. U denkt 'wat heeft dat nu te maken met het resultatendebat?', maar als we kijken naar onze eigen financiële situatie, dan lijkt het erop dat wij nog in de rijke jaren zitten, maar dat er een tijd van magere jaren voor ons ligt.

Als we dan naar de financiële resultaten van 2023 kijken, een plus van € 10 miljoen, maar ook naar de resultaten van de jaren hiervoor,in 2022 een plus € 30 miljoen ,in 2021een plus van € 15 miljoen, zou je haast denken dat de wethouder van Financiën naar de wijze Jozef heeft gekeken en vast wat geld gespaard heeft voor later, voor de magere jaren. Toch moeten we, denk ik, met elkaar concluderen dat het sparen niet zo bewust gebeurt. Er is namelijk nog steeds een groot verschil tussen de begroting en het resultaat. Tijdens het resultatendebat in 2023 hadden wij het er al over dat we moeten kijken naar het voorkomen van onderbesteding en realistischer begroten. We zijn blij te kunnen zien dat er in 2023 goede stappen zijn gezet, maar er is ook zeker nog ruimte voor verbetering. Als we de jaarstukken lezen, zijn we blij dat we op veel onderdelen samen deden wat nodig was. Dan denken we bijvoorbeeld aan het verhogen van de kwijtscheldingsnorm van de gemeentelijke belastingen en het verhogen van de giftendrempel. Omzien naar onze naaste is een kernwaarde voor onze fractie, waar je, naar onze mening, in moet investeren en niet op bezuinigen. We zullen hier dan ook op terugkomen in het komende voorjaarsdebat. Voozitter, we hebben in 2023 ook mooie stappen gezet in andere dossiers. Denk bijvoorbeeld aan

Raad 17 juni 2024

9

veiligheid, waar het gevoel van veiligheid weer is gestegen in de stad, maar we denken ook aan de inrichting van onze stad. We hebben bijna onze doelstelling van 700 woningen gehaald. We hebben goede stappen gezet in het programma Binnenstad en we zijn aan de slag gegaan met de wijkaanpak Meerzicht. Naast mooie stappen zijn er uiteraard ook punten van zorg. Zo blijven wij ons grote zorgen maken over de stijgende kosten bij de specialistische jeugdhulp. Ook in 2023 was de kostenoverschrijding enorm. Tegelijkertijd willen wij onze waardering en steun uitspreken richting de wethouder, voor hoe zij boven

op dit moeilijke dossier zit. Ook zijn er zaken waarvan wij ons afuragen of we inderdaad samen nog doen wat nodig is, omdat we daar niets over terug vinden in de jaarstukken. Dan denken wij bijvoorbeeld aan het vergroten van de beschikbaarheid van gezinshuizen. Wethouder, hoe staat het hiermee? En hoe staat het met de Huizen van de Wijk? We lezen alleen maar dat er nog geen besluit genomen is, maar zijn er wel stappen ondernomen? Ook vragen wij ons af hoe het staat met het mogelijk maken van het opladen van elektrische auto's bijje eigen woning. We zouden mogelijk de concessie openbreken om dit mogelijk te maken. Zijn hierop stappen ondernomen? Ten slotte voozitter, willen wij ook onze waardering uitspreken aan alle ambtenaren voor hun inzet in onze mooie stad. Er is ook in 2023 ontzettend veel werk vezet, met vaak te weinig personeel. Dank daarvoor. Afsluitend wil ik nog even terugkomen op Jozef, waar ik mijn bijdrage mee begon. Jozef is een succesvolle onderkoning geweest en dat kwam doordat hij zijn vertrouwen in God stelde. De wijsheid die hij had, was wijsheid die hij van God had gekregen. Die wijsheid wensen wij het college, de ambtenaren en ook de raad van harte toe. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel mijnheer Van Rumpt voor uw eerste termijn. Dan ga ik nu over naar de fractie van de SP, mijnheer Velner.

g.sP De heer Velner (SP): Dank u wel voozitter. Vanavond zijn we bij elkaar om terug te kijken naar het jaar 2023 en in hoeverre we tevreden zijn met de keuzes die toen gemaakt zijn. Allereerst wil ik de ambtenaren danken voor hun inzet en het verslag dat voor ons ligt. Op de website van de gemeente staat dat we over'23 een mooi resultaat hebben bereikt en dan wordt vervolgd met de opmerking dat het niet zonder slag of stoot is gegaan en dat we zoveel mogelijk praktijkgericht moeten begroten. Dat is op zich heel vreemd. Hebben we dat dan in het verleden niet gedaan en zien we dat nu pas in met de komst van het mogelijke financieel ravijn in 2026? Als je dan wat beter kijkt naar

de onderliggende cijfers, blijkt dat 60% van de € 10,2 miljoen van vorig jaar veroorzaakt wordt door taken die niet uitgevoerd zijn, zoals blijkt uit het raadsvoorstel bij de jaarstukken. Daarnaast blijkt dat de opbrengst van de OZB vorig jaar € 2,3 miljoen te hoog was door gehanteerde inflatiecorrectie en gestegen WOZ-waarden, die niet alleen gevolgen hebben voor inwoners met een eigen woning, maar ook voor huurders via de rioolheffing, nadat we over 2022 ook al geld hadden teruggegeven aan dezelfde inwoners.

We praten hier over lastige keuzes op gemeentelijk niveau, maar hoe zit het eigenlijk met de financiële situatie van onze inwoners of lokale ondernemers? Beide groepen hebben het erg moeilijk gehad met de hoge inflatie en hoge energieprijzen. Dat gold zowel voor 2022 als voor vorig jaar. Zijn nu alle kwetsbare groepen in onze stad voldoende ondersteund op dit vlak? Of is er nog steeds geld voor hen nodig? Zo ia, waarom is er dan nog geld overgebleven binnen dit deel van de begroting, met betrekking tot de energielasten? Jammer dat de herziening van de bijzondere bijstand niet gelukt is in het afgelopen jaar. We hopen dat het dit jaar wel zal lukken. De SP is positief over het aantal huishoudens dat bereikt is dat nu gebruik kan maken van minimaregelingen zodatze geen gemeentelijke belastingheffing hoeven te betalen. We zijn weer wat dichter bij de doelstelling, alhoewel we er zeker nog niet zijn. Laten we dan inzoomen op een aantal concrete zaken. Met de realisatie van 681 nieuwe woningen komen we dicht bij het begrote aantal. Echter, het baart ons wel zorgen dat de woningbouwplannen in Entree en Bleizo nog niet van de grond komen. Binnen de gemeente blijkt het lastig om vacatures of bepaalde klussen snel ingevuld te krijgen, door de krappe arbeidsmarkt. Als reactie hierop wordt nogal eens gegrepen naar het inhuren van externe medewerkers.

Die maken inmiddels 19% uit van de totale loonsom binnen onze gemeente. Een klein deel daarvan is natuurlijk te verklaren door specialistische kennis, overbrugging bij een vacature of ziekte en zwangerschap. Maar het grootste deel, zo'n 63%, wordt veroozaakt door flexibiliteit, piekbelasting en inzet op projecten. College, kan dit niet slimmer door bijvoorbeeld een groep medewerkers breder inzetbaar te maken op verschillende momenten en projecten? Op deze wijze blijft er ook veel meer kennis binnen de eigen organisatie geborgd.

10

Raad 17 juni 2024

175 mensen hebben werk gevonden middels een loonkostensubsidie bij werkgevers. Wij zijn als SP Zoetermeer blij met dit gerealiseerde doel, maar we vragen ons wel af oÍ deze banen er ook nog zullen zijn op het moment dat de loonkostensubsidie stopt. Dat De Binnenbaan nu ook specifiek aandacht heeft voor de bedrijfstak zorg, doet ons goed. We zijn nieuwsgierig naar de eerste resultaten. Binnen de jeugdzorg is elk jaar sprake van forse overschrijding. Ook dit jaar weer. Er is door het rijk en de VNG wel een Hervormingsagenda Jeugd opgesteld. De uitvoering daarvan laat nog wel op zich wachten, maar dat moet wel gepaard gaan met forse bezuinigingen. Blijft hierdoor de jeugdzorg wel toegankelijk voor iedereen die het nodig heeft? We begrijpen het gedachtegoed van positieve gezondheid bij de WMO, dat gekeken zal worden naar hetgeen iemand nog wel kan, in plaats van naar wat hij niet kan. We vragen ons echter wel af of iedereen ziin zorgvraag duidelijk genoeg kan formuleren om gebruik te kunnen maken van die doelstelling. Tot zover onze eerste termijn. De voozitter: Dank u wel mijnheer Velner voor uw eerste termijn. Dan ga ik nu over naar de fractie van Zoetermeer Vooruit. De heer Mohammadian. Gaat uw gang.

h. Zoetermeer Vooruit De heer Mohammadian (Zoetermeer Vooruit): Voozitter, de jaarstukken zijn niet alleen cijfers, maar ook de spiegel van onze gezamenlijke inspanningen en resultaten. Als raadslid van Zoetermeer Vooruit ben ik trots om voor u te staan en dit belangrijke debat te voeren. Maar allereerst wil ik graag mijn dank uitspreken aan iedereen die betrokken is geweest bij de jaarstukken of de voorbereiding daarvan. Dit debat is een essentieel onderdeelvan onze controlerende functie die wij van onze inwoners hebben gekregen. Het voelt voor mij dan ook als een zegen dat we samen iets te zeggen hebben over € 0,5 miljard. Echter, in plaats van de term 'resultatendebat', gebruik ik zelf veel liever de term 'leer-feestmoment'. Bij een leer-feestmoment kijken we terug om te leren van het verleden, zodat we de prestatie van onze gemeente kunnen verbeteren en bijtoekomstige begrotingen betere keuzes kunnen maken. Zo'n leer-feestmoment moeten we dan ook zo transparant en eenduidig mogelijk houden, zonder te veel moeilijke termen of vakjargon. De eenduidigheid verdient naar onze mening meer aandacht. We doen het elk jaar net iets anders, waardoor het lijkt alsof we een onduidelijke lijn volgen. lnhoudelijk wil ik graag beginnen met het geven van complimenten. De werkgelegenheid in onze stad is toegenomen doordat het aantal bedrijven is gegroeid.

Het is een duidelijk teken dat Zoetermeer economisch sterk is en aantrekkeluk blflft voor ondernemers. Ook wil ik de inzet van de gemeente voor de bestaanszekerheid van onze inwoners benoemen. Ondanks de beperkte invloed die we als gemeente kunnen uitoefenen, hebben we belangrijke stappen gezet. Daarnaast ben ik trots op onze inzet voor het behoud van de geboortezorg. Dit toont onze eenheid en betrokkenheid bij het welzijn van onze inwoners van kinds afaan. Voorzitter, ik heb ook een aantal aandachtspunten. Zoetermeer Vooruit wil aandacht vragen voor de doorstroming op de woningmarkt en de noodzaak van meer zorgwoningen. Wij vinden dat de gemeente niet alleen moet bouwen, bouwen en bouwen, maar ook moet zorgen, zorgen en zorgen. Bij het bouwen moeten we rekening houden met de zorgbehoefte voor de toekomst. Hebben we straks genoeg huisartsen? Fysiopraktijken? Gymzalen? Scholen? Kunnen de sportverenigingen het straks nog wel aan? Deze aspecten krijgen nog altijd te weinig aandacht. Ook zien we dat veel over onze jongeren wordt gesproken en gedacht, maar we moeten niet over ze praten, maar met ze. Daarnaast vraag ik ook dat we meer ondersteuning bieden aan alle sport en recreatie. Ook de minder grote of minder populaire sporfuerenigingen, zoals de schietsportvereniging en Zoebas. Voozitter, er is ook een aantal zaken dat we hebben gemist.

Bij het praktijkgericht begroten zien we dat het realistisch begroten lastig blijft. Projecten worden uitgesteld en we krijgen elk jaar te maken met onvenuachte overschotten. Wij vinden het teleurstellend dat ondanks de inspanningen van het college het aantal woningen niet volgens afspraak is gerealiseerd. Ook is het jammer dat Entree nog niet van de grond is gekomen en dat het erfgoedcentrum niet hoog op de prioriteitenlijst van het college staat. We zouden graag zien dat het college hier al werk van maakt. Bij de effectbarometers valt ons op dat sommige wel op jaarbasis worden vastgesteld maar slechts een keer per twee jaar worden gemeten; wat vinden wij als raad hiervan? Mijn fractie vindt het slordig. Hoe kunnen we verantwoordelijke beslissingen nemen als belangrijke parameters niet regelmatig worden gemeten? Er is werk aan de winkel voor ons imago als stad. 'Zoetermeer is de plek', maar voozitter, elke gemeente kan de naam Zoetermeer vervangen en hetzelfde zeggen. Mensen krijgen geen duidelijk beeld. Voor mijn fractie is Zoetermeer modern met een groen hart. Tot slot. Het valt ons op dat het college de woorden 'tijd', 'geld' en 'prioriteiten'de afgelopen periode veel heeft gebruikt. Dat kan niet voor altijd. Nu is er tijd voor actie, tijd voor creativiteit. Laten we dit leer-

Raad 17 juni 2024

11

feestmoment gebruiken om ervoor te zorgen dat Zoetermeer niet alleen de plek is, maar ook de plek wordt waar we allemaal trots op kunnen zijn; modern met een groen hart. Dank u wel. De voozitter: Dank u wel mijnheer Mohammadian voor uw eerste termijn. lk ga over naar de fractie van de LHN, mevrouw Siegelaer gaat uw gang.

i. LHN Mevrouw Siegelaer (Lijst Hilbrand Nawijn): Dank voozitter. Het resultaat van vorig jaar is positief. Maar toch voelt het een beetje dubbel. ln 2023 is er opnieuw geld uit de reserves gehaald voor een positief eindresultaat. Met het zicht op de lopende tekorten voor 2026 zal de LHN in dit debat geen voorstellen steunen die extra uitgaven uit de rekeningresultaten of reserves vragen. We zijn trots als LHN dat afgelopen jaar het teveel aan OZB geheven, weer terug is gegaan naar onze inwoners en ook is de OZB buiten inflatiecorrectie niet verhoogd. Hier zullen we de komende jaren ook voor blijven waken. Het percentage van 34% voor het personeel en overheidsfuncties, vindt de LHN fors. Temeer daar ook het percentage externe inhuurstijgt. Met het positieve nieuws datgTo/o van de vacatures vervuld zijn, vraagt dat voor ons een toelichting van het college. Graag uw reactie. ln de algemene uitkering uit het Gemeentefonds was € 1 miljoen extra voorzien voor taken als programma's 'veerkracht inwoners', 'criminaliteitsbestrijding jongeren' en 'opvang Oekraïners'. Was € 1 miljoen extra voldoende om deze taken uit te voeren? Bij het Sociaal Domein wordt vermeld dat het Servicebureau Jeugdhulp Haaglanden heeft bijgedragen aan de regionale kostenbeheersing.

Wat is het effect hiervan tot nu toe voor Zoetermeer en zijn de kosten daadwerkelijk verminderd hierdoor? De LHN is blij dat is gekeken naar de verbetering van het huishoudboekje van de Zoetermeerders die met weinig moeten rondkomen. We zien echter dat ook bij de middeninkomens een flinke groep tussen de wal en het schip valt. Zo horen we van Stichting Oostervaantje die deze groep bedient, die niet in aanmerking komen voor de voedselbank. Zij hebben het dan ook drukker dan ooit. Dit vinden wij zorgelijk. Heeft het college deze groep ook in beeld en wat is er voor hen gedaan? Dan een woord van dank over de veiligheid in onze stad. Het is goed om in de jaarstukken van 2023 te lezen dat met inzet van alle partners geweld onder jongeren en meidengeweld teruggedrongen is. De aanpak lijkt succesvol. Dienstverlening en participatie sluit af met een negatief saldo van ruim € 12 miljoen, mede door hogere kosten van externe inhuur. Participatie is belangrijk om draagvlak te creëren. We hebben goede trajecten en bijeenkomsten gezien, maar de LHN vreest dat de kosten voor grote participatieprojecten zullen blijven stijgen. Ziet het college mogelijkheden om de kosten te beperken? Wat mogen we venarachten van de ontwikkelaars nu de nieuwe Omgevingswet is ingegaan? Dan nog een stukje over de sociale huunruoningen.

Wordt met de bouw van deze woningen vastgehouden aan de regionale afspraak van 27Yo? De gemeenten in de regio zijn volgens de LHN als eerste aan zet. Heeft het college overleg met de provincie over de aantallen sociale huuruoningen? Worden daar afspraken die in regioverband zijn gemaakt, nagekomen? Tot slot voozitter. Wij zijn blij dat het nieuwe zwembad De Watergeus er nu eindelijk is. Na een rondleiding van de wethouder hebben we er alle vertrouwen in dat het zwembad een enorme groep Zoetermeerders zal gaan bedienen. Dankzij de motie krijgen alle Zoetermeerders vier gratis kaartjes. Heeft een huishouden meerdan vier personen, dan kunnen zijdeze aanvragen. Dat is goed nieuws en we wensen iedereen heel veel zwemplezier. Dank voozitter. De voorzitter: Dank u wel mevrouw Siegelaer. Maar voordat u vertrekt, nog een interruptie van mijnheer

Van Steenis.

De heer Van Steenis (Groenlinks): Dank u wel voorzitter, ik ga even terug naar het begin van uw betoog. U zei iets over moties en dat het geen geld mag kosten. Dat heb ik misschien niet goed verstaan

dus misschien kunt u het nog even duiden. Als ik er bijvoorbeeld aan denk dat je soms wel eens eenmalig geld moet investeren om iets voor elkaar te krijgen of uiteraard dat je geld preventief besteedt om extra kosten in de toekomst te voorkomen, hoe ziet de LHN dat nou precies? De voorzitter: Mevrouw Siegelaer.

Mevrouw Siegelaer (Lijst Hilbrand Nawijn): Dank voorzitter, daar zullen we volgende week verder op terugkomen en zullen we ons nu niet over uitlaten.

12

Raad 17 juni2024

De voorzifter: Oké. Verder geen vragen. Dank u wel mevrouw Siegelaer. Dan ga ik over naar de fractie van de PvdA, de heer Louw.

j. PvdA De heer Louw (PvdA): Dank u voozitter. Zoetermeer heeft in 2023 mooie resultaten geboekt. Een positieve eerste zin uit de jaarstukken. Vandaag kijken we terug naar de staat van Zoetermeer, zestien

jaar voordat we ons visiejaar 2040 hebben bereikt. ln het coalitieakkoord Samen doen wat nodig is,

geeft de coalitie aan hoe de stad in vier jaar door te ontwikkelen in de richting van 2040. We zijn op de helft. Tijd dus voor een midterm review, in goed Nederlands. Nog los van de stukken moet me van het hart dat we afgelopen jaar weinig raadsvoorstellen van het college hebben ontvangen, tenlrrijlje toch in het tweede jaar van een coalitie een stroom voorstellen venltracht om die ambities te verwezenlijken. Kan het college eens aangegeven waarom met regelmaat commissies worden geschrapt of inhoudelijke voorstellen uitblijven en worden ingeruild voor bijvoorbeeld themabijeenkomsten? Nu lijkt het een college dat alleen maar doet wat strikt nodig is en dat kan niet de bedoeling zijn van uw ambities. U kent mij, ik zal het ook niet laten om een compliment uit te delen als ik dat op zijn plaats vindt. Zoals voor alle ambtenaren, waarvan een deel ook weer vandaag aanwezig, die tijdens het opstellen van de jaarstukken ook nog eens alle mogelijke bezuinigingen in beeld hebben gebracht, chapeau! Net als voor het college, dat nog geen bezuinigingen wil doorvoeren volgend jaar, maar daar praten we volgende week over door. Als we kijken naar de huidige financiële situatie van de stad zijn we natuurlijk gewoon rijk. Afgelopen jaar sloten we af met € 10 miljoen in de plus, tenlrrijl ons weerstandsvermogen ruim voldoende is, net

als onze solvabiliteit. Hoewel het beruchte ravijn ons ook zal raken, kunnen we natuurlijk best meer doen met het geld dat we hebben, zoals het bekostigen van onrendabele toppen van nieuwe woningen, zodat we ook meer betaalbare huur- en koopwoningen kunnen laten bouwen. Geld overhouden lijkt altijd gunstig, want dan heb je wat reserve. lk heb het net in het verhaal van Jozef ook gehoord. Maar we hadden er ook meer voor kunnen doen voor onze inwoners. Over bouwen gesproken, de woningnood blijft hoog in Zoetermeer. Natuurlijk niet alleen in onze stad, dus we hebben ook te maken met tekorten op de arbeidsmarkt en duurdere bouwmaterialen. ln onze stad zijn vorig jaar 681 nieuwe woningen gerealiseerd. lk vind dat, net als D66, een knappe prestatie, ook in vergelijking met voorgaande jaren. Toch vindt de PvdA dat het college meer ambitie mag tonen. Het is, Zó! Zoetermeer zei het ook al, natuurlijk een vrij dramatisch beeld om Terra Nova al zo lang als een karkas langs de Afrikaweg te zien. De ambities voor Entree nemen toe, in tegenstelling tot de bouwwerkzaamheden. Waar blijven de bouwkranen? Veel planningen van bouwprojecten schuiven in de tijd naar achter. Kan dat niet anders? ls het bijvoorbeeld - een vraag aan het college - verstandig om met zestig bouwprojecten tegelijkertijd bezig te zijn? Dan ons sociaal beleid.

Zouden we daar niet wat ruimhartiger kunnen zijn met ons spaargeld? Er blijven zorgen, ook bij de wethouder van Armoedebeleid over de bestaanszekerheid van groepen inwoners. Waarom dan niet meer geld besteden aan onze inwoners die het financieel moeilijk hebben? Wat houdt het college tegen? Waarom moeilijk doen over een investering voor bijvoorbeeld mobiele telefoons voor kinderen in armoede? Kan niet meer incidenteelgeld worden besteed om verbeteringen in de jeugdzorg door te voeren?

Complimenten zijn er hier trouwens ook, voor het starten met GeldPunt dat in korte tijd meer dan 700 inwoners heeft kunnen helpen, voor het experiment met open hiring waarmee wethouder ledema iedereen kans heeft gegeven op een functie in het stadhuis en voor de ondertekening van de intentieverklaring Regionaal Werkcentrum dat werkzoekenden, werkenden en werkgevers een centraal punt biedt voor vragen rondom werkaanbod en scholing. Het verduurzamen van de Zoetermeerse woningen en bedrijven gaat wel gestaag, maar eigenlijk toch te langzaam. Van een vliegwieleffect is nog geen sprake. Zoetermeer aardgasvrij of COz-neutraal gaan we zo niet halen in 2040. We hebben ooit afgesproken dat we aan het eind van de raadsperiode zouden kijken waar we staan en wat er dan gerealiseerd is en dan ook aan het begin van een nieuwe raadsperiode weer weten waar we de boel kunnen herijken. Krijgen we zoiets ook van de wethouder eind volgend jaar? En hoe vaak heeft het college de raad inmiddels toegezegd met een visie te komen op het Van Tuyllpark? Zonder visie, geen uitvoeringsprogramma. Het is buitengewoon frustrerend dat het al zo lang op zich laat wachten. De aangrenzende Plas van Poot is nog steeds geen natuurkerngebied en het voormalige Dutch Water Dreams ligt er nog steeds armoedig bij. Vorig jaar, voorzitter, heb ik bij het resultatendebat een pleidooi gehouden om de dienstverlening naar

Raad 17 juní 2024

13

burgers en ondernemers te verbeteren. Uit een extern onderzoek naar de dienstverlening concludeert het college dat de uitkomsten van het onderzoek positief zijn en dat ze geen aanleiding geven tot een nieuwe visie. Ook afgelopen jaar gaven burgers en ondernemers aan dat vooral de communicatie met en vanuit de gemeente wel beter kan. Onderzoeksbureau PBLQ beveelt het college aan om structureel met de raad in gesprek te gaan over de dienstverlening van onze gemeente. We hebben hier ook een aantal keren over de dienstverlening gesproken. lk ben daar groot voorstander van en daarom roept mijn partij in een motie op om jaarlijks apart stil te staan bij het niveau van dienstverlening van onze stad. Deze motie wordt mede ingediend door GroenLinks, D66 en de PW. De voozitter: Mijnheer Louw, een interruptie van de heer Meijroos, gaat uw gang.

De heer Meijroos (Lijst Hilbrand Nawijn): Dank u wel voorzitter. lk heb de heer Louw's motie gelezen en in de opsomming 'constaterende dat' staat als laatste inderdaad dat een aanbeveling is dat de raad in gesprek gaat met het college, maar de motie roept uiteindelijk in het dictum op om dat gesprek over te slaan en meteen over te stappen op rapportage, wat weer extra druk geeft op de ambtenaren. ls het wellicht een gedachte dat we eerst het gesprek met elkaar aangaan? De voorzifter: Mijnheer Louw. De heer Louw (PvdA): Dank voor de vraag. lk dacht'we vinden dienstverlening allemaal belangrijk, dus ik maak gelijk de stap naar een jaarlijks gesprek daarover', maar ik ben gevoelig voor uw opmerking dat het ook de ambtelijke organisatie wellicht belast, dus ik ben benieuwd of de wethouder bereid is toe te zeggen dat we dat gesprek, waar het extern bureau op hint, op korte termijn kunnen voeren. Dan zal ik

kijken of dat ook in de plaats van de motie kan komen. Het gaat mij erom dat we over dienstverlening met elkaar in gesprek zijn met het college. De voorzitter: De heer Meijroos. De heer Meijroos (Lijst Hilbrand Nawijn): Dank u wel. Het is inderdaad niet zo dat ik het niet met u eens ben dat die dienstverlening eigenlijk een beetje een ondergeschoven kindje lijkt te zijn en dat die dienstverlening echt omhoog moet, want we zien steeds de ambities en steeds niet de juiste cijfers daarbij oppoppen aan het eind van het jaar, dus dat ben ik met u eens, maar ik denk dat het de juiste weg is om eerst het gesprek met elkaar aan te gaan. lk hoop ook dat de wethouder daar de toezegging op kan doen en dat we daarna eventueel kunnen kijken of we daar een vaste rapportage van willen maken. Het uiteindelijke doel moet zijn dat die dienstverlening verbetert. lk weet niet of we dat gaan behalen met deze motie. De voorzitter: De heer Louw nog?

De heer Louw (PvdA): Nee, behalve de constatering dat we uiteindelijk hetzelfde doel nastreven. Dank u wel.